VI SA/Wa 163/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Tomasz Sałek po rozpoznaniu w dniu 14 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi T. P. na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rejestracji używanych odbiorników telewizyjnych oraz ustalenia opłaty za ich używanie postanawia: odmówić przyznania T. P. prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. T. P. (dalej też jako "skarżący") wniósł w niniejszej sprawie o zwolnienie go od kosztów sądowych. We wniosku podniósł, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i synem. Skarżący prowadzi działalność gospodarczą, która w roku 2015 przyniosła dochód w kwocie 109 039 złotych (przy przychodzie na poziomie 370 832 złotych). Skarżący zaznaczył, że nie złożył w chwili wykonania wezwania Sądu zeznania podatkowego za rok 2016, jednakże wskazał, że poniósł stratę sięgająca kwoty 650 tysięcy złotych. W samym wniosku wyjaśnił, że przyczyna strat było fakt, niewypłacenia mu należnego wynagrodzenia za wykonane roboty. Żona skarżącego otrzymuje emeryturę w kwocie 1 361 złotych miesięcznie. Syn skarżącego w 2016 roku z tytułu zatrudnienia uzyskał łączny dochód na poziomie 13 350 złotych. Skarżący wyjaśnił, że jego rachunek bankowy został zajęty. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 2016, poz. 718 z późn. zm., dalej też jako "p.p.s.a.") przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie natomiast do treści art. 255 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Taka właśnie sytuacja miała miejsce w sprawie niniejszej, mianowicie skarżący został wezwany do potwierdzenia stosownymi dokumentami oświadczeń zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Skarżący w odpowiedzi na wezwanie Sądu nie przedstawił bowiem żadnych dokumentów obrazujących skalę uzyskiwanych przez niego dochodów (bądź straty) w roku 2016. Sam fakt, że skarżący nie był zobligowany do złożenia zeznania podatkowego, nie oznacza bowiem, że nie dysponował możliwością złożenia innych dokumentów potwierdzających wysokość uzyskiwanych przez niego w minionym roku przychodów (chociażby kopii zapisów z ksiąg rachunkowych). Nie jest więc wiadome na etapie rozpoznawania wniosku, jaka była w ubiegłym roku skala przychodów skarżącego, oraz, czy istotnie poniósł on stratę w podanej przez niego wysokości. Co więcej to właśnie kwestia wysokości przychodu, a nie odnotowanej straty ma kluczowe znaczenie dla oceny możności poniesienia przez skarżącego kosztów sądowych. Jak wskazał bowiem Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniu z dnia 25 lutego 2010 r. (sygn. akt I FZ 10/10), w przypadku przedsiębiorców, a do takich należy skarżący, miarodajną dla oceny ich zdolności płatniczych nie jest kategoria "dochodu" (rozumianego jako nadwyżka sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania), lecz "przychodu". Istnieją bowiem legalne instrumenty podatkowe pozwalające na równoważenie kosztów i przychodów, tak by w końcowym rozliczeniu obciążenie podatkowe zminimalizować, czy też w ogóle je wyeliminować. Do instrumentów takich należą choćby zwolnienia podatkowe, dokonywanie zakupów w odpowiednim okresie, obniżenie dochodu przez przesunięcie kosztów w czasie, amortyzacja majątku trwałego. Istotniejsze zatem jest to, że skarżący uzyskuje przychody z działalności gospodarczej i że przychody te kształtują się na bardzo wysokim poziomie. Bilans przychodów i kosztów tworzony jest tymczasem na potrzeby rozliczeń podatkowych, na podstawie których trudno oceniać realne korzyści z prowadzenia działalności gospodarczej w sensie ekonomicznym. Gdyby bowiem brać pod uwagę jedynie dochody skarżącego, należałoby stwierdzić, że jego działanie w obrocie profesjonalnym jest nielogiczne i nieopłacalne, skoro prowadzi nierentowną działalność. Tym samym, skoro skarżący nie przesłał na wezwanie Sądu żądanych dokumentów w zakresie dotyczącym kluczowej kwestii skali przychodów za rok ubiegły, brak było możliwości ustalenia, czy wypełnia przesłanki art. 246 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Co więcej, jest to istotna okoliczność, gdyż rok wcześniej skarżący z działalności gospodarczej uzyskał dochód sięgający kwoty 109 039 zł. (przy przychodzie na poziomie 370 832 złotych Fakt niedopełnienia obowiązku złożenia dodatkowego oświadczenia oraz dokumentów uzasadnia natomiast oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (tak też wynika z postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 września 2009 r. sygn. akt I OZ 895/09). Jeszcze raz podkreślić należy, iż zawarte w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (tak J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004 s. 319). W tym stanie rzeczy nie można uznać, że skarżący wykazał, iż spełnia warunki wskazane w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., a zatem że obiektywnie brak jest możliwości uzyskania środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla skarżącego. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało postanowić jak w sentencji.