VI SA/Wa 1458/13
WyrokWSA w Warszawie2013-11-12
Skład orzekający: Danuta Szydłowska, Piotr Borowiecki, Andrzej Wieczorek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Urząd Patentowy RP prawidłowo ocenił przesłanki nowości i nieoczywistości wynalazku, ignorując wcześniejsze orzeczenie WSA i nie przeprowadzając wszechstronnej analizy dowodów?Ratio decidendi
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Urzędu Patentowego RP, stwierdzając naruszenie przez organ art. 153 PPSA poprzez niezastosowanie się do oceny prawnej zawartej w poprzednim wyroku WSA. Organ nie wykazał, że sporny wynalazek spełnia wymogi nowości i nieoczywistości, a jego analiza dowodów była powierzchowna i nie uwzględniała całości materiału sprawy.Stan faktyczny
Spółka R. S.A. wniosła o unieważnienie patentu na wynalazek dotyczący sposobu produkcji hydrofobowego środka do zabezpieczania węgla przed przymarzaniem. Jako podstawę wniosku podniesiono brak nowości, nieoczywistości i prawidłowego ujawnienia wynalazku. Urząd Patentowy RP oddalił wniosek, co zostało zaskarżone do WSA. WSA uchylił decyzję Urzędu Patentowego, wskazując na naruszenie art. 153 PPSA i powierzchowną analizę dowodów. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Urząd Patentowy RP ponownie oddalił wniosek, co doprowadziło do kolejnej skargi do WSA.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję Urzędu Patentowego RP i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu, oraz zasądza od Urzędu Patentowego RP na rzecz R. S.A. kwotę 1617 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Szydłowska Sędziowie Sędzia WSA Piotr Borowiecki (spr.) Sędzia WSA Andrzej Wieczorek Protokolant st. ref. Paulina Stylińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 października 2013 r. sprawy ze skargi [...] S.A. z siedzibą w T. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia patentu na wynalazek 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej na rzecz [...] S.A. z siedzibą w T. kwotę 1617 (jeden tysiąc sześćset siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r., nr [...], Urząd Patentowy RP, działając na podstawie przepisów art. 89 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117 ze zm. – dalej także: "p.w.p.") oraz art. 10 i art. 11 ustawy z dnia 19 października 1972 o wynalazczości (Dz. U. z 1993 r. Nr 26, poz. 117 ze zm. - dalej także: "u.o.w.") w zw. z art. 315 ust. 1 i ust. 3 p.w.p. - oddalił wniosek R. S.A. z siedzibą w T. (dalej także: "skarżąca R." lub "skarżąca spółka") o unieważnienie patentu nr [...] na wynalazek pt.: "[...]" udzielonego na rzecz skarżącej R. S.A. z siedzibą w T.
Zaskarżona decyzja Urzędu Patentowego RP została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.
W dniu [...] października 2008 r. skarżąca spółka R. S.A. wystąpiła do Urzędu Patentowego RP o unieważnienie patentu nr [...] udzielonego na wynalazek pt.: "[...]", na rzecz skarżącej R.
Za podstawę swojego żądania skarżąca spółka początkowo podnosiła brak nieoczywistości i nowości spornego rozwiązania, powołując się na art. 10 i art. 11 ustawy z dnia 19 października 1972 r. o wynalazczości w związku z art. 315 ust. 3 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej. Następnie w piśmie z dnia [...] stycznia 2010 r., uzupełnionym w kolejnym piśmie z dnia [...] listopada 2010 r., skarżąca spółka zarzuciła brak prawidłowego ujawnienia spornego wynalazku w dokumentach patentowych, czyli brak jego stosowalności.
Skarżąca R., jako wnioskodawca, swój interes prawny w domaganiu się unieważnienia spornego patentu uzasadniła tym, iż w dniu [...] lipca 1996 r. została zawarta umowa z twórcami wynalazku o dokonanie projektu wynalazczego w wyniku, której został zgłoszony w R. S.A. projekt wynalazczy pt. "[...]". W oparciu o ten projekt dokonano w Urzędzie Patentowym RP zgłoszenia wynalazku, na który został udzielony patent. W wyniku zastosowania wynalazku, według tego patentu, współtwórcy otrzymali wynagrodzenie za okres 2 lat. Wnioskodawca natomiast jest zobowiązany w wyniku zawartej umowy i zgodnie z obowiązującymi przepisami do wypłaty wynagrodzenia za cały okres stosowania wynalazku. Skarżąca spółka powołała przepis art. 6 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 173, poz. 1807, ze zm.), wskazując na konieczność wykonywania działalności gospodarczej w interesie spółki z uwzględnieniem odpowiedzialność za jej wyniki finansowe. Zdaniem strony skarżącej, jeśli wnioskodawca jest zobowiązany do wypłaty wynagrodzenia współtwórcom za stosowanie wynalazku za dalsze okresy stosowania go, to ma on interes prawny w żądaniu unieważnienia wynalazku, który nie spełnia ustawowych przesłanek zdolności patentowej.
Jako dowody na brak zdolności patentowej spornego rozwiązania skarżąca spółka w toku całego toczącego się postępowania spornego przedłożyła:
1. zgłoszenie projektu wynalazczego z dnia [...] września 1996 r., złożone przez J. D. w R. S. A., oznaczone jako załącznik nr 6 do pisma z dnia [...] października 2008 r. (k. 23-21 akt administracyjnych), w którym przedstawiono (jako uzupełnienie do wniosku) proponowany skład oleju [...], zarówno pod względem stosowanych komponentów jak i ich ilości,
2. protokół nr [...] z posiedzenia KOPW z dnia [...] października 1996 r., oznaczony jako załącznik nr 1 do pisma z dnia [...] października 2008 r. (k. 41 akt), w którym nadmieniono o przekazaniu potencjalnym odbiorcom oraz opiniującemu instytutowi próbnych partii produktu,
3. faktury nr [...] i nr [...] z dnia [...] stycznia 1997 r.; nr [...] z dnia [...] stycznia 1997 r.; nr [...] z dnia [...] stycznia 1997 r.; nr [...] z dnia [...] stycznia 1997 r.; nr [...] z dnia [...] stycznia 1997 r.; nr [...] z dnia [...] stycznia 1997 r.; nr [...] z dnia [...] stycznia 1997 r.; nr [...] z dnia [...] stycznia 1997 r.; nr [...] i nr [...] z dnia [...] stycznia 1997 r. oraz nr [...] z dnia [...] lutego 1997 r., oznaczone jako załącznik nr 7 do pisma z dn. [...] października 2008 r. (odpowiednio: k. 20-9 akt administracyjnych), jako dowody na to, że olej [...] sprzedawany był przed datą zgłoszenia przedmiotowego wynalazku w Urzędzie Patentowym RP,
4. warunki techniczne [...] oleju [...], oznaczone jako załącznik nr 8 do pisma z dnia [...] października 2008 r. (k. 8-7 akt), w którym podano właściwości oleju [...] i normy, według których te właściwości badano,
5. pozycje książkowe pt. "Chemia i fizykochemia ropy naftowej", Wydawnictwo Naukowo-Techniczne, Warszawa 1979 i pozycję Mariana Rutkowskiego "Technologia chemiczna ropy naftowej i gazu", Politechnika Wrocławska, Wrocław 1976 złożone na rozprawie w dniu 20 listopada 2009 r. (odpowiednio: k. 92-91 i k. 90-85 akt administracyjnych),
6. świadectwo jakości, oznaczone jako załącznik 1 do pisma z dnia [...] stycznia 2010 r. (k. 121 akt), określające własności fizykochemiczne materiału zdefiniowanego jako "olej opałowy ciężki",
7. normy: PN-81/C-04012 określająca oznaczanie składu frakcyjnego metodą destylacji normalnej i BN-64/0531-03 dotycząca analizy technicznej ropy naftowej, oznaczone jako załączniki nr 2 i 3 do pisma z dnia [...] stycznia 2010 r. (k. 119-113 i 111-104 akt),
8. ekspertyzę Instytutu Nafty i Gazu w [...] nr E-TO/1/2010 z dnia [...] stycznia 2010 r., oznaczoną jako załącznik nr 2 do pisma z dnia [...] lutego 2010 r. (k.155-153 i k. 151 akt),
9. opinię techniczną dr inż. A. J. z dnia 30 kwietnia 2010 r., oznaczoną jako załącznik nr 1 do pisma z dnia [...] maja 2010 r. (k. 181-174 akt),
10. polski opis patentowy [...], oznaczony jako załącznik nr 2 do pisma z dnia [...] maja 2010 r. (k.173-170 akt),
11. Procedura Status Kontroli ISO 9002 i Procedura Prowadzenia Sprzedaży ISO 9002, oznaczone jako załączniki nr 1 i nr 2 do pisma (skarga) z dnia [...] czerwca 2011 r. (karta 77-74 i 73-67 akt przedmiotowej sprawy).
Odnośnie do zarzutu braku nieoczywistości rozwiązania, w rozumieniu art. 10 ustawy o wynalazczości, strona skarżąca, jako wnioskodawca, stwierdziła, że proste zmieszanie kilku składników wynikało w sposób oczywisty ze znanego od dziesięcioleci stanu techniki i na poparcie braku nieoczywistości spornego patentu jednoznacznie wskazała dowody w postaci:
1. ww. pozycji książkowej M. Rutkowskiego "Technologia chemiczna ropy naftowej i gazu" i pozycji książkowej "Chemia i fizykochemia ropy naftowej", z których wnioskodawca wywodzi, że proces rafinacji jest znany, a temperatury wrzenia poszczególnych frakcji są zwykłym następstwem tego procesu oraz, że stosowany w wynalazku depresator stanowi znany element (karta 91 akt przedmiotowej sprawy),
2. oraz ww. polski opis patentowy nr [...] ze wskazaniem na informacje zamieszczone w ww. opisie na str. 1, kolumna 2, wiersz 21-30. (karta 173 akt administracyjnych).
Kolegium Orzekające Urzędu Patentowego RP uznało, że we wniosku z dnia [...] października 2008 r. brak było szczegółowego sprecyzowania stawianych zarzutów oraz wskazania, czy wnioskodawca stawia zarzut braku stosowalności wynalazku i w konsekwencji wezwało skarżącą spółkę do nadesłania wyjaśnień z dokładnym sprecyzowaniem zarzutów stawianych przedmiotowemu patentowi.
W piśmie z dnia [...] stycznia 2010 r. skarżąca R. potwierdziła stawiane wobec spornego wynalazku zarzuty, tj. brak nowości i brak nieoczywistości. Wnioskodawca postawił również zarzut braku prawidłowego ujawnienia wynalazku w przedmiotowym patencie, skutkujący niemożliwością odtworzenia go na podstawie opisu i zastrzeżeń patentowych, czyli postawił również zarzut braku stosowalności spornego rozwiązania.
Dodatkowo strona skarżąca wyjaśniła swoje stanowisko w piśmie oznaczonym jako "załącznik do protokołu z rozprawy" złożonym na rozprawie w dniu [...] marca 2011 r. (k. 238-232 akt).
Skarżąca spółka, jako wnioskodawca, w piśmie z dnia [...] listopada 2010 r. (k. 205 - 202 akt), podnosząc zarzut braku stosowalności spornego patentu, wskazała na nieprecyzyjne ustalenie dolnych granic zakresów ilościowych stosowanych składników w sposobie według tego patentu.
Na poparcie braku prawidłowego ujawnienia wynalazku objętego patentem [...], skarżąca R. przedstawiła szczegółową analizę merytoryczną dotyczącą zakresu udzielonej ochrony, określonej w zastrzeżeniach patentowych, z odniesieniem się do poparcia tego zakresu udokumentowanego w opisie wynalazku (s. 2-4 pisma z dnia [...] stycznia 2010 r.). Zdaniem skarżącej spółki, zarówno opis, jak i zastrzeżenia patentowe, są nieprecyzyjne i nie pozwalają na urzeczywistnienie wynalazku w sposób powtarzalny i właściwy dla zakresu żądanej ochrony. W konkluzji skarżąca spółka stwierdziła, że na podstawie opisu spornego wynalazku i zastrzeżeń patentowych nie da się odtworzyć przedmiotowego wynalazku.
Współtwórcy spornego patentu – J. D., J. R. oraz R. T. nie zgodzili się z zarzutami wnioskodawcy uznając, że wskazane dowody nie podważają braku nowości ani braku nieoczywistości przedmiotowego patentu.
Decyzją z dnia [...] marca 2011 r. Urząd Patentowy RP oddalił wniosek skarżącej spółki o unieważnienie patentu nr [...] udzielonego na rzecz skarżącej spółki.
W dniu [...] lipca 2011 r. skarżąca spółka, jako uprawniona z patentu, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą decyzję Urzędu Patentowego.
Skarżąca R. wniosła o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Urząd Patentowy RP. Ponadto strona skarżąca wniosła o dopuszczenie - na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a - kolejnych, załączonych do skargi dowodów mających potwierdzać brak przymiotu nowości spornego patentu w dniu jego zgłoszenia w Urzędzie Patentowym, tj. w dniu [...] marca 1997 r., a mianowicie:
1. procedura Status Kontroli i Badania Wyrobu z datą [...] grudnia 1996 r.;
2. procedura Prowadzenia Sprzedaży z datą [...] listopada 1996 r.
W wyniku rozpatrzenia wniesionej przez R. S.A. skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 28 października 2011 r., sygn. akt VI SA/Wa 1613/11, uchylił w/w decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia [...] marca 2011 r.
W uzasadnieniu wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, analizując kwestię interesu prawnego skarżącej spółki, jako wnioskodawcy w przedmiocie unieważnienia spornego patentu [...], stwierdził, że biorąc pod uwagę normę prawną wyrażoną w przepisie art. 6 ust. 1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, należy uznać, iż interes prawny nie ulega wątpliwości. Sąd podniósł jedynie, że wykładnia art. 6 ust. 1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej powinna być moderowana przez art. 98 ustawy o wynalazczości oraz art. 354 k.c., a w szczególności przez powołany w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji przepis art. 89 ust. 1 p.w.p.
Sąd podzielił zarzuty strony skarżącej, wskazując, że Urząd Patentowy RP naruszył przepisy art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 256 ust. 1 p.w.p, poprzez pominięcie niektórych dowodów w sprawie, a także wybiórczą i powierzchowną ocenę innych. Sąd zarzucił organowi przeprowadzenie oceny dowodów w sprzeczności z zasadami doświadczenia życiowego, a ponadto niewyjaśnienie, dlaczego niektóre dowody zostały przez organ uznane za wiarygodne i wystarczające, zaś inne za nieposiadające tych przymiotów, a także niewyjaśnienie w istotnym zakresie motywów, jakimi Urząd Patentowy kierował się przy załatwieniu sprawy. W konsekwencji, Sąd uznał, że wymogi określone w art. 89 ust. 1 p.w.p. zostały przez stronę w rozpatrywanej sprawie spełnione. Sąd stwierdził, że nie dostrzega wystarczających przesłanek, na podstawie których uzasadnione byłoby uznanie przez Urząd Patentowy, że zakres ochrony przedstawiony zastrzeżeniami patentowymi określony został w sposób jednoznaczny oraz na podstawie zastrzeżeń patentowych, popartych opisem, możliwe jest odtworzenie wynalazku.
Zdaniem Sądu, wnioskodawca trafnie łączy zarzut braku nowości i po części oczywistości patentu [...] z faktem jawnego stosowania wyrobu [...] przed datą zgłoszenia rozwiązania w Urzędzie Patentowym RP. Sąd podzielił ponadto ocenę skarżącej spółki, że jeszcze przed datą zgłoszenia spornego wynalazku udostępniono dane dotyczące sposobu wytwarzania środka według spornego patentu, czyli skład jakościowo-ilościowy stosowanych składników oraz czynności i parametry stosowane przy wytwarzaniu środka zgodnie z zakresem ochrony udzielonego patentu [...]. Sąd zgodził się również z oceną strony skarżącej, że takie ujawnienie nie musi mieć formy odrębnej publikacji, wobec czego w konsekwencji należy uznać za uzasadnione twierdzenie skarżącej R., że dysponując próbką gotowego wyrobu można było dojść do jego składu metodą dekompilacji próbki środka, wytworzonego sposobem według spornego patentu. Sąd wskazał, że możliwość taką potwierdził również Instytut Nafty i Gazu, stwierdzając w swojej opinii na stronie 5, że "w oparciu o próbki [...], świadectwa jakości przedmiotowego produktu, kartę charakterystyki produktu, znajomość komponentów uzyskiwanych przy przeróbce ropy naftowej i innych procesów technologicznych w R. oraz wiedzę jaką instytut posiada w zakresie technologii wytwarzania produktów naftowych możliwe byłoby po przeprowadzeniu odpowiednich laboratoryjnych prac badawczych, określenie sposobu wytwarzania produktu o właściwościach analogicznych jak [...] (...)". Mając na względzie fakt, że Urząd Patentowy RP w uzasadnieniu decyzji wielokrotnie wskazywał, że przedmiotem wynalazku nie jest wyrób, ale sposób produkcji i żaden z dowodów nie wskazywał sposobu wytwarzania przedmiotowego środka, a wnioskodawca nie potrafił wykazać, że na podstawie analizy gotowego produktu jest możliwość ustalenia jego składu chemicznego, co stanowiłoby etap początkowy opracowywania sposobu produkcji środka, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że ww. ocena Urzędu Patentowego RP nie odpowiada prawdzie. Zdaniem Sądu, wnioskodawca odwoływał się wprost do dokumentów towarzyszących obligatoryjnie każdej partii wyrobu wprowadzonego do obrotu, zgodnie z obowiązującą ustawą z 3 kwietnia 1993 roku o badaniach i certyfikacji, a zwłaszcza do deklaracji zgodności producenta, ponadto wnioskodawca wskazał, że w skarżącej R. obowiązywała "Procedura. Status Kontroli i Badania Wyrobu ISO 9002" z dnia 5 grudnia 1996 r. W rezultacie, Sąd podzielił ocenę wnioskodawcy uznając, że uzasadnienie spornej decyzji Urzędu Patentowego RP w odniesieniu do kwestii nowości spornego patentu jest powierzchowne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał ponadto na fakt poświęcenia niedostatecznej uwagi kwestii nieoczywistości przedmiotowego wynalazku. Sąd uznał za prawidłowe stanowisko Urzędu Patentowego RP, że wnioskodawca nie przedstawił skutecznych dowodów, na podstawie których możliwe byłoby wskazanie oczywistości przedmiotowego rozwiązania. Jednocześnie, zdaniem Sądu, organ nie odniósł się z wystarczającą uwagą do wskazanego, jako dowód, opisu patentowego [...]. W szczególności, zdaniem WSA w Warszawie, organ nie ustosunkował się do wskazanego w tym opisie stanu techniki, czyli rozwiązań znanych już powszechnie w dacie zgłoszenia spornego patentu, stanowiącego tło i rutynową wiedzę dla spornego patentu. Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd uznał, że na tle całokształtu materiałów sprawy, można odnieść wrażenie, że w dacie zgłoszenia przedmiotowego wynalazku w Urzędzie Patentowym RP rozwiązanie według patentu [...] (jego skład i sposób wytwarzania) było szeroko znane, a samo zgłoszenie wynikało z wewnętrznych ustaleń między skarżącą R. a twórcami wynalazku.
W toku ponownego postępowania, na rozprawie przed Urzędem Patentowym w dniu [...] lipca 2012 r. skarżąca spółka, jako wnioskodawca, podtrzymała w całości wniosek o unieważnienie spornego patentu na wynalazek nr [...] i wniosła o uznanie wszystkich argumentów i twierdzeń zawartych w dotychczasowych pismach procesowych. Dodatkowo, jako dowód w sprawie, skarżąca spółka przedłożyła kserokopię pozycji książkowej pt. "Poradnik laboranta - chemika" na okoliczność potwierdzenia oczywistego faktu, że podwyższona temperatura w przypadku mieszania substancji gęstych jest rutynową metodą umożliwienia lub ułatwienia mieszania się substancji (karta 47-49 akt administracyjnych).
W wyniku ponownej analizy akt sprawy Urząd Patentowy RP - działając na podstawie przepisów art. 89 ust. 1 ustawy - Prawo własności przemysłowej oraz art. 10 i art. 11 ustawy o wynalazczości w zw. z art. 315 ust. 1 i ust. 3 p.w.p. - decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r., nr [...], oddalił wniosek skarżącej spółki R. S.A. o unieważnienie udzielonego na jej rzecz patentu nr [...] na wynalazek pt.: "[...]".
W uzasadnieniu decyzji Urząd Patentowy RP stwierdził, że interes prawny wnioskodawcy nie budzi wątpliwości, co zostało potwierdzone przez Sąd w wydanym w dniu [...] października 2011 r. wyroku.
Jednakże Kolegium Orzekające Urzędu Patentowego RP uznało, że skarżąca spółka, jako wnioskodawca, nie wykazała zasadności zarzutu niespełnienia przez sporny patent [...] wymogu nieoczywistości i nowości, w świetle art. 10 i art. 11 ustawy o wynalazczości, w dacie jego zgłoszenia do ochrony w Urzędzie Patentowym.
Odnosząc się do zarzutu braku nowości, organ zważył, iż w myśl art. 10 i art. 11 ustawy o wynalazczości, dla udowodnienia braku nowości rozwiązania musi być udowodnione spełnienie łącznie trzech następujących przesłanek: udostępnienie rozwiązania technicznego do wiadomości powszechnej, udostępnienie musi nastąpić w takim zakresie, aby dla znawcy danej dziedziny ujawnione zostały dostateczne dane do stosowania wynalazku i udostępnienie to musi nastąpić przed datą, według której oznacza się pierwszeństwo do uzyskania patentu.
Odnosząc się z kolei do zarzutu braku nieoczywistości, organ wskazał, iż ocena poziomu wynalazczego musi dotyczyć zgłoszonego rozwiązania jako całości i wynalazek uważa się za nieoczywisty, jeżeli nie wynika on dla znawcy w sposób oczywisty ze stanu techniki.
Organ stwierdził, że sporny patent dotyczy sposobu produkcji hydrofobowego środka do zabezpieczania węgla przed przymarzaniem do ścian wagonów zawierającego w swoim składzie oleje i pozostałości pochodzenia naftowego, i charakteryzuje się tym, że: pozostałość próżniową w ilości do 40% wagowych zawierającą do 50% żywic miesza się w temperaturze od 30 do 60°C z destylatami atmosferycznymi o temperaturze wrzenia od 180 do 360°C w ilości do 80% wagowych pochodzącymi najkorzystniej z mieszanek ropnych o niskiej zawartości węglowodorów parafinowych, a następnie do tej mieszaniny wprowadza się do 1% wagowego depresatora obniżającego temperaturę krzepnięcia, po czym całość miesza się w temperaturze 30 do 60°C do chwili uzyskania pełnej homogenizacji.
Biorąc pod uwagę powyższe dane dotyczące sposobu określonego niezależnym zastrzeżeniem spornego patentu, organ nie podzielił stanowiska wnioskodawcy w kwestii braku nowości tego patentu. Organ nie zgodziło się ze stanowiskiem skarżącej, że przez jawne stosowanie produktu wytworzonego sposobem według patentu [...] w wyniku jego powszechnej sprzedaży na ponad dwa miesiące przed formalnym zgłoszeniem w Urzędzie Patentowym RP, sposób ten został podany do powszechnej wiadomości, skazując go tym samym na całkowitą utratę zdolności patentowej.
Organ stwierdził, że żaden z wymienionych dowodów wskazanych przez skarżącą spółkę, jako wnioskodawcę, na okoliczność braku nowości nie wskazuje sposobu wytwarzania hydrofobowego środka do zabezpieczania węgla przed przymarzaniem do ścian wagonów, zgodnego z wyżej przytoczoną treścią zastrzeżenia spornego patentu, czyli sposobu ze wszystkimi jego cechami technicznymi charakteryzującymi kolejne (dwa) etapy mieszania, ze stosowanymi, kolejno dodawanymi komponentami do otrzymania środka i temperaturą, w jakiej realizuje się kolejne etapy mieszania.
Urząd Patentowy RP uznał, że dowód w postaci załącznika nr 1, czyli protokół Nr 3/96 z posiedzenia KOPW odbytego w dniu [...] października 1996 r. (karta 41 akt przedmiotowej sprawy) zawiera bardzo ogólne informacje dotyczące sposobu produkcji środka zapobiegającego przymarzaniu węgla do ścian wagonów - [...]. W ocenie organu, informacje te odnoszą się jedynie do wskazania komponentów mających zastosowanie w technologii produkcji środka zapobiegającego przymarzaniu węgla do ścian wagonów, Organ uznał, że powyższy dowód nie zawiera żadnych informacji dotyczących ilości stosowania wspomnianych komponentów, jak i nie precyzuje pozostałości asfaltowej i "minusfiltratu" żadnymi danymi analogicznymi do komponentów wymienionych w zastrzeżeniu spornego patentu, czyli zawartością żywic i temperaturą wrzenia destylatu. W ocenie organu, protokół Nr 3/96 nie zawiera również żadnych informacji o mieszaniu poszczególnych komponentów ze sobą w dwóch etapach, ze wskazaniem temperatury mieszania oraz nie zawiera informacji wskazujących na stosowanie depresatora w sposobie produkcji środka, który to depresator stanowi komponent obligatoryjny w sposobie według spornego patentu.
Zdaniem organu, dowody w postaci: załącznika nr 2 (k. 40-37 akt administracyjnych) - umowy o dokonaniu projektu wynalazczego z dnia [...] lipca 1996 r., a także załącznika nr 3 (k. 36-30 akt) - regulaminu postępowania z projektami wynalazczymi w R. (brak daty); załącznika nr 4 (k. 29 akt) - pisma J. D. z dnia [...] maja 2008 r. i załącznik nr 5 (k. 28-24 akt) - efekty ekonomiczne z tytułu stosowania projektu racjonalizatorskiego Nr [...] pt. "[...]" - nie zawierają żadnych informacji dotyczących bezpośrednio sposobu produkcji hydrofobowego środka do zabezpieczania węgla przed przymarzaniem do ścian wagonów, jak również nie podają cech technicznych tego sposobu (czyli nie charakteryzują sposobu jako kolejno wykonywanych czynności, scharakteryzowanych środkami technicznymi stosowanymi w określonych ilościach i parametrami, w jakich te czynności są realizowane).
Z kolei, jeśli chodzi o dowód w postaci załącznika nr 6 (k. 23-21 akt) - zgłoszenia projektu wynalazczego z dnia [...] września 1996 r. pt "[...]", organ uznał, że dokument ten zawiera jedynie informacje, że olej spełniający wymagania górnictwa można uzyskać przez zmieszanie frakcji A-3 z DRW-III z pozostałością asfaltową oraz z minusfiltratem, a w przypadku trudności z uzyskanej przez górnictwo temperatury krzepnięcia -30°C można stosować niewielki dodatek deprestora. W ocenie organu, powyższy dowód nie określa i nie precyzuje w sposób analogiczny do spornego patentu stosowanych komponentów pod względem ich nazwy, jak również pod względem zawartości żywicy, czy też zakresu wrzenia destylatu oraz nie ujawnia żadnych danych wskazujących na ilości ich stosowania. Organ zauważył, że dokument stanowiący uzupełnienie do wniosku nr 15/96 z dnia [...] listopada 1996 r. (k. 21 akt) zawiera dane ilościowe dotyczące komponentów składających się na olej zapobiegający przymarzaniu węgla do skrzyń wagonów - [...]. Organ podkreślił, że w uzupełnieniu tym stosowane komponenty są jednak nazwane analogicznie, jak w opisie projektu wynalazczego, czyli jako frakcja A-3 (z przeróbki mieszaniny ropy rurociągowej i rop polskich), pozostałość próżniowa (z mieszanki rop j.w.), minusfiltrat i depresator, jednak nie są one określone i scharakteryzowane tak, jak komponenty stosowane w spornym patencie. Biorąc pod uwagę dane zamieszczone w zgłoszeniu pracowniczego projektu wynalazczego, w powiązaniu z opisem projektu wynalazczego i uzupełnieniem do wniosku [...], Urząd Patentowy RP stwierdził, że nie można uznać tych dowodów, jako materiałów niweczących nowość sposobu produkcji hydrofobowego środka do zabezpieczania węgla przed przymarzaniem do ścian wagonów według spornego patentu.
Mając na uwadze z kolei załącznik nr 7 (k. 20-9 akt administracyjnych) składający się z 12 faktur Vat, jako dowodu na okoliczność rozpoczęcia jawnego stosowania wynalazku według spornego patentu przed datą jego zgłoszenia, Urząd Patentowy RP stwierdził, że dotyczą one sprzedaży produktu pod nazwą "[...]". W ocenie organu, faktury te nie zawierają, poza oznaczeniem WT 150/96 (co organ utożsamił z Warunkami Technicznymi 150/96), żadnych danych charakteryzujących sposób produkcji środka o ww. nazwie, czyli wskazania komponentów stosowanych do jego otrzymania i etapów postępowania, ze wskazaniem ilości komponentów, czy też temperatury. Organ zwrócił uwagę, że powyższe faktury zawierają jedynie datę sprzedaży. Organ podkreślił jednocześnie, że faktury te nie zawierają daty odbioru, jak i podpisu osoby upoważnionej do ich odbioru (w tym miejscu widnienie pieczątka), natomiast przedłożona przez wnioskodawcę faktura nr [...] (k. 12 akt) nie zawiera podpisu osoby upoważnionej do jej wystawienia.
Organ uznał ponadto, że dowód w postaci Warunków Technicznych 150/96 [...] (załącznik nr 8 do wniosku o unieważnienie patentu z dnia [...] października 2008 r. - karta 8-7 akt administracyjnych) stanowi dowód z datą wcześniejszą w odniesieniu do daty zgłoszenia spornego patentu w Urzędzie Patentowym RP, t.j. dnia [...] marca 1997 r. W opinii organu, dowód ten nie zawiera danych dotyczących sposobu jego produkcji, ze wskazaniem stosowanych komponentów, ich ilości oraz etapów mieszania i temperatury mieszania, poza jedynie bardzo ogólną informacją, że "[...]" otrzymywany jest z produktów przerobu ropy naftowej i że może on zawierać dodatki obniżające temperaturę krzepnięcia. Organ zauważył, że przedmiotowy dowód przedstawia właściwości fizyczne oleju dla górnictwa i metody badań tych właściwości oraz wskazuje na sposób magazynowania i transportu oleju.
Organ w konsekwencji stwierdził, że analiza powyższych dowodów i postanowień Warunków Technicznych 150/096 prowadzi do jednoznacznego wniosku, iż dowody te nie ujawniają sposobu objętego spornym patentem i nie stanowią dowodu na brak nowości tego sposobu przez jego jawne stosowanie w wyniku skierowania produktu wytworzonego tym sposobem potencjalnym odbiorcom przed datą zgłoszenia spornego patentu w Urzędzie Patentowym.
Organ uznał również, że złożona przy piśmie z dnia [...] lutego 2010 r. ekspertyza Instytutu Nafty i Gazu w [...] z dnia [...] stycznia 2010 r., oznaczona nr [...] (k. 155-153 i 151 akt administracyjnych), stanowiąca załącznik nr 2 przy piśmie z dnia [...] lutego 2010 r., dotycząca opinii w zakresie możliwości odtworzenia produktów naftowych w tym "środka hydrofobowego [...]" - zakwestionowała przesłankę nowości spornego patentu w dacie jego zgłoszenia. Organ zauważył, że z treści ww. ekspertyzy wynika, że Instytut Nafty i Gazu w [...] stwierdził, że w oparciu o próbki [...], świadectwo jakości przedmiotowego produktu, kartę charakterystyki produktu, znajomość komponentów uzyskiwanych przy przeróbce ropy naftowej i innych procesów technologicznych w skarżącej R. oraz wiedzę, jaką Instytut posiada w zakresie technologii wytwarzania produktów naftowych, możliwe byłoby po przeprowadzeniu odpowiednich laboratoryjnych prac badawczych określenie sposobu wytwarzania produktu o właściwościach analogicznych jak [...] ze wskazaniem komponentów i ich udziału w końcowym produkcie. Organ zwrócił uwagę na fakt, że Instytut Nafty i Gazu w [...] wskazał jedynie na "możliwość" określenia komponentów i ich udziału w końcowym produkcie (s. 5 ww. załącznika), co - zdaniem organu - nie jest równoznaczne ze stosowanymi komponentami i ich ilościami do wytworzenia tego produktu. Urząd Patentowy RP podkreślił, że opinia ta nie jest poparta żadnym wywodem opartym na konkretnych materiałach i danych tam zamieszczonych, pochodzących sprzed daty zgłoszenia spornego patentu. Organ podkreślił, że ekspertyza ta została sporządzona w oparciu o pełną wiedzę na temat sposobu według spornego patentu (s. 2 tej ekspertyzy i wymienione tam załączniki), a zatem - w ocenie organu - nie stanowi ona skutecznego dowodu na brak nowości spornego patentu [...].
Organ zauważył ponadto, że przy piśmie z dnia [...] maja 2010 r. (k. 183-182 akt administracyjnych) skarżąca spółka, jako wnioskodawca, przedłożyła kolejne dowody w postaci:
1. opinii na temat możliwości odtworzenia składu produkcji oleju [...] produkowanego przez R. S.A., sporządzoną przez dr inż. A. J. w dniu 30 kwietnia 2010 r. - załącznik nr 1 (k. 181-174 akt),
2. opisu patentowego nr [...] pt.: "[...]" - załącznik nr 2 (k. 173- 170 akt).
Dokonując analizy argumentów zawartych w opinii sporządzonej przez dr inż. A. J., Urząd Patentowy RP stwierdził, że przedmiotowa opinia nie stanowi dowodu na brak nowości i na oczywistość spornego rozwiązania, gdyż została sporządzona w oparciu o dokumenty wewnętrzne skarżącej R. nieznane osobom postronnym oraz w oparciu o pełną wiedzę dotyczącą sposobu dostępną z opisu patentowym [...]. Zdaniem organu, powyższa opinia nie zawiera wywodu w oparciu o jakie konkretne dane ujawnione przed datą zgłoszenia spornego patentu i jakimi konkretnymi metodami można, mając do dyspozycji próbkę środka, dojść zarówno do komponentów stosowanych do wytworzenia tego środka, ich ilości, jak i do sposobu ich mieszania w określonej temperaturze. Organ zauważył, że dane zamieszczone w tabelach zawartych w omawianej opinii (załącznik nr 1 z dnia [...] maja 2010 r., s.3-5) nie są poparte (opatrzone) konkretną datą. Według organu, przedmiotowa opinia nie wskazuje także, które z zamieszczonych w tabelach frakcji należy uznać za komponenty stosowane w sposobie według spornego patentu, ponieważ Tabela 2 przedstawiająca właściwości frakcji atmosferycznych uzyskanych z instalacji DRW dla niektórych gatunków ropy naftowej nie obejmuje bezpośrednio frakcji o temperaturze wrzenia od 180 do 360°C, natomiast tabela 3 przedstawiająca własności frakcji próżniowych uzyskanych z instalacji DRW dla niektórych gatunków ropy naftowej nie przedstawia pozostałości próżniowej charakteryzowanej zawartością żywic. Zdaniem organu, trudno jest przypisać wskazane komponenty do frakcji wymienionych w tych tabelach. Ponadto organ zauważył, iż autor opinii stwierdza, że informacji na temat składu i sposobu otrzymywania hydrofobowego środka do zabezpieczania węgla przed przymarzaniem może udzielić przeprowadzenie badań laboratoryjnych jego próbek, i w tym celu najwłaściwszym byłoby wykonanie analiz frakcyjnych według przywołanych w tej opinii norm: PN-C-04012;1981 "Przetwory naftowe - Oznaczenie składu frakcyjnego metodą destylacji normalnej" i BN-64- 0531-03 "Przetwory naftowe-Analiza techniczna ropy naftowej". Zastosowanie tych metod, tj. destylacji normalnej (czyli pod ciśnieniem atmosferycznym) i destylacji próżniowej, do badania próbek oleju [...] pozwoliłby na opracowanie tzw. krzywej destylacji tego produktu, czyli - zależności pomiędzy temperaturą destylacji, a ilością destylatu uzyskanego przy destylowaniu badanej próbki w znormalizowanych warunkach. Zdaniem organu, analiza krzywej destylacji (pod warunkiem, że badany produkt nie jest mieszaniną wielu składników o zachodzących na siebie zakresach temperatur wrzenia) pozwala na ogół na określenie, z jakich frakcji w aspekcie zakresów ich temperatur wrzenia, składa się badana mieszanina, a często również pozwala na oszacowanie ich wzajemnych udziałów procentowych w badanej mieszaninie. Organ wskazał, że jak podaje autor omawianej opinii, nie dysponował on "danymi" dla hydrofobowego środka do zabezpieczania węgla przed przymarzaniem, które pozwalałyby na opracowanie krzywej destylacji dla tego produktu. Urząd Patentowy RP podkreślił, że te "dane" nie są nawet w opinii wymienione i w konsekwencji organ uznał, że z powyższej opinii nie wynika, co należy przez nie rozumieć.
Organ zwrócił ponadto uwagę, że zdaniem skarżącej spółki, jako wnioskodawcy, polski opis patentowy [...] stanowi dowód w świetle, którego sporny patent pozbawiony jest cechy nieoczywistości. Organ wskazał, że patent ten dotyczy hydrofobowego środka do zabezpieczania przed zamarzaniem oraz przymarzaniem węgla do ścian wagonów, a więc innej kategorii wynalazku w odniesieniu do patentu [...], który dotyczy sposobu produkcji hydrofobowego środka do zabezpieczania węgla przed przymarzaniem do ścian wagonów. Zdaniem organu, bezspornie w opisie [...] (patrz: kolumna 2 wiersz 21-30) zamieszczona jest informacja, że "znane środki hydrofobowe otrzymuje się z ropy naftowej lub smoły powęglowej poprzez wydzielanie drogą destylacji frakcji olejowej o odpowiedniej lepkości i granicach wrzenia i ewentualnie przez dodatkową obróbką w celu obniżenia temperatury krzepnięcia. W praktyce najczęściej stosuje się frakcje otrzymane z destylacji ropy naftowej wrzące w zakresie temperatur 200 do 400°C, ewentualnie z dodatkiem składników obniżających temperaturę krzepnięcia".
Nadto organ wskazał, że zdaniem strony skarżącej, jako wnioskodawcy, zacytowany wyżej fragment obrazuje poziom wynalazczy spornego patentu i tym samym opisuje tożsame do niego rozwiązanie. Organ nie podzielił tego stanowiska skarżącej R., ponieważ w spornym patencie w sposobie produkcji hydrofobowego środka do zabezpieczania węgla przed przymarzaniem do ścian wagonów są zastrzegane ilości komponentów stosowanych w sposobie, czyli:
- do 40 % wagowych pozostałości próżniowej zawierających do 50% żywic,
- do 80% destylatu atmosferycznego o temperaturze wrzenia od 180 do 360°C, oraz
- do 1% wagowego depresatora obniżającego temperaturę krzepnięcia.
Organ podkreślił, że opis [...] wskazuje na znane już ze stanu techniki środki hydrofobowe, lecz nie podaje danych określających ich skład ilościowy zarówno jako gotowego produktu, czy też pod względem ilości stosowania tych komponentów w celu wytworzenia tych znanych środków, które to ilości między innymi stanowią cechę znamienną sposobu produkcji hydrofobowego środka według spornego patentu. Organ podkreślił, że stan techniki według opisu [...] wskazuje na zastosowanie frakcji wrzącej w zakresie temperatur 200 do 400°C otrzymanych z ropy naftowej w wyniku prowadzenia niesprecyzowanej destylacji (atmosferyczna czy próżniowa), gdy tymczasem w sposobie według opisu [...] stosuje się, jako jeden z komponentów (obok pozostałości próżniowej i depresatora), destylaty atmosferyczne o temperaturze wrzenia od 180 do 360°C. Zdaniem organu, wnioskodawca w oparciu o wyżej przytoczony stan techniki opisu [...], czy też poprzez powiązanie tego stanu techniki z innymi danymi udokumentowanymi w tym opisie, nie wywiódł i nie przedstawił szczegółowej analizy, jak można dojść do sposobu według spornego patentu, czyli do stosowanych komponentów, ich ilości, dwóch etapów mieszania i zakresu temperatur mieszania. Urząd Patentowy zwrócił uwagę na fakt, że zgodnie z danymi udokumentowanymi w opisie [...] (kolumna 5 wiersz 1-5) oleje naftowe modyfikuje się dodatkami poprawiającymi przyczepność do ścian wagonów, dodatkami obniżającymi zwilżalność i adhezję wody oraz przeciwpiennymi w celu poprawienia ich własności użytkowych. Organ nadmienił, że dodatki te nie występują w sposobie według zastrzeżenia niezależnego spornego patentu. Jednocześnie organ podkreślił, że ten znany i omówiony wyżej stan techniki z opisu [...] został uwzględniony w części nieznamiennej zastrzeżenia nr 1 spornego patentu, zaś w części znamiennej wskazane są te elementy sposobu, które stanowią zakres żądanej ochrony i odróżniają go od znanego stanu techniki.
Zdaniem organu, udział ilościowy komponentów stosowanych w sposobie, według spornego patentu, jest sprecyzowany w sposób konkretny i stanowi jedną z cech charakterystycznych sposobu obok określenia składników, czynności i parametrów, w jakich te czynności są realizowane.
W ocenie organu, twierdzenie wnioskodawcy, że udziały te są na tyle szerokie (od 1-40% oraz od 1-80 %), że zasadny wydaje się wniosek, iż zawartość procentowa frakcji atmosferycznych i/lub próżniowych nie ma żadnego istotnego wpływu na stosowalność rozwiązania - jest nietrafne. Według organu, fakt szerokiego określenia zakresów ilościowych pozostałości próżniowej i destylatu atmosferycznego nie przesądził o oczywistości zgłoszonego rozwiązania, ponieważ skarżąca spółka, jako wnioskodawca, nie wskazała (na podstawie konkretnych danych znanych z opisu [...]), jak można dojść do ilości komponentów stosowanych w sposobie według [...], jak i nie wykazała, że negowane, szeroko określone zakresy ilościowe komponentów stosowanych w sposobie według spornego patentu mają istotny i jaki konkretnie wpływ na stosowalność spornego patentu [...] w całym zakresie ilościowym określonym zastrzeżeniem nr 1.
W konsekwencji organ stanął na stanowisku, że skarżąca spółka, jako wnioskodawca, nie wykazała w ramach postępowania w oparciu o opis [...] oczywistości i braku stosowalności spornego patentu [...] w zakresie ilościowym komponentów zgodnym ze sposobem według niniejszego rozwiązania. Organ zwrócił uwagę, że hydrofobowy środek do zabezpieczania węgla przed zamarzaniem oraz przymarzaniem do ścian wagonów znany z opisu [...] składa się z 5-80 części wagowych poużytkowego oleju smarowego oraz z 20 do 95 części wagowych oleju węglowodorowego, co - zdaniem organu - wskazuje, iż szerokie wskazanie zakresów ilościowych komponentów stanowi typową cechę w udzielanych patentach i nie przesądza o braku stosowalności tych rozwiązań.
Organ stwierdził, że przedłożone do akt przedmiotowej sprawy świadectwo jakości produktu z datą [...] kwietnia 1999 r. - z datą późniejszą, niż data zgłoszenia rozwiązania do ochrony, tj. z dniem [...] marca 1997 r. (k. 121 akt administracyjnych), jako kolejny dowód (w połączeniu z fakturami) na brak nowości i jawne stosowanie sposobu według spornego patentu (załącznik nr 1 przy piśmie z dnia [...] stycznia 2010 r.) - dotyczy innego wyrobu, a mianowicie oleju opałowego ciężkiego EKO-C, który jest bezprzedmiotowy w niniejszej sprawie. Wobec powyższego nie można uznać przyjąć za pewnik, iż zgodnie z twierdzeniem wnioskodawcy każdorazowo odbiorca otrzymywał dokument w postaci świadectwa jakości tym bardziej, że sporny patent nie zawiera danych fizykochemicznych charakteryzujących produkt wytworzony sposobem według przedmiotowego patentu.
Zdaniem organu, publikacja pt.: "Chemia i fizykochemia ropy naftowej" Wydawnictwo Naukowo-Techniczne, Warszawa 1979 r. przedłożona na rozprawie w dniu 20 listopada 2009 r. (karta 91 akt przedmiotowej sprawy), zawierająca informacje dotyczące substancji posiadających własności obniżania temperatury krzepnięcia produktów naftowych (głównie olejów smarowych i olejów napędowych) czyli depresatorów - nie podważa nieoczywistości sposobu według spornego patentu, gdyż depresartor stanowi jedynie jeden z komponentów stosowanych w określonej ilości, obok innych dwóch obligatoryjnych komponentów stosowanych również w określonych ilościach. Organ podkreślił, że zgodnie z treścią znamienną zastrzeżenia nr 1 patentu [...] - dodawany jest on w końcowej fazie sposobu po uprzednim uzyskaniu mieszaniny z pozostałości próżniowej z destylatami atmosferycznymi.
Zdaniem organu, zastosowanie w sposobie jednego znanego komponentu nie przesądza o jego oczywistości.
Urząd Patentowy RP nie podzielił także stanowiska wnioskodawcy podniesionego w piśmie procesowym z dnia [...] stycznia 2010 r. (karta 124 akt administracyjnych), że przy pomocy nieskomplikowanych metod analitycznych, czyli destylacji w warunkach laboratoryjnych i przy pomocy obowiązujących wówczas i obecnie norm: PN-81/C-04012 oraz BN-64/0531-03 - można było odtworzyć komponenty stosowane w sposobie produkcji hydrofobowego środka do zabezpieczania węgla przed przymarzaniem do ścian wagonów. Organ stwierdził, że wnioskodawca nie przeprowadził wywodu opartego na praktycznym wykorzystaniu ww. norm, który prowadziłby i potwierdziłby tym samym możliwość odtworzenia z gotowej próbki środka, komponentów stosowanych w sposobie według spornego patentu, z określeniem ich zakresów ilościowych i z ich istotnymi cechami zgodnymi z treścią spornego patentu.
Ponadto, zdaniem organu, pozycja książkowa "Technologia chemiczna ropy naftowej gazu" Mariana Rutkowskiego, Politechnika Wrocławska, Wrocław 1976 r. - załącznik nr 4 z dnia 13 stycznia 2010 r. (k. 90-85 akt) - nie podaje informacji dotyczących sposobu produkcji środka do zabezpieczania węgla przed przymarzaniem. W ocenie Urzędu Patentowego RP, wspomniana publikacja zawiera jedynie ogólne informacje dotyczące destylacji ropy, metodą destylacji atmosferycznej i próżniowej oraz podaje zakresy temperatur wrzenia poszczególnych frakcji dla otrzymanych poszczególnych produktów.
W ocenie organu, skarżąca spółka, jako wnioskodawca, analogicznie jak w przypadku powyższych norm, nie dokonuje konkretnego wywodu (w oparciu o konkretne dane zaczerpnięte z tego dowodu), na podstawie którego dochodzi się do sposobu zgodnego ze spornym patentem, w którym to sposobie destylacja (jako proces) nie stanowi jego etapu.
Urząd Patentowy RP zwrócił ponadto uwagę, że w sposobie według patentu PL [...] mają jedynie zastosowanie komponenty, które zostały wyselekcjonowane i otrzymane w wyniku destylacji próżniowej (pozostałość próżniowa) i atmosferycznej (destylaty atmosferyczne). Tak więc destylacja, jako proces, jest bezprzedmiotowa w niniejszej sprawie.
Ustosunkowując się do przedłożonych przez stronę skarżącą na rozprawie w dniu [...] lipca 2012 r. dowód na oczywistość sposobu produkcji środka według spornego patentu, a mianowicie pozycji książkowej pt.: "Poradnik laboranta – chemika" N. Bellen, A. Gutorska, Wydawnictwo Naukowo-Techniczne , Warszawa 1967 r. (karta 49-46 akt administracyjnych), Urząd Patentowy RP uznał, że z powyższej publikacji wynika, że oczywisty jest fakt, iż podwyższona temperatura w przypadku mieszania substancji gęstych jest rutynową metodą umożliwienia lub ułatwienia mieszania się substancji. Niemniej, w ocenie organu, skarżąca R., jako wnioskodawca, nie powiązała tego faktu z pozostałymi cechami sposobu według spornego patentu, czyli w ujęciu całościowym ze środkami technicznymi, ich ilościami i kolejnością ich mieszania ze sobą, jak i w powiązaniu z innymi wskazanymi w postępowaniu dowodami.
Podsumowując swoje stanowisko wyrażone w decyzji z dnia [...] sierpnia 2012 r., Urząd Patentowy RP stwierdził, że rozpoznając sprawę ponownie, zapoznał się ze wszystkimi dowodami. Organ podkreślił, że część dowodów to dowody z datą późniejszą, niż data zgłoszenia spornego patentu do ochrony (np. świadectwa jakości dla oleju ECO C z dnia 9 kwietnia 1999 r.). Ponadto organ uznał, że powiązanie przez wnioskodawcę niektórych dowodów ze wskazanymi przy piśmie z dnia [...] czerwca 2011 r. obowiązującymi dokumentami w R. (na dzień zgłoszenia spornego patentu), w tym "Procedury Statusu Kontroli I Badania Wyrobu ISO 2002" (załącznik 1) nie stanowią faktycznego dowodu na poparcie okoliczność przekazania analogicznych dokumentów odbiorcy lub potencjalnym odbiorcom przed datą zgłoszenia rozwiązania w Urzędzie Patentowym RP. Tym samym organ uznał, że nie stanowią one dowodu na braku nowości spornego patentu. Zdaniem organu, świadectwo jakości zawiera dane fizykochemiczne gotowego produktu i normy, zgodnie z którymi te dane określono, oraz oznaczenie "WT 163/97", które organ odnosi do dowodu w postaci Warunków Technicznych właściwych dla środka o nazwie handlowej [...] ".
Mając na uwadze, że w sposobie otrzymywania środka (według spornego patentu miesza się ściśle określone komponenty, w ściśle określonych zakresach ilościowych) oraz to, że komponenty te są scharakteryzowane pochodzeniem (z różnych destylacji) i zawartością żywic, czy też zakresem temperatur wrzenia frakcji - Urząd Patentowy RP stwierdził, że skarżąca R., jako wnioskodawca, nie wskazała materiału dowodowego, popartego konkretnym wywodem. W szczególności, organ uznał, że strona skarżąca nie wykazała, że mając do dyspozycji próbkę oleju uzyskanego sposobem według spornego patentu, dokonując odpowiednich i konkretnych analiz można dojść do stosowanych komponentów i ich ilości.
Kolegium Orzekającego Urzędu Patentowego RP uznało w konsekwencji, że skarżąca R. nie przedstawiła materiału dowodowego, z którego wynika, że sporne rozwiązanie nie spełnia warunku nowości i jest oczywiste, w rozumieniu art. 10 i art. 11 ustawy o wynalazczości.
Pismem z dnia [...] kwietnia 2013 r. skarżąca R. S.A. z siedzibą w T., reprezentowana przez rzecznika patentowego, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na w/w decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia [...] sierpnia 2012 r., nr [...].
Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji Urzędu Patentowego RP oraz o zasądzenie na rzecz skarżącej spółki od organu administracji kosztów postępowania sądowego, skarżąca R. zarzuciła zaskarżonej decyzji:
1) naruszenie zasady związania organu oceną prawną (art. 153 p.p.s.a.) wyrażoną w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 października 2011 r., sygn. akt VI SA/Wa 1613/11;
2) naruszenie przepisów art. 7, art. 77 §1 i art. 80 k.p.a. w związku z art. 256 ust. 1 p.w.p. - poprzez przyjęcie błędnej metodologii, polegającej na ocenie każdego z dowodów z osobna w oderwaniu od pozostałych dowodów zgromadzonych w sprawie, a także poprzez zaniechanie dokonania oceny na podstawie całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz z uwagi na dokonanie oceny dowodów w sposób sprzeczny z zasadami doświadczenia życiowego;
3) naruszenie art. 10 i art. 11 ustawy o wynalazczości, mających zastosowanie w niniejszej sprawie na podstawie art. 315 ust. 3 p.w.p. - poprzez ich błędną wykładnię, w szczególności nieuwzględnienie jawnego stosowania, jako niezależnej podstawy niweczącej nowość, doszukiwanie się w tym zakresie dokumentów opisujących istotę rozwiązania sprzed daty zgłoszenia, błędną ocenę przesłanki nieoczywistości, a także poprzez przypisanie decydującego znaczenia kategorii, w jakiej został zgłoszony wynalazek (sposób), a nie jego istocie;
Skarżąca spółka, powołując się na przepis art. 106 § 3 p.p.s.a. - wniosła ponadto o dopuszczenie dowodu z dokumentów, nie precyzując jednakże, o jakie dokumenty jej chodzi i nie uzasadniając owego wniosku dowodowego.
W uzasadnieniu skargi strona skarżąca wskazała, że naruszenie przepisów postępowania przejawia się przede wszystkim w zignorowaniu przez Urząd Patentowy RP oceny prawnej i wyraźnych wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w wyroku WSA w Warszawie z dnia 28 października 2011 r., sygn. akt VI SA/Wa 1613/11, wydanego w wyniku rozpoznania skargi na decyzję organu z dnia [...] marca 2011 r., nr [...]. W konsekwencji organ naruszył art. 153 p.p.s.a.
Strona skarżąca zauważyła, że ustosunkowując się do zarzutów skarżącej R. polegających na braku precyzji w opisie spornego wynalazku, sformułowaniu składu mieszaniny jako "składu otwartego", a także na nieujawnieniu istoty rozwiązania (niewykazaniu na czym polega przewaga akurat takiego składu nad innymi znanymi rozwiązaniami), Sąd we wspomnianym wyroku z dnia 28 października 2011 r. stwierdził, że nie dostrzegł wystarczających przesłanek, na podstawie których uzasadnione było uznanie przez organ, że: - po pierwsze, zakres ochrony przedstawiony zarzutami patentowymi określony został w sposób jednoznaczny, zaś - po wtóre, na podstawie zastrzeżeń patentowych popartych opisem możliwe jest odtworzenie wynalazku. W tej sytuacji, zdaniem skarżącej spółki, Sąd uznał, że zastrzeżenia patentowe są niejednoznaczne, zaś przedmiot wynalazku - nieprecyzyjny, przez co niemożliwe jest odtworzenie istoty rozwiązania.
Tymczasem, według strony skarżącej, pomimo jasno sprecyzowanego stanowiska Sądu, organ w toku ponownego rozpoznania sprawy doszedł do przeciwnych wniosków, wskazując, że: "Co do udziału ilościowego komponentów stosowanych w sposobie według spornego patentu, zdaniem Kolegium są one sprecyzowane w sposób konkretny i stanowią jedną z cech charakterystycznych sposobu obok określenia składników, czynności i parametrów w jakich te czynności są realizowane. Twierdzenie wnioskodawcy, że udziały te są na tyle szerokie (od 1-40% oraz od 1-80%), że zasadny wydaje się wniosek, iż zawartość procentowa frakcji atmosferycznych i/lub próżniowych nie ma żadnego istotnego wpływu na stosowalność rozwiązania jest zdaniem Kolegium nietrafne".
W ocenie skarżącej R. powyższe stanowisko organu zostało wyrażone wbrew jasnej ocenie wyrażonej przez WSA w Warszawie, za to poparte praktyką ("(...) stanowi typową cechę w udzielanych patentach"), co - zdaniem skarżącej spółki - w przypadku zgłoszeń patentowych jest nieporozumieniem, bowiem każde zgłoszenie badane jest oddzielnie, każde ma u podstawy określony stan techniki, dziedzinę techniki, której dotyczy.
Z kolei, jeśli chodzi o aspekt stosowalności, strona skarżąca zarzuciła, że Urząd Patentowy RP, uznając zastrzeżenia spornego patentu za "konkretne" i "charakterystyczne", powinien był to w zaskarżonej decyzji logicznie uzasadnić, tymczasem uzasadnienie sprowadza się do stwierdzeń, że strona skarżąca nie udowodniła, że jest przeciwnie.
Strona skarżąca, uzasadniając zarzut braku nowości spornego rozwiązania w dacie zgłoszenia, stwierdziła, że zaskarżona decyzja również w tym zakresie zawiera wady wskazujące za uchybienia proceduralne, które wynikają przede wszystkim ze zignorowania oceny prawnej i wskazań zawartych w wyroku WSA w Warszawie z dnia 28 października 2011 r. sformułowanych na stronach 26-27 wyroku. Zdaniem skarżącej R., organ ponownie doszedł do odmiennych wniosków, niż Sąd we wspomnianym wyroku.
Ponadto strona skarżąca uznała, że zarzucane uchybienia przepisów postępowania są również skutkiem błędnej wykładni przepisów prawa materialnego. Według strony skarżąca, organ dokonał błędnej wykładni art. 10 i art. 11 u.o.w., która spowodowała, że organ nie dokonał koniecznych ustaleń faktycznych, od którego zależne jest zastosowanie tego prawa (por. wyrok NSA z dnia 14 grudnia 2005 r., sygn. akt FSK 2328/04).
Skarżąca R. podkreśliła ponadto, że Urząd Patentowy RP - wbrew wyraźnym wskazówkom zawartym w wyroku WSA z dnia 28 października 2011 r. - konsekwentnie zdyskwalifikował jawne stosowanie, jako przesłankę niweczącą nowość patentu. Jednocześnie strona skarżąca wskazała, że organ nie wyjaśnił w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, jak sam rozumie tę przesłankę, co utrudnia ocenę prawną. Skarżąca spółka zwróciła ponadto uwagę, że skarga z dnia [...] lipca 2011 r. zawierała obszerny wywód na temat możliwości dojścia do zastrzeżonych cech rozwiązania przez przeciętnego fachowca dysponującego próbkami gotowego wyrobu. Stanowisko to podzielił WSA w Warszawie w uzasadnieniu wspomnianego wyroku. Tymczasem, jak zauważyła strona skarżąca, Urząd Patentowy RP nie podzielił stanowiska strony skarżącej, jako wnioskodawcy, w kwestii braku nowości tego patentu, a mianowicie, że przez jawne stosowanie produktu wytworzonego sposobem według patentu [...] w wyniku jego powszechnej sprzedaży na ponad dwa miesiące przed formalnym zgłoszeniem do ochrony, sposób ten został podany do powszechnej wiadomości, skazując go tym samym na całkowitą utratę zdolności patentowej. Zdaniem strony skarżącej, organ powtórzył przy tym błędny sposób oceny przedmiotowej przesłanki, ponownie (jak w decyzji z dnia [...] marca 2011 r.) doszukując się dowodu, który ujawniałby explicite sam sposób przed datą zgłoszenia (zatem doszukując się publikacji). Według strony skarżącej, konsekwencją tego są uchybienia proceduralne wynikające z błędnej interpretacji przepisów materialnoprawnych.
Ponadto, zdaniem skarżącej R., organ błędnie ocenił zgłoszenie pracowniczego projektu wynalazczego z dnia [...] września 1996 r. oraz załącznik do wniosku [...] z dnia [...] listopada 1996 r. (s. 15 zaskarżonej decyzji), gdzie organ administracji uznał, że wymienione tam: "frakcja [...] " i "minus filtrat" dotyczyć mogą innych komponentów, niż opisane w spornym patencie. Tymczasem, jak zauważyła strona skarżąca, twórcy nie kwestionowali, że chodzi o te same komponenty; okoliczność ta była niesporna. Skarżąca spółka przyznała, że nomenklatura zakładowa różni się od tego, co umieszcza się w opisie patentowym. Strona zauważyła, że organ ponownie podkreślił, że w tych dokumentach nie ma mowy np.: o zawartości żywic w komponowanej frakcji, jednak - w ocenie skarżącej R. - organ pomija milczeniem, że w spornym patencie brak jakiegokolwiek wyjaśnienia tego, jak zawartość żywic wpływa na istotę rozwiązania. Zdaniem skarżącej spółki, brakuje także wyjaśnienia, dlaczego taka, a nie inna wartość została uznana za cechę znamienną. Skarżąca R. podniosła, że równie dobrze można byłoby zbadać zawartość chromu, siarki czy innego składnika danej frakcji i umieścić go w opisie patentowym. Zdaniem skarżącej spółki, nie ma to jednak żadnego znaczenia dla istoty rozwiązania.
W ocenie skarżącej spółki, organ błędnie zdyskwalifikował również dowody w postaci faktur Vat (s. 15 zaskarżonej decyzji), ponieważ doszedł do przekonania, że faktury te nie zawierają, poza oznaczeniem WT 150/96 żadnych danych charakteryzujących sposób produkcji środka o ww. nazwie, czyli wskazania komponentów stosowanych do jego otrzymania i etapów postępowania, ze wskazaniem ilości komponentów czy też temperatury. Ponadto organ stwierdził, że wspomniane faktury Vat nie zawierają daty odbioru, jak i podpisu osoby upoważnionej do ich odbioru, natomiast przedłożona przez wnioskodawcę faktura Vat nr [...] (karta 12 akt sprawy) nie zawiera podpisu osoby upoważnionej do jej wystawienia. Zdaniem skarżącej R., organ skupił się na księgowych aspektach przedmiotowych faktur (nie wyjaśniając przy okazji, z jakich przepisów stosowne obowiązki wynikały) oraz na braku opisu sposobu produkcji, temperatur itd. na samych fakturach. Skarżąca spółka podkreśliła, że po pierwsze - dokumenty te nie były kwestionowane w toku postępowania spornego przez żadną ze stron, zaś - po drugie, nie kwestionowano, że pod nazwą "[...] " kryje się właśnie "[...]", zgodnie z opatentowaną recepturą. Skarżąca spółka wyjaśniła, że na tej podstawie twórca – J. D., wystąpił do strony skarżącej z zawezwaniem do próby ugodowej. Do skargi strona załączyła dowód w postaci: zawezwania do próby ugodowej z [...] listopada 2012 r. (załącznik nr 1). Strona skarżąca wyjaśniła ponadto, że dowód niniejszy nie istniał w dacie wydawania zaskarżonej decyzji, ani decyzji organu z dnia [...] marca 2011 r., ani wyroku WSA w Warszawie z dnia 28 października 2011 r. Skarżąca spółka wskazała, że niniejszy dowód potwierdza interes prawny skarżącej R. w prowadzeniu tego postępowania, skoro jego wynik ma bezpośredni wpływ na sferę praw i obowiązków skarżącej R. (istnienie bądź brak obowiązku zaspokojenia roszczeń twórców). Dowód ten, w ocenie strony skarżącej, dowodzi ponadto, że "[...] " jest również w opinii twórcy tym samym co przedmiot spornego patentu.
W ocenie strony skarżącej, wnioski wywiedzione przez Urząd Patentowy RP są zatem sprzeczne z zasadami doświadczenia życiowego, poczynione bez odniesienia się do całokształtu materiału procesowego i prezentowanych przez stronę stanowisk.
Skarżąca wskazała, iż kolejny błąd proceduralny polegał na zdyskwalifikowaniu przez organ opinii prof. A. J., na tej zasadzie, że jej autor dysponował dokumentami wewnętrznymi R., do których przeciętny fachowiec w dacie zgłoszenia nie miałby dostępu (s. 17 zaskarżonej decyzji). Zdaniem strony skarżącej, na analogicznej zasadzie można zdyskredytować każdą opinię biegłego, ponieważ sporządzający ją biegły otrzymuje zwykle kompletne akta sprawy. Skarżąca spółka stwierdziła, że opinia prof. A. J. jest opinią prywatną i stanowi część stanowiska strony skarżącej. Skarżąca R. wyjaśniła, że została ona zamówiona i przedłożona organowi administracji w celu ułatwienia zrozumienia zagadnienia technicznego i poparcia argumentów skarżącej fachową wiedzą dotyczącą przeróbki ropy naftowej. Skarżąca podkreśliła, że Urząd Patentowy nie skorzystał z zawartych w ww. opinii wyjaśnień dotyczących technologii przerobu ropy naftowej.
Strona skarżąca podniosła, że Urząd Patentowy RP, w przypadku powstania jakichkolwiek wątpliwości wymagających wiedzy specjalnej, miał możliwość powołania biegłego na zasadzie art. 84 k.p.a. w zw. z art. 256 ust. 1 p.w.p. Skarżąca R. stwierdziła, że skoro organ nie skorzystał z możliwości przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego, to Urząd Patentowy RP uznał się za kompetentny do oceny aspektu technicznego przedmiotowej sprawy.
Skarżąca spółka, przytaczając fragment dokumentu patentowego nr [...] pt. "[...]", zwróciła uwagę, że powołane cytaty dotyczą stanu techniki, czyli rozwiązań znanych już powszechnie w dacie zgłoszenia, stanowiący tło dla wynalazku. Skarżąca spółka podkreśliła, że wskazane zgłoszenie nastąpiło w dniu [...] maja 1981 r., czyli ponad 15 lat przed zgłoszeniem spornego wynalazku do opatentowania. Skarżąca R. wskazała, że w owym czasie, tj. w 1981 r. wiedza ta była już wiedzą rutynową.
Zdaniem skarżącej spółki, w aspekcie materialnoprawnym, uchybienia zaskarżonej decyzji przybierają formę błędnej wykładni przepisów, która polega na niewłaściwym zinterpretowaniu treści (znaczenia) art. 10 i art. 11 ustawy o wynalazczości. W ocenie skarżącej R., skutkiem powyższego było wadliwe skonstruowanie normy prawnej, jaką Urząd Patentowy zastosował wydając sporną decyzję. Skarżąca spółka podkreśliła, że stało się tak, gdyż organ przyjął, że "jawne stosowanie" jest działaniem niewystarczającym do zniweczenia przesłanki nowości. Skarżąca zauważyła jednocześnie, że wniosek taki nie został wprawdzie sformułowany wprost, ale ewidentnie wynika z treści zaskarżonej decyzji. Skarżąca stwierdziła, że organ analizował dowód, dokument i twierdzenie przez pryzmat tego, czy zawierają kompletny opis zastrzeganych cech. Tymczasem, w ocenie skarżącej spółki, jawne stosowanie nie oznacza, że ktoś opisał istotę rozwiązania i taki dokument ujawnił, gdyż wówczas byłaby to publikacja. Skarżąca stanęła na stanowisku, że może ono natomiast polegać m.in. na sprzedaży gotowego produktu, o ile istnieje możliwość zapoznania się z istotą rozwiązania przez osoby trzecie, w których ręce taki produkt trafia. Skarżąca spółka wskazała, że podkreślił to również Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 28 października 2011 r., jednakże Urząd Patentowy w zaskarżonej decyzji ponownie zaprezentował ten sam nieprawidłowy - zdaniem skarżącej - pogląd.
W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy RP wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
W świetle powołanych przepisów cyt. ustawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.
Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. - dalej także: "p.p.s.a.").
W ocenie Sądu, analizowana pod tym kątem skarga spółki R. S.A. z siedzibą w T. zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja Urzędu Patentowego RP z dnia [...] sierpnia 2012 r., nr [...], wydana w przedmiocie unieważnienia patentu na wynalazek - narusza prawo.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, dokonując oceny legalności przedmiotowej decyzji - stwierdził, że Urząd Patentowy RP, rozstrzygając w niniejszej sprawie, dopuścił się przede wszystkim mającego istotny wpływ na wynik sprawy naruszenia przepisu art. 153 p.p.s.a., albowiem - wbrew normie prawnej wyrażonej w tym przepisie - nie zastosował się w pełni do oceny prawnej oraz wskazań co do dalszego postępowania zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 października 2011 r., wydanego w sprawie sygn. akt VI SA/Wa 1613/11.
Zgodnie z przepisem art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.
Przyjmuje się zgodnie, że ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu administracyjnego jest wiążąca w sprawie dla tego sądu oraz organu administracji państwowej zarówno wówczas, gdy dotyczy zastosowania przepisów prawa materialnego, jak również przepisów postępowania administracyjnego. Oznacza to, że organ administracji jest obowiązany rozpatrzyć sprawę ponownie, stosując się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku, bez względu na poglądy prawne wyrażone w orzeczeniach sądowych w innych sprawach, a tym bardziej w orzeczeniach organów administracyjnych wydanych w innych sprawach. Nawet w przypadku sporu co do stanu faktycznego będącego podstawą subsumcji prawa, a więc i oceny prawnej lub odmiennej interpretacji prawa albo nawet możliwości niezgodności oceny sądu z prawem obowiązującym, zapatrywania prawne wynikające z oceny prawnej sądu mają moc wiążącą do czasu, aż wyrok zostanie wzruszony w przewidzianym do tego trybie. Odmienna ocena materiału dowodowego stanowi prawnie niedopuszczalną polemikę z prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego.
Przez ocenę prawną, o której mowa w art. 153 p.p.s.a., rozumie się powszechnie wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie, zaś wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencję oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych.
Niewątpliwie, ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak i kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania właśnie takiej decyzji. Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego ciążący na organie administracji oraz sądzie, może być wyłączony tylko w przypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego, a także po wzruszeniu wyroku.
Pamiętać należy przy tym, że ocena prawna, w rozumieniu art. 153 p.p.s.a., to wyjaśnienie przez sąd istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku, a więc nie tylko sama wykładnia w ścisłym tego słowa znaczeniu (tak m. in. /w:/ wyrok WSA w Warszawie z dnia 3 marca 2004 r., sygn. akt IV SA 3103/02).
Należy ponadto wskazać, że ponowne rozpoznanie sprawy przez sąd administracyjny ogranicza się do kontroli, czy organy administracji prawidłowo uwzględniły wytyczne zawarte w poprzednim wyroku, a także oceny ewentualnych nowych okoliczności, które zaistniały już po wydaniu wyroku. Te natomiast kwestie, które były już przedmiotem oceny sądu i co do których sąd nie dopatrzył się uchybień w działaniu organu administracji, ponownie oceniane być nie mogą.
Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 20 stycznia 2006 r., sygn. akt I FSK 506/05, stwierdził jednoznacznie, że związanie samego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, w rozumieniu art. 153 p.p.s.a., oznacza, iż nie może on formułować nowych ocen prawnych - sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, a zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania poprzez treść nowego wyroku (podobnie: m. in. M. Jagielska, A. Wiktorowska i K. Wojciechowska /w:/ Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, po red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2011, s. 546 i powołane tam orzecznictwo).
Mając na względzie powyższe, należy zauważyć, że w niniejszej sprawie Urząd Patentowy RP, wydając sporną decyzję z dnia [...] sierpnia 2012 r., nr [...], bezwzględnie związany był oceną prawną i wskazaniami zawartymi w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 28 października 2011 r., sygn. akt VI SA/Wa 1613/11.
W tej sytuacji wskazać trzeba więc, iż w przedmiotowym wyroku z dnia 28 października 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, ustosunkowując się do zarzutów skarżącej spółki R. S.A. zawartych w skardze na decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia [...] marca 2011 r., nr [...] - stwierdził wyraźnie, iż nietrafna jest ogólna ocena organu, że strona skarżąca, jako wnioskodawca, nie uzasadniła podnoszonych zarzutów braku nowości, ujawnienia (stosowalności) i nieoczywistości wynalazku objętego spornym patentem, w rozumieniu art. 10 i art. 11 ustawy o wynalazczości. Sąd stwierdził ponadto, że "(...) nie dostrzega wystarczających przesłanek, na podstawie których uzasadnione było uznanie przez Urząd Patentowy; że: 1. zakres ochrony przedstawiony zastrzeżeniami patentowymi określony został w sposób jednoznaczny, 2. na podstawie zastrzeżeń patentowych popartych opisem możliwe jest odtworzenie wynalazku".
Tymczasem, Urząd Patentowy RP w toku ponownego rozpoznawania sprawy, wbrew jednoznacznemu stanowisku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - stwierdził w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji z dnia [...] sierpnia 2012 r., iż "Co do udziału ilościowego komponentów stosowanych w sposobie według spornego patentu, zdaniem Kolegium są one sprecyzowane w sposób konkretny i stanowią jedną z cech charakterystycznych sposobu obok określenia składników, czynności i parametrów w jakich te czynności są realizowane. Twierdzenie wnioskodawcy, że udziały te są na tyle szerokie (od 1-40% oraz od 1-80%), że zasadny wydaje się wniosek, iż zawartość procentowa frakcji atmosferycznych i/lub próżniowych nie ma żadnego istotnego wpływu na stosowalność rozwiązania jest zdaniem Kolegium nietrafne".
Ponadto, należy zauważyć, iż ustosunkowując się do zarzutu braku nowości i po części oczywistości rozwiązania objętego spornym patentem, WSA w Warszawie uznał, że "wnioskodawca trafnie łączy go z faktem jawnego stosowania wyrobu [...] przed datą zgłoszenia w Urzędzie, jako materiału świadczącego o braku nowości przedmiotowego rozwiązania".
Jednocześnie, w uzasadnieniu wyroku z dnia 28 października 2011 r. Sąd wskazał, że "podziela (...) ocenę strony skarżącej, że jeszcze przed datą zgłoszenia wynalazku (...) udostępniono dane dotyczące sposobu wytwarzania środka, tj. skład ilościowo-jakościowy stosowanych składników oraz czynności i parametry stosowane przy wytwarzaniu środka, zgodnie z zakresem ochrony udzielonego patentu".
Sąd zgodził się również z oceną strony skarżącej, że "takie ujawnienie nie musi mieć formy odrębnej publikacji", wobec czego w konsekwencji należy uznać za uzasadnione twierdzenie skarżącej R., iż dysponując próbką gotowego wyrobu można było dojść do jego składu metodą dekompilacji próbki środka, wytworzonego sposobem według spornego patentu. Sąd wskazał, że możliwość taką potwierdził również Instytut Nafty i Gazu, stwierdzając w swojej opinii na stronie 5, że "w oparciu o próbki [...], świadectwa jakości przedmiotowego produktu, kartę charakterystyki produktu, znajomość komponentów uzyskiwanych przy przeróbce ropy naftowej i innych procesów technologicznych w R. oraz wiedzę jaką instytut posiada w zakresie technologii wytwarzania produktów naftowych możliwe byłoby po przeprowadzeniu odpowiednich laboratoryjnych prac badawczych, określenie sposobu wytwarzania produktu o właściwościach analogicznych jak [...] (...)".
W rezultacie, Sąd podzielił ocenę skarżącej R., jako wnioskodawcy, uznając, że uzasadnienie decyzji Urzędu Patentowego RP z dnia [...] marca 2011 r., nr [...], w odniesieniu do kwestii nowości spornego patentu jest powierzchowne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wydając wspomniany wyrok, wskazał ponadto na fakt poświęcenia niedostatecznej uwagi kwestii nieoczywistości przedmiotowego wynalazku. Sąd uznał za prawidłowe stanowisko Urzędu Patentowego RP, że wnioskodawca nie przedstawił skutecznych dowodów, na podstawie których możliwe byłoby wskazanie oczywistości przedmiotowego rozwiązania. Jednocześnie Sądu stwierdził, iż organ nie odniósł się z wystarczającą uwagą do wskazanego, jako dowód, opisu patentowego [...]. W szczególności, zdaniem WSA w Warszawie, organ nie ustosunkował się do wskazanego w tym opisie stanu techniki, czyli rozwiązań znanych już powszechnie w dacie zgłoszenia spornego patentu, stanowiącego tło i rutynową wiedzę dla spornego patentu. Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd uznał, że na tle całokształtu materiałów sprawy, można odnieść wrażenie, że w dacie zgłoszenia przedmiotowego wynalazku w Urzędzie Patentowym RP rozwiązanie według patentu [...] (jego skład i sposób wytwarzania) było szeroko znane, a samo zgłoszenie wynikało z wewnętrznych ustaleń między skarżącą R. a twórcami wynalazku.
Należy uznać w konsekwencji, że skoro rozpatrując ponownie sprawę, Urząd Patentowy RP był związany stanowiskiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wyrażonym w powołanym wyroku z dnia 28 października 2011 r., sygn. akt VI SA/Wa 1613/11, należy dojść niestety do przekonania, że ocena prawna wyrażona przez Sąd we wspomnianym orzeczeniu nie została przez organ w pełni zastosowana w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Urzędu Patentowego RP z dnia [...] sierpnia 2012 r.
Otóż, należy uznać, że Urząd Patentowy RP, wbrew wyraźnym wskazówkom Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zawartym w wyroku z dnia 28 października 2011 r., konsekwentnie dyskwalifikuje jawne stosowanie, jako przesłankę niweczącą nowość wynalazku. Jednocześnie organ nie wyjaśnia, jak sam rozumie tę przesłankę, co znacznie utrudnia ocenę prawną. Ponadto należy zauważyć, iż WSA w Warszawie podzielił stanowisko strony skarżącej na temat możliwości dojścia do zastrzeżonych cech rozwiązania przez przeciętnego fachowca dysponującego próbkami gotowego wyrobu. Tymczasem Urząd Patentowy RP w zaskarżonej decyzji uznał, iż "nie podziela stanowiska wnioskodawcy w kwestii braku nowości tego patentu, a mianowicie, że przez jawne stosowanie produktu wytworzonego sposobem według patentu [...] w wyniku jego powszechnej sprzedaży na ponad dwa miesiące przed formalnym zgłoszeniem w UPRP sposób ten został podany do powszechnej wiadomości, skazując go tym samym na całkowitą utratę zdolności patentowej". Urząd Patentowy RP wskazał przy tym na błędny sposób oceny przedmiotowej przesłanki, doszukując się dowodu, który ujawniałby explicite sam sposób przed datą zgłoszenia, a zatem doszukując się publikacji.
W tej sytuacji, kierując się wskazaniami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wyrażonymi w wyroku z dnia 28 października 2011 r. - Sąd uznał, że skarga spółki R. S.A. zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja Urzędu Patentowego RP z dnia [...] sierpnia 2012 r. - narusza przepisy prawa.
Zdaniem Sądu, wydając przedmiotową decyzję, organ dopuścił się zasadniczej obrazy normy prawnej wyrażonej w przepisie art. 153 p.p.s.a., zaś w konsekwencji tego uchybienia - również, mogącego mieć zasadniczy wpływ na wynik sprawy, naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, a w szczególności art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., a także art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 256 ust. 1 p.w.p. - polegającego na niewyjaśnieniu wszystkich okoliczności istotnych dla prawidłowego i pełnego rozstrzygnięcia sprawy oraz dokonaniu w następstwie tego nieprawidłowej (niepełnej) oceny przesłanki zarówno nowości, jak i nieoczywistości (poziomu wynalazczego) spornego rozwiązania, w rozumieniu przepisu art. 10 i art. 11 ustawy z dnia 19 października 1972 r. o wynalazczości w zw. z art. 315 ust. 1 i 3 p.w.p.
Tym samym organ administracji, rozstrzygając w niniejszej sprawie, dopuścił się naruszenia przepisu art. 8 k.p.a. i wyrażonej w nim zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów praworządnego Państwa.
Naruszenie wspomnianych przepisów miało - w ocenie Sądu - istotny wpływ na ostateczny wynik sprawy, a więc stanowi dostateczną podstawę prawną do uchylenia przez sąd administracyjny zaskarżonej decyzji z dnia [...] sierpnia 2012 r.
Należy wskazać, że z zasady prawdy obiektywnej, wyrażonej w art. 7 k.p.a., uzupełnionej w przepisie art. 77 § 1 k.p.a. - wynika, iż to organ administracji zobowiązany jest do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, poprzez zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego. Organ winien jednocześnie dopuścić, jako dowód wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia istoty danej sprawy, z zastrzeżeniem, że nie jest to sprzeczne z obowiązującym prawem.
Przechodząc do oceny zarzutów, należy wskazać, że ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej w art. 315 ust. 3 wyraża zasadę, w myśl której zdolność patentową wynalazku zgłoszonego do ochrony przed wejściem w życie tej ustawy ocenia się na podstawie dotychczasowych przepisów. Niewątpliwie przepisami stanowiącymi podstawę do oceny zdolności ochronnej spornego wynalazku są zatem przepisy ustawy z dnia 19 października 1972 r. o wynalazczości.
Zgodnie z przepisem art. 26 ustawy o wynalazczości, zgłoszenia wynalazku w celu uzyskania patentu dokonuje się przez wniesienie do Urzędu Patentowego RP podania wraz z opisem wynalazku ujawniającym jego istotę, zastrzeżeniami patentowymi, skrótem opisu i w razie potrzeby rysunkami.
Z kolei przepis art. 63 ust. 2 p.w.p. stanowi, iż zakres przedmiotowy patentu określają zastrzeżenia patentowe, zawarte w opisie patentowym. Opis wynalazku i rysunki mogą służyć do wykładni zastrzeżeń patentowych.
Biorąc powyższe pod uwagę, uznać należy, niezależnie od zastosowanej ustawy, iż to opis wynalazku ma ujawniać jego istotę, a więc w toku badania merytorycznego następuje sprawdzenie, czy złożony opis spełnia m.in. warunek dostatecznego ujawnienia wynalazku, a część wyglądająca zewnętrznie na zastrzeżenia patentowe odpowiada rzeczywiście funkcji przewidzianej dla zastrzeżeń.
Niewątpliwie wynalazek powinien być przedstawiony w sposób umożliwiający zrozumienie zarówno postawionego przez twórcę problemu technicznego, jak i rozwiązanie tego problemu. Opis wynalazku powinien przedstawiać (ujawniać) wynalazek na tyle jasno i wyczerpująco, aby znawca mógł ten wynalazek urzeczywistnić, jak również dokonać rzeczowej analizy porównawczej z dotychczasowym stanem techniki. Niezmiernie ważnym zagadnieniem jest jednoznaczne zdefiniowanie wynalazku poprzez cechy techniczne, stosowane dla kategorii zastrzeganego rozwiązania tak, aby wynalazek był dostatecznie zrozumiały (tak m. in. A. Pyrża /w:/ Poradnik wynalazcy. Procedury zgłoszeniowe w systemie krajowym, europejskim i międzynarodowym, wyd. Urząd Patentowy RP, Warszawa 2008, s. 23).
W świetle obowiązujących przepisów prawa stwierdzić należy, iż celem opisu jest przedstawienie przedmiotu wynalazku na tle stanu techniki w dziedzinie, której wynalazek dotyczy, w sposób na tyle jasny i wyczerpujący, aby możliwe było ustalenie, na czym polega istota wynalazku, warunkująca osiągnięcie zamierzonego rezultatu. W opisie wynalazku należy ujawnić istotę rozwiązania technicznego, stanowiącego przedmiot zgłoszenia wynalazku, tzn. należy wskazać zespół środków technicznych, warunkujący uzyskanie rezultatu, który zamierzył sobie twórca rozwiązania zgłoszonego do Urzędu Patentowego RP.
Zgodnie z przepisem art. 10 ustawy o wynalazczości, wynalazkiem podlegającym opatentowaniu jest nowe rozwiązanie o charakterze technicznym, niewynikające w sposób oczywisty ze stanu techniki i mogące się nadawać do stosowania.
W świetle powołanego wyżej przepisu wynalazek podlegający opatentowaniu powinien:
- posiadać przymiot nowości o charakterze technicznym,
- posiadać poziom wynalazczy (nieoczywistość rozwiązania), a także
- nadawać się do zastosowania w określonej dziedzinie techniki.
Istota sprawy sprowadza się do rozstrzygnięcia zagadnienia, czy sporny wynalazek, spełniając kryterium dostatecznego ujawnienia cech technicznych rozwiązania, które ujawniałyby jego istotę, posiada zarazem cechę nowości oraz nieoczywistości w świetle ustalonego stanu techniki.
Zdaniem Sądu, należy zgodzić się ze skarżącą R., iż organ nie rozważył szczegółowo wszystkich jej zarzutów zarówno w zakresie przesłanki nowości, jak i nieoczywistości (poziomu wynalazczego).
Podkreślić trzeba, iż wynalazek nie spełnia wymogu nowości, jeżeli można wskazać dowody, w świetle których wszystkie cechy rozwiązania bądź wariantu rozwiązania ujętego w zgłoszeniu, uwzględnione łącznie, obejmują stan techniki. Warunek nowości nie jest spełniony, jeżeli wcześniejszy dokument, który jest dowodem stanu techniki, w sposób jasny i bezpośredni ujawnia istotę wynalazku, a w szczególności jego zastrzegane cechy. Przy ocenie nowości, w odróżnieniu od oceny poziomu wynalazczego (nieoczywistości), nie jest dozwolone dokonywanie tej oceny na podstawie kilku łączonych ze sobą dokumentów (tak m. in. A. Pyrża /w:/ Poradnik wynalazcy. Procedury zgłoszeniowe w systemie krajowym, europejskim i międzynarodowym, wyd. Urząd Patentowy RP, Warszawa 2008, s. 107).
Z kolei, jeśli chodzi o zarzut braku nieoczywistości (poziomu wynalazczego) spornego rozwiązania, należy wskazać na wstępie, iż Urząd Patentowy RP, wydając decyzję w przedmiocie unieważnienia patentu na wynalazek, winien zastosować do oceny poziomu wynalazczego, znany powszechnie schemat badania nieoczywistości (poziomu wynalazczego) obejmujący: znalezienie najbliższego stanu techniki, a następnie - określenie problemu, który powinien zostać rozwiązany oraz rozważenie w konsekwencji, czy specjalista znający najbliższy stan techniki przy rozpatrywaniu problemu technicznego rozwiązywanego przez wynalazek miałby możliwość, bez dokonań twórczych, w sposób zawodowy i rutynowy dojść do zastrzeganego rozwiązania.
Mając powyższe na uwadze, a także kierując się wyraźnymi wskazaniami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zawartymi w uzasadnieniu wyroku z dnia 28 października 2011 r., sygn. akt VI SA/Wa 1613/11, należy uznać, iż w toku ponownego postępowania Urząd Patentowy RP winien dokonać wszechstronnej oceny całości zgromadzonego dotychczas materiału dowodowego oraz szczegółowo wyjaśnić, dlaczego w świetle mających w tej sprawie zastosowanie regulacji prawnych (vide: art. 10 i art. 11 u.o.w. w zw. z art. 315 ust. 3 p.w.p.), sporne rozwiązanie posiada - wbrew stanowisku strony skarżącej - przymiot (cechę) nowości i nieoczywistości (poziomu wynalazczego). Dokonując tej oceny, organ winien pamiętać jednakże, iż interpretacja wspomnianych przesłanek zdolności patentowej powinna w maksymalnym stopniu uwzględniać zarówno jej europejską wykładnię, jak również korzystać z dorobku praktyki Europejskiego Urzędu Patentowego wyrażonej w tzw. "Wytycznych EUP" (por. m.in. E. Nowińska, U. Promińska, M. du Vall, Prawo własności przemysłowej, wyd. 5, Warszawa 2011, s. 30).
Urząd Patentowy RP, rozstrzygając sprawę - winien również odnieść się w sposób szczegółowy do powołanych przez skarżącą spółkę argumentów, jak również przedłożonych przez nią opinii (vide: m. in. opinia prof. A. J.).
W ocenie Sądu, brak pełnego odniesienia się przez organ rejestrowy do wskazanych okoliczności, istotnych dla oceny prawidłowości zastosowania normy prawnej wyrażonej zarówno w art. 10, jak i art. 11 ustawy o wynalazczości, nie daje stronie skarżącej możliwości właściwego ustosunkowania się do stanowiska organu. W tej sytuacji uchybienie to nie pozwala sądowi administracyjnemu na pełne skontrolowanie legalności zaskarżonej decyzji Urzędu Patentowego RP.
Z tej przyczyny należy uznać, że uchybienia formalne poczynione w toku niniejszego postępowania przez organ administracji publicznej, uniemożliwiły Sądowi prawidłowe ustosunkowanie się do zarzutów skargi i wypowiedzenie się co do zasadności podjętego rozstrzygnięcia. Nieprawidłowości te miały istotny wpływ na wynik sprawy.
Zdaniem Sądu, aby sporne rozstrzygnięcie Urzędu Patentowego RP ocenić w sposób prawidłowy, Sąd musi dysponować stanowiskiem tego organu zawierającym odniesienie do wszystkich istotnych elementów (przesłanek) dotyczących postawionych przez stronę skarżącą zarzutów braku nowości oraz braku poziomu wynalazczego (nieoczywistości) spornego rozwiązania. Podkreślić należy bowiem, że sąd administracyjny nie czyni własnych ustaleń w sprawie, a jedynie ocenia zaskarżony akt pod względem jego zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi. Taka kontrola jest jednak możliwa tylko w warunkach wyczerpującego dokonania przez organ ustaleń faktycznych.
Urząd Patentowy RP, dokonując oceny nieoczywistości (poziomu wynalazczego) spornego rozwiązania zgłoszonego przez skarżącą spółkę, winien uwzględnić również fakt, że za znawcę, który stanowi punkt odniesienia w celu ustalenia poziomu wynalazczego, należy uważać fachowca dysponującego przeciętną wiedzą z danej dziedziny techniki, który jest w stanie dokonać w sposób obiektywny, bez nadmiernego wysiłku umysłowego, porównania określonych rozwiązań i wyciągnąć z tego porównania odpowiednie wnioski (por. M. du Vall /w:/ System prawa prywatnego. Prawo własności przemysłowej, Tom 14A, pod red. prof. R. Skubisza, Wydawnictwo C.H. Beck i Instytut Nauk Prawnych PAN, Warszawa 2012, s. 335, a także powołana tam literatura oraz orzecznictwo zarówno WSA w Warszawie, jak i KO EUP).
Według Sądu, organ winien ponadto w toku ponownego postępowania rozważyć zarówno kwestię zgłoszenia pracowniczego projektu wynalazczego z dnia 30 września 1996 r., jak i argumenty strony skarżącej dotyczące załącznika do wniosku nr [...] z dnia 12 listopada 1996 r. W szczególności, organ winien rozważyć to, że jeśli chodzi o wspomniany załącznik do wniosku, uznał on, że wymienione tam "frakcja A3" i "minus filtrat" dotyczyć mogą innych komponentów, niż opisane w spornym wynalazku, gdy tymczasem twórcy tego rozwiązania nie kwestionowali, że chodzi o te same komponenty. Organ winien również wyraźnie ustosunkować się ponownie do kwestii podnoszonej przez skarżącą spółkę, która zarzuciła, że w spornym rozwiązaniu chronionym patentem nr [...] brak jakiegokolwiek wyjaśnienia tego, jak zawartość żywic wpływa na istotę przedmiotowego rozwiązania. Organ winien wyjaśnić przede wszystkim, dlaczego taka, a nie inna wartość została uznana za cechę znamienną.
Zdaniem Sądu, organ winien ponownie rozważyć również wagę (istotność) powołanych przez skarżącą spółkę faktur Vat. Urząd Patentowy RP, skupiając się bowiem na księgowych aspektach związanych z przedmiotowymi fakturami, winien nie tyko wyjaśnić przy tej okazji, na podstawie jakich przepisów podatkowych deprecjonuje wartość owych dokumentów, ale również odnieść się do okoliczności przywoływanych przez stronę skarżącą, w tym m.in. przeanalizować to, iż dokumenty te nie były kwestionowane w toku postępowania spornego przez żadną ze stron, a także uwzględnić fakt, iż strony sporu nie kwestionowały, że pod nazwą "C." kryje się właśnie "[...]" zgodnie z opatentowaną recepturą.
Według Sądu, należy podzielić zarzuty strony skarżącej i uznać, że organ nie wykazał, na czym opiera ocenę, iż z przedstawionych w niniejszej sprawie dokumentów specjalista nie uzyska informacji świadczących o braku oczywistości rozwiązania przyjętego w spornym patencie. Organ w istocie nie przeprowadził skrupulatnej analizy technicznej zgromadzonego materiału dowodowego, poprzez odtworzenie procesu myślowego, jaki przeprowadziłby znawca.
W niniejszej sprawie wskazać należy dodatkowo, iż w toku postępowania doszło do nieco paradoksalnej sytuacji, w której z jednej strony skarżąca spółka twierdziła, że sporny wynalazek nie został wystarczająco ujawniony (vide: zarzut nieprecyzyjnego ustalenia dolnych granic zakresów ilościowych stosowanych składników w sposobie), gdyż zarówno opis, jak i zastrzeżenia patentowe są nieprecyzyjne i nie pozwalają na urzeczywistnienie wynalazku w sposób powtarzalny i właściwy dla zakresu żądanej ochrony, z drugiej zaś strony - zarzuca, czy też sugeruje, że eksperci Urzędu Patentowego RP niezrozumiali istoty tego wynalazku jako takiej i w konsekwencji niewłaściwe ocenili zarówno przesłanki nowości, jak i nieoczywistości
Mając to na względzie, trzeba wyraźnie wskazać, iż sąd administracyjny nie może samodzielnie dokonywać ustaleń faktycznych, a tym samym nie jest w stanie jednoznacznie ocenić tych zarzutów w świetle zgromadzonego materiału dowodowego, jaki i w ramach posiadanych kompetencji, bez szczegółowego wyjaśnienia przez Urząd Patentowy RP tej kwestii.
Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w razie zaistniałego sporu w przedmiocie ujawnienia technicznej istoty wynalazku i jego pełnego zrozumienia, a w konsekwencji zarówno przesłanki nowości, jak i nieoczywistości spornego rozwiązania pomiędzy podmiotem wnoszącym o unieważnienie danego patentu a Urzędem Patentowym RP, rodzi się poważna wątpliwość, czy organ, odmawiając unieważnienia tego patentu, zasadniczo może poprzestać jedynie na swoim własnym przekonaniu, co do braku spełnienia przez wynalazek wspomnianych wyżej kryteriów zdolności patentowej.
Należy zauważyć wprawdzie, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych wielokrotnie podnoszono, że z uwagi na fakt, iż w postępowaniu spornym o unieważnienie patentu rozstrzyga kolegium orzekające Urzędu Patentowego RP składające się z ekspertów, to nie zachodzi konieczność przeprowadzenia przez organ dowodu z opinii biegłego spośród specjalistów spoza osób związanych z Urzędem Patentowym RP, gdyż nie ma żadnych podstaw do podważenia bezstronności organu orzekającego, czy też braku jego kompetencji specjalistycznej (tak m.in. Naczelny Sąd Administracyjny /w:/ wyrok z dnia 21 kwietnia 2010 r., sygn. akt II GSK 562/09). Niemniej podkreślić trzeba jednocześnie, że zarówno składy orzekające NSA, jak i WSA w Warszawie w swym orzecznictwie wielokrotnie dopuszczały możliwość przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego w postępowaniu przed Urzędem Patentowym RP, w sytuacjach wyjątkowych, a więc wtedy, kiedy występuje spór i niejasność, co do konkretnej kwestii wymagającej wiedzy specjalistycznej (zob. m. in. wyrok NSA z dnia 11 czerwca 2010 r., sygn. akt II GSK 643/09).
Warto zauważyć, że Naczelny Sąd Administracyjny przykładowo w wyroku z dnia 2 lipca 2010 r., sygn. akt II GSK 297/10, wyraźnie wskazał, że jeżeli mimo pracochłonnego przeanalizowania materiału dowodowego przez Urząd Patentowy RP w zaskarżonej decyzji pozostają nadal istotne wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy, które wymagają ewentualnie dalszych kroków dowodowych, należy rozważyć przeprowadzenie również dowodu z opinii biegłego, albowiem poprzestanie na dowodach już znanych organowi może być niewystarczające dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy.
Mając na względzie powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, orzekając w tej sprawie - uznał, że w toku ponownego postępowania Urząd Patentowy RP winien rozważyć przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego specjalisty z danej dziedziny techniki, gdyż - jak się okazuje w niniejszej sprawie - zbadanie kwestii dostatecznego ujawnienia niezbędnych cech technicznych spornego rozwiązania, ujawniających jego istotę i w konsekwencji dokładne zbadanie zarówno przesłanki nowości, jak i nieoczywistości (poziomu wynalazczego) spornego rozwiązania w świetle stanu techniki, wymaga najwidoczniej wiadomości specjalnych, których - jak sugeruje strona skarżąca - eksperci Urzędu Patentowego RP nie posiadają.
W tej sytuacji brak przeprowadzenia przez Urząd Patentowy RP postępowania dowodowego we wskazanym zakresie, a oparcie się jedynie na własnym przekonaniu co do braku spełnienia przez wynalazek wspomnianych kryteriów, co miało miejsce w okolicznościach niniejszej sprawy, może uzasadniać zarzut naruszenia w zaskarżonej decyzji art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a.
Należy zauważyć bowiem, że zgodnie z przepisem art. 84 § 1 k.p.a., gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, organ administracji publicznej może zwrócić się do biegłego lub biegłych o wydanie opinii.
Niewątpliwie użyte w art. 84 § 1 k.p.a. słowo "może" oznacza pozostawienie organowi swobody w korzystaniu z tego środka dowodowego. Granice korzystania z tej swobody są wyznaczone przez zasadę prawdy obiektywnej, bo z niej wypływa obowiązek organu podjęcia wszelkich czynności mających na celu ustalenie rzeczywistego stanu faktycznego sprawy administracyjnej. W sprawach zatem o zawiłym stanie faktycznym, który można wyjaśnić dopiero wtedy, gdy dysponuje się specjalnymi wiadomościami, organ orzekający jest obowiązany wykorzystać ten środek dowodowy (tak również: B. Adamiak /w:/ B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2005, s. 418-419).
Wobec braku przeprowadzenia przez Urząd Patentowy RP postępowania dowodowego w zakresie, o którym wyżej mowa, co nie pozwala w konsekwencji na jednoznaczną ocenę nowości spornego wynalazku i ewentualnie w dalszej kolejności - nieoczywistości zgłoszonego rozwiązania, należy uznać, że mankament ten nie może być usunięty w postępowaniu sądowym. Niewątpliwie przeszkodą jest tutaj zakres postępowania dowodowego przed sądem administracyjnym, ograniczony jedynie do dowodu z dokumentu (vide: art. 106 § 3 p.p.s.a.). W szczególności w postępowaniu przed sądem administracyjnym nie wchodzi w grę dopuszczenie dowodu z opinii biegłego.
W tej sytuacji, zdaniem Sądu, należy zgodzić się z zarzutem strony skarżącej, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji organu w zakresie zarówno oceny przesłanki nowości, jak i nieoczywistości - są nie tylko sprzeczne z oceną prawną i wskazaniami zawartymi w wyroku WSA w Warszawie z dnia 28 października 2011 r., ale również pozbawione szerszego wyjaśnienia, co utrudnia polemikę z motywami kierującymi organem administracji.
Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji wyroku, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Stwierdzając, że uchylona decyzja Urzędu Patentowego RP nie będzie podlegać wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, Sąd orzekł kierując się wskazaniami zawartymi w przepisie art. 152 p.p.s.a.
Zasądzając od organu na rzecz skarżącej R. zwrot uiszczonego wpisu sądowego (1.000 złotych) oraz poniesionych przez stronę skarżącą kosztów zastępstwa procesowego (617 złotych), w tym kosztów opłaty skarbowej od udzielonego rzecznikowi patentowemu pełnomocnictwa, Sąd orzekł na podstawie przepisów art. 200 i art. 205 § 2 oraz § 3 i § 4 p.p.s.a. w zw. z § 12 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 2 grudnia 2003 r. w sprawie opłat za czynności rzeczników patentowych (Dz. U. z 2003 r. Nr 212, poz. 2076 ze zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło