VI SA/Wa 1662/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Andrzej Siwek po rozpoznaniu w dniu 22 listopada 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K. B. na decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia [...] maja 2010 r. nr Sp. [...] w przedmiocie oddalenia sprzeciwu w sprawie o unieważnienie prawa z rejestracji wzoru przemysłowego p o s t a n a w i a: odmówić przyznania skarżącemu K. B. prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. We wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący K. B. wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podniósł, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zarówno skarżący, jak i jego małżonka, nie posiadają żadnego majątku, w tym nieruchomości, papierów wartościowych, przedmiotów wartościowych czy oszczędności. Skarżący jest obciążony kredytem hipotecznym, którego miesięczna rata wynosi 2.870 zł. Ponadto wierzyciele skarżącego uzyskali przeciwko niemu nakazy zapłaty w postępowaniu upominawczym, w których suma należności głównych przekracza 57.000 zł. Z dokumentów nadesłanych do akt niniejszej sprawy wynika, że skarżący oraz jego małżonka prowadzą działalność gospodarczą w oparciu o wpisy do ewidencji działalności gospodarczej. Zaświadczenia [...] z dnia [...] października 2008 r. wskazują, iż każdy z małżonków zgłosił informację o zawieszeniu wykonywania działalności gospodarczej na okres od 1 października 2008 r. do 30 września 2010 r. (załączono zaświadczenia [...] z dnia [...] października 2008 r.). W konsekwencji w ubiegłym roku przychód małżonków z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej wyniósł 0 zł (załaczono zeznania podatkowe PIT-36L skarżącego i jego małżonki za rok 2009). W piśmie z dnia [...] października 2010 r. skarżący (reprezentowany przez adwokat J. K.) wskazał, iż wobec niepodjęcia zawieszonej działalności gospodarczej przez skarżącego i jego żonę w ustawowym terminie, działalność ta została zamknięta, a decyzje w tym przedmiocie Burmistrz [...] wydał w dniu [...] września 2010 r., lecz jeszcze nie doręczył ich skarżącemu i jego małżonce. Przedmiotowe decyzje dotychczas nie zostały przedłożone do akt sprawy. Skarżący oświadczył też, że nie posiada rachunku bankowego. Natomiast przedstawiony wyciąg z rachunku bankowego jego małżonki z dnia [...] października 2010 r. wskazuje, iż odpowiednio w dniach: [...] listopada 2008 r. i [...] marca 2009 r. dokonano na nim zajęcia następujących kwot: 266.715,50 zł i 40.320 zł w trybie egzekucji komorniczej, a w ciągu ostatnich trzech miesięcy nie były dokonywane żadne transakcje (załączono wyciąg z rachunku bankowego). Skarżący spłaca kredyt hipoteczny, którego miesięczna rata spłaty wynosi 2.814,55 zł; do całkowitej spłaty kredytu pozostało ok. 180.000 zł (załączono zawiadomienie o wysokości raty z dnia 11 czerwca 2010 r.). Ponadto uiszcza alimenty na rzecz [...] w kwocie po 500 zł miesięcznie (załączono polecenia przelewu za miesiące: luty 2010 r., marzec 2010 r., kwiecień 2010 r. i maj 2010 r.). Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. (dalej p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zawarte w wyżej cytowanym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie Sądu (referendarza sądowego) w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004 s. 319). W ocenie referendarza sądowego rozpoznającego niniejszy wniosek, nadesłane do akt dokumenty nie pozwalają na dokonanie oceny rzeczywistego stanu majątkowego skarżącego i jego małżonki. Tymczasem jedyną kwestią braną pod uwagę przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej jest stan majątkowy jej oraz osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym. Skarżący - pomimo wezwania Sądu – nie przedstawił dokumentów potwierdzających ponoszenie miesięcznych wydatków koniecznych do utrzymania. Jednocześnie nie wskazał, czy osoba trzecia ponosi koszty utrzymania jego i żony skoro nie osiągają oni żadnych dochodów. Nie wyjaśnił też z czyich środków uiszczane są alimenty oraz raty kredytu, którymi obciążony jest skarżący. Brak wyjaśnienia skąd skarżący, ubiegający się o udzielenie prawa pomocy, pozyskuje środki na codzienne utrzymanie, niewskazanie przez niego jakichkolwiek źródeł pozyskiwania dochodów, rzutuje negatywnie na wiarygodność jego wyjaśnień w tym zakresie (vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego /dalej NSA/ z dnia 22 kwietnia 2008 r., sygn. akt II GPP 1/08, Lex nr 479150). Nadto skoro skarżący nie nadesłał dokumentów, w oparciu o które można by ustalić, jakimi środkami miesięcznie dysponuje i na jakim poziomie kształtują się koszty utrzymania jego i żony, to tym samym uniemożliwił ustalenie, czy poniesienie przez niego kosztów sądowych mogłoby się wiązać z uszczerbkiem uzasadniającym przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego /dalej WSA/ w Warszawie z dnia 12 czerwca 2006 r., sygn. akt III SA/Wa 967/06). Należy również poddać w wątpliwość prawdziwość twierdzenia skarżącego, że nie dysponuje on żadnym majątkiem, w tym nieruchomościami, jeśli zważy się fakt udzielenia mu przez bank kredytu hipotecznego. Zauważyć przy tym należy, iż dotychczas skarżący w siedmiu sprawach z jego skarg opłacał wpisy sądowe w wysokości po 1.000 zł mimo, że on i jego małżonka mieli już wówczas zawieszoną działalność gospodarczą. Ponadto korzystał i nadal korzysta z pomocy profesjonalnego pełnomocnika z wyboru, co z reguły wiąże się z koniecznością uiszczenia kosztów zastępstwa procesowego. Jednakże Sąd (referendarz sądowy) nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzeń w sytuacji gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych skarżącego nie są znane. W przypadku gdy zachodzą poważne wątpliwości co do wiarygodności złożonych przez skarżącego oświadczeń, to skarżącemu powinno zależeć na ich obaleniu. Bowiem sprawą skarżącego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy (vide postanowienie NSA z dnia 11 grudnia 2008 r., sygn. akt I FZ 394/08, Lex nr 565703, a także postanowienie WSA w Gdańsku z dnia 27 lipca 2005 r., sygn. akt I SA/Gd 335/05, Lex nr 220289). W świetle powyższego nie jest możliwe uznanie, iż skarżący wypełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. W tym miejscu zaakcentować należy, że instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, co oznacza, iż może być stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną – pozbawionych środków do życia bądź których środki są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko potrzeby egzystencjalnie niezbędne (vide postanowienie NSA z dnia 19 października 2005 r., sygn. akt I GZ 107/05). W związku z powyższym na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) orzeczono jak w sentencji.