VI SA/Wa 1582/10
WyrokWSA w Warszawie2011-03-11
Skład orzekający: Grażyna Śliwińska, Piotr Borowiecki, Ewa Frąckiewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy przedsiębiorca wykonujący przewozy regularne osób na liniach komunikacyjnych bez posiadania wymaganej licencji i zezwolenia może zostać ukarany karą pieniężną na podstawie ustawy o transporcie drogowym, mimo powoływania się na powierzenie wykonywania przewozów przez małżonka posiadającego zezwolenie?Ratio decidendi
Sąd uznał, że przedsiębiorca wykonujący transport drogowy bez wymaganej licencji oraz przewozy regularne osób bez wymaganego zezwolenia narusza przepisy ustawy o transporcie drogowym i podlega karze pieniężnej. Powierzenie wykonywania przewozów przez małżonka posiadającego zezwolenie nie zwalnia z obowiązku posiadania własnej licencji i zezwolenia, gdyż licencja i zezwolenie są osobistymi uprawnieniami administracyjnymi, których nie można przenosić ani przekazywać innym podmiotom.Stan faktyczny
W okresie od marca 2008 r. do marca 2009 r. przeprowadzono kontrolę w przedsiębiorstwie B. S., który wykonywał transport drogowy osób bez wymaganej licencji i zezwolenia. Skarżący wykonywał przewozy regularne na liniach komunikacyjnych, posługując się zezwoleniami posiadanymi przez jego małżonkę W. S., która była ciężko chora i przekazała mu realizację przewozów. Organ I instancji nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości 26.000 zł, organ II instancji uchylił tę decyzję i nałożył karę 14.000 zł. Skarżący kwestionował decyzję, powołując się na powierzenie przewozów przez małżonkę oraz wspólność majątkową małżeńską.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Sędziowie Sędzia WSA Piotr Borowiecki (spr.) Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Gajewiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 marca 2011 r. sprawy ze skargi B. S. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] maja 2010 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] maja 2010 r., nr [...], Główny Inspektor Transportu Drogowego, po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez skarżącego B. S. – prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą P. z siedzibą w D. (dalej także: skarżący) od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] marca 2010 r., nr [...] o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 26.000 złotych – uchylił decyzję organu I instancji w całości i nałożył karę pieniężną w wysokości 14.000 złotych.
Z akt sprawy wynika, iż od dnia [...] marca 2009 r., do dnia [...] kwietnia 2009 r. przeprowadzono w przedsiębiorstwie skarżącego kontrolę, której przedmiotem były regulacje związane z:
- prowadzeniem przez skarżącego transportu drogowego,
- przestrzeganiem przepisów ruchu drogowego,
- przestrzeganiem przepisów dotyczących okresów prowadzenia pojazdu i obowiązkowych przerw oraz czasu odpoczynku kierowcy.
Kontrolnym okresem był przedział od dnia [...] marca 2008 r. do dnia [...] marca 2009 r. Powyższą kontrolę w przedsiębiorstwie przeprowadzono w oparciu o imienne upoważnienie [...] Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] marca 2009 r., nr [...].
Stwierdzone naruszenia, polegające na wykonywaniu transportu drogowego bez wymaganej licencji, z wyłączeniem taksówek oraz wykonywaniu transportu drogowego osób bez wymaganego zezwolenia na liniach M. – O., O. – W. i O. – D., zamieszczono w protokole z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...], podpisanym bez zastrzeżeń przez kontrolowanego przedsiębiorcę.
Pismem z dnia [...] kwietnia 2009 r. organ I instancji powiadomił skarżącego o wszczęciu z urzędu postępowania oraz wezwał go do ustosunkowania się do zarzutów oraz przedłożenia stosownych dokumentów.
W dniu [...] czerwca 2009 r. [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego wydał decyzje nr [...] nakładającą na skarżącego karę pieniężną w wysokości 26.000 złotych.
Organ II instancji postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2009 r., nr [...] stwierdził niedopuszczalność wniesienia odwołania, z uwagi na niedoręczenie decyzji organu I instancji pełnomocnikowi skarżącego.
W dniu [...] września 2009 r., do siedziby Głównego Inspektora Transportu Drogowego wpłynęło odwołanie wniesione przez ww. pełnomocnika.
Organ odwoławczy decyzją z dnia [...] listopada 2009 r., nr [...] uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Organ odwoławczy wskazał, iż nie poinformowano pełnomocnika skarżącego o fakcie przesłuchania świadków, co narusza przepisy procedury administracyjnej. Wskazano także, iż organ I instancji powinien ustalić, czy przedsiębiorca posiada licencję na wykonywanie międzynarodowego zarobkowego transportu drogowego osób.
Pismem z dnia [...] grudnia 2009 r. organ I instancji zwrócił się z zapytaniem do Biura Obsługi Transportu Międzynarodowego w W., czy przedsiębiorca prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą B. S. P. z siedzibą w D. posiada licencję na wykonywanie międzynarodowego transportu drogowego osób lub rzeczy.
Otrzymana odpowiedź BOTM w dniu [...] stycznia 2010 r., jednoznacznie wskazywała, że ww. przedsiębiorca nie posiada licencji międzynarodowej na wykonywanie transportu drogowego osób lub rzeczy.
Pełnomocnik skarżącego został zawiadomiony pisemnie w dniu [...] grudnia 2009 r. o toczącym się postępowaniu prowadzonym z urzędu wobec ww. przedsiębiorcy.
Po wcześniejszym zawiadomieniu, w dniu [...] stycznia 2010 r., przesłuchano w charakterze świadka: przedsiębiorcę oraz jego syna.
W dniu [...] marca 2010 r. organ I instancji, powołując się na przepisy art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 125, poz. 874 ze zm. – dalej także u.t.d.) oraz Lp. 1.1 i Lp. 2.1 tabeli stanowiącej załącznik do cyt. ustawy – po ponownym rozpatrzeniu sprawy wydał decyzję nr [...] o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 26.000 złotych za stwierdzone w protokole kontroli naruszenia. W uzasadnieniu swojej decyzji, organ I instancji wskazał, że skarżący oraz jego małżonka i syn, nie negują przekazania licencji W. S. na wykonywanie krajowego transportu drogowego osób oraz zezwoleń na wykonywanie przewozów regularnych na rzecz skarżącego – B. S. Z protokołów przesłuchania świadków wynika, iż skarżący wykonywał przewozy na liniach regularnych, pomimo nieposiadania odpowiedniej licencji. Dowodem w sprawie świadczącym o tym, iż w okresie z przed uzyskania przez skarżącego odpowiedniej licencji wykonywał przewozy na liniach regularnych, były raporty kasowe w kas fiskalnych zainstalowanych w pojazdach wykonujących przewozy regularne osób. Na raportach tych widniała nazwa firmy wykonującej przewóz P. B. S. oraz NIP nadany przedsiębiorcy. Zatem organ uznał, że w chwili kontroli doszło do naruszenia przepisów prawa w zakresie obowiązku posiadania licencji. Zdaniem organu skarżący winien, jako odrębny podmiot prowadzący działalność gospodarczą, złożyć wniosek o wydanie licencji. Wniosek taki mogą złożyć łącznie wszyscy przedsiębiorcy działający w formie spółki cywilnej, jednakże na wniosku tym muszą złożyć swoje podpisy. W takim przypadku w jednej licencji zostają wskazani imiennie wszyscy przedsiębiorcy. Jednakże licencja może być także wydana poszczególnym wspólnikom oddzielnie, jeżeli złożyli odrębne wnioski. Odnośnie naruszeń polegających na wykonywaniu przewozów regularnych osób na liniach M. – O., O. – W. i O. – D., organ I instancji stwierdził, że małżonka skarżącego uzyskała licencję na wykonywanie krajowego transportu drogowego osób w dniu [...] lipca 2003 r. w dalszej kolejności uzyskała zezwolenia na wykonywanie przewozów regularnych osób na linii M. – O. w dniu [...] grudnia 2006 r., na linii O. – W. w dniu [...] kwietnia 2007 r., na linii O. – D. w dniu [...] lipca 2007 r. Zgodnie z przekazaną informacją z Urzędu Miasta w O. i Urzędu Marszałkowskiego Województwa [...] – o powyższe zezwolenia wystąpiła W. S. na podstawie posiadanej licencji z dnia [...] lipca 2003 r. Z powodu ciężkiej choroby przekazała ona ww. uprawnienia swemu mężowi jeszcze przed okresem podlegającym kontroli, tj. przed dniem [...] marca 2008 r., a skarżący przewozy na ww. liniach wykonywał. Organ uznał, że niezbicie świadczą o tym również raporty kasowe z kas fiskalnych zainstalowanych w pojazdach wykonujących przewozy regularne osób. Na raportach tych widnieje nazwa firmy wykonującej przewóz P. B. S. oraz nr NIP nadany dla skarżącego.
Skarżący, reprezentowany przez radcę prawnego, wniósł w dniu [...] marca 2010 r. odwołanie od ww. decyzji organu I instancji do Głównego Inspektora Transportu Drogowego. Wnosząc o jej uchylenie oraz umorzenie postępowania administracyjnego, ewentualnie uchylenie w całości zaskarżonej decyzji przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I instancji, skarżący podniósł w uzasadnieniu, iż w świetle obowiązujących przepisów dopuszczalne jest bez ograniczeń powierzenie wykonywania przewozu innemu przewoźnikowi, a przekazanie zezwolenia przewoźnikowi wykonującemu przewóz na podstawie art. 5 Prawa przewozowego nie jest odstąpieniem zezwolenia osobie trzeciej skutkującym cofnięciem zezwolenia. Zaznaczył również, iż wykonywany przewóz przez skarżącego był przewozem powierzonym przez osobę uprawnioną do jej wykonywania oraz stanowił pomoc małżeńską, bowiem skarżący oraz W. S., która powierzyła skarżącemu wykonywanie przewozu pozostają w związku małżeńskim, również dochody uzyskane z wykonywanych przewozów stanowią majątek wspólny małżonków, wobec czego nie można się zgodzić z twierdzeniem organu I instancji, że to B. S. czerpał korzyści materialne ze sprzedaży biletów.
W wyniku rozpatrzenia odwołania Główny Inspektor Transportu Drogowego – działając na podstawie 138 § 1 pkt 2 k.p.a., art. 4 pkt 7, art. 5 pkt 1, art. 8, art. 18 ust. 1, art. 18b ust. 1 pkt 7, art. 92 ust. 1 u.t.d., art. 5 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. Prawo przewozowe (Dz.U. z 2000 r. Nr 50, poz. 601 ze zm.) oraz Lp. 1.1, Lp. 2.1 załącznika do ww. ustawy - decyzją z dnia [...] maja 2010 r. nr [...]- uchylił decyzję organu I instancji w całości i nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości 14.000 złotych z tytułu wykonywania transportu drogowego bez wymaganej licencji z wyłączeniem taksówek oraz wykonywanie transportu drogowego osób bez wymaganego zezwolenia.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy zważył, iż organ I instancji dokonał prawidłowej oceny stanu faktycznego i prawidłowo zastosował przepisy ustawy o transporcie drogowym, bowiem zgodnie z art. 13 ust. 2 u.t.d. organ, który udzielił licencji, przenosi, w drodze decyzji administracyjnej, uprawnienia z niej wynikające w razie:
- śmierci osoby fizycznej posiadającej licencję i wstąpienia na jej miejsce spadkobiercy, w tym również osoby fizycznej będącej wspólnikiem w szczególności spółki jawnej lub spółki komandytowej,
- połączenia, podziału lub przekształcenia, zgodnie z odrębnymi przepisami, przedsiębiorcy posiadającego licencję, pod warunkiem spełnienia przez przedsiębiorcę, przejmującego uprawnienia wynikające z licencji, wymagań określonych w art. 5 ust. 3
W ocenie organu odwoławczego zgromadzony w sprawie materiał dowodowy w sposób jednoznaczny wskazuje także, że strona skarżąca wykonywała przewóz regularny bez wymaganego zezwolenia, był on wykonywany przez przedsiębiorcę na liniach regularnych, posługując się zezwoleniami, które uzyskała jego małżonka. Zdaniem organu niezasadne było także powoływanie się przez skarżącego na art. 5 Prawa przewozowego, bowiem nie ma on zastosowania w sprawie, gdyż w okresie, kiedy wykonywał on przewozy na liniach regularnych, nie miał licencji na wykonywanie transportu drogowego i nie można go traktować jako przewoźnika. O tym, czy dany przewóz jest powierzony na podstawie art. 5 Prawa przewozowego, czy też należy go kwalifikować jako działalność gospodarczą polegającą na wykonywaniu przewozów regularnych, która zgodnie z art. 18 u.t.d. wymaga uzyskania stosownego zezwolenia decyduje szereg okoliczności - takich jak organizacja przewozu, dystrybucja biletów, rozliczenia finansowe i odpowiedzialność za szkody wyrządzone przy przewozie osób i rzeczy. W ocenie organu odwoławczego zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wyklucza możliwość przyjęcia, że wykonywane w okresie kontroli przewozy były przewozami powierzonymi na podstawie wskazanego wyżej przepisu. Ze złożonych zeznań wynika, że kontrolowane przewozy wykonywane były na rzecz i w imieniu skarżącego, który przejął również ciężar jego organizacji – dowodem są raporty kasowe w kas fiskalnych zainstalowanych w pojazdach wykonujących przewozy regularne osób. Na raportach tych widnieje nazwa firmy wykonującej przewóz P. B. S. oraz NIP nadany przedsiębiorcy. Zatem – zdaniem organu - przewóz osób wykonywany był przez przedsiębiorcę na liniach regularnych w ramach prowadzonej przez niego działalności gospodarczej polegającej na wykonywaniu regularnych przewozów osób, a nie w ramach powierzenia wykonywania przewozów na zasadzie art. 5 Prawa przewozowego. Tym samym skarżący zgodnie z art. 18 u.t.d. winien posiadać zezwolenie na wykonywanie tego typu działalności. Organ II instancji podniósł również, że w myśl przepisu art. 4 pkt 7 u.t.d., przewóz regularny to publiczny przewóz osób i ich bagażu w określonych odstępach czasu i określonymi trasami, na zasadach określonych w ustawie i w ustawie z dnia 15 listopada 1984 r. - Prawo przewozowe. Przewozem regularnym specjalnym natomiast jest niepubliczny przewóz regularny określonej grupy osób, z wyłączeniem innych osób (art. 4 pkt 9 u.t.d.). Biorąc pod uwagę powyższe definicje przewozu regularnego i regularnego specjalnego, organ uznał, że z uwagi na podmioty, do których kierowane są oba rodzaje przewozów, nie ma możliwości ich łączenia na długości jednej trasy.
Na powyższą decyzję skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika, wniósł w dniu [...] czerwca 2010 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji, skarżący zarzucił:
- naruszenie art. 7 k.p.a w zw. z art. 5 Prawa przewozowego oraz art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego - wyrażające się błędnym przyjęciu, iż skarżący nie był uprawniony do wykonywania przewozów na podstawie zezwolenia udzielonego na rzecz P. zatem, że wykonywane w okresie kontroli przewozy nie były przewozami powierzonymi podstawie art. 5 Prawa przewozowego oraz że niedopuszczalne jest współdziałanie małżonków w ramach obowiązku wzajemnej pomocy,
- naruszenie art. 92 ust 1 ustawy o transporcie drogowym w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. – wyrażające się w zaniechaniu przeprowadzenia pełnego postępowania dowodowego i nieodniesieniu się przez organ do wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności.
W uzasadnieniu skarżący podniósł, iż jego żona była ciężko chora i nie mogła, z przyczyn od siebie niezależny kierować przedsiębiorstwem. Skarżący wskazał jednocześnie, iż W. S. składając wniosek o wydanie licencji, nie posiadała pojazdów, które byłyby na niego zarejestrowane, nigdy nie zatrudniała kierowców, a także nie posiadała kas fiskalny zarejestrowanych na swoje imię i nazwisko. Stwierdził, że od początki działalności gospodarczej W. S. zakładała ścisłą współpracę z innym przedsiębiorcą, którym jest jej mąż. Ustalona między małżonkami współpraca polegała na tym, że B. S. miał świadczyć na rzecz przedsiębiorcy – przewoźnika W. S. usługi w zakresie najmu pojazdów oraz zapewnienia usług kierowców do obsługi linii komunikacyjnych. Małżonkowie pozostawali w ustawowej wspólności majątkowej. Skarżący wskazał również, iż przewozy wykonywane na kontrolowanych liniach komunikacyjnych nie były prowadzone przez stronę postępowania – B. S., a stanowiły przewozy wykonywane przez jego małżonkę - posiadacza licencji oraz zezwoleń, która w ramach prowadzonej działalności korzystała z pomocy swojego męża, prowadzącego działalność gospodarczą. W takim stanie rzeczy skarżący zarzucił, że organ błędnie przyjął, iż B. S. wykonywał przewozy regularne na wskazanych w decyzji trasach w imieniu własnym, a tym samym bezpodstawnie stwierdził, że strona postępowania dopuściła się naruszeń przepisów ustawy, polegających na wykonywaniu przewozu drogowego bez licencji oraz zezwolenia. Dlatego też w przedmiotowej sprawie - zdaniem strony - nie doszło do naruszenia prawa, a zatem niezasadne było nałożenie kary pieniężnej.
W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ podkreślił ponownie, iż w okresie od [...] marca 2008 r. do [...] listopada 2008 r. skarżący wykonywał transport drogowy bez wymaganej licencji. Zdaniem organu, skoro skarżący nie posiadał w owym okresie licencji, to nie można go było traktować jak przewoźnika, zaś małżonka nie mogła mu skutecznie powierzyć wykonywania przewozów, bowiem licencja jest uprawnieniem osobistym w sferze stosunków publicznoprawnych, decyzją administracyjną, wydawaną na wniosek zainteresowanego podmiotu (przedsiębiorcy) w celu uzyskania zgody na podejmowanie i prowadzenie działalności gospodarczej. Z tego względu - zdaniem organu - nie może być przedmiotem obrotu dokonywanego w drodze czynności cywilnoprawnych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.
Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).
W ocenie Sądu analizowana pod tym kątem skarga B. S. – prowadzącej działalność gospodarczą pod firmą P. z siedzibą w D. nie zasługuje na uwzględnienie i podlega oddaleniu, albowiem zaskarżona decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego nie narusza przepisów prawa.
Przedmiotowa decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] maja 2010 r. wydana w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej w wysokości 14.000 złotych za naruszenia polegające na wykonywaniu transportu drogowego bez wymaganej licencji oraz wykonywaniu transportu drogowego osób bez wymaganego zezwolenia, nie narusza zarówno przepisów prawa materialnego wskazanych w ustawie z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, jak również przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, w tym w szczególności art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., oraz art. 107 § 3 k.p.a., w stopniu mogącym mieć jakikolwiek istotny wpływ na ostateczny wynik sprawy.
Zdaniem Sądu organ administracji wyczerpująco zbadał wszystkie okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą oraz przeprowadził dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej i oficjalności (art. 7 i art. 77 k.p.a.). Organ odwoławczy nie dopuścił się – w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – obrazy zasady swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.), albowiem organ oparł się na materiale prawidłowo zebranym w toku kontroli, dokonując jego wszechstronnej i jasnej oceny.
Zgodnie z przepisem art. 92 ust. 1 u.t.d., kto wykonuje transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 15.000 złotych.
Na wstępie rozważań prawnych, należy wskazać, iż przewoźnikiem drogowym, w rozumieniu art. 14 pkt 15 ustawy o transporcie drogowym, jest przedsiębiorca, który posiada wymagane prawem uprawnienia do wykonywania działalności gospodarczej w zakresie transportu drogowego. Zasadniczym elementem omawianej definicji ustawowej jest zatem kwestia posiadania wymaganej licencji, a nie fizyczne świadczenie usług z zakresu transportu drogowego. Stanowisko to znajduje swoje odzwierciedlenie w orzecznictwie WSA w Warszawie, który wskazał w wyroku z dnia 25 listopada 2005 r., sygn. akt VI SA/Wa 1144/05, LEX nr 213445, że "wykonującym transport drogowy jest każdy, kto prowadzi działalność gospodarczą określoną w art. 4 pkt 1-3 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, niezależnie od tego, czy jest do tego uprawniony na podstawie licencji, czy też nie. Natomiast przewoźnikiem w rozumieniu ustawy jest tylko ta osoba, która wykonuje transport drogowy na podstawie stosownego administracyjnego uprawnienia".
W myśl art. 4 pkt 17 u.t.d. licencja jest decyzją administracyjną wydaną przez ministra właściwego do spraw transportu lub określony w ustawie organ samorządu terytorialnego, uprawniającą do podejmowania i wykonywania działalności gospodarczej w zakresie transportu drogowego. Stosownie do art. 5 ust. 1 u.t.d. uzyskania odpowiedniej licencji wymaga podjęcie i wykonywanie transportu drogowego.
Postępowanie w sprawie udzielenia licencji na wykonywanie transportu drogowego jest typowym postępowaniem administracyjnym, wszczynanym na wniosek strony, nie z urzędu. Zatem to przedsiębiorca występuje do organu uprawnionego do udzielenia licencji z wnioskiem o jej wydanie. Ustawodawca nie określił wzoru wniosku o udzielenie licencji na wykonywanie transportu drogowego. Elementy obligatoryjne wniosku o udzielenie licencji oraz wykaz dokumentów, które powinny być do niego załączone, określają przepisy art. 8 ust. 2 i 3. Stosownie do art. 8 ust. 2 u.t.d. wniosek ten powinien zawierać następujące dane:
1. oznaczenie przedsiębiorcy, jego siedziby i adresu - wskazanie firmy przedsiębiorcy, miejscowości, w której przedsiębiorca prowadzi działalność gospodarczą, wraz z adresem;
2. podanie numeru w rejestrze przedsiębiorców albo w ewidencji działalności gospodarczej - numeru nadawanego w Krajowym Rejestrze Sądowym lub numeru z ewidencji prowadzonej odpowiednio przez wójta, burmistrza lub prezydenta miasta),
3. określenie rodzaju i zakresu, a w krajowym transporcie drogowym taksówką - także obszaru - wskazanie, czy transport drogowy będzie wykonywany w zakresie przewozu osób lub rzeczy, o zasięgu krajowym czy międzynarodowym;
4. podanie rodzaju i liczby pojazdów samochodowych, którymi dysponuje przedsiębiorca ubiegający się o udzielenie licencji;
5. określenie czasu, na jaki licencja ma być udzielona - wskazanie okresu ważności licencji w przedziale od 2 do 50 lat; czas ważności licencji liczony jest od daty jej udzielenia, tj. daty wydania decyzji administracyjnej (licencji).
Organ udzielający licencji wydaje wypis lub wypisy w liczbie odpowiadającej liczbie pojazdów samochodowych określonych we wniosku o udzielenie licencji (art. 11 ust. 3 u.t.d.).
W ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie, z brzmienia wyżej powołanych przepisów ustawy o transporcie drogowym w sposób jednoznaczny wynika, iż adresatem licencji jest podmiot, który złożył wniosek o jej udzielenie.
Jak wynika z akt sprawy, skarżący uzyskał rzeczoną licencję w dniu [...] listopada 2008 r. Kontrola w przedsiębiorstwie dotyczyła okresu od [...] marca 2008 r. do [...] marca 2009 r., zatem w okresie objętym kontrolą, tj. od dnia [...] marca do dnia [...] listopada 2008 r. skarżący B. S. nie posiadał licencji na transport drogowy osób, bowiem treść art. 13 ust. 1 u.t.d. statuuje zakaz przenoszenia uprawnień administracyjnoprawnych wynikających z licencji i obrotu cywilnoprawnego licencją. Regulacja ta jest konsekwencją uznania licencji na wykonywanie transportu drogowego za osobiste podmiotowe uprawnienie o charakterze publicznoprawnym oraz braku możliwości jej zbycia i uznanie licencji za tzw. res extra commercium. Bezwzględny zakaz zbywania licencji na wykonywanie transportu drogowego w obrocie cywilnoprawnym potwierdza expressis verbis przepis art. 13 ust. 1 u.t.d. Stosownie bowiem do tej regulacji licencji nie można odstępować osobom trzecim ani przenosić uprawnień z niej wynikających na osobę trzecią. Omawiana regulacja stanowi wyraz ugruntowanej w doktrynie i orzecznictwie prawa administracyjnego tezy o braku sukcesji praw i obowiązków wynikających z decyzji administracyjnej. Jak trafnie zauważa J. Borkowski uprawnienia wynikające z decyzji administracyjnej (a więc również z licencji na wykonywanie transportu drogowego) mogą zostać przeniesione jedynie z mocy konkretnego przepisu prawa, a nie z woli stron (vide: J. Borkowski /w:/ B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2006, komentarz do art. 30 k.p.a.; tak również: R. Strachowska /w:/ R. Strachowska, Ustawa o transporcie drogowym. Komentarz, ABC, 2010).
Wobec tak przedstawionego stanu prawnego, Sąd uznał, iż zasadnym było nałożenie na skarżącego kary pieniężnej przewidzianej w Lp. 1.1 załącznika do u.t.d.
W odniesieniu do stwierdzonego przez organy Inspekcji Transportu Drogowego drugiego naruszenia, polegającego na wykonywaniu transportu drogowego osób bez wymaganego zezwolenia, Sąd nie znalazł również podstaw do kontestowania ustaleń w tym zakresie.
Art. 18 ust. 1 u.t.d. stanowi, że wykonywanie przewozów regularnych wymaga zezwolenia wydanego przez właściwy organ, które (zgodnie z art. 87 ust. 1 pkt 2 lit. a tej ustawy) kierowca pojazdu samochodowego jest obowiązany mieć przy sobie i okazać na żądanie uprawnionego organu kontroli.
Przepisy art. 18 ust. 1a i 1b u.t.d. dopuszczają możliwość wykonywania tymczasowo przewozów regularnych osób bez uzyskania zezwolenia w przypadku klęsk żywiołowych lub wystąpienia zakłóceń w przewozach wykonywanych przez podmioty innych gałęzi niż transport drogowy. W takim przypadku przewoźnik drogowy i podmiot, w zastępstwie którego przewozy są wykonywane, obowiązani są zawrzeć pisemne porozumienie określające warunki i termin wykonywania tych przewozów oraz zgłosić ten fakt właściwemu organowi, o którym mowa w ust. 1 pkt 1. Sytuacja taka nie miała jednak miejsca w niniejszej sprawie.
Z kolei przepis art. 24 ust. 4 pkt 4 u.t.d. przewiduje możliwość powierzenia wykonywania przewozu regularnego osób, w rozumieniu art. 5 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. – Prawo przewozowe, przez przewoźnika w ramach posiadanego przez niego zezwolenia innemu przewoźnikowi. Jak wyjaśnił to jednak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 8 sierpnia 2007 r. sygn. akt I OSK 1237/06 a skład orzekający w niniejszej sprawie stanowisko to podziela w całej rozciągłości - przepis art. 24 ust. 4 pkt 4 u.t.d. w powiązaniu z art. 5 Prawa przewozowego dopuszcza wielokrotne powierzanie przewozu innemu przewoźnikowi, jednakże okoliczności tej nie można utożsamiać ze stałym powierzeniem przewozów. Czym innym jest, bowiem wykonywanie powierzonego przewozu w ramach danego zezwolenia na podstawie odrębnego zlecenia, a czym innym prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie regularnych przewozów. To ostatnie pojęcie jest szersze i obejmuje swym zakresem nie tylko wykonanie samego przewozu, lecz również wszelkie czynności z tym związane takie jak organizacja przewozów regularnych, dystrybucja biletów czy też rozliczenia finansowe. W istocie nie chodzi nawet o częstotliwość wykonywanych przewozów, lecz ustalenie, który podmiot odpowiada za pełną organizację przewozu (vide: LEX nr 366227).
Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że w stanie faktycznym niniejszej sprawy doszło do przejęcia przez skarżącego od W. S. do stałej realizacji przewozów regularnych na liniach O. – D., M. – O. i O. – W. w ramach firmy skarżącego P., co w świetle przepisów ustawy o transporcie drogowym było niedopuszczalne. Skarżący nie mógł bowiem w ramach własnej firmy, na własny rachunek, wykonywać przewozów regularnych w oparciu o zezwolenie wydane przez właściwy organ dla innego przewoźnika – W. S. Z brzmienia powołanego powyżej art. 18 ust. 1 u.t.d. wynika, iż na przedsiębiorcy ciąży obowiązek uzyskania zezwolenia przez podmiot wykonujący także przewozy. Zezwolenie takie można uzyskać w sposób pierwotny, tj. od organu, a nie w sposób pochodny przez "przejęcie" go od podmiotu, któremu uprzednio zezwolenie przyznano. W żadnym razie, w art. 24 ust. 4 pkt 4 cyt. ustawy nie uregulowano kwestii cesji uprawnień administracyjnych na drodze przekazania zezwolenia przez jego beneficjenta na rzecz np. małżonka. W istocie uregulowano w nim wypadki incydentalnych (pojedynczych) przewozów przez zastępców beneficjenta zezwolenia na przewozy regularne – dalszych przewoźników, którzy w ramach swojego przedsiębiorstwa przewozów regularnych na danej linii nie wykonują. Art. 24 ust. 4 pkt 4 jest odpowiedzią na potrzeby praktyki, bowiem jego brak prowadziłby do bezcelowego cofania zezwolenia na podstawie art. 24 ust. 4 pkt 2 ustawy np. w przypadku awarii części taboru samochodowego i niemożności zapewnienia "obsługi" linii, spowodowanej zakazem posłużenia się zastępcą w takiej sytuacji.
W tym kontekście za niezasadny należy uznać także zarzut skargi dotyczący błędnej interpretacji zapisów art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, który stanowi, iż małżonkowie mają równe prawa i obowiązki w małżeństwie. Są obowiązani do wspólnego pożycia, do wzajemnej pomocy i wierności oraz do współdziałania dla dobra rodziny, którą przez swój związek założyli. W niniejszej sprawie do czynienia mamy ze sferą władztwa administracyjnego, a art. 18 ust. 1 u.t.d. nakłada obowiązek uzyskania zezwolenia przez przedsiębiorcę. Zarówno W. S. jak i B. S. mają zarejestrowane niezależne działalności gospodarcze - są zatem przedsiębiorcami - i co wymaga podkreślenia - są dwoma odrębnymi podmiotami prawa, co potwierdzają odpowiednie wypisy z ewidencji działalności gospodarczej, gdzie odpowiednio pod numerem [...] widnieje przedsiębiorąca W. S. P., a pod numerem [...] przedsiębiorca B. S. P., który zgodnie z ww. dokumentem, prowadzi zgodnie z PKD nieco inną działalność gospodarczą ([...]) niż małżonka. Ustawa o transporcie drogowym nakłada określone obowiązki na przedsiębiorców, niezależnie od tego, czy ci przedsiębiorcy są ze sobą związani węzłami rodzinnymi, jedynie w przypadku wykonywania przewozu na potrzeby własne przewiduje odstępstwo od powyższej reguły, gdyż osoba udzielająca okazjonalnie pomocy swemu małżonkowi w prowadzonej przez niego działalności gospodarczej i wykonująca w ramach tej pomocy określoną pracę fizyczną, czy czynność techniczną, działając za małżonka prowadzącego działalność gospodarczą, działa w jego imieniu, a działanie takie winno być traktowane jako podejmowane przez prowadzącego działalność gospodarczą małżonka. Taka sytuacja nie ma miejsca na gruncie niniejszej sprawy, a przepisy ustawy o transporcie drogowym w odniesieniu do zezwoleń są jasne i klarowne, a ich interpretacja przez organ Inspekcji Transportu Drogowego nie budzi wątpliwości Sądu.
Reasumując, Sąd uznał, iż przewóz regularny na wskazanych powyżej liniach regularnych był prowadzony przez skarżącego w ramach prowadzonej prze niego działalności gospodarczej, a nie w ramach powierzenia wykonywania przewozów w oparciu o art. 5 Prawa przewozowego, o czym świadczy m.in. fakt, że wszystkie pojazdy, którymi były wykonywane przewozy regularne - są własnością skarżącego, na niego opiewają także wydruki z kas fiskalnych, a sam skarżący w złożonych zeznaniach nie negował faktu wykonywania powyższych przewozów. Ponadto należy wyraźnie wskazać, iż skarżący w ogóle nie mógł wykonywać przewozów w oparciu o art. 5 ustawy – Prawo przewozowe, albowiem nie był przewoźnikiem, w rozumieniu przepisów u.t.d., a tylko przedsiębiorca będący przewoźnikiem może mieć powierzone przez innego przewoźnika wykonanie przewozu na podstawie wskazanego przepisu Prawa przewozowego.
Wobec tak poczynionych ustaleń, prawidłowe było uznanie, że skarżący dopuścił się naruszenia przewidzianego w lp. 2.1 załącznika do u.t.d., skoro wykonywał transport drogowy osób bez wymaganego zezwolenia.
W ocenie Sądu zaskarżona decyzja nie nosi cech dowolności, a organy administracji obu instancji prawidłowo oceniły zaistniały w sprawie stan faktyczny w świetle obowiązujących przepisów prawa. Sąd nie dopatrzył się w działaniu organu nieprawidłowości, gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy i jego ocenę w świetle zastosowanych przepisów prawa.
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – orzekł, jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło