VI SA/Wa 1658/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Fronczyk (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas Sędzia WSA Urszula Wilk Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Gajewiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 września 2015 r. sprawy ze skargi "S" Sp. z o.o. z siedzibą w M. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] września 2013 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym oddala skargę w całości W dniu [...] maja 2013 r. w [...] na drodze krajowej nr [...] zatrzymano do kontroli samochód marki [...] o nr rej. [...] wraz z przyczepą marki [...] o nr rej. [...]. Zespołem pojazdów kierował J. K. w imieniu i na rzecz Spółki "S" Sp. z o.o. z siedzibą w [...]. Kierowca wykonywał przewóz drogowy ładunku w postaci odpadów drewnianych (zrzyny sosnowej). Podczas kontroli sprawdzono rzeczywistą masę całkowitą oraz naciski osi zespołu pojazdów. W wyniku ważenia stwierdzono następujące naruszenia dopuszczalnych norm: - nacisk 18,5 t na podwójnej osi napędowej pojazdu, przekroczenie o 0,5 t (o 2,70%); - rzeczywista masa całkowita pojazdu 43,6 t, przekroczenie o 3,6 t (o 8,25%). Ważenia zatrzymanego zespołu pojazdów wraz z ładunkiem dokonano na wyznaczonym, legalizowanym miejscu do ważenia pojazdów w [...] za pomocą przenośnych wag do pomiarów statycznych typu SAW 10C o numerach fabrycznych [...],[...]. Wobec stwierdzonych naruszeń, decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...][...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego, działając na podstawie art. 64 oraz art. 140aa ust. 1-3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (t. j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm.) i art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), nałożył na Spółkę "S." Sp. z o.o. z siedzibą w [...] karę pieniężną w wysokości 500 zł. W motywach rozstrzygnięcia organ podał, że wymierzona kara pieniężna jest sankcją za wykonywanie przewozu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez posiadania zezwolenia kategorii VII, tj. gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości nie więcej niż 10%. Organ wskazał, że nie znalazł przesłanek do umorzenia postępowania na podstawie art. 140aa ust. 4 ww. ustawy – Prawo o ruchu drogowym. Stwierdził natomiast, że przewożony ładunek to odpady z obróbki drewna, którego nie stanowi zrzyna sosnowa. Przewoźnik, jak również załadowca ładunku nie dochowali należytej staranności, bowiem nie zważono zespołu pojazdów przed wyjazdem z zakładu tartacznego na drogi publiczne. Powyższą decyzję "S." Sp. z o.o. z siedzibą w [...] uczyniła przedmiotem odwołania, wnosząc o jej uchylenie i umorzenie postępowania w sprawie, ewentualnie – uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Spółka zarzuciła zarówno naruszenie przepisów prawa materialnego, jak i procesowego, wskazując, że dochowała należytej staranności i nie miała wpływu ani też nie godziła się na powstanie naruszeń w trakcie przewozu. Zakwestionowała tezę organu, że przewożony przez nią ładunek nie był drewnem. Zarzuciła organowi, że nie zastosował w sprawie art. 61 ust. 15 i 16 ww. ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz przepisów rozporządzenia Ministra Środowiska oraz Ministra Gospodarki z dnia 2 maja 2012 r. w sprawie określenia gęstości drewna (Dz. U. z 2012 r., poz. 536). Decyzją z dnia [...] września 2013 r. nr [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego, mając za podstawę art. 138 § 1 pkt 1 kpa, art. 64 ust. 1 i 2, art. 64c, art. 140aa ust. 1, 3 i 4, art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. "a", ust. 2 ww. ustawy – Prawo o ruchu drogowym, art. 41 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t. j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 260), § 3 i § 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2003 r. Nr 32, poz. 262), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, nie znajdując podstaw do uwzględnienia odwołania. W motywach decyzji organ II instancji wyjaśnił, że podmiot wykonujący przejazd winien tak działać, aby normy prawa były przestrzegane, natomiast ryzyko ich naruszenia obciąża przedsiębiorcę, zwłaszcza w przypadku nieuwzględnienia czynników atmosferycznych mogących mieć wpływ na przewożone odpady drewniane i powodujących przekroczenie dopuszczalnego ciężaru pojazdów poruszających się po drogach publicznych. Podmiot wykonujący przejazd powinien był je przewidzieć i nie dopuścić, by przewóz odbywał się z naruszeniem obowiązujących przepisów. Organ odwoławczy, przywołując definicje "należytej staranności" i "braku wpływu", stwierdził, iż nie zachodziły w tym przypadku okoliczności wyłączające odpowiedzialność podmiotu wykonującego przejazd. Zdaniem organu, przewożony ładunek należało uznać za podzielny, ponieważ zrzyna sosnowa nie jest ani ładunkiem sypkim, ani drewnem. Dlatego w sprawie nie mógł mieć zastosowania art. 61 ust. 15 i 16 ww. ustawy – Prawo o ruchu drogowym i przepisy ww. rozporządzenia Ministra Środowiska oraz Ministra Gospodarki z dnia 2 maja 2012 r. w sprawie określenia gęstości drewna. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję "S." Sp. z o.o. z siedzibą w [...] wniosła o jej uchylenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania, stawiając tożsame zarzuty, jakie podniosła w odwołaniu od decyzji organu I instancji. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o jej oddalenie, powołując się na argumenty przedstawione w zaskarżonej decyzji. W piśmie procesowym z dnia [...] lutego 2014 r. Spółka podtrzymała swoje zarzuty, twierdzenia i wnioski prezentowane w skardze, wskazując, że dochowała należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem i nie miała wpływu na powstałe naruszenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 10 lutego 2014 r. o sygn. akt VI SA/Wa 3276/13 uwzględnił skargę Spółki, uchylając zaskarżoną decyzję. Od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie "S." Sp. z o.o. z siedzibą w [...] złożyła skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem z dnia 17 marca 2015 r. o sygn. akt II GSK 1680/14 uchylił rozstrzygnięcie Sądu I instancji, przekazując sprawę do ponownego rozpoznania temu Sądowi. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że Sąd I instancji, prezentując pogląd, iż przewożony ładunek należało zakwalifikować jako "odpad drewniany", błędnie powołał się na pozaprawne wytyczne Głównego Inspektora Transportu Drogowego w sprawie wykładni pojęć "ładunku sypkiego" i "drewna". NSA zaznaczył, że przewożone środkami transportu drogowego drewno musi mieć zastosowanie w przemyśle i budownictwie. Sąd I instancji nie wykazał jednak, że zrzyny sosnowe stanowią drewno, w rozumieniu ww. rozporządzenia Ministra Środowiska oraz Ministra Gospodarki z dnia 2 maja 2012 r. w sprawie określenia gęstości drewna, co uprawniałoby do stosowania art. 61 ust. 15 ww. ustawy – Prawo o ruchu drogowym. W ocenie NSA, Sąd I instancji, przyjmując sposób przeliczenia objętości drewna według współczynnika 0,42, nie podał, jaki akt prawny daje podstawę do tego rodzaju przeliczenia "odpadu drewnianego". Wbrew stanowisku Sądu I instancji, przepisy art. 61 ust. 15 i 16 ww. ustawy – Prawo o ruchu drogowym stanowią podstawę do ustalania rzeczywistej masy przewożonego drewna, a nie masy całkowitej pojazdu lub zespołu pojazdów. Naczelny Sąd Administracyjny zaznaczył przy tym, że uchylenie się podmiotu wykonującego przejazd od odpowiedzialności i nałożenia kary pieniężnej wymaga spełnienia przesłanek z art. 140aa ust. 4 ww. ustawy – Prawo o ruchu drogowym, które to przesłanki winien wykazać podmiot wykonujący przejazd. W świetle powyższego, za dowolną NSA uznał ocenę Sądu I instancji co do tego, że jedyną przyczyną zwiększenia masy ładunku były opady deszczu powodujące jego nasiąknięcie wodą, i że przewoźnik nie miał na to wpływu. Zgodnie z art. 61 ust. 1 i 2 pkt 1 ww. ustawy – Prawo o ruchu drogowym, ładunek nie może powodować przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej lub dopuszczalnej ładowności pojazdu i powinien być umieszczony tak, aby nie powodował przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi pojazdu na drogę. Zdaniem NSA, załadowanie ładunku nasiąkniętego wodą, z czym wiąże się zwiększenie jego ciężaru, brak zabezpieczenia plandeką podczas przewozu i opadów deszczu, wbrew stanowisku Sądu I instancji, świadczą o braku należytej staranności w realizacji przewozu w zgodzie z art. 61 ust. 1 ww. ustawy – Prawo o ruchu drogowym. Nie oznacza to również braku wpływu na wielkość załadunku przed rozpoczęciem przewozu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, rozpoznając sprawę ponownie, zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j.: Dz. U. z 2014 r., poz. 1647), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Skarga analizowana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie. Kluczowe znaczenie dla oceny legalności zaskarżonej decyzji ma wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2015 r. o sygn. akt II GSK 1680/14, mocą którego sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania. Zgodnie z brzmieniem art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Przyjmuje się, że odstąpić od niej wojewódzki sąd administracyjny może wyłącznie, jeżeli po wydaniu wyroku przez Naczelny Sąd Administracyjny, a przed ponownym rozpoznaniem sprawy przez sąd I instancji, któremu została ona przekazana do ponownego rozpoznania (art. 185 § 1 ww. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), miała miejsce zasadnicza zmiana oceny stanu faktycznego sprawy, lub zmienił się istotnie stan prawny albo w tym czasie, w innej sprawie, została podjęta przez skład poszerzony Naczelnego Sądu Administracyjnego uchwała zawierająca odmienną wykładnię prawa, niż dokonana przez Naczelny Sąd Administracyjny w jego wiążącym wyroku, albo gdy takiej odmiennej wykładni dokonał Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 października 2012 r. o sygn. akt II OSK 1023/11, publ. LEX nr 1234032; B. Gruszczyński, w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2009, wyd. 3, s. 566; H. Filipczyk, Granice związania sądu I instancji wykładnią prawa dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny – uwagi na tle orzecznictwa w sprawach podatkowych, "Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego" 2012, nr 2, s. 40-41). Żadna z tych okoliczności nie zachodzi w niniejszej sprawie, zatem rozpoznający niniejszą sprawę Sąd pozostaje w pełni związany wytycznymi i wykładnią prawa dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny w zapadłym w sprawie wyroku z dnia 17 marca 2015 r. o sygn. akt II GSK 1680/14. Zastosowanie się do tych wskazań służy w szczególności zapewnieniu jednolitości orzecznictwa, a przez to poszanowaniu praworządności i równości wobec prawa (por. A. Skoczylas, Glosa do uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 czerwca 2008 r. o sygn. akt I FPS 1/08, "Orzecznictwo Sądów Polskich" 2009, nr 1, poz. 4, s. 24). Ustawodawca ogranicza ruch pojazdów lub zespołów pojazdów, których naciski osi wraz z ładunkiem są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi, wprowadzając w tym względzie konieczność uzyskania zezwolenia. Zgodnie z brzmieniem art. 64 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (t. j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm.), ruch pojazdu nienormatywnego jest dozwolony pod warunkiem uzyskania zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego odpowiedniej kategorii, wydawanego, w drodze decyzji administracyjnej, przez właściwy organ. W świetle art. 2 pkt 35a ww. ustawy, pojazd nienormatywny to pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych, lub którego wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy. Z kolei w myśl art. 140aa ust. 1 ww. ustawy – Prawo o ruchu drogowym, za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia nakłada się karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej. Z powyższych unormowań wynika, iż w przypadku stwierdzenia podczas kontroli drogowej, że pojazd jest nienormatywny i brak jest wymaganego zezwolenia, organ ma obowiązek nałożyć karę pieniężną, a jej wysokość, odnoszona do wielkości stwierdzonego przekroczenia, jest ściśle określona. Zgodnie z art. 140ab ust. 1 ww. ustawy – Prawo o ruchu drogowym, karę pieniężną, o której mowa w art. 140aa ust. 1, ustala się w wysokości: 1) 1.500 zł - za brak zezwolenia kategorii I i II; 2) 5.000 zł - za brak zezwolenia kategorii III-VI; 3) za brak zezwolenia kategorii VII: a) 500 zł - gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości nie więcej niż o 10%, b) 2.000 zł - gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości o więcej niż 10% i nie więcej niż 20%, c) 15.000 zł - w pozostałych przypadkach. Ładunek nie może więc powodować przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej lub dopuszczalnej ładowności pojazdu (art. 61 ust. 1 ww. ustawy), zaś podmiot wykonujący przejazd zobowiązany jest do przestrzegania wyznaczonych przepisami prawa ograniczeń w zakresie dopuszczalnych nacisków osi, niezależnie od rodzaju przewożonego ładunku. Należy przy tym zwrócić uwagę, iż z treści art. 61 ust. 2 pkt 1 ww. ustawy – Prawo o ruchu drogowym, precyzującego, w jaki sposób należy dokonywać załadunku, wynika jednoznacznie, że ładunek na pojeździe umieszcza się w taki sposób, aby nie powodował przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi pojazdu na drogę. Jeżeli zatem w wyniku przeprowadzonego ważenia pojazdu stwierdzone zostanie przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej bądź nacisków na osie, zaś przejazd pojazdem nienormatywnym odbywa się bez wymaganego prawem zezwolenia, to właśnie wyniki ważenia będą stanowiły podstawę do stwierdzenia naruszenia i obliczenia wysokości kary pieniężnej, jak to prawidłowo uczyniono w niniejszej sprawie. W wyniku pomiarów kontrolowanego zespołu pojazdów stwierdzono bowiem następujące naruszenia dopuszczalnych norm: nacisk 18,5 t na podwójnej osi napędowej pojazdu, przekroczenie o 0,5 t (o 2,70%); rzeczywista masa całkowita pojazdu 43,6 t, przekroczenie o 3,6 t (o 8,25%). Ważenia zatrzymanego zespołu pojazdów wraz z ładunkiem dokonano na wyznaczonym, legalizowanym miejscu do ważenia pojazdów w Pile za pomocą przenośnych wag do pomiarów statycznych typu SAW 10C o numerach fabrycznych [...],[...]. Wagi te legitymowały się ważnymi świadectwami legalizacji ponownej. Wynikający z protokołu kontroli sposób ważenia nie budzi zastrzeżeń. W tych okolicznościach brak jest podstaw do kwestionowania wyników ważenia. Podczas kontroli kierowca nie okazał wymaganego prawem zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym po drogach publicznych kategorii VII. Przepis art. 61 ust. 15 ww. ustawy – Prawo o ruchu drogowym jest przepisem adresowanym do wszystkich podmiotów zajmujących się transportem drewna, bowiem to na jego podstawie ustalana jest rzeczywista masa przewożonego drewna. Jednakże przewożony ładunek zrzyny sosnowej nie jest drewnem, w rozumieniu art. 61 ust. 15 ww. ustawy – Prawo o ruchu drogowym, wszak zrzyna sosnowa nie jest wykorzystywana w budownictwie ani w przemyśle, a zatem przepis ten nie mógł mieć w sprawie zastosowania. W konsekwencji przewoźnik nie był uprawniony do ustalania rzeczywistej masy ładunku na podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Środowiska oraz Ministra Gospodarki z dnia 2 maja 2012 r. w sprawie określenia gęstości drewna (Dz. U. z 2012 r., poz. 536), a jedynym sposobem zweryfikowania masy tego ładunku było jego zważenie, którego dokonał organ, i które – jak już zostało wskazane – nie budzi zastrzeżeń. Bez znaczenia prawnego dla sprawy pozostaje to, czy przekroczenie masy całkowitej zespołu pojazdów wynikało ze zwiększenia masy zrzyny sosnowej "pod wpływem ponadprzeciętnej wilgoci", czy też nie, wszak przedsiębiorca organizujący transport w kontenerach mógł dostosować przewóz do warunków atmosferycznych (wilgoć czy deszcz). Naczelny Sąd Administracyjny zwraca na to uwagę w swym ww. wyroku z dnia 17 marca 2015 r. o sygn. akt II GSK 1680/14, stwierdzając, że załadowanie ładunku nasiąkniętego wodą, z czym wiąże się zwiększenie jego ciężaru, brak zabezpieczenia plandeką podczas przewozu i opadów deszczu świadczą o braku należytej staranności w realizacji przewozu w zgodzie z art. 61 ust. 1 ww. ustawy – Prawo o ruchu drogowym. Nie można wobec tego przyjąć, że strona skarżąca dochowała należytej staranności przy organizowaniu przewozu, i że w związku z tym postępowanie powinno być umorzone. Podkreślić należy, iż odpowiedzialność za przekroczenie dopuszczalnych norm jest odpowiedzialnością za skutek i ma charakter obiektywny. Odpowiedzialność ta nie jest oparta na zasadzie winy, a zatem sam wynik ważenia, potwierdzający przekroczenia parametrów ustawowych, wystarcza do nałożenia kary pieniężnej, która w niniejszej sprawie wynosi 500 zł, tj. gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości nie więcej niż o 10%. Wysokość kar za przekroczenie dopuszczalnych parametrów nie podlega uznaniu administracyjnemu, co oznacza, że organ nie ma możliwości miarkowania ich wysokości. Istotne także jest, że strona skarżąca na żadnym etapie prowadzonego postępowania nie przedstawiła jakichkolwiek dowodów, które wpływałyby na wynik sprawy i zwalniałyby ją z odpowiedzialności za stwierdzone naruszenia. W konsekwencji nie może skutecznie zarzucać, że w sprawie doszło do naruszenia przepisów procedury administracyjnej, w tym art. 7 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.). Zaskarżona decyzja zawiera wszystkie elementy wymagane art. 107 § 1 kpa, w szczególności decyzja zawiera uzasadnienie prawne i faktyczne skonstruowane zgodnie z przepisem art. 107 § 3 kpa. Stan faktyczny opisany w decyzji nie wymagał czynienia dodatkowych ustaleń. Natomiast w uzasadnieniu prawnym przytoczono przepisy prawa i wyjaśniono podstawy prawne decyzji. Z kolei sam fakt, że strona skarżąca nie zgadza się ze stanowiskiem orzekających organów, nie przesądza o tym, iż w sprawie doszło do naruszenia obowiązujących przepisów. W takim stanie rzeczy, wydane w sprawie decyzje należy uznać za prawidłowe, zaś zarzuty podniesione w skardze za nieuzasadnione, mające jedynie charakter polemiczny. Sąd nie stwierdził takich naruszeń prawa materialnego i procesowego, które miałyby wpływ na wynik sprawy i skutkowałyby koniecznością uwzględnienia skargi. Z tych względów, uznając skargę za nieuzasadnioną, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 ww. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł, jak w sentencji wyroku.