VI SA/Wa 1731/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: Joanna Kruszewska-Grońska po rozpoznaniu w dniu 23 maja 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. P. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie przejazdu bez uiszczenia opłaty elektronicznej p o s t a n a w i a: odmówić skarżącemu J. P. przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. We wniosku o przyznanie prawa pomocy (złożonym na urzędowym formularzu PPF w dniu [...] stycznia 2014 r. – data stempla pocztowego) skarżący zażądał zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, nie posiada oszczędności, a uiszczenie kosztów sądowych skutkować będzie niezaspokojeniem podstawowych potrzeb skarżącego i jego rodziny. W dalszej części wniosku skarżący podał, iż prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z 15-letnim synem oraz konkubiną B. A. Majątek skarżącego i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym wyczerpuje lokal mieszkalny o powierzchni 62 m kw. Natomiast jako ich jedyne źródło dochodu skarżący wskazał wynagrodzenie za pracę jego konkubiny w wysokości 1.500 zł brutto. W wykonaniu zarządzenia referendarza sądowego, pismem Sądu z dnia [...] lutego 2014 r., skarżący został wezwany do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez przedstawienie następujących dokumentów w terminie 14 dni: a) zaświadczenia pracodawcy przebywającej we wspólnym gospodarstwie domowym ze skarżącym B. A. potwierdzającego wysokość wynagrodzenia miesięcznego określonego we wniosku o przyznanie prawa pomocy, b) wyciągów z posiadanych przez skarżącego oraz B. A. rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy (w przypadku jeśli takie rachunki posiadają, a jeżeli ani skarżący ani B. A. nie posiadają rachunków bankowych, to zobowiązano skarżącego do złożenia stosownego oświadczenia w tym przedmiocie), c) dokumentów potwierdzających ponoszenie miesięcznych wydatków koniecznych do utrzymania oraz innych obciążeń. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący w piśmie z dnia [...] marca 2014 r. wyjaśnił, że jego konkubina odmówiła dostarczenia mu zaświadczenia pracodawcy o jej zarobkach oraz wyciągów z rachunków bankowych. Do powyższego pisma skarżący załączył: - wyciąg ze swojego rachunku bankowego obejmujący listę operacji za okres od [...] stycznia 2014 r. do [...] marca 2014 r., bez wskazania salda na tym rachunku (karta [...] akt), - pismo wspólnoty mieszkaniowej informujące o wysokości opłat eksploatacyjnych i funduszu remontowego obowiązujących od [...] lipca 2013 r., a wynoszących odpowiednio 170,52 zł i 66,95 zł (karta [...] akt), - blankiety wpłat opłat za energię elektryczną obejmujące średnio kwoty po 120 zł miesięcznie (karta [...] akt), - fakturę za Internet i telewizję wystawioną na kwotę 160,27 zł za jeden miesiąc (karta [...] akt), - fakturę za gaz wystawioną na kwotę 348,31 zł za jeden miesiąc (karta [...] akt). Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zawarte w wyżej cytowanym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Wydanie 2, Warszawa 2006, s. 504; por. także postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 stycznia 2005 r., OZ 944/04, niepubl.). W tym miejscu podkreślić należy, iż jedyną kwestią braną pod uwagę przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej jest jej stan majątkowy oraz stan majątkowy osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym. "Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej jest obowiązkiem sądu, jeśli osoba ta wykazała, że spełnia przesłanki z art. 246 § 1" (H. Knysiak-Molczyk /w:/ T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s. 631). Jeżeli oświadczenia składane we wniosku o przyznanie prawa pomocy okażą się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego strony lub budzą wątpliwości, Sąd (referendarz sądowy) może wezwać stronę do złożenia w zakreślonym terminie dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.). Skoro skarżący, będący osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, zamieszkuje wraz z konkubiną i pozostaje na jej utrzymaniu, to również jej dochody oraz stan majątkowy referendarz sądowy jest obowiązany uwzględnić przy ocenie możliwości finansowych skarżącego. W takim przypadku (tj. gdy skarżący z inną osobą prowadzi wspólne gospodarstwo domowe) nie można przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy ograniczać się jedynie do sytuacji majątkowej i dochodów skarżącego. Należy wówczas zbadać sytuację majątkową i dochody wszystkich domowników prowadzących wspólne gospodarstwo domowe (vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 września 2013 r., sygn. akt I GZ 375/13, LEX nr 1363597). W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest również pogląd, zgodnie z którym brak współpracy ze strony podmiotu ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy skutkuje uznaniem, że nie wykazał on zaistnienia przesłanek, o których mowa w art. 246 § 1 p.p.s.a., koniecznych dla przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 marca 2009 r., sygn. akt II FZ 91/09, LEX nr 550327). Podnieść także należy, że skarżący nie wykazał w pełni swojej sytuacji majątkowej. W odpowiedzi na wezwanie referendarza, zobowiązujące m.in. do przedstawienia wyciągów z posiadanych rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, skarżący nadesłał jedynie listę operacji za okres od [...] stycznia 2014 r. do [...] marca 2014 r. obejmującą dwie wpłaty kwot po 200 zł oraz naliczenie odsetek od depozytu w wysokości 0,02 zł. Powyższy dokument nie wskazywał stanu rachunku bankowego skarżącego. Nie wiadomo zatem jaka była wysokość salda na przedmiotowym rachunku w okresie trzech miesięcy poprzedzających złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wobec nieudokumentowania w pełni swojej sytuacji majątkowej oraz nienadesłania dokumentów wykazujących sytuację majątkową B. A. (pozostającej ze skarżącym we wspólnym gospodarstwie domowym), nie można stwierdzić, iż J. P. nie jest w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., należało orzec jak w postanowieniu.