VI SA/Wa 1509/15
WyrokWSA w Warszawie2015-11-20
Skład orzekający: Grażyna Śliwińska, Agnieszka Łąpieś - Rosińska, Magdalena Maliszewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo zastosował instytucję doręczenia zastępczego (art. 44 k.p.a.) w sytuacji, gdy strona skarżąca wskazała inny adres do doręczeń, a organ dysponował adresem miejsca pracy strony?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej nie może stosować doręczenia zastępczego (art. 44 k.p.a.), jeśli istnieje możliwość doręczenia pisma w miejscu pracy strony (art. 42 § 1 k.p.a.), a organ dysponuje wiedzą o tym miejscu. Zastosowanie art. 44 k.p.a. w takiej sytuacji pozbawia stronę czynnego udziału w postępowaniu, co stanowi naruszenie art. 10 k.p.a. i może stanowić podstawę do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.Stan faktyczny
Skarżący został skreślony z listy kwalifikowanych pracowników ochrony fizycznej decyzją Komendanta Wojewódzkiego Policji. Postępowanie toczyło się bez jego udziału, ponieważ korespondencja kierowana na adres zameldowania nie została odebrana, a organ zastosował fikcję doręczenia. Skarżący wniósł o wznowienie postępowania, argumentując, że nie brał udziału w postępowaniu bez własnej winy, gdyż przebywał pod innymi adresami, a organ dysponował adresem jego miejsca pracy. Organy administracji utrzymały w mocy decyzję o skreśleniu, uznając doręczenie za skuteczne. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję, uznając naruszenie przepisów o doręczeniach i prawie do czynnego udziału w postępowaniu.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję Komendanta Głównego Policji oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w P.; zasądza od Komendanta Głównego Policji na rzecz skarżącego kwotę 200 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Śliwińska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś - Rosińska Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Protokolant ref. staż. Anna Owczarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 listopada 2015 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie skreślenia z listy kwalifikowanych pracowników ochrony fizycznej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji w P. z dnia [...] stycznia 2015 r. nr. [...]; 2. zasądza od Komendanta Głównego Policji na rzecz skarżącego J. S. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania
J. S. (dalej też jako skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...]. Zaskarżoną decyzją organ utrzymał w mocy decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] odmawiającą uchylenia decyzji [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...] lipca 2014 roku nr [...] skreślającej skarżącego z listy kwalifikowanych pracowników ochrony fizycznej.
Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 138 § 1 pkt 1, art. 151 § 1 pkt 1 w zw. z art. 145 § 1 oraz art. 268a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm., dalej też jako k.p.a.).
Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym:
Decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2014 r. [...] Komendant Wojewódzki Policji w [...] skreślił skarżącego z listy kwalifikowanych pracowników ochrony fizycznej. Powodem skreślenia było wszczęcie przez VI Komisariat Policji w [...] postępowania karnego przeciwko skarżącemu o przestępstwo umyślne określone w art. 45 ustawy z dnia 6 lipca 2001 r. o usługach detektywistycznych (Dz. U. z 2014 roku, poz. 273 ze zm.) w zw. z art. 267 § 3 ustawy – Kodeks karny (Dz. U. z 1997 roku, Nr 88, poz. 553 ze zm., dalej k.k.).
Wnioskiem z dnia 4 grudnia 2014 r. skarżący zwrócił się do [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] o wznowienie postępowania administracyjnego w sprawie skreślenia z listy kwalifikowanych pracowników ochrony fizycznej. W uzasadnieniu wskazał, że w dniu [...] października 2014 roku funkcjonariusz Policji przybył do biura należącej do skarżącego Agencji Detektywistycznej "E." w [...] przy ul. [...], gdzie przebywał i zażądał wydania mu licencji detektywa. Okazał skarżącemu pismo skierowane do Komendanta Miejskiego Policji w [...] przez Wydział Postępowań Administracyjnych KWP w [...], w którym poinformowano, że [...] Komendant Wojewódzki Policji w [...] zawiesił prawa skarżącego wynikające z licencji detektywa. Skarżący podniósł, że uzyskał następnie od [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] informację o datach wszczęcia postępowania administracyjnego, jego zakończenia a także o tym, że korespondencja przesyłana do niego, na adres zameldowania w [...] przy ul. [...] nie została odebrana. Skarżący podkreślił, że przesłanka powodująca wydanie przedmiotowej decyzji ustała z chwilą umorzenia przeciwko niemu dochodzenia prowadzonego przez VI Komisariat Policji w [...], o czym niezwłocznie powiadomił [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...]. Oświadczył przy tym, że przyczyną nieodebrania kierowanej do niego korespondencji na adres [...] w [...] był fakt jego nieobecności, gdyż pod tym adresem jest tylko zameldowany a zamieszkuje pod innymi adresami: w [...] przy ul. [...], w [...] (koło [...]) a także w Luksemburgu. Zdaniem skarżącego nie miał on powodu, aby informować organ o faktycznym zamieszkaniu, gdyż nie było takiego obowiązku prawnego. W ocenie skarżącego wskutek zaistniałych okoliczności postępowanie administracyjne toczyło się i zakończyło się bez jego udziału, istnieje zatem podstawa do jego wznowienia.
W związku z wnioskiem skarżącego, [...] Komendant Wojewódzki Policji w [...], postanowieniem z dnia [...] grudnia 2014 r. wznowił postępowanie celem zbadania, czy zachodzi przesłanka określona w art. 145 § 1 pkt 4 kpa tj. ustalenie czy strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, a tym samym czy występuje okoliczność nakazująca inne ukształtowanie prawa strony, niż to które rozstrzygnięto w decyzji o skreśleniu z listy kwalifikowanych pracowników ochrony fizycznej.
Następnie decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...][...] Komendant Wojewódzki Policji w [...] odmówił uchylenia własnej decyzji z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] skreślającej skarżącego z listy kwalifikowanych pracowników ochrony fizycznej. Organ podkreślił, że korespondencja do skarżącego przesyłana była na adres wskazany podczas składania wniosku o wydanie licencji pracownika ochrony a o zmianie adresu skarżący nigdy nie informował, ani też nie wskazał innego miejsca czy też sposobu doręczania korespondencji. W związku z powyższym, zgodnie z art. 44 k.p.a. przy zastosowaniu tzw. fikcji prawnej doręczenia uznanie korespondencji za prawidłowo doręczoną w przedmiotowym postępowaniu było zasadnym. Organ zaznaczył, że dopiero po wydaniu decyzji ostatecznej w sprawie skreślenia z listy kwalifikowanych pracowników ochrony fizycznej, skarżący podał nowy adres do doręczeń, informując jednocześnie, że zamieszkuje pod różnymi adresami. Tymczasem zgodnie z art. 30 ustawy o ochronie osób i mienia kwalifikowany pracownik ochrony jest obowiązany do zawiadomienia właściwego komendanta wojewódzkiego Policji o zmianie danych objętych wpisem w tym m. in. zmianie adresu zamieszkania w terminie 14 dni od jej powstania. W konsekwencji [...] Komendant Wojewódzki Policji w [...] stwierdził, iż brak jest podstaw do uchylenia własnej decyzji w sprawie skreślenia z listy kwalifikowanych pracowników ochrony ponieważ w przedmiotowej sprawie nie występuje żadna z przesłanek wznowienia postępowania.
W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący zarzucił organowi pierwszej instancji, że pominął istotne informacje znajdujące się w aktach postępowania, a dotyczące umorzenia wszczętego przeciwko niemu dochodzenia. Wyjaśnił również, iż w postępowaniu w sprawie skreślenia go z listy kwalifikowanych pracowników ochrony fizycznej nie brał udziału bez własnej winy, ponieważ korespondencja, w której go o nim zawiadomiono, nigdy do niego nie dotarła. Mieszkał bowiem wówczas pod innym adresem, jak adres zameldowania. Nie zgodził się ze stwierdzeniem, iż jako pracownik ochrony miał obowiązek, na podstawie art. 30 ustawy o ochronie osób i mienia, zawiadomić właściwego komendanta wojewódzkiego Policji o zmianie miejsca pobytu. Wg niego obowiązek taki ustawa nakłada tylko w przypadku zmiany adresu zamieszkania, on zaś nie zmieniał miejsca zamieszkania, lecz jedynie miejsce pobytu. Wskazał ponadto, iż charakter jego pracy, jako detektywa, wymaga częstych wyjazdów lub pobytów w miejscu pracy. Zaznaczył, iż adres miejsca pracy jest znany organowi koncesyjnemu i organowi I instancji. W tej sytuacji przyjęcie fikcji prawnej doręczenia korespondencji z art. 44 k.p.a. jest chybione, organ mógł ją bowiem przesłać na adres miejsca pracy.
Komendant Główny Policji decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...]. Organ odwoławczy wskazał, że postępowanie w sprawie skreślenia skarżącego z listy kwalifikowanych pracowników ochrony fizycznej zostało wszczęte przez organ pierwszej instancji w dniu [...] maja 2014 roku, o czym dwukrotnie próbowano skarżącego zawiadomić, dopiero za drugim razem uznając fikcję prawną doręczenia. Okoliczność nieprzebywania przez skarżącego w miejscu zamieszkania potwierdziło także pismo otrzymane przez organ w toku postępowania odwoławczego z Prokuratury Rejonowej [...] w [...], w którym poinformowano, iż z uwagi na nieodbieranie przez skarżącego wezwań do stawiennictwa, wysyłanych w związku z prowadzonym przeciwko niemu postępowaniem karnym, wydano postanowienie o zatrzymaniu go i przymusowym doprowadzeniu do KMP w [...]. Organ zgodził się ze skarżącym, że nie ma on obowiązku przebywaniu pod adresem zameldowania, ma też prawo zamieszkiwać czy przebywać także pod innymi adresami, zwłaszcza że charakter wykonywanej przez nią pracy wymaga częstych wyjazdów bądź przebywania w siedzibie firmy. Organ podkreślił jednakże, że w postępowaniu dotyczącym skreślenia z listy kwalifikowanych pracowników ochrony fizycznej skarżący występował jako osoba fizyczna, a nie jako przedstawiciel prowadzonej przez siebie firmy. Co więcej, jedyny adres, jaki podał ubiegając się w 2000 r. o licencję pracownika ochrony i który wskazał jako adres do korespondencji, to adres jego zameldowania, tj. [...] , ul. [...]. Adres do korespondencji: Agencja Detektywistyczna "E. " SP. z o.o. ul. [...], skarżący wskazał dopiero w październiku 2014 r., już po wydaniu decyzji skreślającej go z listy pracowników ochrony. W tej sytuacji argumenty skarżącego, iż nie mógł odbierać korespondencji w miejscu swojego zameldowania, bowiem tam nie mieszka, nie mogą być wzięte pod uwagę. Zdaniem organu odwoławczego [...] Komendant Wojewódzki Policji w [...] nie miał obowiązku ustalenia miejsca czasowego lub stałego pobytu strony w sytuacji, gdy zwracana przez pocztę korespondencja nie zawierała adnotacji, że adresat nie mieszka czy wyprowadził się, a sprawdzenia w Centralnej Ewidencji Ludności potwierdzały, iż nadal jest on zameldowany pod adresem, który uprzednio wskazał jako adres do korespondencji. Organ zwrócił nadto uwagę na okoliczność, że skarżący, jako osoba wpisana na listę kwalifikowanych pracowników ochrony fizycznej, zgodnie z art. 30 ustawy o ochronie osób i mienia miał obowiązek powiadomienia właściwego komendanta wojewódzkiego Policji o zmianie danych objętych wpisem w terminie 14 dni od dnia jej powstania. Jedną z danych objętych wpisem jest adres zamieszkania pracownika ochrony fizycznej. Zatem skarżący, jako osoba wpisana na listę kwalifikowanych pracowników ochrony fizycznej, zobligowany był do informowania organu o zmianie miejsca zamieszkania, skoro poza adresem zameldowania przebywał w długich okresach czasu. Z akt sprawy nie wynika natomiast, aby obowiązku tego dopełnił. W tym stanie rzeczy jego argumenty, iż w postępowaniu dot. skreślenia go z listy kwalifikowanych pracowników ochrony fizycznej nie brał udziału bez własnej winy nie mogą być, w ocenie organu, uwzględnione.
Na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] J. S. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący wniósł o jej uchylenie oraz zasądzenie od organu kosztów postępowania sądowego.
W uzasadnieniu skargi podniósł, że postępowanie administracyjne w przedmiocie skreślenia z listy kwalifikowanych pracowników ochrony toczyło się bez jego udziału, ponieważ korespondencja kierowana na adres zameldowania w [...] przy ul. [...] nigdy nie została dostarczona. Skarżący w tym czasie przebywał pod innymi adresami [...] , a także na urlopie wypoczynkowym. Podkreślił także, że do tej pory przesyłki z Wydziału Postępowań Administracyjnych KWP w [...] były kierowane na adres Agencji Detektywistycznej "E." Sp. z o.o. w [...].
Skarżący zarzucił także, że decyzja o skreśleniu z listy kwalifikowanych pracowników ochrony wydana została w wyniku fałszywych dowodów, bowiem Policja sfabrykowała dowód w przedmiocie wydania postanowienia o przedstawieniu zarzutów. Był to odwet za składane skargi i zażalenia oraz wcześniejsze doniesienia do Prokuratury Okręgowej w [...]. Skarżący wyjaśnił, że na ten temat złożył wyczerpujące wyjaśnienie prokuratorowi, w wyniku czego postępowanie zostało umorzone. Tymczasem Policja celowo pominęła w swoim dochodzeniu fakt umorzenia dochodzenia, o czym prokurator dowiedział się dopiero w trakcie przesłuchania skarżącego.
W związku z powyższym zwrócił się z wnioskiem o dopuszczenie oraz przeprowadzenie dowodu z dokumentów w postaci: akt dochodzenia umorzonego przez Prokuraturę Rejonową [...], akt kontrolnych dochodzenia prowadzonego przez Komisariat Policji VI w [...], i akt Sądu Rejonowego w [...], XVI Wydział Karny, sygn. akt [...].
Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2014 roku, poz. 1647), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.
Istotnym jest, że ocena dokonywana jest przez sąd administracyjny według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania decyzji, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego.
Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.– Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tekst jednolity Dz. U z 2012 roku, poz. 270, ze zm.; zwaną dalej p.p.s.a.).
Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że zasługuje ona na uwzględnienie.
W niniejszej sprawie przedmiotem kontroli sądu jest decyzja [...] Głównego Policji z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] odmawiającą uchylenia decyzji [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...] lipca 2014 roku nr [...] skreślającej skarżącego z listy kwalifikowanych pracowników ochrony fizycznej.
Podkreślić należy, że postępowanie wznowieniowe jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, którego istotę stanowi ustalenie przesłanek określonych w art. 145 § 1 i art. 145a k.p.a., a jego skutkiem może być powrót sprawy do stadium zwykłego postępowania instancyjnego i jej ponowne merytoryczne rozpoznanie.
Zgodnie z art. 145 § 1 k.p.a., w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli:
1) dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe;
2) decyzja wydana została w wyniku przestępstwa;
3) decyzja wydana została przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24, 25 i 27;
4) strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu;
5) wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję;
6) decyzja wydana została bez uzyskania wymaganego prawem stanowiska innego organu;
7) zagadnienie wstępne zostało rozstrzygnięte przez właściwy organ lub sąd odmiennie od oceny przyjętej przy wydaniu decyzji (art. 100 § 2);
8) decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione.
W rozpoznawanej sprawie, jako podstawa prawna wniosku o wznowienie postępowania został wskazany art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., a więc brak udziału w postępowaniu administracyjnym bez winy strony.
Przesłanka braku winy strony oznacza sytuację, gdy nie została ona zawiadomiona o wszczęciu postępowania lub nie została dopuszczona do udziału w istotnych czynnościach procesowych albo nie mogła w nich brać udziału z powodów przez nią niezawinionych. Wznowienie postępowania z tej przyczyny następuje niezależnie od tego, czy brak udziału strony wywarł wpływ na treść decyzji. Artykuł 145 § 1 pkt 4 nie wymaga zatem stwierdzenia, że udział strony spowodowałby inne załatwienie sprawy. Wpływ tego braku udziału na wynik sprawy może być dopiero oceniony w postępowaniu wznowieniowym. Przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego z udziałem strony pozwoli wówczas na stwierdzenie, czy dojdzie do zmiany ustaleń stanu faktycznego (por. B. Adamiak (w:) System 9, s. 255; por. też wyrok NSA w Warszawie z dnia 13 maja 1998 r., I SA 2189/97, LEX nr 45705: "Sam fakt braku udziału strony w postępowaniu bądź w jego części bez jej winy stanowi powód do wznowienia postępowania, gdyż art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. nie wymaga stwierdzenia, że udział strony spowodowałby inne załatwienie sprawy. Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku I SA/Lu 652/97 (LEX nr 34721), gwarantowana w art. 10 § 1 k.p.a. zasada czynnego udziału strony w postępowaniu obliguje organ prowadzący postępowanie do stworzenia stronie prawnych możliwości podejmowania czynności procesowych w obronie swoich interesów. Aby uchronić się od zarzutu niezapewnienia stronie udziału w postępowaniu organ powinien zawiadomić ją o wszczęciu postępowania oraz wezwać do udziału w czynnościach postępowania wyjaśniającego. Niedopuszczenie strony do udziału w postępowaniu skutkuje naruszeniem prawa obligującym do wznowienia postępowania z powodu wypełnienia przesłanki określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.
Statuowana w art. 10 k.p.a. zasada czynnego udziału strony w postępowaniu nakłada bowiem na organ administracji publicznej obowiązek zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania oraz obowiązek umożliwienia stronom wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Prawo czynnego udziału strony w postępowaniu, jako korelat obowiązku organu, obejmuje prawo do podejmowania czynności procesowych mających wpływ na ustalenie stanu faktycznego i prawnego sprawy administracyjnej. W zakresie prawa do czynnego udziału w postępowaniu strona może realizować wiele uprawnień procesowych określonych wyraźnie przepisami kodeksu (np. art. 78 § 1, art. 79), natomiast w zakresie prawa do obrony ma uprawnienie do wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań (por. art. 81). Obowiązek zapewnienia stronom czynnego udziału w postępowaniu obejmuje fazę wszczęcia postępowania, fazę postępowania wyjaśniającego, fazę między zakończeniem postępowania wyjaśniającego a wydaniem decyzji oraz fazę wydawania decyzji. W fazie wszczęcia postępowania organ powinien zawiadomić o wszczęciu postępowania wszystkie strony (art. 61 § 4), co ma istotne znaczenie z tego względu, że data wszczęcia postępowania jest datą aktualizacji prawa strony do czynnego udziału w postępowaniu. Szczególnie szeroki jest zakres obowiązków organów administracji w fazie postępowania wyjaśniającego.
Warto przywołać stanowisko, jakie zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 3 września 1986 r., sygn. akt SA/Kr 493/86, stwierdzając, że organ prowadzący postępowanie o wymeldowanie osoby z miejsca pobytu stałego ma obowiązek ustalić faktyczne miejsce pobytu tej osoby na podstawie wszelkich dostępnych źródeł informacji, a także umożliwić jej wzięcie udziału w postępowaniu jako stronie. Zaniedbanie tego obowiązku uzasadnia żądanie wznowienia postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.
W tym też kontekście oceny wymaga, czy istotnie prawidłową jest konstatacja organów obu instancji poczyniona w toku postępowania wszczętego wnioskiem o wznowienie postępowania, zgodnie z którą Komendant Wojewódzki Policji w [...] zapewnił skarżącemu udział we wszczętym przez ten organ z urzędu postępowaniu w przedmiocie skreślenia skarżącego z listy kwalifikowanych pracowników ochrony fizycznej.
Bezspornym jest, że organ pierwszej instancji w toku tego postępowania, zarówno zawiadomienie o wszczęciu postępowania, postanowienie przedłużające postępowanie, jak i samą decyzję z dnia [...] lipca 2014 roku, skreślającą skarżącego z listy pracowników ochrony fizycznej, skierował na adres stałego zameldowania skarżącego podany we wniosku z dnia [...] maja 2000 roku, tj. [...]. Każdorazowo przy tym korespondencja była zwraca przez operatora pocztowego, z uwagi na niepodjęcie przesyłki, uprzednio awizowanej. W zaistniałej sytuacji organ przyjmował, że przesyłki należało uznać za doręczone w trybie art. 44 k.p.a. Stanowisko to zostało podzielone przez organy obu instancji również w postępowaniu zainicjowanym wnioskiem skarżącego o wznowienie postępowania administracyjnego.
Zauważyć w tym miejscu należy, że w myśl art. 44 § 1 k.p.a. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43:
1) operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego;
2) pismo składa się na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy (miasta) lub upoważnioną osobę lub organ.
Zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (§ 2 cyt. przepisu). W przypadku niepodjęcia przesyłki w tym terminie, zgodnie z § 3 art. 44 k.p.a., pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia. Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (§ 4).
Komendant Główny Policji w zaskarżonej decyzji stanął na stanowisku, że [...] Komendant Wojewódzki Policji w [...] nie miał obowiązku ustalenia miejsca czasowego lub stałego pobytu strony w sytuacji, gdy zwracana przez pocztę korespondencja nie zawierała adnotacji, że adresat nie mieszka czy wyprowadził się, a sprawdzenia w Centralnej Ewidencji Ludności potwierdzały, iż nadal jest on zameldowany pod adresem, który uprzednio wskazał jako adres do korespondencji. Organ wskazał ponadto, że adres do korespondencji Agencja Detektywistyczna "E." Sp. z o.o. ul. [...], skarżący wskazał dopiero w październiku 2014 r., już po wydaniu decyzji skreślającej go z listy pracowników ochrony.
Podkreślenia wymaga jednakże, że w myśl art. 44 § 1 k.p.a. tryb doręczenia zastępczego zastosować można jedynie w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43. Zgodnie natomiast z art. 42 § 1 k.p.a. pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy. Miejscem pracy skarżącego była natomiast Agencja Detektywistyczna "E." Sp. z o.o. ul. [...]. Tym samym [...] Komendant Wojewódzki Policji w [...], mając świadomość, że skarżący nie odbiera korespondencji kierowanej na adres jego zameldowania, winien był podjąć próbę doręczenia zawiadomienia o wszczęciu postępowania w przedmiocie skreślenia skarżącego z listy pracowników ochrony fizycznej, również w miejscu pracy skarżącego. Ustalając adres, na który winien dokonywać doręczeń, organ zobowiązany był bowiem do działania w oparciu o wszelkie dostępne źródła informacji, tak aby realnie umożliwić skarżącemu wzięcie udziału w postępowaniu jako stronie. Dopiero niemożność uzyskania informacji o jakimkolwiek innym adresie, na który możliwe byłoby skierowanie korespondencji, uzasadniałaby skorzystanie przez organ z trybu doręczenia zastępczego uregulowanego w art. 44 k.p.a. Tymczasem [...] Komendant Wojewódzki Policji w [...] poprzestał jedynie na próbie doręczenia pism na adres skarżącego podany we wniosku z dnia [...] maja 2000 roku o wydanie licencji pracownika ochrony fizycznej, tj. u[...]. Co więcej, w sytuacji zwrotu przez operatora pocztowego kolejnych kierowanych do skarżącego pism, z uwagi na ich niepodjęcie przez adresata w terminie, organ na ten sam adres wysłał decyzję skreślającą skarżącego z listy kwalifikowanych pracowników ochrony fizycznej. [...] Komendant Wojewódzki Policji w [...] podjął takie działanie, pomimo, że dysponował adresem miejsca pracy skarżącego tj. Agencji Detektywistycznej "E." Sp. z o.o., mieszczącej się w K. przy ul. [...]. Ten adres widnieje bowiem na dwóch pismach Agencji Detektywistycznej "E." Sp. z o.o. składanych wcześniej do organu. Pierwsze z nich datowane jest na dzień 27 grudnia 2005 roku i w tym też dniu otrzymał je [...] Komendant Wojewódzki Policji w [...] a kolejne z dnia 13 października 2011 roku, wpłynęło do ww. organu dnia 18 października 2011 roku. Obydwa stanowią pisma przewodnie, do których załączone były orzeczenia lekarskie, przy czym w drugim piśmie spółka wprost informuje, że przesyła orzeczenia lekarskie skarżącego, który jest jej pracownikiem. Tak więc organ miał bezsprzecznie możliwość doręczenia skarżącemu kierowanej do niego korespondencji w miejscu pracy skarżącego, zgodnie z dyspozycją art. 42 § 1 k.p.a., czego nie uczynił. Działanie takie, zdaniem Sądu, naruszało przepis art. 42, art. 43 w zw. z art. 44 k.p.a. i art. 10 k.p.a. i pozbawiło skarżącego czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym zakończonym decyzją [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...] lipca 2014 roku nr [...]. W konsekwencji zarówno decyzja Komendanta Głównego Policji z [...] kwietnia 2015 r. nr [...], jak i utrzymana przez nią w mocy decyzja Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] odmawiająca uchylenia decyzji [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...] lipca 2014 roku nr [...], zapadły z naruszeniem przepisu art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. w zw. z art. 42, art. 43 w zw. z art. 44 k.p.a. i art. 10 k.p.a. w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. W związku z powyższym Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c) p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję Komendanta Głównego Policji z [...] kwietnia 2015 r. oraz decyzję Komendanta [...] Policji w [...] z dnia [...] stycznia 2015 r.
Sąd oddalił wniosek skarżącego o przeprowadzenie postępowania dowodowego. Podkreślenia bowiem wymaga, iż co do zasady, nie jest możliwe prowadzenie postępowania dowodowego przed sądem administracyjnym, który kontrolę legalności aktu organu administracji opiera na materiale dowodowym zgromadzonym w postępowaniu przed tym organem (art. 133 § 1 p.p.s.a.). Od tej zasady istnieje ściśle określony wyjątek, o którym mowa w art. 106 § 3 p.p.s.a., w myśl którego, Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Przeprowadzenie dowodu z dokumentu jest niezbędne, jeżeli bez tego dokumentu nie jest możliwe rozstrzygnięcie istniejących w sprawie wątpliwości, jednocześnie należy mieć na uwadze, że nie może to prowadzić do merytorycznego rozpoznania sprawy, bowiem rolą sądu jest ocena zgodności z prawem zaskarżonego aktu. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 6 października 2005 r., II GSK 164/05, (publ. ONSA WSA 2006, nr 2, poz. 45) stwierdził, że przeprowadzenie przez sąd administracyjny uzupełniającego postępowania dowodowego z dokumentu (art. 106 § 3) będzie dopuszczalne w sytuacji, gdy wnioskowany (bądź dopuszczony z urzędu) dowód będzie pozostawał w związku z oceną legalności zaskarżonego aktu. Celem tego postępowania nie jest bowiem ponowne ustalenie stanu faktycznego sprawy administracyjnej, lecz ocena, czy właściwe w sprawie organy ustaliły ten stan zgodnie z regułami obowiązującymi w procedurze administracyjnej, a następnie - czy prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego do poczynionych ustaleń. Art. 106 § 3 p.p.s.a. wyznacza ścisłe granice wykorzystania w postępowaniu sądowoadministracyjnym nowych dowodów. Z regulacji tej wynika, że nie każdy dowód może być dopuszczony w tym postępowaniu, lecz jedynie dowód z dokumentów, przy czym ma to być dowód uzupełniający, a więc taki, który nie był przedstawiony i oceniony w postępowaniu administracyjnym zakończonym zaskarżaną decyzją. Tym samym wnioski dowodowe skarżącego wniesione w skardze nie podlegają uwzględnieniu, albowiem były one już przedkładane w samym postępowaniu administracyjnym, wszczętym z wniosku o wznowienie postępowania, na okoliczność braku przesłanek do skreślenia z listy pracowników ochrony. Innym natomiast aspektem jest pominięcie ich przez organy obu instancji w toku postępowania wznowieniowego, co stanowi naruszenie art. 7 k.p.a. Zobowiązuje on bowiem organy do podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, przy uwzględnieniu interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Organ administracji ograniczył się, w postępowaniu o wznowienie postępowania, do wniosku skarżącego, który określał jako podstawę wznowienia art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., czyli pozbawienie skarżącego prawa do udziału w postępowaniu. Zaznaczyć należy, że wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na wniosek strony, przy czym wznowienie z przyczyn podanych w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. i w art. 145a § 1 k.p.a. następuje wyłącznie na żądanie strony (art. 147 k.p.a.). Ustalenie czy występują podstawy wznowienia postępowania podane w art. 145 § 1 i w art. 145a § 1 k.p.a. następuje w postępowaniu rozpoznawczym (art. 149 § 2 k.p.a.). Granica postępowania w sprawie wznowienia jest wyznaczona zakresem rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej decyzją ostateczną. Rozstrzygnięciem dokonanym decyzją [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] nr [...] z dnia [...] lipca 2014 r. skreślono skarżącego z listy kwalifikowanych pracowników ochrony fizycznej. W związku z powyższym podkreślenia wymaga, że w rozpoznawanej sprawie granice postępowania o wznowieniu, co do ustalenia podstawy wznowienia, wyznaczał art. 145 § 1 k.p.a. Postanowienie o wznowieniu postępowania granic tych nie zawężało jedynie do treści wniosku. Zgodnie z art. 149 § 2 k.p.a. postanowienie o wznowieniu postępowania otwiera postępowanie co do przyczyn wznowienia, przez co należy rozumieć, iż otwiera postępowanie co do wszystkich podstaw wznowienia postępowania podanych w art. 145 § 1 k.p.a. oraz w art. 145a k.p.a., z tym że uchylenie decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. oraz na podstawie art. 145a k.p.a. może nastąpić jedynie wówczas, gdy wniosek o wznowienie opiera się na podstawach wymienionych w tych przepisach. Innymi słowy decyzja ostateczna nie może być uchylona na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. lub art. 145a k.p.a. w przypadku wznowienia postępowania z urzędu, jeżeli natomiast wniosek o wznowienie postępowania wskazuje jako podstawę art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. lub art. 145a k.p.a. to organ administracji powinien badać czy nie występują także pozostałe podstawy wznowienia wymienione w art. 145 § 1 k.p.a.
W związku z powyższym, organ administracji, przy ponownym rozpatrzeniu sprawy powinien zbadać, po przeprowadzeniu postępowania rozpoznawczego określonego w art. 149 § 2 k.p.a., czy poza podstawą wznowienia postępowania wskazaną przez skarżącego, nie występują inne przyczyny wznowienia postępowania określone w art. 145 § 1 k.p.a. i dopiero wówczas wydać decyzję administracyjną, stosownie do art. 151 k.p.a. W tym też kontekście winien ocenić przedłożone przez skarżącego dokumenty i odnieść się do wyjaśnień z nimi związanych (między innymi w odwołaniu) przez pryzmat przesłanek art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Zgodnie z cytowanym przepisem, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję.
Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji wyroku, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Orzekając o zwrocie kosztów postępowania sądowego w wysokości 200 złotych, Sąd oparł swoje rozstrzygnięcie na przepisach art. 200 p.p.s.a. i art. 205 § 1 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło