VI SA/Wa 1609/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: Joanna Kruszewska - Grońska po rozpoznaniu w dniu 30 listopada 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. P. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] maja 2010 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym p o s t a n a w i a: odmówić skarżącemu J. P. przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. We wniosku o przyznanie prawa pomocy (uzupełnionym w dniu [...] września 2010 r.) skarżący J. P. wniósł o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z rodzicami. Skarżący prowadzi wraz z matką działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej. Przedmiotem tej działalności jest fryzjerstwo (działalność w zakresie transportu drogowego skarżący zlikwidował w 2007 r.). Prowadzona działalność w 2009 r. przyniosła stratę w wysokości 36.448,19 zł, a w lipcu 2010 r. strata wyniosła 12.753,39 zł. Obecnie prowadzone są postępowania sądowe w celu wyegzekwowania od dłużników wspólników spółki cywilnej wierzytelności pochodzących z okresu prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie transportu drogowego. Rodzice skarżącego pobierają świadczenia emerytalne: matka w kwocie 1.010 zł brutto, a ojciec – w wysokości 1.605,36 zł brutto. Na skarżącym ciąży obowiązek alimentacyjny względem jego małoletniej córki w kwocie 400 zł miesięcznie. Ponadto choroba skarżącego [...] z jednej strony uniemożliwia mu podjęcie dodatkowej pracy, a drugiej strony – wiąże się z wydatkami w postaci zakupu leków oraz wizyt lekarskich. Również ojciec skarżącego jest schorowany i wymaga opieki. Skarżący wskazał, iż sporadycznie ponosi koszty utrzymania gospodarstwa domowego. Jako składniki majątku swojego i rodziców skarżący wymienił: współwłasność w 1/3 części nieruchomości budynkowej o powierzchni 2.400 m kw, współwłasność w 1/3 części w nieruchomości położnej w W., lokal mieszkalny o powierzchni 60 m kw oraz samochód osobowy marki [...]. Z dokumentów nadesłanych do akt niniejszej sprawy wynika, że skarżący regularnie przekazuje matce dziecka kwotę 400 zł miesięcznie tytułem alimentów (kserokopie dowodów nadania przekazów pocztowych [...]). Z pisma komornika sądowego z dnia [...] lutego 2010 r. wynika, iż przeciwko skarżącemu zostało wszczęte postępowanie egzekucyjne o zapłatę zaległych alimentów w wysokości 973 zł (zajęcie wierzytelności [...]). Ojciec skarżącego otrzymuje świadczenie emerytalne w kwocie 2.943,78 zł brutto, tj. 2.444,45 zł netto, a świadczenie emerytalne jego matki wynosi 1.067,11 zł brutto, przy czym podlega potrąceniu w wysokości 266,77 zł miesięcznie, co daje do wypłaty kwotę 641,30 zł (zaświadczenia Zakładu Ubezpieczeń społecznych Oddział w W. z dnia [...] października 2010 r. [...]). Skarżący przedstawił też: - kserokopie kart nr 1, 3 i 4 swojego zeznania podatkowego za rok 2009 (PIT-36) [...], - kserokopie kart nr 1, 3 i 5 zeznania podatkowego matki za rok 2009 (PIT-36) [...], - kserokopie karty nr 1 informacji skarżącego i jego matki o wysokości dochodu (straty) z pozarolniczej działalności gospodarczej w roku podatkowym 2009 [...], - ustalenie dochodu za miesiące styczeń – lipiec 2010 r. [...]. Ten ostatni z ww. dokumentów wskazuje, iż w okresie od stycznia do lipca br. skarżący poniósł z tytułu prowadzonej (wraz z matką) działalności gospodarczej stratę w wysokości 12.753,39 zł przy przychodzie w kwocie 37.129,01 zł oraz kosztach uzyskania przychodu wynoszących 49.882,40 zł. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. (dalej ppsa), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zawarte w wyżej cytowanym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie Sądu (referendarza sądowego) w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004 s. 319). W ocenie referendarza sądowego rozpoznającego niniejszy wniosek, nadesłane do akt dokumenty nie pozwalają na dokonanie oceny rzeczywistego stanu majątkowego skarżącego i jego rodziców. Tymczasem jedyną kwestią braną pod uwagę przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej jest stan majątkowy jej oraz osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym. Skarżący - pomimo wezwania Sądu – nie przedstawił informacji o wysokości miesięcznych wydatków związanych z leczeniem skarżącego i jego ojca, jak również nie nadesłał wyciągów z posiadanych przez niego i jego rodziców rachunków bankowych z okresu ostatnich 3 miesięcy. Jednocześnie nie wskazał, iż on i jego rodzice nie posiadają żadnych rachunków bankowych. Skarżący nie wyjaśnił też z czyich środków uiszczane są alimenty oraz koszty jego leczenia skoro z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej odnotowuje straty. Można jedynie domniemywać, że należności te pokrywają jego rodzice. Jednakże podkreślenia wymaga, iż Sąd (referendarz sądowy) nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzeń w sytuacji gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych skarżącego nie są znane. Sprawą skarżącego jest bowiem wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy (vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego /dalej NSA/ z dnia 11 grudnia 2008 r., sygn. akt I FZ 394/08, Lex nr 565703, a także postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego /dalej WSA/ w Gdańsku z dnia 27 lipca 2005 r., sygn. akt I SA/Gd 335/05, Lex nr 220289). Zatem skoro skarżący nie nadesłał dokumentów, w oparciu o które można by ustalić, jakimi środkami miesięcznie dysponuje on i pozostający z nim we wspólnym gospodarstwie domowym rodzice oraz na jakim poziomie kształtują się koszty ich utrzymania, to tym samym uniemożliwił ustalenie, czy poniesienie przez niego kosztów sądowych mogłoby się wiązać z uszczerbkiem uzasadniającym przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie WSA w Warszawie z dnia 12 czerwca 2006 r., sygn. akt III SA/Wa 967/06). Zauważyć przy tym należy, iż skarżący korzysta w niniejszej sprawie z pomocy profesjonalnych pełnomocników z wyboru, co z reguły wiąże się z koniecznością uiszczenia kosztów zastępstwa procesowego. W świetle powyższego nie jest możliwe uznanie, iż skarżący wypełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. W tym miejscu zaakcentować należy, że instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, co oznacza, iż może być stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną – pozbawionych środków do życia bądź których środki są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko potrzeby egzystencjalnie niezbędne (vide postanowienie NSA z dnia 19 października 2005 r., sygn. akt I GZ 107/05). W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, należało postanowić jak w sentencji.