VI SA/Wa 1647/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Kozik Sędziowie Sędzia WSA Aneta Lemiesz (spr.) Sędzia WSA Andrzej Wieczorek Protokolant sekr. sąd. Katarzyna Zielińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi W. S. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego ("GITD") decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2018 r., utrzymał w mocy decyzję GITD z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] , w której odmówił stwierdzenia nieważności decyzji GITD z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] , w sprawie nałożenia na W. S. kary pieniężnej w wysokości 3.000 zł. Podstawę faktyczną decyzji GITD z dnia [...] lipca 2013 r. stanowiło wykonywanie przejazdu w dniu [...] maja 2013 r. po drodze krajowej nr [...] wymienionej w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (Dz. U. z 2013 r., poz. 1263, ze zm.) z naruszeniem obowiązku uiszczenia opłaty, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. 2013 r., poz. 260 ze zm.). Mając na uwadze ustalenia kontroli, GITD decyzją z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] nałożył na skarżącego karę pieniężną w kwocie 3.000 złotych. GITD w decyzji z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] utrzymał w mocy ww. decyzję. Następnie skarżący pismem z dnia 5 stycznia 2018 r. wniósł o stwierdzenie nieważności ww. decyzji. Zarzucając, że decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa, skierowano ją bowiem do osoby niebędącym stroną w sprawie oraz ze narusza ona zasady demokratycznego państwa prawa. Strona wyjaśniła, że w dniu [...] maja 2013 r. wykonywała jednorazowy przejazd samochodem firmowym na polecenie pracodawcy, który był jednoczenie właścicielem tego pojazdu. Skarżący nie był zatrudniony jako kierowca, ale jako pracownik ogólnobudowlany. Właściciel pojazdu był obecny podczas przejazdu, jak i podczas kontroli drogowej. Zdaniem strony przerzucono na nią odpowiedzialności za obowiązki leżące po stronie właściciela pojazdu. Korespondencję otrzymywaną od organu strona przekazywała pracodawcy, myślała bowiem, że sprawa zostanie przez niego załatwiona. Pismem z dnia 24 kwietnia 2018 r. organ wezwał stronę do sprecyzowania żądania zawartego w piśmie z dnia 5 stycznia 2018 r., które wpłynęło do siedziby urzędu w dniu 28 marca 2018 r. poprzez wskazanie, czy ww. pismo należy traktować jako wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji GITD z dnia [...] lipca 2013 r. W piśmie z dnia 7 marca 2018 r. pełnomocnik strony potwierdził, że żądanie zawarte w piśmie z dnia 5 stycznia 2018 r. należy traktować jako wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji GITD z dnia [...] lipca 2013 r. Decyzją z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] GITD odmówił stwierdzenia nieważności decyzji GITD z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] . Pismem z dnia 6 czerwca 2018 r. pełnomocnik strony złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, wskazując, że decyzja z dnia [...] lipca 2013 r. narusza art. 2 Konstytucji RP. Wskazał, że ustalenia w niej zawarte są sprzeczne ze stanem faktycznym. Pełnomocnik strony wskazał ponadto, że ww. decyzja została skierowana do osoby nie będącą stroną postępowania. Po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Główny Inspektor Transportu Drogowego - decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2018 r. - utrzymał w mocy decyzję GITD z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] , w której odmówił stwierdzenia nieważności decyzji GITD z dnia [...] lipca 2013 r. w sprawie nałożenia na W. S. kary pieniężnej w wysokości 3.000 zł. Organ nie dopatrzył się przesłanek określonych w art. 156 k.p.a., na podstawie których mogłaby być stwierdzona nieważność decyzji. Organ wskazał, że zgodnie z art. 13k ust. 1 pkt 1 ustawy o drogach publicznych w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania decyzji z dnia 2 lipca 2013 r. (Dz. U. z 2013 r., poz.260 ze zm.): "Za przejazd po drodze krajowej kierującemu pojazdem samochodowym, o którym mowa te art. 13 ust. 1 pkt 3, za który pobiera się opłatę elektroniczną bez uiszczenia tej opłaty - wymierza się karę pieniężną w wysokości 3.000 zł." Przepis ten jest jasny i nie budzi wątpliwości. Organ w przypadku stwierdzenia naruszenia obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej został zobligowany przez ustawodawcę do nałożenia kary w określonej w przepisie wysokości (3.000 zł) na określony podmiot, tj. kierującego pojazdem. Z punktu widzenia odpowiedzialności za stwierdzone naruszenie, uwzględniając konstrukcję przywoływanego przepisu, nie jest istotne kto jest właścicielem pojazdu. Pismem z dnia 19 lipca 2018 r. pełnomocnik strony złożył skargę na powyższe rozstrzygniecie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając organowi, że decyzja z dnia [...] lipca 2013 r. narusza art. 2 Konstytucji RP. Tak jak we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wskazał, że ww. decyzja została skierowana do osoby nie będącej stroną postępowania. W. S. bezpodstawnie jest wskazany jako ten, na którym spoczywał obowiązek uiszczenia opłaty elektronicznej za przejazd wykonywany w dniu [...] maja 2013 r. Obowiązek wniesienia opłaty elektronicznej obciążał bowiem właściciela kontrolowanego pojazdu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest nieuzasadniona. W pierwszej kolejności podkreślić należy, że postępowanie, w którym wydana została zaskarżona decyzja, toczyło się w trybie nadzwyczajnym, a problem w tym postępowaniu polegał m.in. na prawidłowej wykładni pojęcia "rażące naruszenie prawa" użytego w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Otóż "rażące naruszenie prawa", o którym mowa w cytowanym powyżej przepisie, to naruszenie oczywiste, widoczne "na pierwszy rzut oka", ewidentne. Do źródłosłowia pojęcia "rażący" nawiązał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 sierpnia 2009 r., sygn. akt II FSK 534/08, w którym wskazał, że pochodzi ono od czasownika razić (np. o słońcu), czyli "kłuć w oczy", negatywnie wyróżniać się z otoczenia, nie zgadzać się z tłem. Jeżeli przyjmiemy, że tłem jest prawo, to niezgodność z nim decyzji powinna "rzucać się w oczy", "odbijać się od tła". Najogólniej rzecz ujmując proste zestawienie treści decyzji z treścią przepisu powinna wskazywać na ich wzajemną sprzeczność. Tak więc analizowane pojęcie dotyczy przypadków ciężkiego naruszenia prawnie uregulowanego porządku lub treści czynności prowadzonych w postępowaniu zmierzającym do wydania decyzji lub też w stadium orzekania, czyli przy załatwianiu sprawy ostateczną decyzją. Naruszenie prawa będzie miało cechę "rażącego" wtedy, gdy czynności organów w postępowaniu lub istota załatwienia sprawy są w zaprzeczeniem treści obowiązującej regulacji prawnej (J. Borkowski (w) B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki, Ordynacja podatkowa - Komentarz 2010, UNIMEX, str. 1023). "Rażące naruszenie prawa" to takie uchybienie, w wyniku którego powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa (por.: wyroki NSA z dnia 6 lutego 2006 r., sygn. akt I FSK 439/05, publik. ONSAiWSA z 2007 r. Nr 1, poz. 13; z dnia 16 października 2008 r., I FSK 1237/07; z dnia 21 maja 2009 r., sygn. akt II FSK 131/08; z dnia 1 października 2009 r., sygn. akt II FSK 667/08; z dnia 12 października 2011 r., sygn. akt II FSK 736/10; publik. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl, oraz S. Babiarz, Rażące naruszenie prawa jako przesłanka stwierdzenia nieważności decyzji, Jurysdykcja Podatkowa, nr 1 z 2010, s. 68 i nast.). Do tych poglądów przychyla się również Sąd w składzie rozpoznającym sprawę. W rozpatrywanej sprawie brak podstaw do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa w ww. rozumieniu. Powyższe stanowi konsekwencję oceny, że organ administracji publicznej prawidłowo przyjął, że objęta postępowaniem nadzorczym decyzja nie była obarczona kwalifikowanymi wadami enumeratwnie wymienionymi w art. 156 § 1 k.p.a. W tym kontekście podnieść należy, że podstawę nałożenia na stronę kary pieniężnej za przejazd bez uiszczenia wymaganej opłaty elektronicznej stanowił art. 13k ust. 1 pkt 1 ustawy o drogach publicznych. Zgodnie z tym przepisem, za przejazd po drodze krajowej kierującemu pojazdem samochodowym, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3, za który pobiera się opłatę elektroniczną, bez uiszczenia tej opłaty, wymierza się karę pieniężną w wysokości 3.000 zł. Wynikającą z przywołanego przepisu prawną przesłanką wymierzenia kary pieniężnej, jest przejazd określonym pojazdem samochodowym, określoną drogą krajową lub jej odcinkiem bez uiszczenia wymaganej opłaty. Wykonywanie przejazdu w tak określonych warunkach, a więc z naruszeniem obowiązku uiszczenia za ten przejazd wymaganej opłaty, stanowi czyn podlegający karze administracyjnej. Z przywołanego przepisu, ani też z innych przepisów ustawy o drogach publicznych, w brzmieniu mającym zastosowanie w rozpatrywanej sprawie, nie wynika, aby ustawodawca uzależnił możliwość i dopuszczalność nałożenia omawianej kary od potrzeby wykazania przez organ innych jeszcze okoliczności, niż okoliczność przejazdu bez uiszczenia opłaty. Stanowi to fakt główny w sprawie o nałożenie kary pieniężnej. W świetle zarzutów podniesionych przez skarżącego - tj., że wzmiankowana kara pieniężna powinna zostać nałożona na właściciela pojazdu, czyli na podmiot, w imieniu którego wykonywany był sporny przejazd - wypada wskazać, że w stanie prawnym adekwatnym dla potrzeb rozpatrywanej sprawy, obowiązek wniesienia opłaty elektronicznej spoczywał na innym podmiocie niż ten, wobec którego mogła być zastosowana kara. Faktycznie, jedynie użytkownik pojazdu był podmiotem uprawnionym do zawarcia stosownej umowy oraz odbioru urządzenia ViaBox. Był on także zobowiązany do instalacji tego urządzenia w pojeździe i zapewnienia środków na koncie, z którego pobierano opłaty. Z kolei, zgodnie z art. 13k ust. 1 pkt 1 ustawy o drogach publicznych karę pieniężną, o której mowa w tym uregulowaniu, wymierza się kierującemu pojazdem, a więc osobie, która prowadzi pojazd w momencie zaistnienia obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej (w razie braku tejże opłaty). Nałożenie zatem na podstawie wymienionego przepisu ustawy o drogach publicznych, kary pieniężnej mogą więc uzasadniać tylko i wyłącznie takie ustalenia, które znajdując odzwierciedlenie w okolicznościach sprawy i zebranych w niej dowodach jednoznacznie wskazują, że dany podmiot zrealizował swoim działaniem/zaniechaniem znamiona deliktu administracyjnego, o którym mowa w przywołanym przepisie, tj. że kierując pojazdem samochodowym po drodze krajowej lub jej odcinku, za przejazd po których pobierana jest opłata elektroniczna, przejazd ten wykonywał bez uiszczenia tej opłaty. Skoro w rozpatrywanej sprawie organ administracji publicznej uczynił zadość wymogowi ustalenia kto wykonywał w danym dniu przejazd płatnym odcinkiem drogi krajowej bez uiszczenia wymaganej opłaty elektronicznej - a fakty i okoliczności te nie są sporne w rozpatrywanej sprawie - to brak jest podstaw, aby twierdzić, że decyzja z dnia[...] lipca 2013 r. o nałożeniu na stronę kary pieniężnej była obarczona kwalifikowaną wadą prawną, w szczególności, że została skierowana do osoby niebędącej strona w sprawie. Uwzględniając powyżej przedstawione uwagi, za pozbawiony usprawiedliwionych podstaw uznać należało również zarzut naruszenia art. 28 k.p.a. Tak wiec podsumowując wskazać należy, że na gruncie art. 13k ust. 1 pkt 1 ustawy o drogach publicznych ustawodawca nie uzależnił dopuszczalności nakładania na podstawie tego przepisu kary pieniężnej od jakichkolwiek innych, niż określone nim, prawnych warunków. Z przepisu tego wynika bowiem, że kreowana na jego gruncie odpowiedzialność ma charakter obiektywny, co oznacza, że jest ona niezależna od winy sprawcy naruszenia oraz od przyczyn, z powodu których do naruszenia tego doszło. Wobec niezasadności zarzutów skargi oraz niestwierdzenia przez Sąd z urzędu tego rodzaju uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, które Sąd ma obowiązek badać z urzędu - skargę należało oddalić. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302), orzekł jak w sentencji wyroku.