VI SA/Wa 1596/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący sędzia WSA Danuta Szydłowska po rozpoznaniu w dniu 21 lipca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Z. w P. na postanowienie Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego postanawia: odrzucić skargę Wnioskiem z 22 stycznia 2021 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddział w P. (dalej też ZUS), zwrócił się do [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia o zajęcie stanowiska w sprawie podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu T. D. z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności w spółce [...]. We wniosku ZUS poinformował, że Strona nie posiadając innego tytułu do ubezpieczeń społecznych dokonała zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność w okresie od dnia 1 stycznia 2019 r. do dnia 31 grudnia 2019 r. pełniąc funkcję prezesa zarządu w Spółce N. Sp. z o.o. Wnioskodawca wskazał, że z danych zawartych na stronie internetowej Ministerstwa Sprawiedliwości (https://ems.ms.gov.pl/krs), wynika, że Strona od dnia 29 grudnia 2017 r. do nadal figuruje jako prezes zarządu spółki N. Sp. z o.o. oraz w tym okresie nie posiadała statusu wspólnika. Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia, w imieniu którego działa Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej organ), postanowieniem z [...] marca 2021 r. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie ustalenia obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego T. D. z tytułu pełnienia funkcji prezesa w spółce N. Podstawę prawą postanowienia stanowił art. 61a § 1Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej k.p.a.) w zw. z z art. 102 ust. 7, art. 109 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz. U. 2020 poz. 1398 ze zm.) oraz art. 8 ust. 6 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. 2021 r. poz. 423 ze zm.). W uzasadnieniu postanowienia organ wyjaśnił, ze jeżeli dana osoba nie spełnia warunków do objęcia ubezpieczeniem społecznym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej jako prezes spółki z o.o. - to nie podlega również ubezpieczeniu zdrowotnemu. Strona nie posiadała innego tytułu do ubezpieczeń społecznych, zatem prawomocne rozstrzygnięcie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w oparciu o art. 6 ust. 1 pkt 5 w związku z art. 13 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych ma kompetencje do określania, czy Strona spełnia przesłanki do podlegania ubezpieczeniom społecznym i ubezpieczeniu zdrowotnemu. Oznacza to, że uznanie przez sąd powszechny bądź Zakład Ubezpieczeń Społecznych w prawomocnej decyzji bądź wyroku podleganie bądź nie podleganie ubezpieczeniu społecznemu z tytułu pełnienia funkcji prezesa spółki rozstrzyga o podleganiu obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tego tytułu. Tym samym wydanie decyzji przez Prezesa NFZ w sprawie objęcia Strony ubezpieczeniem zdrowotnym jest bezprzedmiotowe, albowiem prawomocne rozstrzygnięcie, że dana osoba nie podlega ubezpieczeniom społecznym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności jako prezes spółki z o.o. rozstrzygnie, że dana osoba nie podlega ubezpieczeniu zdrowotnemu z tego tytułu. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Zakład Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddział w P. zaskarżonemu postanowieniu zarzucił: - naruszenie art. 61 a k.p.a. poprzez przyjęcie, że w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki do odmowy wszczęcia postępowania, - naruszenie art. art. 109 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 roku o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tj. Dz.U. z 2020 poz. 1398 ze zm.) poprzez jego nie zastosowanie, - naruszenie art. 109 ust. 3a ww. ustawy poprzez uznanie, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych jako Wnioskodawca nie przedłożył wystarczających dokumentów pozwalających na wszczęcie postępowania o wydanie decyzji w przedmiocie podlegania przez T. D. ubezpieczeniu zdrowotnemu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga, jako niedopuszczalna, podlega odrzuceniu, gdyż została wniesiona przez podmiot, który nie posiada w sprawie legitymacji do jej wniesienia. Przesłankę dopuszczalności skargi stanowi legitymacja skargowa podmiotu, który inicjuje postępowanie sądowoadministracyjne. Oczywisty brak tej legitymacji skutkuje odrzuceniem skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2019, poz. 2325, dalej p.p.s.a), jako niedopuszczalnej. Oceniając legitymację skargową uwzględnić należy, iż zgodnie z art. 50 § 1 i § 2 p.p.s.a. uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym, a także inny podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi. Definiując w art. 28 k.p.a. pojęcie strony postępowania administracyjnego ustawodawca wskazał na interes prawny, który rozumiany jest jako istnienie związku między sferą indywidualnych praw i obowiązków określonego podmiotu, a działaniem organu. Jak stanowi przepis stroną jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. O tym, czy określonemu podmiotowi będzie służyło prawo strony w konkretnym postępowaniu administracyjnym, decyduje zatem norma prawna, z której wynikają wprost określone prawa i obowiązki. Interes prawny musi bowiem wynikać z określonego przepisu prawa odnoszącego się wprost do sytuacji danego podmiotu, a więc dotyczyć sfery prawnej tego podmiotu bezpośrednio. Od tak pojmowanego interesu prawnego odróżnić natomiast należy interes faktyczny, to jest stan, w którym podmiot wprawdzie jest bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy, jednakże nie może tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa powszechnie obowiązującego, mającymi stanowić podstawę skutecznego żądania stosownych czynności organu administracji. Brak bezpośredniości wpływu sprawy na sferę prawną osoby nie pozwala na uznanie jej za stronę postępowania i prowadzi do stwierdzenia braku legitymacji w postępowaniu administracyjnym. W niniejszej sprawie skarga została wniesiona przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddział w P. na postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie ustalenia obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego T. D. z tytułu pełnienia funkcji prezesa w spółce N. W ocenie Sądu Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) nie posiada interesu prawnego w rozstrzygnięciu merytorycznym sprawy, co stanowi o braku legitymacji do wniesienia skargi do Sądu. Zgodnie z art. 109 ustawy o świadczeniach: 1. Prezes Funduszu rozpatruje indywidualne sprawy z zakresu ubezpieczenia zdrowotnego. Do indywidualnych spraw z zakresu ubezpieczenia zdrowotnego zalicza się sprawy dotyczące objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym i ustalenia prawa do świadczeń. 2. Do spraw, o których mowa w ust. 1, nie należą sprawy z zakresu wymierzania i pobierania składek na ubezpieczenie zdrowotne należące do właściwości organów ubezpieczeń społecznych. 3. Wniosek o rozpatrzenie sprawy, o której mowa w ust. 1, zgłasza ubezpieczony, a w zakresie objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym wniosek może zgłosić w szczególności Zakład Ubezpieczeń Społecznych, Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego lub członek rodziny ubezpieczonego, także w zakresie dotyczącym objęcia ubezpieczeniem w okresie poprzedzającym złożenie wniosku. 3a.W przypadku gdy wnioskodawcą jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych albo Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, do wniosku, o którym mowa w ust. 3, wnioskodawca dołącza kopie posiadanych dokumentów i informacje uzasadniające treść żądania. 4. Prezes Funduszu rozpatruje sprawy, o których mowa w ust. 1, w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia ich wniesienia, wydając decyzję. Uzasadnienie decyzji sporządza się z urzędu. 5. Decyzja Prezesa Funduszu wydawana w sprawach, o których mowa w ust. 1, jest ostateczna i przysługuje od niej skarga do sądu administracyjnego. 6. W sprawach, o których mowa w ust. 1, w zakresie nieregulowanym niniejszą ustawą, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Dokonując analizy cytowanych wyżej przepisów podzielić należy pogląd wyrażony w orzecznictwie sądowym, że mają one charakter wyłącznie kompetencyjny, a ZUS składając wniosek o rozpatrzenie indywidualnej sprawy w zakresie ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego nie działa jako nosiciel własnego interesu prawnego w rozumieniu art. 28 k.p.a., lecz jako podmiot władzy publicznej wykonujący ustawowo przyznane mu kompetencje. Tym samym działa w granicach własnych przyznanych mu ustawowo, kompetencji - nie zaś w granicach własnego interesu prawnego organu. Samo złożenie wniosku przez ZUS, w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego konkretnej osoby fizycznej, nie generuje jego własnego interesu prawnego, a w konsekwencji nie sprawia, że staje się stroną prowadzonego w tym przedmiocie postępowania administracyjnego (por. wyroki WSA w Warszawie z 15 grudnia 2011 r. VI SA/Wa 1524/11 i z 27 kwietnia 2015 r. VI SA/Wa 2973/14 oraz wyrok NSA z 9 sierpnia 2017 r. II GSK 3264/15, postanowienie NSA z 20 września 2019 r. II GSK 762/19). Pojęcie "interes prawny" użyte w art. 50 § 1 p.p.s.a. obejmuje swoim zakresem pojęcie interesu prawnego z art. 28 k.p.a. Przyjąć zatem należy, że przysługiwanie przymiotu strony w postępowaniu administracyjnym determinuje przymiot strony tego podmiotu w postępowaniu sądowoadministracyjnym (por. uchwała składu 7 sędziów NSA 16 lutego 2016 r. I OPS 2/15). Brak po stronie ZUS przymiotu strony postępowania administracyjnego skutkuje brakiem legitymacji do wniesienia skargi do sądu; brak interesu prawnego ZUS w postępowaniu inicjowanym na podstawie art. 109 ustawy o świadczeniach, powoduje brak legitymacji do wniesienia skargi sądowoadministracyjnej w tym przedmiocie. Istnienie po stronie skarżącego interesu prawnego jest, w świetle art. 50 § 1 p.p.s.a., niezbędnym warunkiem dopuszczalności skargi. Żaden przepis ustawy, ani inny przepis prawa materialnego nie przyznaje natomiast ZUS prawa do wniesienia skargi w przedmiotowej sprawie. Skutkiem tego strona skarżąca nie należy do kręgu podmiotów wymienionych w art. 50 p.p.s.a. Wprawdzie ww. postanowienie z [...] marca 2021 r. zostało skierowane również do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddziału w P., jednak - z uwagi na ww. status tego podmiotu nie jako do strony, ale do podmiotu będącego wnioskodawcą w sprawie legitymującym się wyłącznie interesem faktycznym, a nie prawnym. Brak legitymacji skargowej podmiotu (ZUS), który zainicjował przed organem postępowanie administracyjne skutkuje odrzuceniem skargi. Z tego powodu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że wniesiona w niniejszej sprawie skarga jest niedopuszczalna i na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. orzekł o jej odrzuceniu.