VI SA/Wa 1380/13
WyrokWSA w Warszawie2013-11-20
Skład orzekający: Zdzisław Romanowski, Andrzej Czarnecki, Izabela Głowacka - Klimas
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Minister Finansów prawidłowo nałożył karę porządkową na spółkę, która nie przedłożyła badań technicznych automatu do gier, mimo wezwań, a powodem tego było niemożność uzyskania takich badań od upoważnionych jednostek?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie o nałożeniu kary porządkowej, stwierdzając naruszenie prawa w stopniu uzasadniającym uchylenie z uwagi na brak uzasadnienia w zakresie wysokości nałożonej kary. Sąd uznał, że przepis art. 262 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej mógł mieć zastosowanie, a badanie automatu jest czynnością dowodową, której odmowa może skutkować nałożeniem kary. Jednakże, organ nie wykazał w sposób należyty, że spółka bezzasadnie odmówiła udziału w tej czynności, a także nie uzasadnił wysokości nałożonej kary, która została wymierzona w maksymalnej kwocie.Stan faktyczny
Spółka H. Sp. z o.o. została wezwana przez Ministra Finansów do przedłożenia badań technicznych automatu do gier w ramach postępowania dotyczącego ustalenia charakteru gier na tym automacie. Spółka informowała, że nie jest w stanie uzyskać takich badań od upoważnionych jednostek, które nie wyraziły chęci ich przeprowadzenia w miejscu składowania automatów. Mimo to, Minister Finansów nałożył na spółkę karę porządkową w wysokości 2800 zł. Spółka wniosła zażalenie, a następnie skargę do sądu, kwestionując zasadność nałożenia kary i interpretację przepisów.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżone postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] marca 2013 r. oraz poprzedzające je postanowienie z dnia [...] stycznia 2013 r. Stwierdzono, że uchylone postanowienia nie podlegają wykonaniu. Zasądzono od Ministra Finansów na rzecz skarżącej kwotę 729 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Romanowski Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Czarnecki Sędzia WSA Izabela Głowacka - Klimas (spr.) Protokolant st. ref. Paulina Stylińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 listopada 2013 r. sprawy ze skargi H. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary porządkowej 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie z dnia [...] stycznia 2013 r.; 2. stwierdza, że uchylone postanowienia nie podlegają wykonaniu; 3. zasadza od Ministra Finansów na rzecz skarżącej H. Sp. z o.o. z siedzibą w W. kwotę 729 (siedemset dwadzieścia dziewięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Skarżąca Spółka – H. Sp. z o.o. z siedzibą w W. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie za pośrednictwem Ministra Finansów skargę na postanowienie tego organu z dnia [...] marca 2013 r., którym utrzymano w mocy postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] stycznia
2013 r. nr [...] wydane w przedmiocie nałożenia na
ww. Spółkę kary porządkowej w wysokości 2800 złotych.
Postanowieniem z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] Minister Finansów na podstawie art. 165 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.; dalej jako O.p.)
w zw. z art. 2 ust. 6 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych
(Dz. U. Nr 201, poz. 1540 ze zm.) wszczął z urzędu postępowanie w przedmiocie rozstrzygnięcia, czy gry na automacie [...] o numerze fabrycznym [...],[...],[...] są grami na automatach w rozumieniu przepisów ustawy o grach hazardowych. Następnie, wskazując na przepis art. 2 ust. 6 i ust. 7 ustawy o grach hazardowych, Minister Finansów pismem z dnia [...] maja 2012 r. wezwał Spółkę do przedstawienia badań technicznych ww. automatu [...] o ww. numerach fabrycznych, przeprowadzonych przez jednostkę badającą upoważnioną do badań technicznych automatów i urządzeń do gier, w terminie
60 dni od dnia doręczenia ww. wezwania.
Pismem z dnia [...] września 2012 r. Spółka poinformowała Ministra Finansów, że wystąpiła do upoważnionych jednostek badających z zapytaniem dotyczącym badań przedmiotowych symulatorów i wciąż oczekuje na odpowiedź.
Minister Finansów pismem z dnia [...] września 2012 r. nr [...] wezwał Spółkę do złożenia wyjaśnień, czy zwracała się ona do jednostek badających o przeprowadzenie badań technicznych urządzeń, w stosunku do których Minister Finansów prowadzi postępowanie z urzędu, a jeśli tak, to kiedy
i jaką uzyskała odpowiedź. Z uzyskanych informacji wynika, że Spółka wprawdzie zwracała się do jednostek badających w kwestii przeprowadzenia przedmiotowych badań, jednakże żadna z nich nie wyraziła chęci do przeprowadzenia badań
w miejscu ich składowania.
W dniu [...] października 2012 r. wpłynęła do Ministra Finansów odpowiedź Spółki na powyższe wezwanie, z której wynika, że wystąpiła ona do kilku jednostek badających z zapytaniem dotyczącym możliwości przeprowadzenia badań technicznych automatów. Spółka nie występowała do Wydziału Laboratorium Celnego Izby Celnej w P. z uwagi na to, że, jak podała, jednostka ta nie spełnia kryteriów zawartych w art. 23f ust. 1 pkt 4 ustawy o grach hazardowych. Wyjaśniła, że otrzymała odpowiedzi od dwóch jednostek. Wskazała, że nie może przesłać opinii jednostki badającej upoważnionej do badań technicznych automatów
i urządzeń do gier, ponieważ do tej pory żadna jednostka nie wyraziła chęci
do przeprowadzenia tych badań w miejscu ich składowania.
Minister Finansów ustalił, że automaty [...] o numerach fabrycznych [...] i [...] zostały zajęte do prowadzonej przez Urząd Celny w B. sprawy karnej skarbowej sygn. [...], natomiast automat o numerze [...] zajęty został do prowadzonej przez Urząd Celny w B. sprawy karnej skarbowej sygn. [...] i zwrócony Spółce na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w B. w dniu [...] grudnia 2011 r. Nadto wyjaśnił, że Spółka nie przedłożyła badań technicznych ww. automatu, do czego była zobowiązana wezwaniem z dnia [...] lipca 2012 r.
Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] Minister Finansów nałożył na skarżącą Spółkę karę porządkową w wysokości 2800 złotych. Wskazał na treść przepisu art. 2 ust. 7 ustawy o grach hazardowych,
w świetle którego minister właściwy do spraw finansów publicznych może zażądać,
w przypadku rozstrzygania charakteru gier na automatach, przedłożenia badania technicznego danego automatu, przeprowadzonego przez jednostkę badającą upoważnioną do badań technicznych automatów i urządzeń do gier, jak również to, że Spółka nie przedłożyła badań technicznych ww. automatu, pomimo dwukrotnych wezwań oraz nie dołożyła staranności w uzyskaniu opinii jednostki badającej.
Spółka złożyła zażalenie na powyższe postanowienie Ministra Finansów zarzucając naruszenie art. 262 § 1 pkt 2 O.p., przez jego błędne zastosowanie wskutek uznania, iż w przedmiotowej sprawie skarżąca bezzasadnie odmówiła złożenia wyjaśnień, zeznań, wydania opinii, okazania przedmiotu oględzin lub udziału w innej czynności, co nie ma odzwierciedlenia w zebranym materiale dowodowym.
Uzasadniając złożone zażalenie Spółka wskazała, że Minister Finansów
w zaskarżonym postanowieniu niezasadnie uznał, iż Spółka nie przedłożyła badań technicznych symulatorów gier [...] o numerach [...],[...],[...] wykonanych przez jednostkę badającą upoważnioną do badań technicznych automatów i urządzeń do gier pomimo dwukrotnych wezwań oraz nie dołożyła staranności w uzyskaniu tejże opinii.
Zdaniem skarżącej, podstawy żądań organu nie mieszczą się w katalogu
z art. 262 § 1 O.p. enumeratywnie wymieniającym zamierzone czynności, które mogłyby skutkować nałożeniem kary porządkowej i tym samym Minister Finansów dokonał błędnej wykładni art. 262 § 1 pkt 2 O.p.
Jak stwierdziła skarżąca przepis art. 262 § 1 stanowi, że karę porządkową można nałożyć na podmiot, który bezzasadnie odmówił (...) wydania opinii. W ocenie skarżącej, z podstawowej wykładni językowej wynika, że kara taka może być nałożona przede wszystkim na podmiot zobowiązany do wydania, tj. sporządzenia opinii w postępowaniu administracyjnym. Spółka nie jest podmiotem właściwym do sporządzenia opinii technicznej posiadanych urządzeń, a wszelkie opinie i ekspertyzy jakie posiadała przekazała Ministrowi. Drugim znaczeniem terminu "wydać" może być jedynie przekazanie rzeczy już posiadanej, co jak wiadomo nie odnosi się do skarżącej, która pomimo prób, nie uzyskała opinii jednostki. W ocenie skarżącej, w niniejszej sprawie powyższe warunki, które są jasno sformułowane, nie zostały spełnione. Jak stwierdziła skarżąca, analizę przepisu rozpocząć należy od stwierdzenia, że spółka nie mogła bezzasadnie odmówić wydania opinii jednostki badającej, ponieważ nie była w jej posiadaniu. Zdaniem skarżącej, w sposób rzetelny wykonała ona wezwanie Ministra Finansów i wystąpiła do upoważnionych jednostek badających w celu uzyskania opinii, którą następnie mogłaby wydać organowi postępowania. Zgodnie z wykładnią językową termin "wydać" może oznaczać tylko
i wyłącznie przekazanie czegoś już posiadanego. Na zlecenie spółki nie została sporządzona żadna opinia upoważnionej jednostki badającej, a co za tym idzie spółka nie mogła jej wydać Ministrowi. Nie został ponadto spełniony drugi, bardzo ważny warunek umożliwiający nałożenie kary porządkowej, tj. "bezzasadna odmowa". Skarżąca na żadnym etapie postępowania nie odmówiła wydania opinii
a jedynie stwierdzała, że nie może takowej przekazać, ponieważ żadna z jednostek nie wyraziła gotowości na przeprowadzenie badań lub nie wykonuje badań komercyjnych. Zdaniem skarżącej, niemożność przebadania posiadanych przez nią urządzeń powoduje, że brak ten jest w pełni usprawiedliwiony.
Skarżąca wskazała również, iż zgodnie z załącznikiem do rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" (Dz. U. Nr 100, poz. 908) w ustawie należy posługiwać się poprawnymi wyrażeniami językowymi (określeniami) w ich podstawowym
i powszechnie przyjętym znaczeniu. Biorąc powyższe pod uwagę, Spółka mogła jedynie wydać posiadaną już opinię jednostki badającej, której nota bene nie posiada i nie posiadała lub mogła sama taką opinię sporządzić i wydać ją Ministrowi, gdyby tylko posiadała przymiot upoważnionej jednostki badającej.
Skarżąca zakwestionowała także zarzut Ministra Finansów, iż czynności podejmowane przez nią były jedynie czynnościami "pozorującymi" aktywność, co nie jest zgodne z rzeczywistością i wskazała, że w przedmiotowej sprawie odpowiadała na każde wezwanie organu w terminie do tego przewidzianym. Spółka podjęła wszelkie możliwe kroki, aby uzyskać opinię upoważnionej jednostki badającej. Z tych też względów zarzut Ministra Finansów jakoby jej zapytania kierowane do jednostek badających były "ogólne" jest dla Spółki niezrozumiały i chybiony. Skarżąca musiała najpierw nawiązać jakikolwiek kontakt z jednostkami, aby następnie otrzymać od nich listę warunków badania oraz koniecznej do przedstawienia dokumentacji. Powyższe argumenty nie zmieniają faktu, iż żadna z upoważnionych jednostek badających nie wyraziła chęci na przeprowadzenie przedmiotowych badań.
Skarżąca wyjaśniła ponadto, że zarzut Ministra Finansów, zgodnie z którym Spółka nie wystąpiła do Instytutu Elektrotechniki w W., jest nieaktualny, ponieważ wystosowała ona do powyższej jednostki zapytanie o badanie w dniu
[...] listopada 2012 r., tj. przed wydaniem skarżonego postanowienia i jednocześnie dołączyła kopię pisma skierowanego do ww. Instytutu zaznaczając, iż do dnia dzisiejszego Spółka nie otrzymała odpowiedzi.
W ocenie skarżącej, wymierzenie w stosunku do niej kary porządkowej rażąco narusza prawo materialne i jako takie nie może funkcjonować w obrocie prawnym. Spółka wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia.
Minister Finansów, rozpatrując zażalenie skarżącej, utrzymał w mocy swoje wcześniejsze rozstrzygnięcie.
Ustosunkowując się do zarzutu Spółki dotyczącego błędnego zastosowania art. 262 § 1 pkt 2 O.p. wskutek uznania, iż w przedmiotowej sprawie skarżąca bezzasadnie odmówiła złożenia wyjaśnień, zeznań, wydania opinii, okazania przedmiotu oględzin lub udziału w innej czynności, Minister Finansów wskazał, że przepis ten należy rozpatrywać również w kontekście przepisów regulujących zasady postępowania. Dokonując interpretacji powyższego unormowania trzeba mieć przede wszystkim na względzie to, że przewidziane treścią art. 262 O.p. rozwiązanie ma na celu zdyscyplinowanie uczestników postępowania i związane jest z dbałością o to, aby prowadzone postępowanie przebiegało sprawnie i kończyło się w przewidzianym prawem terminie konkretnym rozstrzygnięciem. Ma więc ono na celu usprawnienie przebiegu postępowania jako pewnego procesu, w znaczeniu technicznym.
Jak podał Minister Finansów, Spółka wzywana była dwukrotnie do złożenia pisemnych wyjaśnień i przesłania opinii jednostki badającej, upoważnionej do badań technicznych automatów, z przeprowadzonego badania w przedmiocie rozstrzygnięcia czy gry na ww. automacie są grami w rozumieniu ustawy. Dodatkowo do wezwania załączono listę jednostek badających upoważnionych do badań automatów. Zdaniem Ministra Finansów, z uwagi na fakt, że automat był
w posiadaniu Spółki, determinowało to ją do podjęcia zespołu czynności warunkujących dopuszczalność realizacji art. 2 ust. 7 ustawy o grach hazardowych,
a mianowicie złożenia wniosku do jednostki badającej o przeprowadzenie badań, przedłożenia do badania automatu, uzyskania opinii, przedłożenia opinii organowi,
tj. wymagających wyłącznego udziału Spółki w tej czynności. W konsekwencji Minister Finansów stwierdził, że zaniechania Spółki w powyższym zakresie należy zakwalifikować jako udział w innej czynności w rozumieniu art. 262 § 1 pkt 2 O.p.
Odnosząc się do kwestionowanego przez skarżącą zarzutu, że czynności podejmowane przez nią były jedynie czynnościami "pozorującymi" aktywność, gdyż w przedmiotowej sprawie odpowiadała na każde wezwanie organu w terminie do tego przewidzianym oraz podjęła wszelkie możliwe kroki, aby uzyskać opinię upoważnionej jednostki badającej i w tym celu musiała najpierw nawiązać jakikolwiek kontakt z jednostkami, aby następnie otrzymać od zainteresowanych jednostek listę warunków badania oraz informację o koniecznej do przedstawienia w celu przeprowadzenia badań dokumentacji, jak również wobec powoływania się na fakt, iż żadna z upoważnionych jednostek badających nie wyraziła chęci na przeprowadzenie przedmiotowych badań – Ministra Finansów podniósł, że twierdzenie to nie znajduje odzwierciedlenia w zgromadzonym w przedmiotowej sprawie materiale dowodowym. W tym miejscu Minister Finansów wyjaśnił, że pismem z dnia [...] września 2012 r. wystąpił z pytaniem do jednostek badających, czy skarżąca Spółka zwracała się do nich o przeprowadzenie badań technicznych urządzeń, w stosunku do których Minister Finansów prowadzi postępowanie
z urzędu, a jeśli tak, to kiedy i jaką uzyskała odpowiedź. Z uzyskanych informacji wynika, że Spółka wprawdzie zwracała się do jednostek badających w kwestii przeprowadzenia przedmiotowych badań, jednakże w żadnym z przypadków nie doszło do ich przeprowadzenia, ponieważ warunki i terminy przeprowadzenia badań nie zostały uzgodnione i wyznaczone. Ponadto pismem z dnia [...] września 2012 r. Minister Finansów wezwał Spółkę do złożenia, w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania, wyjaśnień: do ilu i których jednostek badających Spółka wystąpiła
o przeprowadzenie przedmiotowych badań, czy uzyskała odpowiedź od jednostek badających i jakiej treści wraz z dokumentacją potwierdzającą treść wyjaśnień, oraz do przesłania opinii jednostki badającej upoważnionej do badań technicznych automatów i urządzeń do gier z przeprowadzonego badania ww. urządzenia. Minister Finansów podkreślił, że wprawdzie skarżąca udzieliła odpowiedzi na wezwania organu, jednakże nie można zgodzić się z twierdzeniem, iż "podjęła wszelkie możliwe kroki, aby uzyskać opinię upoważnionej jednostki badającej". Z akt sprawy nie wynika, że Spółka wystąpiła np. do jednostki badającej - Izby Celnej w P.
z wnioskiem o przeprowadzenie przedmiotowych badań technicznych. Tym samym, w ocenie organu, teza skarżącej o podjęciu wszelkich możliwych kroków w celu uzyskania stosownej opinii technicznej jednostek badających nie znajduje oparcia
w zebranym w sprawie materiale dowodowym. Skoro niemożność przebadania posiadanych przez Spółkę urządzeń wynika ze sposobu jej postępowania, polegającego na celowym niewykorzystaniu wszystkich możliwości w zakresie przeprowadzenia badań, to tym samym nie można uznać stanowiska Spółki, że ich brak jest w pełni usprawiedliwiony. W tym kontekście Minister Finansów uznał działanie skarżącej za bezzasadne i w konsekwencji skutkujące brakiem możliwości wydania (przekazania) stosownej opinii technicznej jednostki badającej, stanowiącej przedmiot wskazanego wyżej wezwania organu.
Minister Finansów przyjął do wiadomości, że Spółka wystąpiła do Instytutu Elektrotechniki w W., ponieważ wystosowała do powyższej jednostki zapytanie o badanie w dniu [...] listopada 2012 r., tj. przed wydaniem skarżonego postanowienia i jednocześnie dołączyła kopię pisma, skierowanego do ww. Instytutu zaznaczając, iż do dnia dzisiejszego nie otrzymała odpowiedzi.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Spółka zarzuciła:
1. naruszenie art. 262 § 1 pkt. 2 O.p., przez jego błędną wykładnię
a w konsekwencji błędne zastosowanie wobec strony postępowania, poprzez uznanie, iż w przedmiotowej sprawie skarżąca bezzasadnie odmówiła złożenia wyjaśnień, zeznań, wydania opinii, okazania przedmiotu oględzin lub udziału w innej czynności, co nie ma odzwierciedlenia
w zebranym materiale dowodowym,
2. zastosowanie art. 2 ust. 6 w zw. z art. 2 ust. 7 ustawy o grach hazardowych
w sytuacji, gdy wszczęcie postępowania z urzędu w przedmiocie rozstrzygnięcia w drodze decyzji o charakterze gier na spornych urządzeniach posiadanych przez skarżącą nie było możliwe, ponieważ dotyczy przedsięwzięcia, którego realizacja została zakończona,
3. niezastosowanie art. 208 § 1 O.p. w sytuacji, gdy przedmiotowe postępowanie nie mogło się toczyć ze względu na jego bezprzedmiotowość
i brak uprawnień do jego wszczęcia.
W nawiązaniu do powyższego, wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i poprzedzającego go postanowienia Ministra Finansów
z dnia [...] stycznia 2013 r. w całości, ewentualnie o stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia.
Skarżąca przywołała argumentację towarzyszącą złożonemu zażaleniu, wskazując dodatkowo, że żądanie organu zwrócenia się do Wydziału Laboratorium Celnego Izby Celnej w P. było bezprzedmiotowe, ponieważ nie posiada ono kompetencji do przeprowadzenia badań ww. symulatora gier. Spółka nadmieniła, że w aktach innego postępowania wszczętego z urzędu znajduje się informacja udzielona przez ww. Izbę Celną, z której wynika, że jednostka ta "wykonuje tylko badania sprawdzające (...) oraz badania w zakresie określenia charakteru gry zlecone przez Ministra Finansów, natomiast nie wykonuje badań komercyjnych dla podmiotów zewnętrznych".
Skarżąca do pisma procesowego z dnia [...] października 2013 r. stanowiącego uzupełnienie skargi załączyła dwa wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w Warszawie wydane w sprawach ze skarg Spółki na postanowienia Ministra Finansów wydane w przedmiocie nałożenia kary porządkowej. Jak wynika z sentencji nadesłanych wyroków, Sąd uchylił postanowienia organu wydane w powyższym zakresie.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas zaprezentowane stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym stosownie do § 2 powołanego artykułu, kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zw. p.p.s.a. - Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.).
Badając skargę wg powyższych kryteriów Sąd uznał, że zaskarżona decyzja wymaga uchylenia, jednakże z innych przyczyn, aniżeli podniesione w skardze. Zaskarżona uchwała narusza prawo w stopniu uzasadniającym w świetle art. 145 § 1 p.p.s.a. jej uchylenie z uwagi na brak uzasadnienia w zakresie wysokości kary porządkowej nałożonej na stronę skarżącą na podstawie art. 262 § 1 pkt 2 O.p. Należy przy tym zauważyć, iż została ona nałożona w kwocie odpowiadającej górnej granicy ustawowego zagrożenia (2800 zł).
Sąd uznał przy tym równocześnie, że stanowiący podstawę prawną zaskarżonego postanowienia przepis art. 262 O.p. mógł mieć zastosowanie w prowadzonym przez Ministra Finansów postępowaniu we wszczętym z urzędu postępowaniu w przedmiocie rozstrzygnięcia, czy gry na automacie [...] o numerze fabrycznym [...][...][...] są grami na automatach w rozumieniu przepisów ustawy o grach hazardowych.
Art. 8 ustawy o grach hazardowych stanowi, że do postępowań określonych w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy O.p. Postępowanie w sprawie rozstrzygnięcia, czy gry na automacie są grami na automatach w rozumieniu przepisów ustawy o grach hazardowych należą do postępowań poddanych regulacji ustawy o grach hazardowych z mocy art. 2 ust. 6 ustawy o grach hazardowych.
Jak wynika z literalnej wykładni art. 2 ust. 7 ustawy o grach (przepis dodany przez art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 26 maja 2011 r. zmieniającej ustawę o grach hazardowych oraz niektóre inne ustawy z dnia 26 maja 2011 r. - Dz. U. z 2011 r. Nr 134, poz. 779) postępowanie w powyższym przedmiocie może się toczyć zarówno na wniosek strony, jak i z urzędu, przy czym w przypadku postępowania wszczętego z urzędu organ (fakultatywnie) zobowiązuje stronę postępowania do przedłożenia badania technicznego danego automatu przeprowadzonego przez jednostkę badającą upoważnioną do badań technicznych automatów i urządzeń do gier.
Zgodnie z art. 23 f ust. 1 ustawy o grach hazardowych, upoważnienia do badań technicznych automatów i urządzeń do gier udziela jednostce badającej spełniającej wymienione w tym przepisie warunki Minister Finansów. W powyższej sytuacji na wstępie należy podkreślić, iż nie był trafny do wyjaśnienia okoliczności sprawy wniosek dowodowy przedstawiony na rozprawie przed WSA w Warszawie zmierzający do wykazania, iż zakres akredytacji poszczególnych jednostek badających nie obejmuje badań automatów, będących przedmiotem niniejszej sprawy. Przeciwnie - w myśl wyżej wymienionego przepisu prawa - sam fakt udzielenia danej jednostce badającej stosownego upoważnienia ze strony Ministra Finansów powoduje, że jest to podmiot, do którego strona winna się zwrócić w przypadku zobowiązania jej do wykonania obowiązku, o którym mowa w art. 2 ust. 7 ustawy o grach hazardowych (in fine). Z uwagi na powyższe w myśl art. 106 § 3 p.p.s.a., Sąd powyższy wniosek dowodowy oddalił.
Z przepisu art. 262 § 1 pkt 2 O.p. wynika, że możliwość ukarania m.in. strony postępowania karą porządkową została przewidziana w sytuacji bezzasadnej odmowy złożenia wyjaśnień, zeznań, wydania opinii, okazania przedmiotu oględzin lub udziału w innej czynności. Badanie automatu do gier, którego obowiązek nałożony został na podstawie art. 2 ust. 7 ustawy o grach ustawy o grach hazardowych, jest właśnie inną czynnością dowodową, o jakiej mowa w art. 262 § 1 pkt 2 O.p. Skoro badanie charakteru gry przeprowadzane przez uprawnioną do tego jednostkę badającą, wymaga współdziałania strony, polegającego na dostarczeniu przedmiotu badania do jednostki, odmowa wykonania powyższej czynności będzie równoznaczna z odmową strony "udziału w innej czynności", o jakiej mowa w art. 262 § 1 pkt 2 O.p. Sąd stanowisko organu w powyższym przedmiocie aprobuje. Dodać jedynie należy, iż hipotetyczne uznanie, iż przepis art. 262 O.p. o charakterze stricte dyscyplinującym nie ma zastosowania do sytuacji, o której mowa w art. 2 ust. 7 ustawy o grach hazardowych, praktycznie uniemożliwiłoby prowadzenie postępowania z urzędu w oparciu o ten przepis. W szczególności martwym pozostałby wymóg przedstawienia stosownych dokumentów przez stronę na żądanie organu, gdyż pozbawiony sankcji byłby niemożliwy do wyegzekwowania od strony nie będącej zainteresowaną wynikiem badań w postępowaniu prowadzonym z urzędu.
Przepis art. 262 § 1 pkt 2 O.p. stanowi o dopuszczalności dyscyplinowania strony nałożeniem kary porządkowej w przypadku bezzasadnej odmowy dokonania czynności dowodowej. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 21 października 2011 r. sygn. II FSK 775/10, bezzasadna odmowa strony udziału w czynności dowodowej, to odmowa nie znajdująca potwierdzenia w obowiązujących przepisach. Powyższe oznacza, jak z kolei wskazał WSA w Szczecinie w wyroku z dnia 19 stycznia 2012 r. sygn. I SA/Sz 875/11, że przed nałożeniem sankcji na stronę za odmowę udziału w czynności dowodowej, istnieje obowiązek organu ustalenia, czy w konkretnym stanie faktycznym strona zobowiązana do dokonania czynności podjęła starania celem wyjaśnienia przyczyn niewykonania wezwania oraz czy wskazane przez nią przyczyny były obiektywnie uzasadnione. W okolicznościach niniejszej sprawy, o ile nie można odmówić stronie skarżącej starań w wyjaśnianiu przyczyn, dla których nie uzyskała stosownych badań, o tyle przyczyny usprawiedliwiające taką postawę nie znajdują potwierdzenia w obowiązujących przepisach, a tym samym nie mogą być uznane za obiektywnie uzasadnione.
Skarżąca nie zakwestionowała faktu, iż Izba Celna w P. jest jednostką badającą upoważnioną przez Ministra Finansów do przeprowadzania badań automatów i urządzeń do gier i sporządzania opinii technicznych. Upoważnienie zostało wydane na podstawie § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 3 czerwca 2003 r. w sprawie warunków urządzania gier i zakładów wzajemnych (Dz. U. Nr 102, poz. 946 ze zm.).
Stosownie do treści art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 2011 r. o zmianie ustawy o grach hazardowych oraz niektórych innych ustaw, podmioty będące w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy jednostkami badającymi upoważnionymi przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych do wydawania opinii będących podstawą dopuszczenia do eksploatacji i użytkowania automatów i urządzeń do gier, uznaje się za jednostki badające upoważnione do badań technicznych automatów i urządzeń do gier zgodnie z przepisami art. 23 "f" ustawy zmienianej tj. ustawy o grach hazardowych. Należy podkreślić, iż brak jest podstaw do podważania w toku postępowania o ustalenie charakteru gry upoważnień Ministra Finansów, udzielonych jednostkom badającym do przeprowadzania badań automatów. Stąd zastrzeżenia strony co do obiektywizmu jednostki badającej, pozostającej w strukturach Służby Celnej, nie mogły stanowić dla organu wystarczającego uzasadnienia dla odmowy poddania automatu badaniu przez wyznaczoną jednostkę. Należy też stwierdzić, że podważanie bezstronności jednostki badającej bez znajomości wyniku badań, jest niewłaściwe. Podważanie bowiem mocy dowodowej każdego dowodu może nastąpić dopiero po jego przeprowadzeniu.
Jak zostało wskazane we wstępnej części rozważań, wysokość nałożonej kary nie została przez organ w żaden sposób uzasadniona. Obowiązujące brzmienie art. 262 O.p. zakreślało górną granicę możliwej do nałożenia na stronę kary do kwoty 2800 zł. Sąd stwierdził, że kara została zatem nałożona w najwyższej możliwej wysokości. W myśl utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych, uznaniowy charakter decyzji (w tym przypadku w zakresie wysokości kary porządkowej) nie zwalnia organu od wyczerpującego zgromadzenia materiału dowodowego i rozważenia go w postaci jednoznacznych ustaleń stanowiących podstawę rozstrzygnięcia.
Brak jakichkolwiek wywodów w powyższym zakresie uzasadnia uchylenie decyzji z uwagi na mogący mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie w zakresie wymiaru kary porządkowej. Uzupełnienie w tym zakresie ustaleń oraz odzwierciedlenie ich w nowo wydanej decyzji będzie stanowiło obowiązek organu przy ponownym rozpatrzeniu sprawy na skutek niniejszego wyroku.
Wobec stwierdzenia, iż w opisanym zakresie organ dopuścił się istotnego naruszenia art. 7, 77 § 1 oraz 107 § 3 k.p.a. Sąd orzekł o uchyleniu zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia Ministra Finansów z dnia [...] listopada 2012 r.
Uchylając postanowienie z dnia [...] listopada 2012 r. Sąd miał na uwadze konieczność zapewnienia stronie prawa do udziału w całości postępowania w powyższej kwestii, a wiec również do ewentualnego ponownego rozpatrzenia sprawy w trybie art. 127 § 2 k.p.a.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ weźmie pod uwagę powyższe wywody i nakładając karę porządkową uzasadni w sposób prawidłowy jej wysokość.
Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zatem doszło do naruszenia prawa procesowego w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.
Orzeczenie w pkt II wyroku oparto na art. 152 ww. ustawy. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło