VI SA/Wa 1453/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Wdowiak Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Olechniewicz Sędzia WSA Urszula Wilk (spr.) Protokolant st. ref. Katarzyna Zielińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 maja 2014 r. sprawy ze skargi M. J. o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie VI SA/WA 770/12 postanawia: 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić skarżącemu M. J. z kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie kwotę 100 (sto) złotych uiszczoną tytułem wpisu sądowego. Skarżący M.J. wniósł o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 listopada 2012 r. o sygn. akt VI SA/Wa 770/12 wydanego w sprawie ze skargi I. O. na postanowienie Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lutego 2012 r. w przedmiocie wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie powołania na stanowisko komornika sądowego. Jako podstawę prawną wniosku skarżący wskazał art. 271 pkt 2 w zw. z art. 270 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarżący wnosił o uchylenie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 listopada 2012 r. oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że decyzją Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] października 2011 roku [...] skarżący M. J. powołany został na stanowisko komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w P. W dniu [...]stycznia 2012 roku skarżący złożył przed Prezesem Sądu Apelacyjnego w W. ślubowanie. Dnia [...] listopada 2011 roku I. O., powołując się na przepis art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., wniosła o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją o powołaniu M. J. na stanowiska komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w P. Po rozpoznaniu sprawy z wniosku I. O.— postanowieniem z dnia [...] stycznia 2012 roku [...] - organ odmówił wznowienia postępowania. Swoją decyzję organ uzasadnił tym, że jego zdaniem I.O. nie była stroną postępowania dotyczącego wniosku M.J. o powołanie na stanowisko komornika sądowego przy wskazanym sądzie na skutek nie uzupełnienia w przepisanym terminie braków formalnych wniosku. Stanowisko to organ podtrzymał w postanowieniu z dnia [...] stycznia 2012 roku Nr [...], ponownie odmawiając wznowienia przedmiotowego postępowania. W związku z powyższym I. O. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] stycznia 2012 roku. Wyrokiem z dnia 13 listopada 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił postanowienia Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] stycznia i [...] lutego 2012 roku, stwierdzając jednocześnie, że zaskarżone orzeczenia nie podlegają wykonaniu (sygn. akt VI SA/Wa 770/12). Skarżący podnosił, że nie brał udziału w sprawie ze skargi I. O. wbrew dyspozycji art. 33 § 1 p.p.s.a. Skarżący wskazał, że pismem z dnia 11 kwietnia 2013 roku, doręczonym skarżącemu w dniu 15 kwietnia 2013 roku, Ministerstwo Sprawiedliwości Departament Sądów, Organizacji i Analizy Wymiaru Sprawiedliwości zawiadomiło skarżącego o złożeniu przez I.O. wniosku o wznowienie postępowania w przedmiocie powołania skarżącego na stanowisko komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w P. Ponadto w załączeniu do zawiadomienia organ przesłał skarżącemu kopię wyżej wymienionego wniosku, a także wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 listopada 2012 roku, sygn. akt. VI SA/Wa 770/12. Jednocześnie organ wezwał skarżącego do ewentualnego zajęcia stanowiska w sprawie. Powołując treść art. 33 § 1 i art. 12 p.p.s.a. skarżący wywodził, że winien być uznany za uczestnika postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie. Skarżący podnosił, że zgodnie ze stanowiskiem reprezentowanym w doktrynie pojęcie "postępowania administracyjnego" interpretowane być powinno szeroko, jako postępowanie przed organem administracji publicznej, czy wręcz jako samą procedurę poddaną kontroli sądowoadministracyjnej. Skarżący brał udział – jako strona - w postępowaniu administracyjnym zakończonym ostateczną decyzją Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] października 2011 roku Nr [...] o powołaniu go na stanowiska komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w P., które to postępowanie było z kolei przedmiotem wniosku I. O. o wznowienie. Zdaniem skarżącego uznać zatem należy, iż skarżący spełnia kryterium "brania udziału w postępowaniu administracyjnym". Skarżący wskazywał też, iż posiada interes prawny w odniesieniu do przedmiotowego postępowania sądowoadministracyjnego. Wskazywał, że powołany został na stanowisko komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w P. właśnie na mocy decyzji Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] października 2011 roku. Wznowienie postępowania w sprawie powołania M. J. na zajmowane stanowisko - które może być skutkiem notorycznego rozpoznania przez Ministra Sprawiedliwości wniosku I. O., na skutek uchylenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wcześniejszych decyzji Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] stycznia i [...] lutego 2012 roku - wiąże się z ryzykiem uchylenia decyzji z dnia [...] października 2011 roku Nr [...] o powołaniu go na stanowisko komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym P. Skarżący podnosił, że prowadzi od prawie półtora roku kancelarię komorniczą, podejmując się określonych przepisami prawa czynności komorniczych — w okresie prowadzenia swojej działalności jako komornik sądowy przy Sądzie Rejonowym w P. skarżący podjął się prowadzenia około 3 500 spraw egzekucyjnych. W ocenie skarżącego uchylenie decyzji w sprawie powołania skarżącego na stanowisko komornika nie tylko podważy pewność obrotu cywilnoprawnego, ale i spowoduje poważne szkody nie tylko po stronie wierzycieli, ale przede wszystkim po stronie skarżącego. Z otwarciem i prowadzeniem kancelarii wiążą się bowiem znaczne nakłady finansowe, do których podjęcia zmuszony został skarżący w celu sprawnego wykonywania spoczywających na nim czynności komorniczych. Wskazywał, iż uchylenie wydanej decyzji o powołaniu komornika może w dalszej konsekwencji prowadzić do zaistnienia wątpliwości lub wręcz stanowić podstawę stwierdzenia nieważności czynności egzekucyjnych przeprowadzonych przez skarżącego. Powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący wywodził, że uczestnicy na prawach strony stają się nimi z mocy samego prawa z chwilą wszczęcia postępowania sądowego, co oznacza że nie muszą składać wniosku o dopuszczenie ich do postępowania. Uczestnik postępowania zajmuje w procesie pozycję samodzielną i niezależną od którejkolwiek ze stron postępowania, co przejawia się w prawie opowiedzenia się po określonej stronie procesu i zgłaszania wniosków co do sposobu rozstrzygnięcia sprawy. Wobec powyższego skarżący prezentował stanowisko, iż był uczestnikiem na prawach strony postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 listopada 2012 r., jednak nie został dopuszczony przez Sąd do udziału w postępowaniu zakończonym prawomocnym wyrokiem. Tym samym, w ocenie skarżącego, Sąd dopuścił się naruszenia przepisów postępowania poprzez uchybienie treści art. 33 § 1 p.p.s.a., co jednocześnie – wraz z pozbawieniem możliwości działania - stanowi jedną z przesłanek wznowienia postępowania z powodu nieważności na mocy art. 271 ust. 2 p.p.s.a. Odwołując się do treści art. 271 ust. 2 p.p.s.a. skarżący wywodził, iż wskutek naruszenia przepisów prawa był pozbawiony możności działania. Zdaniem skarżącego, nie dopuszczenie strony postępowania do udziału w toczącym się postępowaniu stanowi naruszenie nie tylko przepisów postępowania przed sądami administracyjnymi, lecz również przesądza o pozbawieniu strony możliwości działania, a tym samym obrony swych praw w postępowaniu - pomiędzy niemożnością działania, a naruszeniem prawa procesowego zachodzi oczywisty związek przyczynowy. Skarżący zwracał także uwagę, iż wskazane w art. 271 przesłanki wznowienia postępowania z powodu nieważności stanowią bezwzględną podstawę wznowienia postępowania, co oznacza, że ich wystąpienie skutkuje uchyleniem prawomocnego orzeczenia, bez względu na ich wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Co do zachowania terminu do wniesienia skargi, skarżący podnosił, że dowiedział się o orzeczeniu w dniu [...] kwietnia 2013 r., kiedy to otrzymał z Ministerstwa Sprawiedliwości zawiadomienie o złożeniu przez I.O. wniosku o wznowienie postępowania wraz z kopią wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 listopada 2012 r. W piśmie procesowym z [...] maja 2013 r. skarżący uzupełniając argumenty skargi o wznowienie postępowania wywodził, że jedyną formą ochrony interesów prawnych skarżącego jest wniesienie skargi o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego — postępowania, którego przedmiotem była kontrola legalności uprzedniego postanowienia Ministra Sprawiedliwości, kończącego postępowanie administracyjne w przedmiocie wznowienia postępowania. W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości przedstawił szczegółowy przebieg postępowania w sprawie. Uczestniczka postępowania I. O. w piśmie procesowym z [...] sierpnia 2013 r. wnosiła o odrzucenie skargi na podstawie art. 280 § 1 lub 281 p.p.s.a. ewentualnie o oddalenie skargi. Uczestniczka powołując się na orzecznictwo, wywodziła brak legitymacji M. J. do wniesienia skargi o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego. Podnosiła, że skarżący nie posiadał interesu prawnego do uczestnictwa w postępowaniu przedwznowieniowym zakończonym postanowieniem Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lutego 2012 r., co za tym idzie nie był również uprawniony do udziału w postępowaniu sądowo-administracyjnym. W piśmie procesowym z [...] września 2013 r. skarżący podtrzymał swoje stanowisko w sprawie, polemizując z argumentacją uczestniczki. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 270 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2012.270 j.t.; dalej p.p.s.a.) można żądać wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem. Zgodnie z art. 271 pkt 2 p.p.s.a. można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności: jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania; nie można jednak żądać wznowienia, jeżeli przed uprawomocnieniem się orzeczenia niemożność działania ustała lub brak reprezentacji był podniesiony w drodze zarzutu albo strona potwierdziła dokonane czynności procesowe. Zgodnie z art. 277 p.p.s.a. skargi o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzymiesięcznym. Termin ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji - od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy. Zgodnie z art. 279 p.p.s.a. skarga o wznowienie postępowania powinna ponadto zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia, podstawę wznowienia i jej uzasadnienie, okoliczności stwierdzające zachowanie terminu do wniesienia skargi oraz żądanie o uchylenie lub zmianę zaskarżonego orzeczenia. Zgodnie z art. 280 § 1 p.p.s.a. sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W braku jednego z tych wymagań sąd wniosek odrzuci, w przeciwnym razie wyznaczy rozprawę. W przedmiotowym postępowaniu skarżący M.J. żądał wznowienia postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 listopada 2012r. wydanym w sprawie ze skargi I.O. na postanowienie Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lutego 2012r. w przedmiocie wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie powołania na stanowisko komornika sądowego. M. J. wnosił o uchylenie wskazanego wyroku. Skarżący jako podstawę swego wniosku wskazał art.271 pkt 2 w zw. z art. 270 p.p.s.a. podnosząc, że nie brał udziału w sprawie ze skargi I. O. wbrew dyspozycji art. 33 § 1 p.p.s.a. Skarżący wskazał też, że kopia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 listopada 2012r. została mu przesłana przez Ministerstwo Sprawiedliwości wraz z zawiadomieniem o wniosku o wznowienie postępowania w przedmiocie powołania go na stanowisko komornika sądowego. Wskazane zawiadomienie wraz z kopią wyroku zostały mu doręczone w dniu 15 kwietnia 2013r. (przy piśmie datowanym 11 kwietnia 2013r.). Skargę o wznowienie postępowania M.J. wniósł 14 maja 2014r. Wobec powyższego, Sąd uznał, że skarżący zachował termin do wniesienia skargi określony w art. 277 p.p.s.a. oraz, że skarga opiera się na ustawowej podstawie wznowienia, nie zachodziły zatem przesłanki do odrzucenia skargi na podstawie art. 280 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 281 p.p.s.a. na rozprawie sąd rozstrzyga przede wszystkim o dopuszczalności wznowienia i odrzuca wniosek, jeżeli brak ustawowej podstawy wznowienia albo termin do wniesienia skargi nie został zachowany. Sąd może jednak po rozważeniu stanu sprawy połączyć badanie dopuszczalności wznowienia z rozpoznaniem sprawy. W doktrynie wskazuje się, że przepis ten dotyczy badania przyczyn dopuszczalności skargi o wznowienie postępowania na rozprawie. Dopuszczalność skargi określają te same przesłanki, które były badane na posiedzeniu niejawnym, a więc zachowanie terminu do wniesienia skargi oraz oparcie jej na ustawowych podstawach. W odniesieniu do podstaw wznowienia jest to już badanie merytoryczne; sąd bada zatem realne zaistnienie tych podstaw (Dauter Bogusław, Gruszczyński Bogusław, Kabat Andrzej, Niezgódka-Medek Małgorzata, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz LEX, 2013). Podobne stanowisko prezentowane jest w "Metodyce pracy sędziego sądu administracyjnego" Bogusław Dauter, Wydanie 3, Lexis Nexis. W przedmiotowej sprawy skarżący wniosek o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego opiera na twierdzeniu, że w sprawie zakończonej prawomocnym wyrokiem z dnia 13 listopada 2012 r., wskutek naruszenia przepisów prawa był pozbawiony możliwości działania. Stanowisko M. J. oparte jest o założenie, że we wskazanym postępowaniu służył mu przymiot strony bowiem posiadał on interes prawny w tym postępowaniu. Postępowanie zakończone wyrokiem z dnia 13 listopada 2012 r. dotyczyło sądowej kontroli postanowień Ministra Sprawiedliwości, którymi odmówiono I. O. wznowienia postępowania w przedmiocie powołania M. J. na stanowisko komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w P. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 5 października 2007 roku (sygnatura akt I OSK, 1390/06, opubl. ONSAiWSA 2008/6/91, OSP 2009/11/118, z aprobującą glosą K. Sobierajskiego opublikowaną w OSP, 2009, numer 105456) wskazał, że: "Wszczęcie postępowania w sprawie wznowienia postępowania następuje, jak wprost stanowi art. 149 § 1 K.p.aw formie postanowienia. Postanowienie to otwiera postępowanie w sprawie wznowienia postępowania (B. Adamiak, J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wyd. C.H. Beck, Warszawa 2000, s. 599). Złożenie zatem przez stronę podania o wznowienie postępowania nie może być utożsamiane z wszczęciem postępowania. Ze względu na szczególny charakter postępowania wznowieniowego i unormowanie art. 149 § 1 K.p.a. nie znajduje tu zastosowania przepis art. 61 K.p.a. Jest jednak niewątpliwe, że po wniesieniu podania o wznowienie postępowania, a przed wydaniem postanowienia o wszczęciu postępowania wznowieniowego lub decyzji o odmowie wznowienia postępowania (art. 149 § 1 i 3 K.p.a.) [obecnie "postanowienia o odmowie wznowienia postępowania], organ podejmuje pewne czynności. Ma przecież obowiązek zbadania, czy zachowane są warunki formalne podania, czy wnioskujący dochował terminu złożenia wniosku, a także ocenia dopuszczalność podmiotową i przedmiotową wznowienia postępowania. Czynności te jednak, jako podejmowane przed wszczęciem postępowania, nie są czynnościami procesowymi postępowania administracyjnego (L. Żukowski: glosa do wyroku NSA z dnia 7 stycznia 1999 r. sygn. akt II SA/Gd 1353/98, OSP 2000, nr 5, poz. 81; B. Adamiak: op.cit., s. 600; K. Sobieralski: Praktyczne problemy wznowienia postępowania administracyjnego, Wyd. PRESSCOM Sp. z 0.0., Wrocław 2005, s. 120; E. Klat-Górska, E. Klat-Wertelecka: op.cit., s. 119). Skoro przed wydaniem postanowienia o wszczęciu postępowania wznowieniowego nie można mówić o czynnościach procesowych postępowania administracyjnego, to w tym czasie nie ma mowy o interesie prawnym podmiotów innych niż wnoszący podanie. Postanowienie o wszczęciu postępowania wznowieniowego nie kończy procedury wznowieniowej, nie stanowi aktu procesowego rozstrzygającego o wznowieniu, lecz jedynie o otwarciu postępowania w sprawie. Na postanowienie to nie służy zażalenie. Ewentualne inne strony postępowania wznowieniowego mogą kwestionować zasadność postanowienia w toku dalszego postępowania. Wówczas strony mają możliwość obrony swych praw. O wszczęciu postępowania należy przecież zawiadomić wszystkie strony, doręczając im odpis postanowienia o wszczęciu (K. Sobieralski: op.cit., s. 119-120; B. Adamiak: op.cit., s. 600; E. Klat-Górska, E. Klat-Wertelecka: op.cit., s. 118). Odmowa wznowienia postępowania decyzją wydaną na podstawie art. 149 § 3 K.p.a. [obecnie "postanowieniem"] zamyka drogę do wszczęcia postępowania wznowieniowego. Wydanie decyzji odmawiającej wznowienia postępowania oznacza odmowę wszczęcia postępowania wznowieniowego. W konsekwencji decyzja oparta na art. 149 § 3 K.p.a. jest równoznaczna z brakiem czynności procesowych tworzących procedurę sprawy o wznowienie postępowania administracyjnego. Rozstrzygnięcie to nie załatwia sprawy administracyjnej co do istoty, lecz tylko orzeka o kwestii formalnej - niedopuszczalności wszczęcia postępowania wznowieniowego. Decyzja o odmowie wznowienia postępowania administracyjnego nie dotyczy interesów prawnych stron postępowania wznowieniowego, lecz jedynie procesowego interesu podmiotu wnoszącego podanie o wznowienie. Podsumowując powyższe uwagi, należy stwierdzić, że po otrzymaniu podania o wznowienie postępowania administracyjnego czynności proceduralne organu nie są podejmowane w ramach postępowania w sprawie wznowienia postępowania aż do wydania postanowienia o wszczęciu postępowania wznowieniowego. Zakończenie tych czynności wstępnych decyzją o odmowie wznowienia postępowania (art. 149 § 3 k.p.a.) dotyczy jedynie interesu prawnego wnoszącego podanie o wznowienie i tylko on ma prawo udziału w postępowaniu zakończonym taką decyzją". Podzielając przytoczone wyżej wywody Naczelnego Sądu Administracyjnego należy stwierdzić, że Skarżący nie był stroną postępowania toczącego się przed Ministrem Sprawiedliwości zakończonego postanowieniem z dnia [...] lutego 2012 r. a co za tym idzie nie był także uprawniony do uczestnictwa w postępowaniu sądowym zakończonym wyrokiem z dnia 13 listopada 2012 roku. Skarżącego nie można zatem uznać za stronę lub uczestnika postępowania na prawach strony w myśl art. 32 i art. 33 p.p.s.a. Brak zawiadomienia skarżącego przez Sąd o wszczęciu tegoż postępowania nie może więc być traktowane jako naruszenie przepisów prawa. Wobec powyższego stwierdzić należy, że w odniesieniu do wniesionej przez M. J. skargi brak ustawowej podstawy wznowienia. Wobec czego skargę należało odrzucić na podstawie art. 281 p.p.s.a. O zwrocie wpisu orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.