VI SA/Wa 1368/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Czarnecki Sędziowie Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas Sędzia WSA Elżbieta Olechniewicz (spr.) Protokolant st. ref. Katarzyna Zielińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi M. G. na decyzję Głównego Geodety Kraju z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień zawodowych w dziedzinie geodezji i kartografii 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Głównego Geodety Kraju na rzecz skarżącego M. G. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Główny Geodeta Kraju decyzją z dnia [...] lutego 2013r. utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] grudnia 2012r., wydaną jako organ I instancji, mocą której, na podstawie art. 46 ust. 3 w związku z art. 42 ust. 3 ustawy z dnia 17 maja 1989r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2010r. Nr 193, poz. 1287 ze zm., zwanej dalej "P.g.k.") oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., zwanej dalej "K.p.a."), pozbawił geodetę uprawnionego M. G. (zwanego dalej "Skarżącym"), posiadającego świadectwo nadania uprawnień zawodowych w dziedzinie geodezji i kartografii nr [...] , uprawnień zawodowych. W powyższych decyzjach przedstawiono następujący stan faktyczny. W dniu [...] września 2012r. do Głównego Geodety Kraju, przy piśmie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w [...] z dnia [...] września 2012r. wpłynął odpis prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] maja 2008r. o sygn. akt [...] . Z uwagi na fakt, iż z ww. wyroku wynikało, że Skarżący został uznany winnym popełnienia przestępstwa z art. 271 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997r. Kodeks karny (Dz. U. z 1997r. Nr 88, poz. 553 ze zm., zwanej dalej "K.k."), poprzez poświadczenie nieprawdy w ramach przeprowadzanych czynności rozgraniczenia pomiędzy nieruchomościami, na podstawie art. 46 ust. 3 Główny Geodeta Kraju wszczął z urzędu postępowanie administracyjne. W toku postępowania, wszczętego na podstawie na podstawie art. 46 ust. 3 P.g.k., Skarżący w piśmie z dnia [...] października 2012r., zwrócił się z prośbą o przesłanie dokumentacji dotyczącej ww. opracowania geodezyjnego i kartograficznego oraz stwierdził, że został niesłusznie skazany bez możliwości wglądu w dokumentację. W kolejnych pismach z dnia [...] października i [...] listopada 2012r. Skarżący podnosił, że nie czuje się winny popełnionego czynu, za który został skazany prawomocnym wyrokiem. Poinformował, że przekaże dokumentację zgromadzoną w ramach postępowania prowadzonego przed sądem. Z kolei Główny Geodeta Kraju w pismach z dnia [...] października 2012r. i z dnia [...] grudnia 2012r. informował Skarżącego na czym polega postępowanie administracyjne prowadzone w oparciu o art. 46 ust. 3 P.g.k. i że niedopuszczalnym jest, w ramach tego postępowania, dokonywanie oceny wydanego wyroku sądu oraz przesłanek, którymi kierował się sąd wydając ten wyrok. Następnie, decyzją z dnia z dnia [...] grudnia 2012r. Główny Geodeta Kraju pozbawił Skarżącego uprawnień zawodowych. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ stwierdził, że w związku z wydaniem wobec Skarżącego przez Sąd Rejonowy w [...] wyroku skazującego za czyn zabroniony, określony w rozdziale dotyczącym przestępstw przeciwko wiarygodności dokumentów, był zobowiązany na mocy art. 46 ust. P.g.k. do pozbawienia Skarżącego uprawnień zawodowych w dziedzinie geodezji i kartografii. Organ podkreślił, że do pozbawienia uprawnień zawodowych wystarczający jest sam fakt skazania za przestępstwa objęte treścią ww. przepisu, bez potrzeby korzystania z innych unormowań i konieczności dokonywania ocen, a stanowisko takie ma potwierdzenie w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 grudnia 2007r. o sygn. akt IV SA/Wa 2153/07. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Skarżący podniósł, że prowadzone przez prokuraturę w jego sprawie postępowanie przygotowawcze było nieprawidłowe jak również, że Główny Geodeta Kraju nie uwzględnił w prowadzonym postępowaniu wyjaśnień Skarżącego, które wpłynęły w dniu [...] grudnia 2012r., odnośnie opinii biegłego sądowego T. N. Skarżący stwierdził, że został skazany z naruszeniem prawa, przez co nie potrzebnie przyznał się do winy. Zapytał, dlaczego jeśli sąd nie wystąpił o pozbawienie uprawnień to wszczęto postępowanie administracyjne. Stwierdził także, iż przyznanie się do winy, której według niego nie popełnił, przez szantaż prokuratora, miało gwarantować mu zachowanie uprawnień. Został jednak w jego ocenie oszukany i przez nieprawidłowe pouczenie przez prokuratora pozbawiony obrony. Skarżący przedstawił również argumentację dotyczącą przedmiotowego postępowania karnego. Główny Geodeta Kraju decyzją z dnia [...] lutego 2013r. utrzymał w mocy powyższą decyzję z dnia [...] grudnia 2012r. Organ przedstawił ponownie przebieg postępowania oraz argumentację zawartą w decyzji I instancji i podkreślił, że wbrew twierdzeniom Skarżącego do pozbawienia uprawnień zawodowych wystarczający jest sam fakt skazania za przestępstwa objęte treścią art. 46 ust. 3 P.g.k., bez potrzeby korzystania z innych unormowań i konieczności dokonywania analizy towarzyszących temu okoliczności, a stanowisko takie ma potwierdzenie w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 grudnia 2007r. o sygn. akt IV SA/Wa 2153/07 oraz w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 marca 2009r. o sygn. akt II GSK 587/08. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący wniósł o uchylenie powyższej decyzji Głównego Geodety Kraju z dnia [...] lutego 2013r. jak i poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] grudnia 2012r., zarzucając naruszenie art. 46 ust. 3 P.g.k., poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, wskutek czego orzeczono wobec Skarżącego pozbawienie uprawnień zawodowych. Skarżący wskazał, że wyrokiem Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] maja 2008r. został uznany za winnego zarzucanego mu przestępstwa przeciwko wiarygodności dokumentów, z art. 271 § 1 K.k. i wymierzono mu karę 10 miesięcy pozbawienia wolności, jednocześnie na podstawie art. 69 § 1 i § 2 i art. 70 § 1 pkt 1 k.k., wykonanie kary zawieszono na okres 2 lat i orzeczono grzywnę. Sąd nie orzekł wobec Skarżącego środka karnego przewidzianego w art. 39 pkt 2 K.k. Ww. wyrok uprawomocnił się w dniu 19 czerwca 2008r. i od tego dnia, stosownie do art. 70 § 1 k.k., rozpoczął bieg okres próby. Skarżący stwierdził, że w okresie próby dokonał pełnej wpłaty na poczet obciążającej go grzywny. Kara pozbawienia wolności warunkowo zawieszona nie została zarządzona do wykonania. Okres próby wyznaczony wyrokiem upłynął w dniu 19 czerwca 2010r. Skarżący podkreślił, że zgodnie z art. 76 § 1 K.k. skazanie ulega zatarciu z mocy prawa z upływem 6 miesięcy od zakończenia okresu próby z zastrzeżeniem art. 76 § 2 K.k., nie mającego jednak zastosowania, bo nie orzeczono środka karnego. Zatem skazanie Skarżącego za przestępstwo przeciwko wiarygodności dokumentów uległo zatarciu z mocy prawa z dniem 19 grudnia 2010r. W konkluzji Skarżący podniósł, że zarówno w dacie wszczęcia postępowania, jak i w jego trakcie, ale przede wszystkim w dacie wydawania decyzji I i II instancji przez Głównego Geodetę Kraju Skarżącemu przysługiwał status osoby niekaranej. Ponieważ ani sądy, ani żadne inne władze nie mogą się powoływać się na to, co jest ustawowo uznane "za niebyłe", to decyzja organu została wydana z naruszeniem prawa materialnego, tj. art. 46 ust. 3 P.g.k., bowiem stan faktyczny i stan prawny w dacie wydawania decyzji nie pozwalał na orzeczenie wobec Skarżącego pozbawienia uprawnień zawodowych. W odpowiedzi na skargę Główny Geodeta Kraju wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Oceniając zaskarżoną decyzję w oparciu o powyższe kryteria Sąd rozpoznający niniejszą sprawę doszedł do przekonania, że decyzja ta narusza przepisy postępowania, co mogło mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie organ administracji nie zebrał i nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego do czego zobowiązany jest na podstawie art. 7 i 77 K.p.a., nie wykazując należytej dbałości o dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy. W konsekwencji uzasadnienie wydanej decyzji nie spełnia wymogów określonych w art. 107 § 3 K.p.a. Podstawę prawną rozstrzygnięcia Głównego Geodety Kraju stanowił art. 46 ust. 3 P.g.k., zgodnie z treścią którego w przypadku skazania uprawnionych geodetów za przestępstwa przeciwko mieniu, obrotowi gospodarczemu, wiarygodności dokumentów, obrotowi pieniędzmi i papierami wartościowymi, za przestępstwa skarbowe oraz inne przestępstwa mające znaczenie ze względu na wykonywany zawód - Główny Geodeta Kraju w drodze decyzji orzeka o pozbawieniu tych osób uprawnień zawodowych. Analiza treści wskazanego przepisu prowadzi do stwierdzenia, iż w przypadku pewnej kategorii przestępstw spośród wymienionych w art. 46 ust. 3 cyt. ustawy, a mianowicie tych, które popełnić można jedynie z winy umyślnej, organ jest zobowiązany zastosować sankcję przewidzianą w art. 46 ust. 3 tej ustawy. Innymi słowy, ustawodawca zdecydował, że sam fakt skazania za przestępstwa, o które chodzi w art. 46 ust. 3 P.g.k., osoby o której mowa w art. 42, rodzi obowiązek wydania przez Głównego Geodetę Kraju, bez wniosku podległego mu organu, decyzji orzekającej o pozbawieniu uprawnień zawodowych, bez możliwości zajmowania się analizą towarzyszących mu okoliczności i wpływu takiego czynu na postępowanie administracyjne z zakresu geodezji i kartografii, w którym doszło do jego popełnienia. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 12 marca 2009r. (sygn. akt II GSK 587/08, LEX nr 529882): "Sam fakt skazania za przestępstwa, o których jest mowa w art. 42 ust. 3 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2005 r. Nr 240, poz. 2027 z późn. zm.), rodzi obowiązek wydania przez Głównego Geodetę Kraju, bez wniosku podległego mu organu, decyzji orzekającej o pozbawieniu uprawnień zawodowych, bez możliwości zajmowania się analizą towarzyszących mu okoliczności i wpływu takiego czynu na postępowanie administracyjne z zakresu geodezji i kartografii, w którym doszło do jego popełnienia". Podobne stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 4 października 2012 r. o sygn. akt II GSK 1172/11 (dostępne na www:orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd orzekający w niniejszej sprawie przychyla się, co do zasady, do powyższej wykładni art. 46 ust. 3 ustawy, bowiem wynika ona wprost zarówno z literalnego brzmienia przepisu, jak i z oczywistych przesłanek celowościowych, przewidujących automatyzm w orzekaniu o utracie uprawnień zawodowych przez osobę posiadającą uprawnienia w zakresie geodezji i kartografii w szczególności w sytuacji, w których w pracy tej osoby doszło do nieprawidłowości spełniających znamiona czynu zabronionego, jakim jest przestępstwo przeciwko wiarygodności dokumentów , stwierdzonego prawomocnym orzeczeniem sądu powszechnego. W niniejszej sprawie uprawniony geodeta – Skarżący został uznany prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] maja 2008r. winnym zarzucanego mu przestępstwa przeciwko wiarygodności dokumentów. Należy mieć na względzie, iż przestępstwo przeciwko wiarygodności dokumentów zaliczone jest w kodeksie karnym do tego rodzaju przestępstw, które mogą być popełnione tylko z winy umyślnej. Główny Geodeta Kraju rozpoznając niniejszą sprawę posiadał materiał dowodowy w postaci skazującego wyroku Sądu Rejonowego uznającego Skarżącego za winnego zarzucanego mu przestępstwa. Był więc związany wyrokiem sądu karnego, bez możliwości analizy okoliczności stanowiących podstawę do wydania tego wyroku. Nie oznacza to jednak, że organ ten nie miał obowiązku przeprowadzenia postępowania administracyjnego w celu ustalenia, czy nie doszło do zatarcia skazania, a więc zaistnienia okoliczności powstałych po uprawomocnieniu się wyroku sądu karnego, ale rzutujących na sytuację prawną Skarżącego w niniejszym postępowaniu administracyjnym. Ustawa P.g.k. w przypadku skazania za przestępstwa wymienione w art. 46 ust. 3 nie przewiduje ani przedawnienia "ścigania", ani przedawnienia karania. Tymczasem kodeks karny przewiduje zatarcie skazania. W przypadku zatarcia skazania uważa się skazanie za niebyłe (art. 106 K.k.). Skazanie ulega zatarciu z mocy prawa, co oznacza to, że nie jest potrzebna jakakolwiek decyzja sądowa, ponieważ skutek w postaci zatarcia skazania wywołany jest samym upływem terminu. Z powyższego wynika, że w przypadku zatarcia skazania mamy do czynienia z osobą nie karaną. Taki jest skutek prawny omawianej instytucji prawa karnego. Jak wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 21 sierpnia 2012r. (sygn. akt IV KK 59/12, LEX nr 1226756): "Skoro - zgodnie z treścią art. 106 k.k. - skazanie uważa się za niebyłe z chwilą zatarcia, to oznacza to, iż z tym momentem nie dochodzi po prostu do wyeliminowania z mocą wsteczną z porządku prawnego wyroku, jako w ogóle niewydanego, oraz do anulowania wywołanych skazaniem skutków (utraty lub ograniczenia praw), a wskazuje na to, że od omawianego momentu skutki te przestają działać na przyszłość, a więc, iż fakt skazania, z chwilą jego zatarcia, nie może rodzić dla skazanego żadnych negatywnych konsekwencji - wobec przywrócenia mu statusu osoby niekaranej". Zgodnie natomiast z art. 76 § 1 K.k. skazanie ulega zatarciu z mocy prawa z upływem 6 miesięcy od zakończenia okresu próby. Nadto, jeżeli wobec skazanego orzeczono grzywnę lub środek karny, zatarcie skazania nie może nastąpić przed ich wykonaniem, darowaniem albo przedawnieniem ich wykonania; nie dotyczy to środka karnego wymienionego w art. 39 pkt 5 (art. 76 § 2 K.k.). Jak wynika ze znajdującego się w aktach sprawy wyroku Sądu Rejonowego z dnia [...] maja 2008 r. Skarżący został uznany za winnego zarzucanego mu przestępstwa przeciwko wiarygodności dokumentów i za to przestępstwo wymierzono Skarżącemu karę 10 miesięcy pozbawienia wolności z jednoczesnym warunkowym zawieszeniem wykonania orzeczonej kary pozbawienia wolności na okres próby 2 lat. Ponadto na podstawie art. 71 § 1 K.k. i art. 33 § 3 K.k. Skarżącemu wymierzono 50 stawek dziennych grzywny. Nie orzeczono środka karnego w postaci zakazu zajmowania określonego stanowiska, wykonywania określonego zawodu lub prowadzenia określonej działalności gospodarczej. Skarżący podnosił w skardze zarzuty nie uwzględniania przez Głównego Geodetę Kraju powyższych przepisów w czym równocześnie upatrywał naruszenie prawa materialnego tj. art. 46 ust. 3 P.g.k. Skarżący wskazywał bowiem, iż skazanie Skarżącego za przestępstwo przeciwko wiarygodności dokumentów orzeczone w wyroku Sądu Rejonowego z dnia [...] maja 2008r. uległo zatarciu z mocy prawa z dniem 19 grudnia 2010r., a zatem zarówno w dacie wszczęcia postępowania w niniejszej sprawie jak i w dacie wydania decyzji przez organ I jak i II instancji Skarżącemu przysługiwał status osoby niekaranej. Odnosząc się do powyższego zarzutu Sąd stwierdza, że Główny Geodeta Kraju w tym postępowaniu jest związany rygorami procedury administracyjnej. Oznacza to, wynikający z art. 7, 8, 77 § 1 i 80 K.p.a. obowiązek wyczerpującego zebrania materiału dowodowego, jego wszechstronnej analizy i rozpatrzenia, dokonania swobodnej oceny ustaleń faktycznych w oparciu o całokształt sprawy oraz prowadzenia postępowania w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli. Jej wynik łącznie z oceną zebranych dowodów winien być przedstawiony w uzasadnieniu decyzji w sposób odpowiadający wymaganiom określonym w art. 107 § 3 K.p.a. Biorąc pod uwagę powyższe oraz fakt, iż wydanie decyzji administracyjnej o pozbawieniu uprawnień zawodowych jest bardzo dolegliwą "karą", uznać należy, iż obowiązkiem organu rozpatrującego sprawę jest nie budzące wątpliwości ustalenie istnienia bądź nieistnienia przesłanek do wydanie orzeczenia o takiej treści. Obowiązek ten wynika z zasady dążenia do prawdy obiektywnej określonej w art. 7 K.p.a., tj. organy administracji publicznej powinny podejmować wszelkie działania niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i w tym celu obowiązane są w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 K.p.a.), a następnie ocenić czy dana okoliczność została udowodniona. Zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 80 K.p.a organ administracji ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Przepis ten wyraża równocześnie zasadę prawdy obiektywnej jak też zasadę swobodnej oceny dowodów. Organ prowadzący postępowanie musi dążyć do ustalenia prawdy materialnej i według swej wiedzy, doświadczenia oraz wewnętrznego przekonania ocenić wartość dowodową poszczególnych środków dowodowych. Mając na uwadze powyższe Sąd doszedł do przekonania, że sprawa wymaga ponownej szczegółowej analizy we wskazanym wyżej kierunku, tj. w kierunku zbadania czy w dacie wszczęcia postępowania w sprawie pozbawienia Skarżącego posiadanych uprawnień lub ewentualnie w trakcie tego postępowania, Skarżący był osobą skazaną, czy też może doszło do zatarcia skazania. W przypadku natomiast ustalenia, iż doszło do zatarcia skazania obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie jest zajęcie stanowiska w kwestii wpływu tego zatarcia na możliwość wydania decyzji o pozbawieniu Skarżącego uprawnień zawodowych. Należy przypomnieć, że sąd administracyjny nie czyni własnych ustaleń w sprawie, a jedynie ocenia zaskarżony akt pod względem jego zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi. Taka kontrola jest jednak możliwa tylko w warunkach wyczerpujących istotę zagadnień ustaleń faktycznych i prawnych dokonanych przez organ administracyjny rozstrzygający sprawę, których w niniejszej sprawie nie poczyniono. Wobec powyższego, przedwczesna staje się ocena naruszenia przepisów prawa materialnego wskazanych w skardze. Ocena ta jest uzależniona od oceny prawidłowo ustalonego stanu faktycznego w sprawie. Uzupełnienie postępowania pozwoli dopiero na ustalenie, które przepisy prawa materialnego będą miały w sprawie zastosowanie i czy nastąpiło ich naruszenie. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy należy usunąć powyższe uchybienia poprzez dokonanie oceny podnoszonego przez Skarżącego zarzutu zatarcia skazania w oparciu o powołane powyżej przepisy, w tym przepisy kodeksu karnego. Dlatego też Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt c) P.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Na podstawie art. 152 P.p.s.a. Sąd orzekł o niewykonywaniu uchylonej decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a.