VI SA/Wa 1350/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Nowecki po rozpoznaniu w dniu 24 listopada 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu wstępnego na aplikację radcowską postanawia odmówić skarżącemu M. S. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych W załączonym do skargi wniosku o przyznanie prawa pomocy (złożonym na urzędowym formularzu PPF) M. S. (dalej: "skarżący") zażądał zwolnienia od kosztów sądowych, powołując się na wysokie koszty leczenia jego przewlekłej choroby (cukrzycy) oraz na swój stan majątkowy. Z pozostałych informacji zawartych we wniosku oraz z nadesłanych przez skarżącego dokumentów (w odpowiedzi na wezwanie Sądu z 12 czerwca 2014 r.) wynika, że skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z rodzicami. Skarżący jest zatrudniony na podstawie umowy o pracę za miesięcznym wynagrodzeniem w kwocie 3.039,30 zł brutto, tj. 2.120,61 zł netto (zaświadczenie o zarobkach z 8 lipca 2014 r. w aktach sądowych sprawy), a rodzice skarżącego pobierają świadczenia emerytalne: matka w wysokości 1.125,93 zł netto, a ojciec w kwocie 987,34 zł netto (wyciąg z rachunku bankowego matki skarżącego oraz odcinek przekazu pocztowego świadczenia emerytalnego ojca skarżącego za czerwiec 2014 r. w aktach sądowych sprawy). Jako składniki majątku rodziny skarżący wymienił dom o powierzchni 140 mkw oraz nieruchomość rolną o powierzchni 1,3 ha. W roku ubiegłym matka skarżącego z tytułu emerytury osiągnęła dochód w wysokości 15.693,52 zł, a ojciec skarżącego – z tego samego tytułu uzyskał dochód w kwocie 13.621.68 zł (wspólne zeznanie podatkowe PIT-37 małżonków w aktach sądowych sprawy). W piśmie z 11 lipca 2014 r. skarżący oświadczył, że w roku 2013 odbywał staż w Urzędzie Pracy w B. (finansowany ze środków unijnych) i nie składał za ten okres zeznania w urzędzie skarbowym (nie był bowiem wówczas nigdzie zatrudniony poza ww. stażem). Skarżący również wskazał, iż obecnie mieszka w Warszawie (tu bowiem pracuje) i wydatkuje miesięcznie 800 zł na wynajem pokoju. Ponadto ponosi wysokie koszty leczenia, jednak nie sprecyzował w jakiej wysokości. Skarżący przedstawił też wyciąg z rachunku bankowego swojej matki za okres od 19 lutego 2014 r. do 19 maja 2014 r., na którym saldo końcowe było ujemne (-2.338,79 zł). Natomiast według wiedzy skarżącego, jego ojciec nie posiada rachunku bankowego. Postanowieniem z dnia 29 sierpnia 2014 r. referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W złożonym sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego skarżący wskazał, że biorąc pod uwagę koszty utrzymania, leczenia (leki oraz obowiązek stosowanie do właściwej diety) oraz trudną sytuację finansową, powinien on zostać zwolniony od kosztów sądowych. Skarżący do sprzeciwu dołączył wyciąg z rachunku bankowego za okres od 1 lipca 2014 do 25 września 2014 r., na którym saldo końcowe było ujemne (- 1.357,03 zł). Skarżący ponadto przedstawił dowód zakupu leków za 1 miesiąc na kwotę 118,74 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 259 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej także: "p.p.s.a.") od postanowień wydanych na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 powołanej ustawy strona może wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw. Stosownie do art. 260 p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie. Z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. wynika, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jak wynika z powyższego - zwolnienie od kosztów sądowych stanowi wyjątek od zasady ich ponoszenia, mający zastosowanie jedynie w sytuacji, gdy jest to konieczne dla zapewnienia stronie prawa do sądu. Co więcej, to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia kosztów postępowania. W związku z tym strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. np. postanowienie NSA z dnia 13 listopada 2013 r. sygn. akt II FZ 929/13, LEX nr 1397998), a w przypadku uchylenia się od przedstawienia określonych dokumentów, winna liczyć się z tym, że sąd nie będzie miał wystarczających podstaw do uznania jej oświadczeń i twierdzeń za uprawdopodobnione, a tym samym uzasadniające przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 2 grudnia 2013 r. sygn. akt II FZ 1090/13, LEX nr 1406587). Stosownie natomiast do treści art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Taka właśnie sytuacja miała miejsce w sprawie niniejszej, mianowicie skarżący został wezwany (pismem Sądu z 12 czerwca 2014 r.) do potwierdzenia stosownymi dokumentami oświadczeń zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy, m.in. do nadesłania wyciągów z posiadanych przez niego rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, a w przypadku, jeżeli skarżący nie dysponuje rachunkami bankowymi, zobowiązano go do złożenia stosownego oświadczenia w tym przedmiocie. Tymczasem odpowiedź skarżącego jest niepełna, ponieważ skarżący nie wypowiedział się jakie rachunki bankowe posiada. Skarżący przedstawił co prawda na etapie sprzeciwu wyciąg z rachunku bankowego prowadzonego przez P. za okres od 1 lipca do 25 września 2014 r., na którym saldo końcowe było ujemne (- 1.357,03 zł). Sąd zwraca jednak uwagę, że okres ten nie obejmuje przelewu z tytułu wynagrodzenia za wrzesień 2014 r. Analizując stan rachunku skarżącego należy stwierdzić, że otrzymał on w dniu 29 lipca 2014 r. kwotę 2.046,81 zł z tytułu wynagrodzenia za lipiec 2014 r. oraz w dniu 27 sierpnia otrzymał kwotę 2.157,65 zł z tytułu wynagrodzenia za sierpień 2014 r. Należy zatem przypuszczać, że skarżący otrzymał również wynagrodzenie za miesiąc wrzesień 2014 r. w podobnej kwocie. Skarżący jednocześnie składając wniosek o przyznanie prawa pomocy przemilczał fakt otrzymywania pomocy od matki. Zgodnie z historią rachunku we wrześniu 2014 r. skarżący otrzymał od matki K. S. kwotę 500 zł (wpłata 10 września 2014 r.), w sierpniu 2014 r. 1.600 zł (200 zł w dniu 8 sierpnia oraz 1.200 zł w dniu 6 sierpnia 2014 r.) oraz w lipcu 2014 r. kwotę 600 zł (200 zł w dniu 28 lipca oraz 400 zł w dniu 10 lipca 2014 r.). Skarżący jednocześnie nie wskazał, czy jest to jedyny jego rachunek bankowy. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie skarżący na poparcie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych przedstawił w sposób wybiórczy dokumentację obrazującą jego sytuację majątkową. W tej sytuacji stwierdzić należy, że skarżący wnosząc o zwolnienie od kosztów sądowych nie uprawdopodobnił w sposób wiarygodny i rzetelny, że w jego przypadku zaistniały przesłanki określone w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Jak zaś wskazał NSA w postanowieniu z dnia 10 grudnia 2013 r. sygn. akt II OZ 1152/13, LEX nr 1406753 - przedstawienie przez osobę wezwaną tylko tych danych, które ona uznaje za stosowne nie pozwala na uwzględnienie wniosku o zwolnienie z kosztów sądowych. Sąd jednocześnie stwierdza, że nawet z niepełnej dokumentacji przedstawionej przez skarżącego wynika, iż jest on w stanie uiścić wpis od skargi w wysokości 200 zł (na obecnym etapie postępowania jest to jedyny koszt sądowy) bez uszczerbku koniecznego dla jego utrzymania. Porównując kwotę wpisu w niniejszej sprawie z kwotą wskazanych przez skarżącego wydatków (800 zł - wynajem pokoju, około 100 zł - leki oraz wyżywienie w nieokreślonej przez skarżącego kwocie) oraz jego dochodów (przykładowo skarżący w sierpniu 2014 r. otrzymał 2.157,65 zł z tytułu wynagrodzenia oraz 1.600 zł jako środki finansowe otrzymane od matki) Sąd stwierdza, że należy skarżącemu odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W związku z powyższym, w myśl art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 259 § 1 i art. 260 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.