VI SA/Wa 1399/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas (spr.) Sędziowie sędzia WSA Sławomir Kozik sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka po rozpoznaniu w dniu 24 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. P. o wyłączenie starszego referendarza sądowego Tomasza Sałka w sprawie ze skargi R. P. na postanowienie Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu notarialnego z dnia [...] marca 2015 r., nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia uchwały w sprawie ustalenia wyniku egzaminu notarialnego postanawia oddalić wniosek. R. P. – skarżący w niniejszej sprawie, w dniu [...] maja 2017 r. złożył sporządzony na urzędowym formularzu (PPF) wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na postanowienie Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu notarialnego z dnia [...] marca 2015 r., nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia uchwały w sprawie ustalenia wyniku egzaminu notarialnego. Postanowieniem starszego referendarza sądowego Tomasza Sałka z 31 sierpnia 2017 r. odmówiono przyznania skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym przez niego zakresie, wskazując, iż skarżący na wezwanie Sądu nie przesłał żądanych dokumentów obrazujących jego sytuację majątkową. W dniu 25 września 2017 r. do Sądu wpłynęło pismo R. P. stanowiące sprzeciw od ww. postanowienia 31 sierpnia 2017 r. oraz zawierające wniosek o wyłączenie starszego referendarza sądowego – autora zaskarżonego orzeczenia. We wniosku skarżący wskazał, że zachodzą uzasadnione wątpliwości co do bezstronności referendarza sądowego. Starszy referendarz sądowy Tomasz Sałek pismem z dnia [...] października 2017 r. złożył oświadczenie, iż nie istnieje żadna okoliczność, która mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w sprawie z przedmiotowej skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 18 § 1 w związku z art. 24 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2017 r. poz. 1369; dalej p.p.s.a.), referendarz sądowy jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach: 1) w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki; 2) swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia; 3) osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli; 4) w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron; 5) w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą; 6) w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator; 6a) dotyczących skargi na decyzję albo postanowienie, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu sądowoadministracyjnym dotyczącym kontroli legalności decyzji albo postanowienia wydanych w postępowaniu administracyjnym zwyczajnym, brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie; 7) w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej. Zgodnie z art. 19 w związku z art. 24 § 1 p.p.s.a., sąd wyłącza referendarza sądowego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. W świetle art. 20 § 1 i 2 w związku z art. 24 § 1 p.p.s.a., wniosek o wyłączenie referendarza strona zgłasza na piśmie lub ustnie do protokołu posiedzenia w sądzie, w którym sprawa się toczy, uprawdopodabniając przyczyny wyłączenia. Strona, która przystąpiła do rozprawy, powinna uprawdopodobnić ponadto, że przyczyna wyłączenia dopiero później powstała lub stała się jej znana. Na podstawie art. 22 § 1 i 2 w związku z art. 24 § 1 p.p.s.a. o wyłączeniu referendarza rozstrzyga sąd administracyjny, w którym sprawa się toczy. Postanowienie wydaje sąd w składzie trzech sędziów, na posiedzeniu niejawnym, po złożeniu wyjaśnienia przez referendarza, którego wniosek dotyczy. Na stronie wnioskującej o wyłączenie referendarza spoczywa obowiązek uprawdopodobnienia przyczyn wyłączenia. Wnioskodawca powinien więc wskazać konkretne okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności referendarza. Argumentacja odwołująca się jedynie do subiektywnego przekonania strony w tym względzie nie jest przesłanką do ewentualnego wyłączenia. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie podniesione przez skarżącego argumenty nie wypełniają dyspozycji przepisu art. 18 w związku z art. 24 § 1 p.p.s.a., co skutkowałoby wyłączeniem referendarza sądowego od orzekania w sprawie z mocy samej ustawy. Nie stanowią one również wystarczającej przesłanki uzasadniającej zastosowanie instytucji wyłączenia referendarza sądowego stosownie do treści art. 19 w związku z art. 24 § 1 p.p.s.a. W szczególności nie jest wystarczającą przesłanką wyłączenia subiektywne przekonanie skarżącego o braku bezstronności referendarza sądowego. Przyczyny wyłączenia muszą zawsze mieć charakter obiektywny i znajdować potwierdzenie w podnoszonych przez stronę konkretnych okolicznościach faktycznych uprawdopodobniających zasadność wniosku. W orzecznictwie utrwalony jest pogląd (patrz: postanowienie NSA z dnia 5 września 2008 r. sygn. akt I OZ 665/08, LEX nr 440113,) iż samo przeświadczenie strony o prowadzeniu przez sędziego postępowania w sposób wadliwy i nieobiektywny, nie stanowi wystarczającej przesłanki uzasadniającej wyłączenie sędziego w myśl art. 19 p.p.s.a. Nie jest dopuszczalne żądanie wyłączenia sędziego tylko z tego powodu, iż wnioskodawca kwestionuje zasadność rozstrzygnięć wydanych w sprawie z udziałem tego sędziego, nawet jeśli dopuściłby się on uchybień procesowych. Tym samym okoliczność wydawania przez referendarza sądowego postanowienia oddalającego wniosek strony o przyznanie prawa pomocy nie jest przesłanką żądania wyłączenia takiego referendarza. Każdy wniosek o przyznanie prawa pomocy podlega bowiem indywidualnej ocenie przez referendarza sądowego, a ocena jego pracy pod kątem ewentualnych uchybień przepisom prawa, może mieć miejsce jedynie w drodze złożonego przez stronę sprzeciwu od takiego orzeczenia. W przedmiotowej sprawie skarżący nie uprawdopodobnił zaistnienia jakiejkolwiek przesłanki wynikającej z przywołanych powyżej przepisów ustawy – Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi, mogącej stanowić podstawę wyłączenia starszego referendarza sądowego Tomasza Sałka. Należy zwrócić także uwagę na prezentowany w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego pogląd, zgodnie z którym jeżeli sędzia, którego wniosek dotyczy złożył oświadczenie, że nie zachodzą żadne okoliczności określone w art. 18 i art. 19 p.p.s.a, dające podstawę do wyłączenia od rozpoznania sprawy i prawdziwość tego oświadczenia nie budzi wątpliwości, to wniosek taki nie zasługuje na uwzględnienie (por. postanowienie NSA z dnia 19 listopada 2010 r., sygn. akt I OZ 864/10, dostępne w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd, odnosząc te rozważania do starszego referendarza sądowego Tomasza Sałka stwierdził, że prawidłowość jego oświadczenia z dnia [...] października 2017 r. nie budzi żadnych wątpliwości Mając powyższe na uwadze orzeczono, jak w sentencji.