VI SA/Wa 1388/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Kozik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Aneta Lemiesz Sędzia WSA Jakub Linkowski Protokolant st. spec. Łukasz Skóra po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi W. w W. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia patentu oddala skargę Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (dalej: "UP") decyzją z "(...)" kwietnia 2019 r. nr "(...)", wydaną na podstawie art. 225 ust. 3 i art. 245 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2000r. Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2017 r., poz. 776, z późn. zm., dalej: "P.w.p."), utrzymał w mocy decyzję z "(...)" września 2018 r. stwierdzającej wygaśnięcie decyzji z "(...)" lutego 2018 r. o udzieleniu Wojskowemu Instytutowi Medycyny Lotniczej z siedzibą w "(...)" (dalej: "Strona", "Wnioskodawca", "Skarżący"), patentu na wynalazek zgłoszony za numerem "(...)", z powodu nieuiszczenia w wyznaczonym terminie opłaty za pierwszy okres ochrony wynalazku. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji UP wyjaśnił, że decyzją z "(...)" lutego 2018 r. udzielił Stronie patentu na wynalazek zgłoszony za numerem "(...)"pt.: "Sposób mocowania czujników tekstronicznych i układów pomiarowych na odzieży", pod warunkiem uiszczenia opłaty za pierwszy okres ochrony wynalazku (1-3 rok ochrony). Następnie z powodu nieuiszczenia przez Stronę w wyznaczonym terminie ww. opłaty UP ww. decyzją z "(...)" września 2018 r. stwierdził wygaśnięcie decyzji o udzieleniu patentu na przedmiotowy wynalazek. Strona 16 października 2018 r., w ustawowym terminie, zaskarżyła powyższą decyzję składając wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu wniosku podniosła, że przyczyną nieuiszczenia opłaty za ochronę w wymaganym terminie było "niedopatrzenie osoby odpowiedzialnej za powyższe zadanie". Zgłaszający dodał, że nadal jest zainteresowany ochroną przedmiotowego wynalazku, między innymi ze względu na konieczność utrzymywania efektów realizacji projektu badawczego, w ramach którego patent ten został przyznany. UP wskazał następnie, że 18 października 2018 r. Strona złożyła wniosek o zmianę uprawnionego do przedmiotowego wynalazku. UP stwierdził, że zgodnie z dosłanymi 4 lutego 2019 r. dokumentami, obecnie prawo ze zgłoszenia wynalazku o numerze "(...)"przysługuje Skarbowi Państwa reprezentowanemu przez Ministra Obrony Narodowej. W związku z powyższym, UP uznał Skarb Państwa za stronę postępowania w sprawie z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. UP przytoczył następnie treść art. 225 ust. 3 P.w.p. i stwierdził, że obowiązek uiszczenia wymaganej opłaty spoczywał w przedmiotowej sprawie na Stronie, a okoliczności na jakie powołała się Strona nie świadczą o braku winy w uchybieniu terminu na uiszczenie opłat. Organ wyjaśnił, że w przypadku uchybienia terminu strona powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność przy dokonywaniu czynności procesowych oraz fakt, że przeszkoda w dokonaniu czynności była od niej niezależna. Zdaniem organu trudno mówić o staranności Strony, skoro powołuje się ona jedynie na niedopatrzenie. UP powołując się na wyrok NSA z 29 listopada 2011 r., sygn. akt II FSK 1071/10, podzielił stanowisko sądu, że to pracodawca odpowiada za wypełnianie obowiązków służbowych przez swoich pracowników i to na niego spadają negatywne skutki niewypełnienia tych obowiązków. Organ zwrócił uwagę na fakt że, w decyzji o udzieleniu patentu zawarł informację o jej warunkowym charakterze, terminie na uiszczenie opłaty oraz skutkach niedochowania tego terminu. W skardze z 23 maja 2019 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący zaskarżając decyzję UP z "(...)" kwietnia 2019 r. w całości wniósł o jej uchylenie w całości i przekazanie sprawy UP do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie na rzecz Skarżącego kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji Skarżący zarzucił naruszenie: 1) art. 225 w związku z art. 243 ust. 1 P.w.p., poprzez wadliwą wykładnię art. 225 P.w.p. i przyjęcie, że dotyczy on przypadku, gdzie brak winy w uchybieniu terminu należy udowodnić, a nie uprawdopodobnić, 2) art. 7 K.p.a. w związku z art. 256 P.w.p., tj. zasady prawdy obiektywnej, zasady uwzględniania z urzędu interesu społecznego i słusznego interesu strony, poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, 3) art. 75 K.p.a., poprzez pominięcie zasady równej mocy środków dowodowych, poprzez pominięcie dowodów, w tym z faktów znanych organowi z urzędu - UP w trakcie rozpatrywania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wiedział o zmianie uprawnionego do wynalazku i przejściu prawa na Skarb Państwa reprezentowany przez Ministra Obrony Narodowej, 4) art. 77 § 1 K.p.a., poprzez brak zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, 5) art. 8 § 1 i § 2 oraz art 107 § 3 K.p.a., tj. zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, zasady przekonywania oraz właściwego uzasadnienia decyzji administracyjnej, poprzez brak przekonywującego wyjaśnienia powodów dla których w przedmiotowej sprawie UP odstąpił od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym bez uzasadnionej przyczyny, a w konsekwencji niewłaściwie uzasadnił wydaną decyzję. W uzasadnieniu skargi Skarżący podniósł, że w ocenie UP art. 225 P.w.p., dotyczy braku winy w uchybieniu terminu w przypadku nieuiszczenia opłaty za pierwszy okres ochrony prawa wyłącznego, a z taką zawężającą wykładnią nie sposób zgodzić się, gdyż przepis wskazuje, że wystarczające jest uprawdopodobnienie braku winy, a nie udowodnienie braku winy w uchybieniu terminu. Skarżący pokreślił, że po wydaniu decyzji warunkowej udzielającej patentu "(...)"doszło do zmiany uprawnionego do wynalazku, którym został Skarb Państwa reprezentowany przez Ministra Obrony Narodowej. Zatem mogło dojść do zaistnienia przeszkody na płaszczyźnie "przerwy w komunikacji", na którą powołał się UP w swej decyzji pomijając jednoczenie zbadanie, czy taka przeszkoda w rzeczywistości zaistniała. Skarżący dodał, że zaskarżona decyzja zaadresowana została zarówno do Skarżącego, jak i na Skarb Państwa Ministra Obrony Narodowej. Powstaje pytanie, który ze wskazanych podmiotów jest w ocenie UP właściwy. Określenie przez UP dwóch adresatów decyzji potwierdza, zdaniem Skarżącego, wątpliwości organu dotyczące strony postępowania. Zarzucenie przez UP nieuprawdopodobnienia okoliczności sanujących uchybienie terminu na wniesienie opłaty, przy jednoczesnym braku wyjaśnienia przez UP legitymacji czynnej w postępowaniu, narusza zasadę pogłębionego zaufania do organu. Skarżący wskazał, że gdyby został wezwany przez organ do uzupełnienia wniosku poprzez wytłumaczenie/przesłanie dowodów uprawdopodobniających brak winy w uchybieniu terminu z pewnością Skarżący lub Skarb Państwa reprezentowany przez Ministra Obrony Narodowej uzupełniłby wniosek. Zdaniem Skarżącego, fakt, że chodzi o wynalazek wojskowy, który może należeć do kategorii wynalazków tajnych, powinien być wzięty pod uwagę przez organ, który nie powinien działać w takim przypadku rutynowo. W odpowiedzi na skargę UP wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskrzonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja, jak również decyzja I instancji nie naruszają przepisów prawa w sposób uzasadniający ich uchylenie. Korzystanie z patentu rodzi obowiązek uiszczania opłat. Kwestia opłat związanych z ochroną m.in. patentów uregulowana została w tytule V P.w.p., "Opłaty, rejestry, dokumenty i ogłoszenia urzędowe". Zgodnie z art. 222 ust. 1 P.w.p. Urząd Patentowy pobiera opłaty jednorazowe oraz opłaty okresowe w związku z ochroną wynalazków, produktów leczniczych, produktów ochrony roślin, wzorów użytkowych, wzorów przemysłowych, znaków towarowych, oznaczeń geograficznych i topografii układów scalonych. Jak wynika natomiast z art. 224 ust. 1 P.w.p., termin do uiszczenia opłaty jednorazowej za ochronę lub opłaty za pierwszy okres ochrony, określonej w decyzji o udzieleniu patentu, prawa ochronnego lub odpowiednio prawa z rejestracji, wynosi trzy miesiące od daty doręczenia wezwania. Jednocześnie zgłaszający może uiścić opłatę za dalsze rozpoczęte okresy ochrony lub opłatę wymaganą do przedłużenia ochrony na okresy rozpoczęte przed tym terminem. Materialnoprawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowił art. 225 ust. 3 P.w.p., zgodnie z którym jeżeli została wydana decyzja o umorzeniu postępowania z powodu nieuiszczenia opłaty, o której mowa w art. 223 ust. 2, albo decyzja stwierdzająca wygaśnięcie decyzji o udzieleniu patentu, prawa ochronnego lub odpowiednio prawa z rejestracji z powodu nieuiszczenia opłaty, o której mowa w art. 224 ust. 1, decyzja taka może zostać uchylona na wniosek zgłaszającego o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym uprawdopodobni on, że uchybienie nastąpiło bez jego winy, i po jednoczesnym uiszczeniu zaległej opłaty. W niniejszej sprawie UP udzielił Skarżącemu decyzją z "(...)" lutego 2018 r. patentu na wynalazek zgłoszony za numerem "(...)"pt.: "Sposób mocowania czujników tekstronicznych i układów pomiarowych na odzieży", pod warunkiem uiszczenia opłaty w wysokości 480 zł. za pierwszy okres ochrony wynalazku rozpoczynający się 31 maja 2016 r. i obejmujący 1-3 rok ochrony. W decyzji zostało zawarte wezwanie do wniesienia tej opłaty w ciągu trzech miesięcy od dnia doręczenia decyzji. W decyzji poinformowano Skarżącego, że w razie nieuiszczenia wskazanej opłaty w wyznaczonym terminie UP, na podstawie art. 52 ust. 2 P.w.p. stwierdzi wygaśnięcie decyzji o udzieleniu patentu. Skarżący nie uiścił wskazanej opłaty w wyznaczonym terminie w związku z czym UP stwierdzi wygaśnięcie decyzji o udzieleniu patentu. Jak wynika z art. 225 ust. 3 P.w.p., przepis ten dopuszcza możliwość uchylenia decyzji stwierdzającej wygaśnięcie decyzji o udzieleniu patentu z powodu nieuiszczenia opłaty, o której mowa w art. 224 ust. 1 P.w.p., na wniosek zgłaszającego o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym uprawdopodobni on, że uchybienie nastąpiło bez jego winy i po jednoczesnym uiszczeniu zaległej opłaty. Odpowiedni wniosek został w tej sprawie zgłoszony, z jednoczesnym uiszczeniu zaległej opłaty, UP jednak prawidłowo uznał, że Skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w nieuiszczeniu należnej opłaty w wyznaczonym terminie. Organ słusznie uznał, że okoliczność "niedopatrzenia osoby odpowiedzialnej" nie świadczy o braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia tej opłaty. Niedopatrzenia osoby odpowiedzialnej potwierdza natomiast, że do nieuiszczenia opłaty w wyznaczonym terminie doszło na skutek okoliczności zawinionych przez Skarżącego. Słusznie bowiem UP wskazał, że pracodawca odpowiada za wypełnianie obowiązków służbowych przez swoich pracowników i to na niego spadają negatywne skutki niewypełnienia tych obowiązków. Pracodawca powierzając pracownikowi określone obowiązki i zadania podejmuje w tym zakresie swojego rodzaju ryzyko w wyborze. Kwestia odpowiedzialności za takie osoby jest oceniana pod kątem należytej staranności działań samego Skarżącego, na co wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w przywołanym przez UP wyroku z 29 listopada 2011 r., sygn. akt II FSK 1071/10. Podnosząc zatem argument o niedopatrzenia osoby odpowiedzialnej Skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do uiszczenia opłaty, ale potwierdził, że do tego uchybienia doszło z winy występującej po stronie Skarżącego. Kwestia braku winy w niezachowaniu terminu posiada bogate orzecznictwo sądowe, na które powołał się również UP. Stanowisko zaprezentowane w tej kwestii przez UP nie budzi zatem wątpliwości Sądu ponieważ orzeczenia przywołane przez organ, są również przywoływane przez sądy administracyjne. Można tu przykładowo wskazać wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 grudnia 2019 r. sygn. akt II OSK 278/18, w którym sąd wskazał, że: "Z utrwalonego orzecznictwa NSA wynika, że o braku winy zainteresowanego podmiotu w zachowaniu terminu można mówić jedynie wówczas, gdy zainteresowany podmiot działał z najwyższą starannością, jednakże dopełnienie czynności w terminie stało się niemożliwe z powodu trudnej do przezwyciężenia przeszkody, niezależnej od osoby zainteresowanej (por. wyrok NSA OZ w Lublinie z 8 lipca 1998 r., I SA/Lu 727/97 - LexPolonica nr 341817; wyrok NSA OZ w Szczecinie z 2 lutego 2000 r., SA/Sz 2125/98 - LexPolonica nr 350238). W wyroku z dnia 20 maja 1998 r., sygn. akt I SA/Ka 1718/96 natomiast Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że o braku winy strony w niedopełnieniu w ustawowym terminie określonej czynności procesowej można mówić tylko w przypadku uprawdopodobnienia przez nią, że dopełnienie czynności było niemożliwe z powodu przeszkody nagłej i nie do przezwyciężenia, tj. takiej której strona nie mogła przezwyciężyć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez zainteresowanego lub jego pełnomocnika zalicza się np. przerwę w komunikacji, powódź, pożar, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inna osobą, nawet zwolnienie lekarskie od pracy nie jest potwierdzeniem braku winy zainteresowanego w uchybieniu terminu." Skarżący nie wskazał żadnych okoliczności uprawdopodobniających brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia opłaty. Taką okolicznością nie jest zmiana podmiotu uprawnionego do przedmiotowego patentu, w związku z którym miała być uiszczona opłata. Zmiana podmiotu uprawnionego do przedmiotowego patentu nie jest sytuacją nagłą i niezależną od Skarżącego, na którą nie ma on wpływu, nie może zatem uprawdopodabniać brak winy po stronie Skarżącego w uchybieniu terminu na wniesienie opłaty. W skardze Skarżący powołał się na "przerwę w komunikacji", ale w żaden sposób nie doprecyzował i nie wyjaśnił tej okoliczności. Zarzucił natomiast organowi, że pominął zbadanie, czy taka przeszkoda w rzeczywistości zaistniała, jak również, że organ nie wezwał Skarżącego do uzupełnienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy o dodatkowe wyjaśnienia i dowody uprawdopodobniające brak winy w uchybieniu terminu. Takiego stanowiska Skarżącego również nie można zaakceptować. Z art. 225 ust. 3 P.w.p., jednoznacznie wynika, że to zgłaszający wynalazek, a więc w tym przypadku Skarżący, jest zobligowany do uprawdopodobnienia, że uchybienie nastąpiło bez jego winy, a nie organ. Uprawdopodobnienie zatem, zaistnienia okoliczności trudnej do przezwyciężenia, niezależnej od Skarżącego, która pomimo najwyższej staranności w działaniach Skarżącego, uniemożliwiła dochowanie terminu w uiszczeniu opłaty, leży w interesie Skarżącego i również w tej kwestii to Skarżący powinien wykazać się należytą starannością, a nie wymagać od organu podejmowania działań za Skarżącego. Nawet fakt, że przedmiotowa sprawa dotyczy wynalazku wojskowego, nie nakłada na UP dodatkowych obowiązków i z całą pewnością, a wręcz przeciwnie, nie obniża wymaganej od Skarżącego należytej staranności w prowadzeniu Jego spraw. Z tych względów Sąd stwierdza, że niezasadne są zarzuty skargi dotyczące naruszenia przez UP art. 7, art. 8 § 1 i § 2, art. 75, art. 77 § 1, art 107 § 3 K.p.a. W przedmiotowej sprawie inicjatyw dowodowa leżała postronnie Skarżącego, UP natomiast prawidłowo ocenił argumentację i wyjaśnienia Skarżącego przedstawione we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Okoliczność zmiany uprawnionego do przedmiotowego patentu, nie nakładał na organ żadnych dodatkowych obowiązków związanych z niniejszą sprawą w kwestii uprawdopodobnienia barku winy Skarżącego w uchybieniu terminu wniesienia opłaty. Niezrozumiały jest natomiast argument Skarżącego, iż doręczenia zaskarżonej decyzji Skarżącemu oraz Ministrowi Obrony Narodowej podważa zasadę pogłębionego zaufania do organu, skoro oba podmioty były żywo zainteresowane w rozstrzygnięciu przedmiotowej sprawy. Organ wyjaśniła w zaskarżonej decyzji, że uprawnionym do spornego patentu stał się Skarb Państwa reprezentowany przez Ministra Obrony Narodowej, co uzasadniało doręczenia zaskarżonej decyzji również Ministrowi Obrony Narodowej. Sąd stwierdza, że niezasadny jest również zarzut skargi dotyczący naruszenia przez UP art. 225 w związku z art. 243 ust. 1 P.w.p., poprzez wadliwą wykładnię art. 225 P.w.p. i przyjęcie, że dotyczy on przypadku, gdzie brak winy w uchybieniu terminu należy udowodnić, a nie uprawdopodobnić. UP nie zawarł takiego stwierdzenia w zaskarżonej decyzji, a analiza całej jej treści wskazuje na to, że UP badał uprawdopodobnienie przez Skarżącego braku winy w niedochowaniu terminu wniesienia opłaty, a nie udowodnienie jej braku. Sąd nie stwierdził zatem w niniejszej sprawie naruszenia przez UP przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ani naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2019 r., poz. 2325), orzekł jak w sentencji.