VI SA/Wa 1495/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Śliwińska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Pamela Kuraś - Dębecka Sędzia WSA Elżbieta Olechniewicz Protokolant st. ref. Paulina Stylińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 października 2013 r. sprawy ze skargi D. M. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu notarialnego, którego termin został wyznaczony na [...]-[...] września 2011 r. z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu notarialnego 1. uchyla zaskarżoną uchwałę; 2. stwierdza, że uchylona uchwała nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu notarialnego, którego termin został wyznaczony na [...]-[...] września 2011 r. na rzecz skarżącego D. M. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. D. M. (dalej zwany też stroną, skarżącym, zdającym) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na uchwałę z dnia [...] marca 2012 r. znak: [...] Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu notarialnego, którego termin został wyznaczony na [...] -[...] września 2011r. (dalej jako: Komisja Egzaminacyjna II stopnia, Komisja Odwoławcza), która po rozpatrzeniu odwołania strony utrzymała w mocy zaskarżoną uchwałę nr [...] z dnia [...] września 2011 r. Komisji Egzaminacyjnej do spraw aplikacji notarialnej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w [...], która stwierdziła, że D. M. uzyskał wynik negatywny z egzaminu notarialnego. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazała art. 74h § 1, § 9 i § 12 ustawy z dnia 14 lutego 1991r. - Prawo o notariacie (Dz. U. z 2008 r. Nr 189, poz. 1158 ze zm.)-dalej jako "prawo o notariacie", w związku z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) – dalej jako "k.p.a." Podstawę faktyczną stanowiły następujące ustalenia: Komisja Egzaminacyjna do spraw aplikacji notarialnej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w [...] uchwałą nr [...] z dnia [...] września 2011 r. stwierdziła, że D. M., syn R. i M., uzyskał wynik negatywny z egzaminu notarialnego. Z uzasadnienia tej uchwały wynika, że zdający z części pierwszej egzaminu [zestaw pytań testowych] otrzymał ocenę bardzo dobrą, z drugiej części egzaminu notarialnego (dwa projekty aktów notarialnych) otrzymał ocenę niedostateczną oraz z trzeciej części egzaminu (opinia prawna) - ocenę dobrą. W związku z tym, że z drugiej części egzaminu notarialnego zdający uzyskał ocenę niedostateczną, Komisja Egzaminacyjna na podstawie z art. 74f § 1 ustawy - Prawo o notariacie ustaliła, że D. M. uzyskał wynik negatywny z egzaminu notarialnego. Na negatywnym wyniku całego egzaminu notarialnego zaważyły oceny za projekty obu aktów notarialnych, niedostateczna za pracę pisemną w postaci II projektu aktu notarialnego, który oceniony został przez dwóch niezależnych od siebie egzaminatorów na dwie oceny niedostateczne (2), dostateczna za I projekt aktu, za który zdający otrzymał od dwóch egzaminatorów dwie oceny dostateczne (3). W odwołaniu od tej uchwały D. M. zaskarżył ją w zakresie ocen uzyskanych z dwóch zadań polegających na opracowaniu projektów aktów notarialnych z drugiej części egzaminu notarialnego oraz z zadania polegającego na sporządzeniu opinii prawnej z trzeciej części egzaminu. Wniósł o uchylenie zaskarżonej uchwały, zmianę ocen cząstkowych dwóch projektów aktów notarialnych na oceny dobre, zmianę ocen cząstkowych opinii prawnej na oceny bardzo dobre oraz o powzięcie uchwały stwierdzającej uzyskanie przez niego pozytywnego wyniku z całego egzaminu notarialnego. Po rozpatrzeniu odwołania Komisja Egzaminacyjna II stopnia ustaliła, że zadaniem zdającego w drugiej części egzaminu notarialnego, zgodnie z wymaganiami określonymi przepisem art. 74d § 3 prawa o notariacie, było opracowanie projektów dwóch aktów notarialnych na podstawie opisanego przypadku (casusu). Trzecia część egzaminu notarialnego, zgodnie z art. 74d § 4 tej ustawy, polegała na opracowaniu opinii prawnej na podstawie przedstawionego problemu prawnego. Komisja Egzaminacyjna II stopnia stwierdziła, że zarówno ocena dostateczna wystawiona za pierwszy projekt aktu notarialnego, jak i ocena niedostateczna za drugi projekt aktu wystawione zostały przez egzaminatorów w sposób prawidłowy i nie istnieją podstawy' do ich podwyższenia. Odwołujący w sporządzonych przez siebie projektach nie umieścił on wszystkich koniecznych elementów, które winien zawierać poprawnie sporządzony akt notarialny, czego skutkiem jest negatywny wynik z egzaminu. Także ocenę dobrą wystawioną za sporządzoną opinię prawną uznała za zasadną i stwierdziła brak podstaw do jej podwyższenia. Odnosząc się do zarzutów dotyczących pierwszego aktu notarialnego i dokonując analizy przygotowanego przez skarżącego projektu, zawierającego umowę o dział spadku, zniesienie współwłasności oraz ustanowienie służebności i użytkowania stwierdziła, że żaden z egzaminatorów nie zakwestionował aktu w całości i stąd też ogólna ocena tej pracy jest pozytywna. Wady zaproponowanego przez zdającego rozwiązania, wskazane przez egzaminatorów obiektywnie wystąpiły w analizowanej pracy i zadecydowały o ocenie pozytywnej w postaci oceny dostatecznej. Nie zgodziła się ze stanowiskiem zdającego, który wyraził w projekcie aktu powierzchnię działek w arach, zamiast w hektarach - jak podano w kazusie – wskazując, że obie jednostki miar są na terenie Polski legalnie w użyciu, a zabieg taki uczynił, bo jego zdaniem, zapisy aktu są czytelniejszymi, ze względu na niewielkie obszary działek. Komisja podniosła, że jednostki miar podane w akcie notarialnym winny zgadzać się z dokumentami, na podstawie których dany akt został sporządzony. W podanym stanie faktycznym strony dysponowały dokumentami geodezyjnymi w postaci wypisów z rejestru gruntów. Zgodnie z przepisami Rozporządzenia z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków, powierzchnia nieruchomości oznaczana jest w dokumentach geodezyjnych w hektarach. Nie jest zatem poprawne wyrażenie powierzchni działek w arach, w sytuacji gdy dokumenty przytoczone w kazusie i stanowiące podstawę wpisu w księdze wieczystej posługują się inną jednostką miary, w casusie hektarami. Za niesłuszny uznała zarzut odwołującego się, że w projekcie aktu w sposób bardzo precyzyjny opisał akt poświadczenia dziedziczenia. Wskazała, że dokumentem, który wykazuje następstwo prawne po zmarłym i który będzie stanowił podstawę dla sądu wieczystoksięgowego do wpisu w księdze wieczystej jest jedynie zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia, który zgodnie z art. 95j prawa o notariacie ma skutki prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku. Wskazała, że zdający nienależycie opisał ten dokument, nie wskazując na numer i datę rejestracji aktu w Rejestrze Aktów Poświadczenia Dziedziczenia, prowadzonym przez Krajową Radę Notarialną. Komisja stwierdziła, że mając na uwadze art. 95h § 3-4 prawa o notariacie, z chwilą dokonania wpisu w rejestrze notariusz otrzymuje, za pośrednictwem systemu teleinformatycznego, zawiadomienie o zarejestrowaniu oraz możliwość uzyskania potwierdzenia zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia ze wskazaniem numeru wynikającego z kolejności wpisu; adnotację o zarejestrowaniu umieszcza się na akcie poświadczenia dziedziczenia, wskazując numer wynikający z kolejności wpisu a także dzień, miesiąc i rok oraz godzinę i minutę dokonanego wpisu. Powołując się zatem w akcie notarialnym na konkretny akt poświadczenia dziedziczenia niedopuszczalne jest pominięcie tak istotnego elementu jak numer i data rejestracji, który pozwala na identyfikację aktu poświadczenia dziedziczenia i zweryfikowanie faktu jego zarejestrowania w przedmiotowym rejestrze. Za nietrafny również uznała argument odwołującego się, że nie scharakteryzował w sporządzonym przez siebie projekcie świadectwa charakterystyki energetycznej. Uznała za fakt powszechnie znany, jaki organ wydaje świadectwo i jaką treść ono zawiera. Zdający całkowicie pominął brzmienie art. 5 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. W projekcie aktu notarialnego nie wskazano, czy stawający dysponują takowym dokumentem, ewentualnie z jakich przyczyn przedstawienie go jest zbędne. Taki zapis nie zapewnia należytej ochrony praw nabywcy w tym zakresie, do czego notariusz zobowiązany jest w myśl przepisu art. 80 § 2 i 3 prawa o notariacie, nakazującego notariuszowi czuwać nad należytym zabezpieczeniem praw i słusznych interesów stron oraz innych osób, dla których czynność ta może powodować skutki prawne i udzielać stronom niezbędnych wyjaśnień dotyczących dokonywanej czynności notarialnej. W ocenianym projekcie winien zatem znaleźć się zapis wskazujący na dochowanie tych obowiązków. Przyznała rację egzaminatorom co do zarzutu nieprecyzyjnego opisu wpisów w księdze wieczystej w zakresie hipoteki powołując zasadę wynikajacą z art. 92 § 3 prawa o notariacie. Ponadto akt notarialny powinien zawierać inne stwierdzenia, których potrzeba umieszczenia w akcie wynika z tej ustawy, z przepisów szczególnych albo z woli stron. Z przepisu tego wynika obowiązek notariusza do szczególowego opisania wpisów w księdze wieczystej, objętej wnioskiem, tak by strony czynności notarialnej miały pełną świadomość stanu prawnego nieruchomości, której dotyczy umowa. Nie zgodziła się ze stwierdzeniem zdającego, że umieszczenie istotnych informacji dotyczących wierzyciela hipotecznego przy okazji powoływania okazanych przez strony dokumentów jest wystarczające. Informacje dotyczące nazwy banku, jego siedziby oraz wyrażenie przezeń zgody na wykreślenie hipoteki z księgi wieczystej wydanej na podstawie art. 95 ustawy - Prawo bankowe, winny znaleźć się w treści aktu, a nie jedynie przy okazji powoływania dokumentów przedłożonych przez strony cło aktu, jak uczynił zdający. Komisja II stopnia stwierdziła, że projekt aktu notarialnego sporządzony przez odwołującego zawiera inne uchybienia, wpływające na ocenę pracy. Zdający nieprawidłowo sformułował wniosek wieczystoksięgowy, nie uwzględniając brzmienia art. 626 2 § 5 k.p.c. określający w sposób wyczerpujący krąg osób legitymowanych do złożenia wniosku o dokonanie wpisu (wykreślenia) wymieniając: właściciela nieruchomości, użytkownika wieczystego, osobę, na rzecz której wpis ma nastąpić, wierzyciela, jeżeli przysługuje mu prawo, które może być wpisane w księdze wieczystej, a w sprawach dotyczących obciążeń powstałych z mocy ustawy - także uprawniony organ. Wskazała, że biorąc powyższe pod uwagę, krąg osób uprawnionych do złożenia wniosku o wykreślenie hipoteki i odłączenie działki nr 25, założenie dla niej nowej księgi wieczystej i wpisanie jako właściciela P. N. ogranicza się jedynie do P. N., K. N. i M. N., jako współwłaścicieli nieruchomości, objętej księgą wieczystą [...]. Z. N., jako osoba, na rzecz której ma nastąpić wpis użytkowania i służebności nie ma zatem legitymacji do złożenia wniosku o treści wskazanej powyżej. Tym samym wskazanie w akcie "notariusza" lub "wszystkich stawających", jako legitymowanych do złożenia wniosku do sądu jest nieprawidłowe. Oceniła, że odwołujący nieprawidłowo pobrał także opłaty sądowe. Biorąc pod uwagę treść casusu, w akcie należało pobrać opłatę w wysokości 150 zł za wpis własności na rzecz P. N., na podstawie art. 42 ust. 3 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, kwotę 400 zł za ustanowienie ograniczonych praw rzeczowych na rzecz Z. N. na podstawie art. 42 ust. 1 w/w ustawy, 100 zł za wykreślenie hipoteki umownej na podstawie art. 42 ust. 1 w zw. z art. 46 w/w ustawy, 210 zł za odłączenie działki, założenie dla niej nowej księgi wieczystej i wpis własności na rzecz M. N. na podstawie art. 42 ust. 3 oraz art. 44 ust. 1 w/w ustawy. Tym samym stwierdzić należy, że opłaty zostały wyliczone i pobrane przez zdającego w nieprawidłowej wysokości, niewłaściwie podano również podstawy prawne ich pobrania. W ocenie Komisji Egzaminacyjnej II stopnia, przytoczone uchybienia, których dopuścił się egzaminowany, skutkują przyznaniem za sporządzenie pierwszego aktu notarialnego oceny nie wyższej niż dostateczna. Potwierdziła za egzaminatorami, że język prawniczy zawarty w akcie oraz sposób formułowania stwierdzeń aktu nie są poprawne. Praca sprawia wrażenie napisanej niestarannie i pośpiesznie, projekt aktu został sporządzony w sposób niestaranny i mało przejrzysty. Uznała, że zdajacy nieporadnie posługuje się w projekcie językiem prawniczym, popełniając liczne błędy stylistyczne i ortograficzne. Błędów tych nie można uzasadnić dysleksją, albowiem wszyscy egzaminowani mają możliwość korzystania podczas egzaminu z pomocy książkowych. Odnosząc się do drugiego projektu aktu notarialnego sporządzonego przez zdającego Komisja Egzaminacyjna II stopnia uznała, że większość z argumentów, którymi zdający się broni nie zasługuje na uwzględnienie i przyznała rację egzaminatorom oceniającym tę pracę na ocene niedostateczną. Odnosząc się do zarzutów nie podzieliła poglądu wyrażonego w odwołaniu o wykazaniu przez zdającego prawidłowej reprezentacji spółdzielni i spółki z o.o. w akcie. Uznała, że zdający nieprawidłowo określił zasady reprezentacji tych podmiotów. Przepis art. 49 § 1 ustawy - Prawo spółdzielcze stanowi, że skład i liczbę członków zarządu określa statut, który może przewidywać zarząd jednoosobowy. Uprawnienie prezesa do jednoosobowej reprezentacji powinno być wprost w akcie wykazane w sposób wnikający z brzmienia w/w przepisu. Nieprawidłowe było zatem powołanie się jedynie na odpis z KRS, jako na dokument, wykazujący prawidłowe umocowanie Prezesa Spółdzielni do jej reprezentowania. Wymóg dokładnego opisania dokumentów, wykazujących umocowanie do dokonania czynności prawnej wynika z art. 80 § 1 ustawy - Prawo o notariacie, który stanowi, że akty i dokumenty powinny być sporządzone przez notariusza w sposób zrozumiały i przejrzysty. Odnośnie reprezentacji spółki z o.o. wskazała, że zdający niepotrzebnie przywołał do aktu prezesa zarządu spółki, bowiem zgodnie z treścią casusu reprezentantem spółki z o.o. miał być prokurent samoistny spółki. Zarzuciła, że zdający całkowicie pominął przy tym brzmienie przepisu, zgodnie z którym do zbycia przedsiębiorstwa, do dokonania czynności prawnej, na podstawie której następuje oddanie go do czasowego korzystania, oraz do zbywania i obciążania nieruchomości jest wymagane pełnomocnictwo do poszczególnej czynności. Niewłaściwe było zatem wskazanie przez odwołującego się, jako przedstawiciela, prezesa zarządu spółki upoważnionego do jej reprezentowania łącznie z prokurentem. Stanowiło to istotną zmianę casusu i wskazuje na nieznajomość przepisów prawa w zakresie reprezentacji. Zdający nieprawidłowo zastosował również przepisy art. 13 i 14 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Z treści casusu wynika, że w dziale III księgi wieczystej prowadzonej dla działek ewidencyjnych nr 44 i 46 wpisane jest prawo pierwokupu na rzecz Gminy [...] w związku z wpisaniem do rejestru zabytków budynków, zlokalizowanych na działce nr 44. Z brzmienia art. 13 w/w ustawy wynika, że skreślenie z rejestru następuje na podstawie decyzji ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego, w sytuacji gdy zabytek wpisany do rejestru, uległ zniszczeniu w stopniu powodującym utratę jego wartości historycznej, artystycznej lub naukowej albo którego wartość będąca podstawą wydania decyzji o wpisie do rejestru nic została potwierdzona w nowych ustaleniach naukowych. Treść art. 14 wskazuje z kolei, że na podstawie decyzji o skreśleniu zabytku nieruchomego z rejestru, wojewódzki konserwator zabytków występuje z wnioskiem o wykreślenie z księgi wieczystej wpisu o ujawnieniu budynku w rejestrze zabytków. Na uwagę zasługuje fakt, że wykreślenie to jest wolne od opłat. Zdający, jako jeden z dokumentów przedłożonych notariuszowi, wymienił decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, wydaną na podstawie art. 13 i 14 w/w ustawy. Samo powołanie podstawy prawnej wydania decyzji jest niewystarczające dla należytego zabezpieczenia interesów stawiających do aktu stron, do czego zobowiązany jest notariusz na postawie art. 80 § 2 i 3 ustaw)' - Prawo o notariacie. Powołując się w akcie notarialnym na jakiekolwiek dokumenty, notariusz zobligowany jest do precyzyjnego oznaczenia tych dokumentów oraz wyjaśnienia, w jakiej sprawie zostały wydane, czego zdający nie uczynił. Zdaniem organu odwoławczego znaczącym błędem zdającego było także niepowołanie w projekcie aktu zgody Ministra Skarbu Państwa na dokonanie czynności zamiany i ustanowienia hipoteki łącznej, która była niezbędna dla ważnego dokonania tych czynności. Wskazał, że zgodnie z art. 5a i art. 5c ust. 1 ustawy o zasadach wykonywania uprawnień przysługujących Skarbowi Państwa, w związku z art. 3 ust. 1 pkt 13 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości, A. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą we [...], jako państwowa osoba prawna, jest obowiązana uzyskać zgodę ministra właściwego do spraw Skarbu Państwa na dokonanie czynności prawnej w zakresie rozporządzenia składnikami aktywów trwałych w rozumieniu przepisów o rachunkowości (w tym przypadku umowy zamiany oraz ustanowienia hipoteki). Dokumentem potwierdzającym wykonanie powyższego obowiązku będzie, obok umowy spółki, w zakresie ustalenia umownych uprawnień zgromadzenia wspólników oraz protokołu zgromadzenia wspólników sporządzonego co najmniej w formie pisemnej, podpisanego przez przewodniczącego i protokolanta - właśnie zgoda Ministra Skarbu Państwa wyrażona na czas oznaczony, nie dłuższy niż rok. Podkreślił, że ustanowienie hipoteki jest czynnością rozporządzenia składnikami aktywów trwałych w rozumieniu przepisów o rachunkowości, o której mowa w cytowanym wyżej przepisie, a zatem nie znajdzie tu zastosowania przepis art. 228 Kodeksu spółek handlowych. Tym samym spółka z o.o. obowiązana była uzyskać zgodę Ministra Skarbu Państwa na dokonanie umowy zamiany oraz ustanowienie hipoteki. Dwukrotnie w uzasadnieniu oran odwoławczy podkreslił, że czynność prawna dokonana z naruszeniem tego obowiązku jest nieważna. Zarzut braku powołania uchwały Rady Nadzorczej spółdzielni, wyrażającej zgodę na nabycie nieruchomości, okazał się niesłuszny. Stosownie do treści art. 46 ustawy - Prawo spółdzielcze, do zakresu działania rady nadzorczej należy m.in. podejmowanie uchwał w sprawie nabycia i obciążenia nieruchomości oraz nabycia zakładu lub innej jednostki organizacyjnej. Zgodnie z brzmieniem art. 46 § 2 zd. 2, statut może również przekazać do wyłącznej właściwości walnego zgromadzenia podejmowanie uchwal we wszystkich lub niektórych sprawach wymienionych w § 1 pkt 1, 3 oraz 5. Art. 38 stanowi z kolei, że do wyłącznej właściwości walnego zgromadzenia należy podejmowanie uchwal w sprawie zbycia nieruchomości, zbycia zakładu lub innej wyodrębnionej jednostki organizacyjnej. Zestawienie przepisów art. 38 i 46 tej ustawy prowadzi zatem do wniosku, że statut spółdzielni może przekazać Walnemu Zgromadzeniu spółdzielni uprawnienie do wyrażania zgody na nabycie nieruchomości. Odwołujący się prawidłowo powołał zatem uchwałę walnego zgromadzenia, wyrażającą zgodę na nabycie w drodze umowy zamiany nieruchomości, na co pozwala brzmienie art. 46 § 2 w zw. z art. 38 § 2 ustawy - Prawo spółdzielcze. Odwołujący powołał się przy tym w projekcie aktu na statut spółdzielni oraz zawarł pouczenie stron o treści art. 38, 46 i 54 ustawy - Prawo spółdzielcze. Nie można zatem zarzucić błędu w tym zakresie. Uznał jednak za słuszny zarzut egzaminatorów co do braku odniesienia się do kwestii sposobu korzystania z nieruchomości. Zgodnie z art. 30 ustawy o gospodarce nieruchomościami, postanowienia umowy o oddanie nieruchomości gruntowej w użytkowanie wieczyste dotyczące sposobu korzystania z tej nieruchomości podlegają ujawnieniu w księdze wieczystej. Stosowny wpis dokonywany jest jedynie wtedy, gdy zostanie złożony odpowiedni wniosek. Jeśli nie ma wniosku o ujawnienie w księdze wieczystej sposobu korzystania z nieruchomości, sąd nie dokonuje wpisu z urzędu. Ujawnienie sposobu korzystania z nieruchomości w księdze wieczystej nie ma charakteru konstytutywnego, a zatem prawo użytkowania wieczystego powstanie, gdy zostanie dokonany wpis tego prawa do księgi wieczystej, bez względu na to, czy ujawnione zostały w księdze zapisy umowy dotyczące korzystania z nieruchomości. Komisja stwierdziła, że niemniej jednak w modelowo sporządzonym projekcie aktu notarialnego zdający winien byl zawrzeć odpowiednie oświadczenia stron w zakresie sposobu z korzystania nieruchomości i odpowiedni wniosek do sądu, czego nie uczynił. Rozmiar uchybień popełnionych przez odwołującego się uznała za dyskwalifikujący tę pracę i brak jakichkolwiek podstaw do zmiany oceny projektu. W odniesieniu do zadania z trzeciej części egzaminu notarialnego, polegającego na sporządzeniu opinii prawnej, Komisja uznała, że ocena dobra wystawiona przez egzaminatorów jest adekwatna do zaproponowanego przez zdającego rozwiązania tego zadania. Sporządzona przez D. M. opinia prawna spełnia wymogi formalne przewidziane dla tego typu dokumentów. Opinia zawiera szczegółowy opis stanu faktycznego, będącego przedmiotem opinii, a zatem w tym zakresie zasługuje na ocenę pozytywną. Oceniła, że zdający w opinii przywołał właściwe przepisy, tj. art. 898 k.c. oraz 64 k.c., a także tezę uchwały Sądu Najwyższego z dnia 7 stycznia 1967 r. (III CZP 32/66, OSNCP 1968, nr 12, poz. 199). W przedmiotowym stanie faktycznym należało po pierwsze przedstawić wywód prawny na temat skutków odwołania darowizny wskazując, czy oświadczenie darczyńcy o odwołaniu darowizny wywołuje skutek jedynie obligacyjny tj. stwarza po stronic obdarowanego obowiązek zwrotu przedmiotu darowizny z powrotem na darczyńcę, czy tez wywołuje skutek rzeczowy, powodujący przejście własności z powrotem na darczyńcę. Komisja Odwoławcza oceniła, że zdający prawidłowo uznał, że odwołanie darowizny odnosi ledynie skutek obligacyjny i tworzy obowiązek zwrotu przedmiotu darowizny. Ze stanu faktycznego wynika, że sprzedająca dysponuje wyrokiem sądu częściowo uwzględniającym powództwo darczyńcy o zobowiązanie obdarowanego do złożenia oświadczenia woli o przeniesieniu prawa własności. W wyroku tym sąd zobowiązał obdarowaną — J. O. do złożenia oświadczenia woli o przeniesieniu z powrotem na darczyńcę – T. Z. prawa własności nieruchomości. Prawidłowo zdający wskazał, że prawomocne orzeczenie sądu stwierdzające obowiązek do złożenia oznaczonego oświadczenia woli zastępuje to oświadczenie także wówczas, gdy zobowiązany miał złożyć oświadczenie w szczególnej formie, orzeczenie sądu zastępuje bowiem zachowanie formy aktu notarialnego. Uznała, że zdający zawarł w opinii prawnej właściwy wywód prawny na temat charakteru i skutków prawnych, jakie wywołuje wyrok zobowiązujący stronę do złożenia oświadczenia woli. Wyrok ten ma charakter konstytutywny i w połączeniu z oświadczeniem woli złożonym przez wierzyciela wywołuje zmianę w sferze stosunków cywilnoprawnych i tworzy taki sam stan prawny, jaki by powstał, gdyby złożone zostało oświadczenie woli przez stronę zobowiązaną. W opinii odniesiono się również do kwestii przedawnienia uprawnienia wynikającego z w/w orzeczenia oraz kwestii sukcesji generalnej, wynikającej z art. 922 k.c. Oceniając pracę D. M. Komisja Egzaminacyjna II stopnia miała jednak na względzie sporą liczbę błędów językowych i stylistycznych, częściowo pewną niepoprawność w formułowaniu profesjonalnych, prawniczych wywodów, które to uchybienia wystąpiły w analizowanej pracy. Uznała zatem, że opinia prawna sporządzona przez D. M. zasadnie oceniona została na ocenę dobrą. Zdaniem Komisji II stopnia, po ponownym sprawdzeniu obu zadań drugiej części egzaminu oraz zadania z trzeciej części egzaminu brak jest podstaw do uwzględnienia odwołania i podwyższenia ocen cząstkowych z któregokolwiek z tych zadań. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej uchwały oraz utrzymanej nią w mocy uchwały Komisji I stopnia i zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonej uchwale zarzucił rażące naruszenie prawa, to jest art. 74 h § 12 P.o.n. w zw. z art. 15 k.p.a. i art. 74 e § 2 Pr. not., w szczególności przez nierozpoznanie najistotniejszych zarzutów podniesionych w odwołaniu, wadliwe rozpoznanie innych oraz bezzasadne uznanie odwołania za niezasługujące na uwzględnienie. Odnosząc się do oceny dostatecznej otrzymanej za akt notarialny nr 1 skarżący wskazał, że wyrażenie powierzchni działek w arach, zamiast w hektarach, oraz niedociągnięcie w zakresie opisu aktu poświadczenia dziedziczenia, w sytuacji gdy w § 1 pkt 6 projektu oznaczono go szczegółowo, to usterki, które w zestawieniu z całokształtem pracy nie powinny ujemnie rzutować na ocenę pracy. Ponadto w § 2 pkt 6 projektu aktu widnieje zapis, że strony przedłożyły świadectwo charakterystyki energetycznej. Nie zostało ono co prawda dokładnie opisane, ale też całkowicie bezpodstawne jest stanowisko Komisji odwoławczej, że w projekcie aktu "nie wskazano, czy stawający dysponują takowym dokumentem, ewentualnie z jakich przyczyn przedstawienie go jest zbędne". Przytoczony fragment zaskarżanej uchwały jest niezrozumiały i sprzeczny z treścią § 2 pkt 6 projektu. Zdaniem skarżącego pogląd Komisji odwoławczej, że informacje dotyczące nazwy banku, jego siedziby oraz wyrażenie przezeń zgody na wykreślenie hipoteki z księgi wieczystej winny znaleźć się "w treści aktu, a nie jedynie przy okazji powoływania dokumentów przedłożonych przez strony" wydaje się kontrowersyjny. Ważnej regule dotyczącej sposobu redagowania wszelkich dokumentów prawnych wolno nadać brzmienie: nie należy powtarzać tego, co już raz zostało w dokumencie stwierdzone. Skoro zatem w § 2 pkt 3 projektu aktu wszystkie niezbędne dane zostały ujęte, to postąpieniem zbytecznym byłoby przytaczanie tych wszystkich informacji w dalszej części tego projektu po raz wtóry. Taka praktyka czyniłaby akt notarialny nieprzejrzystym i mało czytelnym. Zdaniem skarżącego Komisja Odwoławcza, utrzymując w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne, wzięła pod uwagę wszystkie te okoliczności, które zostały w niej potraktowane jako uchybienia, pominęła natomiast szereg postawionych w odwołaniu zarzutów. W zakresie 2 projektu aktu notarialnego za którego sporzadzenie skarżacy otrzymał ocenę niedostateczną skarżący zauważył, iż Komisja odwoławcza za zdecydowanie najpoważniejszy błąd, skutkujący nieważnością czynności, a w konsekwencji przesądzający o ocenie niedostatecznej, uznała "niepowołanie w projekcie aktu zgody Ministra Skarbu Państwa na dokonanie czynności zamiany i ustanowienia hipoteki łącznej". Obie kwestie, a więc zgoda na zamianę i zgoda na ustanowienie hipoteki, były przedmiotem szerokich rozważań zawartych w odwołaniu, nad którymi Komisja II stopnia przeszła do porządku. Po pierwsze zatem Komisja odwoławcza nie dostrzegła, że na str.4 projektu aktu (pkt 4 lit.c) widnieje wyraźny zapis o przedłożeniu "Decyzji Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] lipca 2011 r. wydanej na podstawie art. 228 § 4 k.s.h. i art. 5a i 5c ustawy (...), z której wynika, że Minister wyraża zgodę na zamianę wyżej opisaną i stwierdza, że wartość nieruchomości przekracza w złotych 50 tys. euro oraz że decyzja jest ważna przez rok od jej wydania". Z jakiego względu tak bardzo ważny z punktu widzenia oceny pracy zapis uszedł uwagi Komisji odwoławczej trudno dociec. Już samo to uchybienie Komisji II stopnia czyni skargę w ocenie skarżącego zasadną. Po drugie całkowicie niezrozumiałe jest, dlaczego Komisja odwoławcza nie odniosła się do wywodów skarżącego zawartych w odwołaniu, z których wynikało, że wystarczające było, aby zgodę na ustanowienie hipoteki wyraził zarząd spółki z o.o. W projekcie aktu na str. 5 (pkt 4 lit.d) jest mowa o uchwale zarządu spółki z [...] sierpnia 2011 r. wyrażającej zgodę na "ustanowienie hipoteki umownej łącznej na rzecz P. S.A. (...) budynkach". Zdaniem skarżącego w realiach tej konkretnej sprawy mógł przyjąć, że powstała z podziału nowa działka nr [...], a więc nowa nieruchomość nie stanowiła "zorganizowanej części przedsiębiorstwa" i nie wchodziła w związku z tym w grę zgoda aż Ministra Skarbu Państwa na ustanowienie hipoteki bowiem wystarczyła zgoda zarząd spółki. W orzecznictwie NSA podkreśla się, że aby część mienia przedsiębiorstwa mogła być uznana za "zorganizowaną część przedsiębiorstwa", musi ona posiadać potencjalną zdolność do niezależnego działania gospodarczego jako samodzielnego podmiotu gospodarczego. Składniki majątkowe - materialne i niematerialne - wchodzące w skład "zorganizowanej części przedsiębiorstwa" muszą zatem umożliwić podjęcie działalności gospodarczej w ramach odrębnego przedsiębiorstwa (zob. wyr. NSA w Gdańsku z 6 czerwca 1998 r., ISA/Gd 1097/96, LEX nr 36005). W konsekwencji, sam fakt, że w kazusie działka nr [...] była określona mianem "zorganizowanej części przedsiębiorstwa", nie obligował jeszcze zdającego do nadania takiego przymiotu wyodrębnionej z tej nieruchomości nowej działce nr [...], zwłaszcza że szereg okoliczności przemawiało za rozwiązaniem przyjętym w projekcie aktu. Skarżący wskazał nadto, że zamieszczenie w umowie zamiany obok "prezesa jednoosobowego zarządu spółdzielni" również "członka zarządu" było następstwem oczywistej omyłki. Odnosząc się do oceny wystawionej za opinię prawną skarżący stwierdził, że o ile Komisja odwoławcza w sposób wyczerpujący wskazała zalety opracowanej przez niego pracy, o tyle jej rzekome mankamenty ujęła w sposób nader ogólnikowy, usuwający się w gruncie rzeczy spod rzeczowej krytyki. Najbardziej rażącego naruszenia reguł procedowania Komisja odwoławcza dopuściła się przy rozpoznawaniu odwołania w zakresie drugiego projektu aktu notarialnego. Twierdząc błędnie, że umowa obarczona jest sankcją nieważności, z jednej strony bezpodstawnie uznała, że brak było ministerialnej zgodny na zamianę, mimo że zgoda taka wyraźnie była w akcie zapisana - z drugiej nie ustosunkowała się do szeroko umotywowanego zarzutu odwoławczego, że na ustanowienie hipoteki wyraził zgodę uprawniony organ. Według niego pozostałe naruszenia prawa są również na tyle poważne, że zdecydowanie przemawiają za uwzględnieniem skargi. W odpowiedzi na skargę Komisja Egzaminacyjna II Stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości wnosząc o jej oddalenie podtrzymała dotychczasową argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 ww. artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądowoadministracyjna kontrola uchwał komisji egzaminacyjnych ustalających wynik egzaminu notarialnego, dokonywana w myśl cyt. przepisu pod względem zgodności z prawem, sprawowana jest wyłącznie z punktu widzenia interesu publicznego, polegającego na zapewnieniu legalnego działania organów administracyjnych i powinna przebiegać w trzech płaszczyznach: a) zgodności rozstrzygnięcia z prawem materialnym, b) dochowania wymaganej prawem procedury, c) respektowania reguł kompetencji (wyrok NSA z 26 stycznia 2006 r. I GSK 1421/05). Rola sądu administracyjnego sprowadza się do badania i ewentualnego korygowania działania lub zaniechania organów administracji publicznej, poprzez ocenę zgodności z prawem zaskarżonego aktu. Nie zastępuje organów w czynnościach. Przejęcie przez sąd administracyjny kompetencji organu administracji do końcowego załatwienia sprawy stanowiłoby wykroczenie poza konstytucyjnie określone granice kontroli działalności administracji publicznej. Ponadto, zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), cytowanej dalej jako p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Rozpoznając niniejszą sprawę w świetle przywołanych powyżej kryteriów stwierdzić należy, że skarga zasługuje na uwzględnienie, chociaż nie można zgodzić się ze wszystkimi jej zarzutami. Niemniej jednak postawiony, zasadniczy zarzut skarżącego, ma usprawiedliwioną podstawę i podlega uwzględnieniu, ponieważ stawiając zarzut naruszenia przepisów postępowania, które w jego ocenie zostały naruszone przez organ odwoławczy, wykazał on istnienie potencjonalnego związku przyczynowego między uchybieniem proceduralnym Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia, a wynikiem postępowania. Częściowa skuteczność kierunku zaskarżenia objętego skargą, ale mogąca mieć istotny wpływ na wynik sprawy wynika z procedury dokonywania ocen i zasad ich dokonywania przewidzianych w ustawie Prawo o notariacie. I. W art. 74h § 12 ustawy zapisano, że do postępowania przed Komisją Odwoławczą stosuje się odpowiednio przepisy k.p.a. Odpowiednie stosowanie przepisów polega na tym, że niektóre z nich stosowane są wprost, inne ulegają modyfikacji, a jeszcze inne w ogóle nie mogą być stosowane, zaś ocena zakresu "odpowiedniego" stosowania przepisu powinna uwzględniać systematykę i cele regulacji, w obrębie której dany przepis ma być odpowiednio zastosowany. W art. 74h § 14 Prawa o notariacie ustawodawca działając zgodnie z art. 92 ust. 1 Konstytucji upoważnił Ministra Sprawiedliwości do wydania rozporządzenia w celu wykonania ustawy. W konsekwencji, zakresu i sposobu rozpatrywania odwołania od wyniku egzaminu zawartego w uchwale Komisji Egzaminacyjnej należy poszukiwać przede wszystkim w przepisach Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 lipca 2009 r. w sprawie komisji egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu notarialnego (Dz. U. z dnia 20 lipca 2009 r.). Ocena wzajemnego stosunku uregulowań zwartych w ustawie oraz w rozporządzeniu pozwala na określenie procedury obowiązującej przed Komisją Odwoławczą, a w szczególności ustalenie, czy jest to procedura odwoławcza przewidziana przepisami k.p.a. Naczelny Sąd Administracyjny w swoim orzecznictwie wypowiadał się już niejednokrotnie o roli i sposobie działania Komisji Odwoławczej (m.in. – wyroki NSA z 13 grudnia 2011 r. sygn. akt: II GSK 1421/10 i II GSK 1289/10) wskazując, że postępowanie odwoławcze przed Komisją Odwoławczą jest postępowaniem szczególnym, którego zakres określa strona w odwołaniu. Komisja kontroluje tylko tę część egzaminu, która została zakwestionowana przez stronę i tylko pod kątem zarzutów podniesionych przez stronę. Nie jest to zatem drugoinstancyjne postępowanie administracyjne w rozumieniu k.p.a., tylko szczególne postępowanie odwoławcze, które ma na celu rozpatrzenie zasadności zarzutów odwołania, nie zaś skontrolowanie całego przebiegu egzaminu ani też ponowne sprawdzenie prac egzaminacyjnych. Sformułowanie, zawarte w § 5 ust. 4 in fine rozporządzenia MS z dnia 16 lipca 2009 r., że Komisja głosuje w drugiej kolejności wynik egzaminu notarialnego, oznacza tylko tyle, że zmiana oceny z jednej części egzaminu może wpłynąć na zmianę oceny całości, zatem ta kwestia musi także podlegać głosowaniu. II. Co do zasad oceniania - dla wydania uchwały organu odwoławczego w sprawie wyniku egzaminu notarialnego decydujący jest materiał dowodowy zebrany w sprawie i podlegający swobodnej ocenie dowodów. Składają się nań rozwiązane zadania z zaskarżonych części egzaminu, czyli wystawione przez dwóch niezależnych od siebie egzaminatorów oceny cząstkowe z kolejnych zadań na etapie postępowania przed Komisją Egzaminacyjną, a na etapie postępowania przed Komisją Odwoławczą - pisemna opinia dotycząca zasadności podniesionych w odwołaniu zarzutów wraz ze stanowiskiem opiniujących. W świetle art. 74 § 4 ustawy Prawo o notariacie, egzamin notarialny składa się z trzech części pisemnych. Pierwsza część egzaminu notarialnego, zgodnie z art. 74d P.o.n., polega na rozwiązaniu testu składającego się z zestawu 100 pytań zawierających po 3 propozycje odpowiedzi, druga część egzaminu notarialnego składa się z 2 zadań polegających na opracowaniu projektów aktów notarialnych na podstawie opisanego przypadku (casusu), trzecia część egzaminu notarialnego polega na opracowaniu opinii prawnej na podstawie przedstawionego problemu prawnego. Co istotne, przepis ten przewiduje, że za część drugą i trzecią egzaminu notarialnego członkowie komisji dokonują oceny przy zastosowaniu następującej skali ocen: 1) oceny pozytywne: a) celująca (6), b) bardzo dobra (5), c) dobra (4), d) dostateczna (3); 2) ocena negatywna - niedostateczna (2). Należy wskazać, że zakres skargi, tak jak i przedmiot rozpoznania przez organ odwoławczy obejmuje część drugą i trzecią egzaminu, bowiem skarżący kwestionuje oceny cząstkowe uzyskane za oba akty notarialne (3 i 2) oraz ocenę za opinię prawną (4). Jednakże co do zasady, w ocenie Sądu, skuteczność zaskarżenia uchwały Komisji Odwoławczej do sądu administracyjnego może obejmować wynik egzaminu notarialnego i rozstrzygnięcie w tym zakresie zawiera zaskarżona uchwała. W świetle bowiem art. 74h ustawy Prawo o notariacie odwołanie przysługuje od uchwały "o wyniku egzaminu notarialnego", a ten jest negatywny albo pozytywny, co wynika z art. 74f i art. 74f a contrario. Co istotne, na pozytywny wynik egzaminu składają się wyłącznie trzy pozytywne oceny za każdą z wymienionych wyżej części, przy czym art. 74e stanowi o procedurze i zasadach dokonywania ocen zarówno za część pierwszą jak i drugą oraz część trzecią egzaminu. Oceny rozwiązania każdego z zadań z części drugiej i trzeciej egzaminu notarialnego, zgodnie z art. 74e § 2 ustawy - Prawo o notariacie, dokonują niezależnie od siebie dwaj członkowie komisji, biorąc pod uwagę w szczególności zachowanie wymogów formalnych, właściwość zastosowanych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu. W świetle § 3 każdy z członków komisji sprawdzających pracę pisemną wystawia ocenę cząstkową i sporządza pisemne uzasadnienie wystawionej oceny cząstkowej i przekazuje je niezwłocznie przewodniczącemu komisji, który załącza wszystkie uzasadnienia ocen cząstkowych dotyczące prac zdającego do protokołu z przebiegu egzaminu notarialnego. Art. 74e § 4 stanowi, że ostateczną ocenę z pracy pisemnej z każdego z zadań z części drugiej i trzeciej egzaminu notarialnego stanowi średnia ocen cząstkowych przyznanych przez każdego członka komisji sprawdzającego pracę pisemną, przy czym: 1) oceny pozytywne to: a) celująca - jeżeli średnia arytmetyczna wystawionych ocen wynosi od 5,51 do 6,00, b) bardzo dobra - jeżeli średnia arytmetyczna wystawionych ocen wynosi od 4,51 do 5,50, c) dobra - jeżeli średnia arytmetyczna wystawionych ocen wynosi od 3,51 do 4,50, d) dostateczna - jeżeli średnia arytmetyczna wystawionych ocen wynosi od 3,00 do 3,50; 2) ocena negatywna - niedostateczna - jeżeli średnia arytmetyczna wystawionych ocen wynosi poniżej 3,00. Skarżący uzyskał negatywny wynik egzaminu notarialnego, ponieważ za część drugą tego egzaminu otrzymał ocenę (średnią arytmetyczną) 2,5. W świetle art. 74e § 4 pkt 2 P.o.n., średnia arytmetyczna wystawionych ocen za oba akty notarialne wynosiła zatem poniżej 3,00, co oznaczało ocenę negatywną – niedostateczną. W konsekwencji – mimo uzyskania bardzo dobrej oceny za część pierwszą i oceny dobrej za część trzecią egzaminu – skarżący uzyskał wynik negatywny. Jak wcześniej bowiem wskazano, na mocy art. 74f P.o.n., pozytywny wynik z egzaminu notarialnego wymagał uzyskania ocen pozytywnych z każdej jego części. W ocenie Sądu, oznacza to na gruncie niniejszej sprawy, że Skarżący skutecznie mógł jedynie kwestionować ocenę negatywną z drugiej części egzaminu notarialnego, czyli uzyskane oceny za dwa projekty aktów notarialnych: dwie oceny niedostateczne (2) za zadanie w postaci II projektu aktu notarialnego wystawione przez dwóch niezależnych od siebie egzaminatorów, jak i dwie oceny dostateczne (3) za I projekt aktu notarialnego wystawione przez tych egzaminatorów. Ta kwestia wyłącznie bowiem miała znaczenie i wpływała na wynik sprawy (wynik egzaminu notarialnego). Ze wskazanych powyżej norm ustawy Prawo o notariacie zastosowanych na gruncie stanu faktycznego niniejszej sprawy wynika, że otrzymanie pozytywnego wyniku egzaminu notarialnego przez skarżącego byłoby możliwe wyłącznie w sytuacji, gdyby z części drugiej egzaminu (za dwa akty notarialne) otrzymał co najmniej oceny dostateczne, bądź przy utrzymaniu oceny niedostatecznej z jednego aktu, uzyskana za drugi akt odpowiednio wysoka ocena spowodowałaby, ze średnia arytmetyczna wystawionych ocen za oba akty wyniosłaby co najmniej 3,00 (i wyżej). Inaczej mówiąc, wyłącznie skuteczne zakwestionowanie wyniku egzaminu w zakresie części drugiej przez możliwość podwyższenia ocen cząstkowych: niedostatecznej albo dostatecznej, (albo obu – jak w skardze), jako jedyne prowadzące do podwyższenia średniej arytmetycznej z ocen cząstkowych i w konsekwencji uzyskanie z części drugiej oceny pozytywnej, miałoby wpływ wynik egzaminu notarialnego i mogło prowadzić do wyeliminowania zaskarżonej uchwały z obrotu prawnego. III. W konsekwencji powyższych rozważań należy stwierdzić, że - wbrew zarzutom skargi - nie ma żadnego wpływu na wynik sprawy i mieć nie może kwestionowany przez skarżącego wynik z części trzeciej egzaminu, za sporządzenie opinii prawnej (ocena dobra) i domaganie się podwyższenia tej oceny. Nawet gdyby przyjąć hipotetycznie, że skarżący uzyskałby z części trzeciej ocenę celującą (6), a z części drugiej utrzymano by ocenę negatywną, to cytowany wyżej art. 74f § 1 i 2 ustawy - Prawo o notariacie uniemożliwiałby mu uzyskanie pozytywnego wyniku z egzaminu notarialnego. Jak wyżej wskazano, uzyskanie pozytywnego wyniku z egzaminu notarialnego zdeterminowane jest wymogiem otrzymania oceny pozytywnej z każdej części egzaminu notarialnego. Oznacza to, że zarzuty odnoszące się do części trzeciej egzaminu notarialnego w zakresie podwyższenia oceny za opinię prawną (4) są bezprzedmiotowe. W konsekwencji bowiem zarzut ten dotyczy odpowiedzi na pytanie, czy zdającemu przysługuje odwołanie, a następnie skarga od uzyskanych ocen pozytywnych z części pierwszej, drugiej bądź trzeciej egzaminu notarialnego. Zdaniem Sądu nie przysługuje, bo jest bezprzedmiotowy. Zgodnie z art. 74h § 1 P.o.n. zdającemu przysługuje odwołanie od uchwały o wyniku egzaminu. Pozytywny wynik egzaminu notarialnego otrzymuje zdający, który z każdej części egzaminu notarialnego otrzymał ocenę pozytywną (art. 74f § 1). Oznacza to jednak, że de facto zaskarżeniu podlega wynik negatywny egzaminu, a on jest zdeterminowany uzyskaniem co najmniej jednej oceny negatywnej (z trzech możliwych). Tylko skuteczne zakwestionowanie tej oceny może mieć wpływ na ostateczny wynik egzaminu notarialnego. Wskazać należy, że kwestią, czy zdającemu przysługuje odwołanie od pozytywnego wyniku egzaminu, a co za tym idzie kwestionowania pozytywnych ocen uzyskanych za poszczególne zadania egzaminacyjne zajmował się Naczelny Sad Administracyjny w wyroku z dnia 10 stycznia 2013 r. sygn. akt. II GSK 1949/11, wydanym na tle zbliżonej do art. 74h § 1 P.o.n. regulacji ustawy o radcach prawnych oraz w sytuacji zaskarżenia pozytywnego wyniku egzaminu i domagania się przez zdającego podwyższenia uzyskanych ocen pozytywnych. Rozwiązując to zagadnienie NSA wyszedł z uprawnień decyzyjnych organu odwoławczego, które zostały ściśle określone w art. 138 k.p.a. Oznacza to, że "rozstrzygniecie komisji egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości musi przyjąć postać jednej z decyzji wskazanych w tym przepisie, z uwzględnieniem specyfiki procedury odwoławczej przewidzianej w ustawie o radcach prawnych. Komisja egzaminacyjna II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości, rozpoznająca odwołanie od uchwały o wyniku egzaminu radcowskiego na podstawie art. 36(8) ust.1 ustawy o radcach prawnych, stosując "odpowiednio" art. 138 k.p.a. może zatem jedynie utrzymać w mocy uchwałę stwierdzającą negatywny wynik egzaminu albo taką uchwałę uchylić i stwierdzić pozytywny wynik egzaminu. Organ odwoławczy nie może na podstawie "odpowiednio" stosowanego art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchylić uchwały komisji egzaminacyjnej ustalającej pozytywny wynik egzaminu i orzec co do istoty poprzez ustalenie pozytywnego wyniku tego egzaminu". Podobnie jak w ustawie Prawo o notariacie, NSA stwierdził, że "z uregulowania zawartego w art. 36(8) ust. 1 ustawy o radcach prawnych jednoznacznie wynika, że odwołanie przysługuje od wyniku egzaminu radcowskiego. Skarżący nie zaskarżył wyniku egzaminu, a jedynie oceny cząstkowe z zadań egzaminacyjnych, które stanowią podstawę faktyczną uchwały o wyniku egzaminu. Taki zakres zaskarżenia, w świetle treści art. 36(8) ust. 1 ustawy, wskazuje na niedopuszczalność odwołania z przyczyn przedmiotowych (brak przedmiotu zaskarżenia)". Przenosząc ten pogląd na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że skarżący zaskarżył negatywny wynik egzaminu, który jest konsekwencją uzyskanej oceny negatywnej (niedostatecznej) z drugiej części egzaminu. Zaskarżenie przez niego pozytywnej oceny zadania z trzeciej części egzaminu, nie ma żadnego wpływu na uzyskany końcowy wynik negatywny, bowiem ocen tych się nie sumuje. Jak wyżej wskazano, nawet hipotetyczne podwyższenie pozytywnej oceny z części trzeciej nie miałoby jakiegokolwiek wpływu na wynik sprawy o ile zachowałaby się ocena niedostateczna (negatywna) z części drugiej egzaminu. Pozytywny wynik z egzaminu notarialnego otrzymuje, według art. 74 d § 1 P.o.n. zdający, który z każdej części egzaminu notarialnego uzyskał ocenę pozytywną. Zakwestionowanie zatem oceny pozytywnej (dobrej) z trzeciej części egzaminu – nie ma żadnego wpływu na jego wynik ostateczny: zarówno w sytuacji, gdy zdający nie wzruszyłby oceny negatywnej z drugiej części egzaminu notarialnego, jak i w sytuacji - jaka obecnie zaistniała – gdy podważy zasadność oceny negatywnej za drugą część tego egzaminu. IV. Przechodząc zatem do rozpoznania zasadniczego zarzutu skargi, istotą sprawy jest badanie legalności zaskarżonej uchwały o negatywnym wyniku egzaminu notarialnego w tej części stanu faktycznego i jego oceny, która obejmuje zarzuty skierowane głównie do drugiej części egzaminu, z której skarżący otrzymał ocenę niedostateczną. Jak wyżej wskazano, na ocenę pozytywną bądź negatywną z drugiej części egzaminu notarialnego mają wpływ oceny cząstkowe za każdy z dwóch projektów aktów notarialnych. Skoro skarżący uzyskał dwie oceny niedostateczne (2) za pracę pisemną w postaci II projektu aktu notarialnego wystawione przez dwóch niezależnych od siebie egzaminatorów oraz dwie oceny dostateczne (3) za I projekt aktu notarialnego wystawione przez tych egzaminatorów, to minimum jakie musiałby uzyskać w wyniku weryfikacji co najmniej jednej z tych ocen, i uzyskania stanowiłaby ocena podwyższająca średnią arytmetyczną wystawionych ocen za część drugą egzaminu musiałaby wynosić od 3,00 do 3,50. Zarówno bowiem podważenie zasadności oceny niedostatecznej z II projektu aktu notarialnego - poprzez podwyższenie tej oceny do np. dostatecznej, jak i podważenie oceny dostatecznej za I projekt aktu notarialnego - poprzez podwyższenie oceny na np. dobrą, wpływa na wysokość średniej arytmetycznej ocen za część drugą egzaminu. Oznaczało to konieczność zbadania przez Komisję odwoławczą zarzutów odwołania w zakresie tych obu ocen, jako że naruszenie prawa mające wpływ na ich wystawienie – mogłoby mieć istotne znaczenie na rozstrzygnięcie w przedmiocie wyniku egzaminu notarialnego. Badając legalność zaskarżonej uchwały w tym zakresie, w ocenie Sądu, Komisja Odwoławcza obowiązkowi temu nie sprostała. Mianowicie, Komisja nie ustaliła wszystkich okoliczności istotnych z punktu widzenia przepisów prawa procesowego i norm materialnych. Skoro od uchwały o wyniku egzaminu notarialnego zdającemu przysługuje odwołanie do komisji egzaminacyjnej II stopnia, a do postępowania przed komisją odwoławczą stosuje się odpowiednio przepisy k.p.a., to – jak wskazano w pkt I rozważań prawnych – ocena wzajemnego stosunku uregulowań zwartych w ustawie oraz w przepisach Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 lipca 2009 r. w sprawie komisji egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu notarialnego (Dz. U. z dnia 20 lipca 2009 r.) wymaga, by postępowanie odwoławcze przed Komisją Odwoławczą, jako postępowanie szczególne i ograniczone było do zarzutów określonych przez stronę w odwołaniu przeprowadzone zostało rzetelnie. W szczególności wyjaśniało zakwestionowany odwołaniem stan faktyczny w zakresie przebiegu egzaminu notarialnego i jego ocenę pod kątem podniesionych zarzutów. Jednocześnie kontrola w ramach odwołania od oceny z części drugiej egzaminu spełniać winna przesłanki materialne określone w art. 74 § 3 oraz art. 74e § 2 P.o.n. Jak bowiem wynika z treści art. 74 § 3 P.o.n. egzamin notarialny polega na sprawdzeniu przygotowania prawniczego osoby przystępującej do egzaminu notarialnego do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu notariusza, w tym wiedzy i umiejętności jej praktycznego zastosowania z zakresu: materialnego i procesowego prawa cywilnego, prawa rodzinnego i opiekuńczego, prawa gospodarczego, spółek prawa handlowego, prawa pracy i ubezpieczeń społecznych, materialnego i procesowego prawa administracyjnego, prawa finansowego, prawa prywatnego międzynarodowego, prawa Unii Europejskiej, prawa konstytucyjnego, prawa o ustroju sądów i prokuratur, samorządu notarialnego oraz innych organów ochrony prawnej działających w Rzeczypospolitej Polskiej, a także warunków wykonywania zawodu notariusza i etyki tego zawodu. W warunkach egzaminu ustalającego oceny z części drugiej egzaminu obowiązuje wzorzec określony w art. 74e § 2 P.o.n., zgodnie z którym oceny rozwiązania każdego zadań z części drugiej i trzeciej egzaminu notarialnego dokonują niezależnie od siebie dwaj członkowie komisji, biorąc pod uwagę w szczególności zachowanie wymogów formalnych, właściwość zastosowanych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu. Oznacza to, że weryfikacja przez Komisję Odwoławczą zaskarżonej oceny z części drugiej egzaminu powinna uwzględniać powołane wyżej kryteria w zakresie oceny przygotowania zdającego do wykonywania zawodu notariusza, które muszą być spełnione łącznie (tak na gruncie podobnej regulacji ustawy o radcach prawnych wypowiedział się NSA w wyroku z dnia 8 sierpnia 2012 r. sygn. akt II GSK 1037/12 i II GSK 2333/11). Ustawodawca niewątpliwie miał na celu ochronę interesu społecznego, zagwarantowanie dopuszczenia do wykonywania zawodu notariusza, jako zawodu zaufania publicznego osób, których przygotowanie pod względem samodzielności i należytej wiedzy nie może budzić wątpliwości. Uwzględniając przesłanki określone w art. 74e § 2 P.o.n. Komisja Odwoławcza ma możliwość wyboru rozstrzygnięcia - w zależności od stopnia przygotowania do wykonywanego zawodu notariusza przez osobę przystępującą do egzaminu - wyłącznie w zakresie pozytywnego albo negatywnego wyniku, przy czym w odniesieniu do wyniku pozytywnego musi uwzględnić oceny od celującej do dostatecznej. Przypominając do celów kontroli prawidłowości zaskarżonej uchwały stan faktyczny ustalony przez Komisję Odwoławczą w wyniku rozpoznania odwołania należy wskazać na ustalonych przez organ kilka mankamentów zadania w postaci I projektu aktu notarialnego. Zakwalifikowała one tę pracę skarżącego na ocenę dostateczną, podtrzymując dotychczasową ocenę : 1. zdający wyraził w projekcie aktu powierzchnię działek w arach, zamiast w hektarach, gdy dokumenty przytoczone w kazusie i stanowiące podstawę wpisu w księdze wieczystej posługują się hektarami, 2. nienależycie opisał zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia, który zgodnie z art. 95j prawa o notariacie ma skutki prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku, nie wskazując na numer i datę rejestracji aktu w Rejestrze Aktów Poświadczenia Dziedziczenia, 3. nie scharakteryzował w sporządzonym przez siebie projekcie - świadectwa charakterystyki energetycznej, całkowicie pomijając brzmienie art. 5 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r., także w projekcie aktu notarialnego nie wskazał, czy stawiający dysponują takowym dokumentem, ewentualnie z jakich przyczyn przedstawienie go jest zbędne, 4. nieprecyzyjnie opisał wpisy w księdze wieczystej w zakresie hipoteki powołując zasadę wynikającą z art. 92 § 3 prawa o notariacie. Ponadto akt notarialny powinien zawierać inne stwierdzenia, których potrzeba umieszczenia w akcie wynika z tej ustawy, z przepisów szczególnych albo z woli stron, 5. nieprawidłowo sformułował wniosek wieczystoksięgowy, nie uwzględniając brzmienia art. 626 2 § 5 k.p.c., 6. Z.N., jako osoba, na rzecz której ma nastąpić wpis użytkowania i służebności nie ma legitymacji do złożenia wniosku o treści powyżej wskazanej, 7. nieprawidłowo pobrane opłaty sądowe, 8. zawarty w akcie język prawniczy oraz sposób formułowania stwierdzeń aktu nie są poprawne, praca napisana niestarannie i w sposób mało przejrzysty, nieporadność posługiwania się w projekcie aktu językiem prawniczym, liczne błędy stylistyczne i ortograficzne. Konfrontując powyższe mankamenty, będące wynikiem ustaleń faktycznych organu odwoławczego, z pracą egzaminacyjną w postaci I projektu aktu notarialnego należy stwierdzić, że wskazane uchybienia zdającego nie zostały przez organ odwoławczy przypisane wymogom określonym w art. 74e § 2 P.o.n. Jednakże bardziej istotnym jest, że nie została określona waga poszczególnych uchybień tj. stopień ich wpływu na wymiar oceny pozytywnej (dostatecznej) - w konfrontacji z zaletami pracy i przy uwzględnieniu zarzutów odwołania. Brak oceny w tym kierunku czyni iluzoryczną kontrolę sądową, wobec tego, że Sąd administracyjny nie czyni własnych ustaleń w sprawie i opiera się wyłącznie na ustaleniach faktycznych organu administracji, które konfrontuje z dokonaną jego oceną. I tak, postawiony przez Komisję Odwoławczą dość kategoryczny zarzut (z drugiej części - pkt 3 wymienionych wcześniej mankamentów aktu I), że - w projekcie aktu notarialnego zdający nie wskazał, czy stawiający dysponują świadectwem charakterystyki energetycznej, ewentualnie z jakich przyczyn przedstawienie go jest zbędne, należy uznać za nieprecyzyjny. Jak wynika bowiem z pkt 6) aktu I (str. 8 aktu I) świadectwo charakterystyki energetycznej zostało wymienione wśród dokumentów złożonych przez strony. Nie wiadomo zatem, czy ta okoliczność została zauważona przez organ odwoławczy, czy ma jakikolwiek wpływ na ocenę i czy została wzięta pod uwagę przez organ odwoławczy. Analizując pod kątem legalności ocenę Komisji Odwoławczej w przypadku projektu II aktu notarialnego, za który zdający otrzymał ocenę niedostateczną, należy przede wszystkim zwrócić uwagę, że po pierwsze, zweryfikowała ona pozytywnie dla zdającego zarzut Komisji Egzaminacyjnej co do braku powołania uchwały Rady Nadzorczej spółdzielni o wyrażeniu zgody na nabycie nieruchomości. Dokonała bowiem analizy art. 38 i 46 ustawy - Prawo spółdzielcze i uznała, że statut spółdzielni może przekazać Walnemu Zgromadzeniu spółdzielni uprawnienie do wyrażania zgody na nabycie nieruchomości. Oceniła zatem, że Odwołujący się prawidłowo powołał uchwałę walnego zgromadzenia, wyrażającą zgodę na nabycie w drodze umowy zamiany nieruchomości, na co pozwala brzmienie art. 46 § 2 w zw. z art. 38 § 2 ustawy - Prawo spółdzielcze. Wzięła pod uwagę, że zdający powołał się w projekcie aktu na statut spółdzielni oraz zawarł pouczenie stron o treści art. 38, 46 i 54 ustawy - Prawo spółdzielcze. Uznała zatem, wbrew zarzutowi Egzaminatorów, że nie można zarzucić zdającemu błędu w tym zakresie. Jednakże Komisja Odwoławcza, dokonując odmiennej w tym zakresie oceny stanu faktycznego niż Organ I instancji, nie wypowiedziała się dlaczego okoliczność ta nie ma wpływu na podwyższenie oceny za projekt II aktu notarialnego. Po drugie, z ustaleń dokonanych przez Komisję Odwoławczą wynika, że przyjęła następujące mankamenty II projektu aktu notarialnego: 1) zdający nieprawidłowo określił zasady reprezentacji spółdzielni i spółki z o.o. powołując się na odpis z KRS, jako na dokument, wykazujący prawidłowe umocowanie Prezesa. Uprawnienie prezesa do jednoosobowej reprezentacji powinno być wprost w akcie wykazane w sposób wnikający z brzmienia art. 49 § 1 ustawy - Prawo spółdzielcze. Ponadto zdający niezgodnie z treścią casusu e przywołał do aktu prezesa zarządu spółki, ponieważ reprezentantem spółki z o.o. miał być prokurent samoistny spółki. Stanowiło to istotną zmianę casusu i wskazuje na nieznajomość przepisów prawa w zakresie reprezentacji; 2) zdający nieprawidłowo zastosował przepisy art. 13 i 14 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Komisja oceniła, że samo powołanie podstawy prawnej wydania decyzji jest niewystarczające dla należytego zabezpieczenia interesów stawiających do aktu stron. Notariusz zobowiązany jest na postawie art. 80 § 2 i 3 ustawy Prawo o notariacie, do precyzyjnego oznaczenia dokumentów powołanych w akcie oraz wyjaśnienia, w jakiej sprawie zostały wydane, czego zdający nie uczynił; 3) jako znaczący błąd zdającego Komisja Odwoławcza uznała niepowołanie w projekcie aktu zgody Ministra Skarbu Państwa na dokonanie czynności zamiany i ustanowienia hipoteki łącznej na czas oznaczony, nie dłuższy niż rok. Powołała sie na art. 5a i art. 5c ust. 1 ustawy o zasadach wykonywania uprawnień przysługujących Skarbowi Państwa, w związku z art. 3 ust. 1 pkt 13 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości, na podstawie których w okolicznościach zadania egzaminacyjnego A. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą we [...], jako państwowa osoba prawna, była obowiązana uzyskać zgodę ministra właściwego do spraw Skarbu Państwa na dokonanie czynności prawnej w zakresie rozporządzenia składnikami aktywów trwałych w rozumieniu przepisów o rachunkowości (w tym przypadku umowy zamiany oraz ustanowienia hipoteki). Dwukrotnie, podobnie jak egzaminatorzy Komisji Egzaminacyjnej, Komisja Odwoławcza podkreśliła w uzasadnieniu, że czynność prawna dokonana z naruszeniem tego obowiązku jest nieważna. 4) zdający nie odniósł się do kwestii sposobu korzystania z nieruchomości. Wprawdzie Komisja Odwoławcza przyznała, że ujawnienie sposobu korzystania z nieruchomości w księdze wieczystej nie ma charakteru konstytutywnego, a prawo użytkowania wieczystego powstanie, gdy zostanie dokonany wpis tego prawa do księgi wieczystej, bez względu na to, czy ujawnione zostały w księdze zapisy umowy dotyczące korzystania z nieruchomości. Komisja stwierdziła, że w modelowo sporządzonym projekcie aktu notarialnego zdający winien byl zawrzeć odpowiednie oświadczenia stron w zakresie sposobu z korzystania nieruchomości i odpowiedni wniosek do sądu, czego nie uczynił. W ocenie Sądu, także ocena powyższych mankamentów budzi wątpliwości. Przedstawiony bowiem w uchwale stan faktyczny i wnioski nie do końca odpowiadają rzeczywistemu stanowi sprawy - po konfrontacji z aktami egzaminacyjnymi. Budzi bowiem wątpliwości ocena najpoważniejszego zarzutu wymienionego w pkt 3 j.w., (niepowołanie w projekcie aktu zgody Ministra Skarbu Państwa na dokonanie czynności zamiany i ustanowienia hipoteki łącznej na czas oznaczony, nie dłuższy niż rok), bowiem w gradacji mankamentów tego zadania Komisja Odwoławcza uznała go za “znaczący błąd", którego skutkiem jest nieważność aktu notarialnego. Jednakże ocena, w jakim zakresie istnienie w pracy egzaminacyjnej tak sformułowanego zapisu wyczerpuje przesłanki poprawności nie należy do Sądu, a do Komisji Odwoławczej – przy uwzględnieniu wagi pozostałych mankamentów tego aktu, które nie zostały poddane gradacji. Wprawdzie analizując mankament opisany w pkt 4, co do braku sposobu korzystania z nieruchomości, Komisja Odwoławcza wskazała, że nie ma on charakteru konstytutywnego, ale nie spełnia wymogu “modelowo sporządzonego projekty aktu notarialnego". Powyższe wskazuje, że brak gradacji w zakresie znaczenia faktycznych mankamentów - ocenionej na niedostateczną części drugiej pracy egzaminacyjnej - projektu II aktu notarialnego, w szczególności brak uwzględnienia i oceny w tym projekcie zarówno zapisu co do zgody Ministra Skarbu Państwa jak i prawidłowo powołanej uchwały Rady Nadzorczej spółdzielni o wyrażeniu zgody na nabycie nieruchomości, powoduje konieczność uchylenia zaskarżonej uchwały Komisji Odwoławczej. Dotychczasowa ocena tego zadania, zdaniem Sądu, dokonana została z także z mogącym mieć wpływ na wynik sprawy naruszeniem art. 74e § 2 P.o.n. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 19 czerwca 2013 r. (II GSK 353/12) - na kanwie przepisów ustawy o radcach prawnych – w sprawach, w których przedmiotem skargi jest uchwała ustalająca wynik egzaminu (radcowskiego), akta sprawy stanowią między innymi prace egzaminacyjne sporządzone przez zdających. Zatem obowiązkiem Sądu I instancji, w ramach kontroli zgodności z prawem zaskarżonej uchwały jest skonfrontowanie jej z materiałem zgromadzonym w aktach administracyjnych. Jeśli praca egzaminacyjna – a niniejszej sprawie są to dwa akty notarialne - miała, zdaniem Komisji Odwoławczej - pewne mankamenty, które ją dyskwalifikowały, to ocena tych mankamentów musi być dokonana przz pryzmat art. 74e § 2 P.o.n. Przeprowadzona przez Sąd analiza pracy egzaminacyjnej – w szczególności z części drugiej egzaminu - miała na celu zbadanie, czy Komisja trafnie uznała, że nie spełnia ona warunków określonych w art. 74e § 2 P.o.n., czy występujące uchybienia zostały właściwie ocenione przez Komisję. W ocenie Sądu zaskarżona uchwała nie odpowiada tym standardom zarówno ze względów procesowych jak i materialnych, a wskazane uchybienia mogą mieć wpływ na rozstrzygnięcie. Prowadzą bowiem do konieczności weryfikacji uzyskanej z części drugiej egzaminu oceny niedostatecznej (negatywnej), determinującej wynik egzaminu notarialnego. Mając powyższe na względzie, w toku ponownego postępowania Komisja Egzaminacyjna II stopnia, rozpoznając ponownie odwołanie w zakresie obejmujacym część drugą egzaminu, zobowiązana będzie dokonać ponownie analizy materiału dowodowego, pozwalającej na podjęcie właściwej oceny tej części egzaminu notarialnego, kierując się stosownymi wytycznymi Sądu wskazanymi w uzasadnieniu niniejszego wyroku. Biorąc pod uwagę wskazane uchybienia organu odwoławczego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - działając na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - orzekł, jak w punkcie 1 sentencji wyroku. Jednocześnie stwierdził, że zaskarżona decyzja nie będzie podlegać wykonaniu, działając w tym zakresie na podstawie art. 152 p.p.s.a. Orzekając zaś o zwrocie kosztów postępowania, oparł swoje rozstrzygnięcie na podstawie przepisów art. 200 p.p.s.a. i art. 205 p.p.s.a.