VI SA/Wa 1872/09
WyrokWSA w Warszawie2010-02-24
Skład orzekający: Piotr Borowiecki, Zdzisław Romanowski, Zbigniew Rudnicki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji zezwalającej na umieszczenie linii energetycznej w pasie drogowym, uznając wnioskodawcę za niebędącego stroną postępowania?Ratio decidendi
Sąd uznał, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji zezwalającej na umieszczenie linii energetycznej w pasie drogowym. Kluczowe było ustalenie, że decyzja ta była wydana na podstawie przepisów ustawy o drogach publicznych, a nie przepisów o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. W związku z tym, wnioskodawca, który nie był stroną postępowania pierwotnego, nie posiadał interesu prawnego do żądania stwierdzenia nieważności decyzji.Stan faktyczny
Skarżący domagał się stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy zezwalającej na umieszczenie linii energetycznej w pasie drogowym. Samorządowe Kolegium Odwoławcze dwukrotnie odmówiło wszczęcia postępowania w tej sprawie, uznając skarżącego za niebędącego stroną postępowania pierwotnego. Skarżący kwestionował tę ocenę, wskazując na naruszenie jego interesu prawnego jako właściciela sąsiedniej działki oraz na wadliwość pierwotnej decyzji Wójta Gminy. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznał skargę na ostatnią decyzję SKO odmawiającą wszczęcia postępowania.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Borowiecki Sędziowie Sędzia NSA Zdzisław Romanowski Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki (spr.) Protokolant Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 lutego 2010 r. sprawy ze skargi Z. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę
Decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) w [...] z dnia [...] sierpnia 2009 r., wydaną na podstawie art. 127 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Dz. U. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) (dalej: K. p. a.), w zw. z art. 39 ust. 3 ustawy o drogach publicznych (Dz.U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115) oraz art. 157 § 2 K.p.a. i art. 28 K.p.a., po rozpoznaniu wniosku p. Z. R. (dalej: skarżącego) o ponowne rozpatrzenie decyzji SKO z dnia [...] października 2008 r., odmawiającej wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej Wójta Gminy [...] z dnia [...] marca 2005 r., zezwalającej Z. z siedzibą w W. (dalej: Z.), na umieszczenie w krawędzi drogi gminnej (działka nr ew. [...]), położonej w m. G., linii kablowej nn dla zaopatrzenia w energię elektryczną działek przeznaczonych pod zabudowę letniskową, na zasadzie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję.
Umieszczenie w przedmiotowej drodze wspomnianej linii energetycznej ma dłuższą historię i jest – w ocenie skarżącego – następstwem zdarzeń, które powinny mieć wpływ na kształt ww. decyzji SKO w [...] z dnia [...] sierpnia 2009 r.
Mianowicie, dnia [...] marca 2005 r. Wójt Gminy [...] na wniosek Z. wydał decyzję zezwalającą temuż Z. na umieszczenie w krawędzi drogi gminnej (działka nr ew. [...]), położonej w m. G., linii kablowej nn dla zaopatrzenia w energię elektryczną działek przeznaczonych pod zabudowę letniskową.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż działki, do których projektuje się doprowadzenie energii elektrycznej, są przeznaczone zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego gminy D. pod zabudowę letniskową.
Powyższa decyzja wydana została na podstawie art. 39 ust. 3 i art. 40 ust. 4 ustawy o drogach publicznych i § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 stycznia 1986 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o drogach publicznych (Dz.U. Nr 6, poz. 33 z późn. zm.) oraz art. 104 K.p.a.
Skarżący złożył do SKO wniosek o stwierdzenie nieważności ww. decyzji Wójta Gminy [...].
Zdaniem skarżącego, wskazana decyzja rażąco narusza art. 39 ust. 1 pkt 1 ustawy o drogach publicznych, gdyż brak jest przesłanek aby zamysł ten traktować jako szczególnie uzasadniony przypadek w rozumieniu ww. przepisu. Nie ma bowiem żadnego racjonalnego uzasadnienia dla tej budowy - teraz, w tym miejscu i na zaproponowanych warunkach. Nadto ta inwestycja utrwala istniejący, sprzeczny z prawem stan w postaci pozbawienia działek nr ew. [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] i [...] bezpośredniego połączenia z drogą publiczną, co narusza jeden z podstawowych kanonów prawa budowlanego. Szkodliwe dla zdrowia jest również oddziaływanie promieniowania elektromagnetycznego na domki letniskowe, które niewątpliwie zostaną w przyszłości pobudowane i zlokalizowane zgodnie z linią zabudowy, w rozumieniu prawa budowlanego. Następnie skarżący wyjaśnił genezę pozbawienia działek nr ew. [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] i [...] bezpośredniego dostępu do drogi publicznej. Sytuacja ta powstała w 1989 r. w wyniku podziału gruntu rolnego i utworzenia działek rekreacyjnych. Podział nastąpił z chwilą, gdy decyzja Naczelnika Gminy [...] Nr [...] z dnia [...] marca 1989 r. stała się ostateczna. Przy okazji podziału gruntu rolnego i przekształcenia go na działki rekreacyjne, wydzielono z obszaru będącego przedmiotem podziału, przyległe do drogi gminnej G. dwie bardzo wąskie działki, z przeznaczeniem na poszerzenie tej drogi i nazwano je działkami nr ew. [...]oraz nr [...]. Decyzja Naczelnika Gminy [...] wydana została na podstawie art. 10 ust. 5 ówcześnie obowiązującej ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127) który stanowił, że grunty wydzielone pod budowę ulic z nieruchomości objętej na wniosek właściciela podziałem przechodzą na własność gminy z dniem, w którym decyzja lub orzeczenie o podziale stają się ostateczne, za odszkodowaniem ustalonym według zasad obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości. Jednakże ówczesne organy administracji publicznej nie doprowadziły sprawy do końca, a Trybunał Konstytucyjny w dniu 29 marca 1993 r. (Dz. U. Nr 27 poz. 126) podjął uchwałę o treści : "Użyte w przepisie art. 10 ust. 5 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127; zm.: z 1991 r. Nr 83, poz. 373; Nr 103, poz. 446 i Nr 107, poz. 464 oraz z 1992 r. Nr 91, poz. 455) sformułowanie "pod budowę ulic" oznacza, że wydzielenie gruntów z nieruchomości objętej podziałem na wniosek właściciela następuje pod budowę nowych ulic przeznaczonych do obsługi działek powstałych w wyniku tego podziału". Taka sytuacja w przedmiotowej sprawie nie miała miejsca, bowiem droga G. istniała od dawna i nie można jej było zakwalifikować jako nową ulicę. Unormowanie z art. 10 ust. 5 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości zostało przeniesione do ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, która w art. 98 ust. 1 stanowiła, że działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne: gminne, powiatowe, wojewódzkie, krajowe - nieruchomości, których podział został dokonany na wniosek właściciela, przechodzą z mocy prawa odpowiednio na własność gminy powiatu, województwa lub Skarbu Państwa, z dniem w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna a orzeczenie o podziale prawomocne. Ustęp drugi tego przepisu mówi o przysługującym odszkodowaniu. Późniejszą nowelizacją uzupełniono art. 98 ust. 1 o zdanie: "Przepis stosuje się odpowiednio przy wydzielaniu działek gruntu pod poszerzenie istniejących dróg." Nie zachęciło to władz samorządowych do załatwienia zaległej sprawy działek nr ew. [...] oraz nr [...] w G. i stan sprzeczny prawem trwa nadal.
Skarżący w dniu [...] stycznia 2007 r. złożył skargę na bezczynność SKO w [...] w przedmiocie braku rozpoznania jego wniosku z dnia [...] września 2006 r. Wyrokiem WSA w Warszawie z dnia 9 maja 2007 r. o sygn. akt VI SAB/Wa 2/07 zobowiązano SKO do rozpatrzenia wniosku skarżącego w terminie 30 dni od dnia doręczenia wyroku.
Dnia [...] sierpnia 2007 r. SKO wydało decyzję orzekającą na podstawie art. 157 § 3 K.p.a. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji administracyjnej Wójta Gminy [...] z dnia [...] marca 2005 r.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej może mieć miejsce jeśli spełnione są przesłanki podmiotowe i przedmiotowe. Stwierdzenie braku przesłanki przedmiotowej, czy też podmiotowej obliguje organ administracji publicznej do odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej. Niedopuszczalność wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z przyczyny podmiotowej oznacza w większości przypadków, iż z żądaniem występuje podmiot, który nie jest - w rozumieniu art. 28 K.p.a. - stroną postępowania. Jako potwierdzenie takiego stanowiska w zakresie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z przyczyn podmiotowych Kolegium przytoczyło tezy wyroków sądowych : z dnia 8 listopada 1995 r., sygn. akt III SA 182/95 ONSA 1996, nr 4 poz. 167 oraz z dnia 19 marca 1997 r., sygn. akt III SA 1802/95 niepubl. Tezy te wskazują, że odmowa wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z przyczyn podmiotowych następuje wtedy gdy żądanie zostało wniesione przez podmiot nie będący stroną w sprawie. Kolegium podniosło następnie, że z analizy załączonych do akt sprawy dokumentów wynika, iż wnioskodawcą a co za tym idzie stroną w sprawie rozstrzygniętej przedmiotową decyzją jest Z. Bowiem stronami postępowań w sprawach dotyczących uzyskania zezwolenia na umieszczenie w pasie drogowym urządzeń infrastruktury technicznej niezwiązanej z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego są podmioty, na rzecz których zarządca drogi zezwolenia te wydaje. Kwestia ta rozstrzygnięta jest na gruncie przepisów ustawy o drogach publicznych i nie budzi wątpliwości zarówno w orzecznictwie organów administracji publicznej, jak i sądów administracyjnych. W rozpoznawanej sprawie, zdaniem Kolegium, zachodzi zatem wspomniana wyżej przeszkoda podmiotowa (brak przesłanki podmiotowej) obligująca organ właściwy do odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji.
Wniosek do SKO o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z dnia [...] sierpnia 2007 r., złożył skarżący.
W jego ocenie błędnie uznano, iż nie jest stroną postępowania w przedmiotowej sprawie - zatem nie jest uprawniony do żądania stwierdzenia nieważności decyzji. Zgodnie z art. 28 K.p.a. :
Decyzja Wójta Gminy [...] z dnia [...] marca 2005 r. jest w istocie decyzją lokalizacyjną inwestycji liniowej jaką jest linia energetyczna i dotyka interesu prawnego właścicieli działek - w tym również będącej własnością skarżącego. Działek jest jedenaście, a tylko właściciele dwóch działek zwrócili się do Z. o doprowadzenie energii elektrycznej do ich działek. O zezwoleniu Wójta Gminy [...] na umieszczenie linii energetycznej w pasie drogowym pozostali właściciele nie zostali powiadomieni. W decyzji Wójta Gminy [...] powołano art. 39 ust. 3 ustawy o drogach publicznych, a doprowadzenie energii elektrycznej nie jest szczególnie uzasadnionym przypadkiem w rozumieniu tego przepisu.
Dla pominiętych dziewięciu właścicieli działek zgoda Wójta Gminy [...] oznacza przymusową elektryfikację. Przymusowa elektryfikacja może także dla właścicieli pozostałych działek oznaczać obowiązek uiszczenia obowiązkowej opłaty adiacenckiej. W uzasadnieniu decyzji SKO z dnia [...] sierpnia 2007 r. przytoczono tezy dwóch wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego, które, zdaniem skarżącego, zapadły na tle bardzo różnego od obecnej sprawy stanu faktycznego, tj. spraw podatkowych, stąd też nie mogą służyć poparciu stanowiska Kolegium co do odmowy stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej w sprawie zgody organu administracji samorządowej na zlokalizowanie linii elektroenergetycznej w pasie drogowym drogi gminnej.
SKO dnia [...] grudnia 2007 r. wydało decyzję utrzymującą w mocy decyzję SKO z dnia [...] sierpnia 2007 r.
W uzasadnieniu decyzji powtórzono ocenę, iż wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej może mieć miejsce jeśli spełnione są przesłanki podmiotowe i przedmiotowe. W dalszej części uzasadnienia rozszerzono rozważania dotyczące pojęcia interesu prawnego i jego braku po stronie skarżącego. W ocenie Kolegium, decyzja Wójta Gminy [...] dotyczy interesu prawnego wnioskodawcy, tzn. Z., gdyż daje mu tytuł prawny do wykonywania tego prawa. W żadnym razie nie zmienia to sytuacji prawnej właścicieli i użytkowników nieruchomości sąsiadujących z nieruchomością, której dotyczy decyzja Wójta Gminy [...]. Decyzja nie oddziaływuje bezpośrednio na interesy ww. właścicieli i użytkowników, gdyż nie jest do nich skierowana, nie znosi i nie ogranicza lub zmienia ich prawa. Również w sensie pośrednim decyzja ta zmienia jedynie sytuację prawną Z. i nie wpływa na sytuację prawną skarżącego. Podnoszony przezeń problem ingerencji w prawo własności nie miał miejsca, w odniesieniu do oceny działań organu administracji oraz treści wydanej decyzji i jej skutków. W opisanej sytuacji skarżący może mieć interes faktyczny a nie prawny, co nie daje mu uprawnień w rozumieniu art. 28 K.p.a. Reasumując uznano, że decyzja jest prawidłowa, gdyż stan faktyczny sprawy został wystarczająco wyjaśniony zaś decyzja wyczerpująco uzasadniona.
Na powyższą decyzję SKO w [...] o sygn. [...] skargę do WSA w Warszawie złożył skarżący.
W skardze zarzucił SKO naruszenie zasady praworządności wynikającej z art. 6 K.p.a. oraz zasady legalizmu określonego art. 7 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej, co w wymiarze indywidualnym spowodowało naruszenie jego uprawnień jako strony postępowania. Następnie naruszenie art. 157 § 2 K.p.a. poprzez nieuznanie przez SKO faktu naruszenia przez organ administracji samorządowej jego interesu prawnego opartego na prawie, tj. uprawnieniu do żądania wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej. Zarzucił też naruszenie art. 4 ust. 1 i 2 pkt. 1, art. 6 ust. 2 pkt. 1 i 2, art. 50 ust. 1 oraz art. 54 pkt. 2 lit. "d" ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 80, poz. 717) w odniesieniu do wymogu poszanowania prawnie chronionych interesów osób trzecich, w tym także jego. Zarzucił też naruszenie art. 5 ust. 1 pkt. c ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. Nr 207, poz. 2016) w zakresie poszanowania uzasadnionych interesów osób trzecich, w tym także prawnie chronionego interesu jego osoby, jako właściciela działki znajdującej się strefie oddziaływania linii elektroenergetycznej.
W odniesieniu do decyzji Wójta Gminy [...] skarżący zarzucił także naruszenie art. 39 ust. 3 ustawy o drogach publicznych, gdyż jego zdaniem przepis ten nie ma w sprawie zastosowania.
W efekcie skarżący wniósł o uchylenie decyzji o sygn. [...] oraz poprzedzającej ją decyzji [...] - jako sprzecznych z prawem, jak też stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej Wójta Gminy [...] z dnia [...] marca 2005 r., jako wydanej w rozumieniu art. 156 § 1 pkt. 2 K.p.a. (in fine) z rażącym naruszeniem prawa.
Według skarżącego, w rozpatrywanej sprawie Z. podjął działania z inicjatywy 2 właścicieli działek rekreacyjnych na ogółem 11. Właściciele pozostałych 9 działek nie zostali powiadomieni o tej inicjatywie ani też nie przekazano im wydanej decyzji Wójta Gminy [...]. Decyzja została wydana na podstawie art. 39 ust. 3 i art. 40 ust. 4 ustawy o drogach publicznych pomimo, że ten przepis nie mógł mieć w sprawie zastosowania. Przepis ten mówi o możliwości lokalizowania obiektów budowlanych w pasie drogowym innych niż linie energetyczne i to w szczególnie uzasadnianych przypadkach. Natomiast sprawy umieszczenia linii energetycznych reguluje art. 42 ust. 1 i 2, który to zapis dopuszcza lokalizację linii energetycznych w pasie drogowym tylko w odległości nie mniejszej niż 5 m. od granicy pasa drogowego. Odstępstwo od tej zasady zawarte w art. 42 ust. 2 nie miałoby w niniejszej sprawie żadnego zastosowania, gdyż nie zachodziły i nie zachodzą wymienione w tym przepisie okoliczności dot. obronności kraju lub ochrony środowiska. Lokalizacja w pasie drogowym innych obiektów budowlanych niż linie energetyczne oraz innych urządzeń o których mowa w art. 39 ust. 3 i art. 40 ustawy o drogach publicznych może mieć miejsce jedynie na określony czas. Zgodnie z § 1 ust. 2 pkt. 4. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 1 czerwca 2004 r. zajmujący pas drogowy musi w wniosku na wydanie zezwolenia określić "planowany okres zajęcia pasa drogowego". Po upływie tego okresu zajmujący pas drogowy ma obowiązek przywrócić go do stanu poprzedniego, co również obowiązywało pod rządami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 stycznia 1986 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o drogach publicznych. Tak więc art. 39 ust. 3 i art. 40 ustawy z dnia 21 marca 1985r. o drogach publicznych nie mógł mieć w sprawie zastosowania gdyż dotyczy on innych sytuacji faktycznych. Nie ulega zatem wątpliwości, że ww. decyzja Wójta Gminy [...] jest obarczona wadą powodującą jej nieważność z mocy prawa ze skutkiem ex tunc.
Nadto organ wskazał w treści decyzji, że działki są przeznaczone w planie pod zabudowę letniskową. Zdaniem skarżącego, kompleks działek nr ew. [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] i [...] nie jest objęty ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego "Centrum" gminy D. w części odnoszącej się do wsi G. Brak określenia przeznaczenia tych działek w planie zagospodarowania przestrzennego powodowałby konieczność wydania decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego, czego nie wykonano - tak więc w opinii skarżącego jest to ułomna decyzja o lokalizacji inwestycji celu publicznego. Brak wydania decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego powoduje, że wydana w sprawie decyzja o pozwoleniu na budowę również jest nieważna w rozumieniu art. 156 § 1 pkt. 2 K.p.a.
Następnie skarżący wyraził pogląd, że SKO w decyzji [...] błędnie oceniło sytuację w zakresie jego przymiotu strony postępowania.
Według skarżącego, organ administracji samorządowej zlekceważył obowiązek wydania decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego przez co pozbawiono go środka odwoławczego i możliwości działania a w to miejsce wydano z rażącym naruszeniem prawa decyzję lokalizacyjną linii elektroenergetycznej w krawędzi drogi gminnej, co w efekcie naruszyło jego prawa jako strony w przedmiotowej sprawie administracyjnej z tytułu własności działki (o nr [...]), która jest w strefie oddziaływania inwestycji liniowej na działce sąsiedniej.
WSA w Warszawie wyrokiem z dnia 9 maja 2008 r. o sygn. akt VI SA/Wa 400/08 uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję [...].
W uzasadnieniu Sąd m.in. wskazał, że stroną postępowania toczonego na podstawie art. 157 § 3 K.p.a. co do odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej jest każda strona postępowania, w którym wydano decyzje. Istotne w rozpoznawanej sprawie jest, że stroną w sprawie udzielenia zezwolenia na zajęcie pasa drogowego działki nr ew. [...] należącej do gminy D. był Z., co zobowiązywało SKO do uwzględnienia beneficjenta decyzji z dnia [...] marca 2005 r. jako strony postępowania. Natomiast organ administracji z naruszeniem art. 28 i art. 10 § 1 K.p.a. przeprowadził postępowanie administracyjne bez udziału tego podmiotu, nie przesyłając mu również wydanych rozstrzygnięć. Dla wadliwości obu tych postępowań nie ma znaczenia fakt korzystnego w rezultacie rozstrzygnięcia dla podmiotu, któremu udzielono zezwolenia, gdyż zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 10 K.p.a. strona postępowania musi mieć zagwarantowany czynny udział w postępowaniu przez stworzenie jej prawnych możliwości podejmowania czynności procesowych w obronie własnych interesów. Stąd też WSA stwierdzając naruszenie przepisów postępowania dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, nie wypowiedział się co do zasadności samego rozstrzygnięcia.
SKO, rozpoznając ponownie sprawę po wyroku WSA, w dniu [...] października 2008 r. wydało decyzję o sygn. [...] orzekającą na podstawie art. 157 § 3 K.p.a. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej Wójta Gminy [...] z dnia [...] marca 2005 r., zezwalającej Z. na umieszczenie w krawędzi drogi gminnej (działka nr ew. [...]), położonej w m. G., linii kablowej nn dla zaopatrzenia w energię elektryczną działek przeznaczonych pod zabudowę letniskową.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej może mieć miejsce jeśli spełnione są przesłanki podmiotowe i przedmiotowe. Stwierdzenie braku przesłanki przedmiotowej czy też podmiotowej obliguje organ administracji publicznej do odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej. Niedopuszczalność wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z przyczyny podmiotowej oznacza w większości przypadków, iż z żądaniem występuje podmiot, który nie jest - w rozumieniu art. 28 K.p.a. stroną postępowania. Jako potwierdzenie takiego stanowiska w zakresie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z przyczyn podmiotowych Kolegium przytoczyło tezy wyroków sądowych: z dnia 8 listopada 1995 r., sygn. akt III SA 182/95 ONSA 1996, nr 4 poz. 167 oraz z dnia 19 marca 1997 r., sygn. akt III SA 1802/95, niepubl. Tezy te wskazują, że odmowa wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z przyczyn podmiotowych następuje wtedy, gdy żądanie zostało wniesione przez podmiot nie będący stroną w sprawie. Kolegium podniosło następnie, że z analizy załączonych do akt sprawy dokumentów wynika, iż wnioskodawcą, a co za tym idzie stroną w sprawie rozstrzygniętej przedmiotową decyzją jest Z. Bowiem stronami postępowań w sprawach dotyczących uzyskania zezwolenia na umieszczenie w pasie drogowym urządzeń infrastruktury technicznej niezwiązanej z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego są podmioty, na rzecz których zarządca drogi zezwolenia te wydaje. Kwestia ta rozstrzygnięta jest na gruncie przepisów ustawy o drogach publicznych i nie budzi wątpliwości zarówno w orzecznictwie organów administracji publicznej, jak i sądów administracyjnych. W rozpoznawanej sprawie, zdaniem SKO, zachodzi zatem wspomniana wyżej przeszkoda podmiotowa (brak przesłanki podmiotowej) obligująca organ właściwy do odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji.
Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z dnia [...] października 2008 r. złożył do SKO skarżący.
Według skarżącego, w zaskarżonej decyzji SKO uznało błędnie, iż nie jest on stroną postępowania w przedmiotowej sprawie. Stąd też jako strona postępowania w sprawie lokalizacji inwestycji, tj. budowy linii elektromagnetycznej oraz jako strona postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji zwraca się z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zdaniem skarżącego, nie ulega wątpliwości, że chcąc wskazać krąg podmiotów, które mają przymiot strony danego postępowania administracyjnego należy precyzyjnie ustalić przedmiot danego postępowania i charakter prawny wydanej na zakończenie decyzji rozstrzygającej sprawę, a tego w tym przypadku SKO w [...] nie uczyniło. Dlatego przedstawił kolejny raz stan faktyczny i prawny sprawy, powtarzając w istocie przedstawione już wcześniej ustalenia i oceny.
W ocenie skarżącego, decyzja Wójta Gminy [...] z dnia [...] marca 2005 r. jest decyzją w istocie decyzją quasi - lokalizacyjną na budowę obiektu liniowego i została wydana zamiast wymaganej przez prawo decyzji o ustaleniu lokalizacji celu publicznego, co wyeliminowało z postępowania lokalizacyjnego właścicieli działek letniskowych, w tym skarżącego, naruszając jego prawa jako strony postępowania. Uważa zatem, że należy stwierdzić nieważność decyzji administracyjnej Wójta Gminy [...] z dnia [...] marca 2005r. jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa lub tę decyzję uchylić i umorzyć postępowanie.
W wydanej w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy decyzji SKO w [...] z dnia [...] sierpnia 2009 r. stwierdzono – przyjmując to jako punkt wyjścia dla dalszych ocen - że w postępowaniu z zakresu stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej biorą udział te strony (następcy prawni stron), które brały udział w postępowaniu instancyjnym zakończonym decyzją analizowaną w trybie nadzorczym. Zatem w niniejszym postępowaniu punktem wyjścia do wskazania kręgu stron w postępowaniu dotyczącym stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej Wójta Gminy [...] z dnia [...] marca 2005 r., powinno być zbadanie zakresu podmiotowego postępowania instancyjnego toczonego przed Wójtem Gminy [...].
Wnioskodawcą postępowania o wydanie decyzji zezwalającej Z. na umieszczenie w krawędzi drogi gminnej (działka nr ew. [...]), położonej w m. G., linii kablowej nn dla zaopatrzenia w energię elektryczną działek przeznaczonych pod zabudowę letniskową był tenże Z. Status strony w postępowaniu nadzorczym w stosunku do ww. decyzji Wójta Gminy [...] przysługuje zatem Z., co również zostało przesądzone w wyroku WSA w Warszawie z dnia 9 maja 2008 r., sygn. akt VI SA/Wa 400/08. W tym zakresie nastąpiły zmiany sukcesyjne. Mianowicie, następcą prawnym Z. został T. Sp. z o.o., [...] W., co dokumentuje umowa w formie aktu notarialnego (tj. umowa przeniesienia przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 551 Kodeksu cywilnego – ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Dz. U. z 1964 r Nr 16 poz. 93 ze zm.) z dnia [...] czerwca 2007 r., Rep. [...]. Stąd też wobec zmian sukcesyjnych, stroną niniejszego postępowania nadzorczego będzie T. Sp. z o.o., [...] W.
Innych stron postępowania instancyjnego nie było, gdyż taką stroną z pewnością nie jest organ administracyjny, tj. Wójt Gminy [...].
Jednocześnie SKO w [...] wskazało, że w rozbudowanym orzecznictwie sądów administracyjnych dotyczącym zezwoleń na lokalizowanie w pasie drogowym obiektów budowlanych lub urządzeń niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego, kwestia zakresu podmiotowego nie budzi i nie budziła jakichkolwiek wątpliwości. Stroną takiego postępowania jest zawsze wnioskodawca (wnioskodawcy) i tylko on, bowiem interes prawny w tego typu sprawach wynika z faktu złożenia wniosku, nie zaś z okoliczności sąsiadowania z działką, której dotyczy wniosek. Inaczej kształtuje się interes prawny i tym samym zakres podmiotowy w postępowaniach wynikłych z zakresu ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym czy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. prawo budowlane, co zresztą sam skarżący podnosi.
Kolegium zauważyło również, że w obecnym stanie prawnym istnieje możliwość wstępowania innych podmiotów - nie występujących jako strony postępowania instancyjnego, w charakterze strony postępowania nadzorczego. Jest to sytuacja, kiedy u tych podmiotów istnieje możliwość ustalenia interesu prawnego w postępowaniu nadzorczym. Jak wskazał WSA w Warszawie w wyroku o sygn. akt I SA/Wa 1410/04 z dnia 18 stycznia 2006 r. (LEX nr 206477) : "Stroną postępowania administracyjnego o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej jest nie tylko strona postępowania zwykłego zakończonego wydaniem kwestionowanej decyzji, lecz również każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku mogą dotyczyć skutki stwierdzenia nieważności decyzji". Jednocześnie SKO stwierdziło, że w rozpatrywanej sprawie taka sytuacja nie miała miejsca.
W konsekwencji, zdaniem SKO w [...], skarżący nie może być stroną postępowania nadzorczego wobec ostatecznej decyzji administracyjnej Wójta Gminy [...] z dnia [...] marca 2005 r. i tym samym trafnym było orzeczenie SKO wydane na podstawie art. 157 § 3 K.p.a. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji administracyjnej Wójta Gminy [...] zezwalającej Z. na umieszczenie w krawędzi drogi gminnej (działka nr ew. [...]), położonej w m. G., linii kablowej nn dla zaopatrzenia w energię elektryczną działek przeznaczonych pod zabudowę letniskową. W ocenie SKO, wnioskodawcy nie przysługuje status strony bowiem nie wykazał on interesu prawnego, który musi wynikać z konkretnego przepisu prawa materialnego (art. 28 K.p.a.). Wnioskodawca wykazał jedynie interes faktyczny (subiektywny), który zgodnie z utrwalonym w doktrynie poglądem nie jest prawnie chroniony i nie podlega uwzględnieniu przy badaniu czy danemu podmiotowi przysługuje status strony postępowania administracyjnego. Tak też WSA w Warszawie w wyroku o sygn. akt II SA/Wa 2234/06 z dnia 28 lutego 2007 r. (LEX nr 318293): "Według art. 157 § 3 k.p.a. wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wymaga uprzedniej kontroli ze strony organu administracji, czy zachodzą przesłanki formalnoprawne, warunkujące jego dopuszczalność. Na podstawie tego przepisu orzeka się co do niedopuszczalności z przyczyn przedmiotowych lub podmiotowych wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Decyzja wydana na podstawie tego przepisu jest wynikiem oceny zdolności do działania w sprawie osoby wnoszącej podanie, legitymacji strony, wykazanie tego, że nie istnieje decyzja, której ważność należy poddać ocenie".
Odnosząc się do argumentów wskazanych w wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy Kolegium wskazało, iż nie mogą one mieć wpływu na ustalenie interesu prawnego skarżącego w niniejszej sprawie - bowiem trudno przyjąć, że przedmiotowa decyzja jest decyzją quasi - lokalizacyjną obiektu liniowego i została wydana zamiast wymaganej przez prawo decyzji o ustaleniu lokalizacji celu publicznego w oparciu o ustawę z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Decyzja administracyjna Wójta Gminy [...] z dnia [...] marca 2005 r. nie została wydana w oparciu o ustawę z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, co jest rzeczą oczywistą. Jako decyzja dotycząca zezwolenia na zlokalizowanie w pasie drogowym obiektów budowlanych lub urządzeń niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego winna być oparta o przepisy ustawy o drogach publicznych, co następnie wpływa na konieczność ustalenia stron postępowania w sposób właściwy dla decyzji dotyczącej zezwolenia na zlokalizowanie w pasie drogowym obiektów budowlanych lub urządzeń niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego. Nie ma też wpływu na taką ocenę Kolegium (i w efekcie brak możliwości wszczęcia postępowania nadzorczego) okoliczność, że decyzja Starosty [...] z dnia [...] marca 2006 r. o pozwoleniu na budowę została wyeliminowana z obrotu prawnego decyzją Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2008 r. Jak bowiem wskazuje Naczelny Sąd Administracyjny, w uzasadnieniu do wyroku o sygn. akt I OSK 542/06 z dnia 9.03.200 7r. (LEX nr 348299): Chybione jest powoływanie się przez skarżących na prowadzenie licznych spraw sądowych i administracyjnych jako źródło interesu prawnego w rozumieniu art. 28 K.p.a.
SKO uznało w tej sytuacji, iż skarżący nie może wywołać swoim wnioskiem efektu w postaci wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności przedmiotowej decyzji administracyjnej Wójta Gminy [...] z dnia [...] marca 2005 r., co skutkuje z kolei koniecznością utrzymania w mocy decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] nr [...] z dnia [...] października 2008 r. jako zasadnej i w pełni zgodnej z obowiązującymi przepisami prawa.
Skargę na powyższą decyzję z dnia [...] sierpnia 2009 r. SKO w [...], Nr [...], złożył skarżący zarzucając naruszenie wydaną decyzją:
1) art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. wobec niepodjęcia działań nadzorczych, mających na celu wyeliminowanie z obrotu prawnego, wydanej z rażącym naruszeniem prawa wskazanej decyzji Wójta Gminy [...],
2) art. 7 K.p.a. wobec niepodjęcia wszelkich niezbędnych kroków zmierzających do dokładnego wyjaśnienia niniejszej sprawy, a tym samym naruszenia zasady praworządności,
3) art. 42 ustawy o drogach publicznych przez usankcjonowanie złamania zakazu umieszczania linii energetycznej w bliskim sąsiedztwie drogi publicznej.
W związku z powyższym skarżący wniósł o:
1) uchylenie zaskarżonej decyzji SKO w [...] i poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] października 2008 r.,
2) zobowiązanie SKO w [...] do podjęcia działań mających na celu doprowadzenie przedmiotowej sprawy do stanu zgodnego z prawem,
3) zasądzenia na rzecz skarżącego kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skarżący stwierdził, że wbrew przeświadczeniu SKO w [...], wyrażanego w kolejnych decyzjach administracyjnych tego organu, swój interes prawny upatruje w staraniach o przywrócenie bezpośredniego dostępu działki letniskowej, której jest właścicielem, do drogi publicznej; dostępu pozbawionego w trakcie wadliwego podziału gruntu na działki w 1989 r. i utrwalonego poprzez budowę linii elektroenergetycznej oraz w uporczywym ignorowaniu przez organy samorządowe jego prawa do załatwienia przedmiotowej sprawy na gruncie obowiązującego prawa.
W dalszej części skargi skarżący przypomniał – po raz kolejny – stan faktyczny i prawny sprawy w ujęciu historycznym.
Skarżący zwrócił również uwagę, że sporna decyzja (Wójta Gminy [...] z dnia [...] marca 2005 r.) została wydana na podstawie art. 39 ust. 3 i art. 40 ust. 4 ustawy o drogach publicznych oraz § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 stycznia 1986 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o drogach publicznych. Przepisy art. 39 ust 3 i art. 40 ust. 4 ww. ustawy nie mogły mieć zastosowania do budowy linii elektroenergetycznej. Przepis art. 39 ust 3 mówi o możliwości lokalizowania obiektów budowlanych w pasie drogowym (innych niż linie energetyczne), i to w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Sprawy umieszczania linii energetycznych reguluje bowiem przepis szczególny, tj. art. 42 ust. 1 i 2 ustawy o drogach publicznych. Pamiętać należy, że przepis art. 42 ust. 1 i 2 nie dopuszcza lokalizacji linii energetycznych w pasie drogowym, tylko w odległości nie mniejszej niż 5 m. od granicy pasa drogowego. Odstępstwo od tej zasady, zawarte w art. 42 ust. 2, nie miałoby w niniejszej sprawie żadnego zastosowania, gdyż nie zachodziły i nie zachodzą wymienione w tym przepisie okoliczności dot. obronności kraju lub ochrony środowiska.
Wskazał również, że uzasadnienie decyzji jest jednozdaniowe i zawiera informację o zgodności z m.p.z.p., która jest całkowicie nieprawdziwa. Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego "Centrum" gminy D. w części odnoszącej się do wsi G., przyjęty przez Radę Gminy [...] w dniu [...] września 2003 r. uchwałą Nr [...] (Dz. Urz. Woj. Maz. Nr 290, poz. 7663), nie obejmuje kompleksu działek, o którym mowa. Działki te znajdują się poza terenem objętym ustaleniami planu. Skarżący wskazał nadto, że sprawą zainteresowanych jest 11 właścicieli działek na przedmiotowym terenie, budowę linii energetycznej podjęto na wniosek 2 właścicieli, zaś właściciele pozostałych 9 działek ani nie zostali powiadomieni o tej inicjatywie, ani nie przekazano im do wiadomości wydanej przez Wójta Gminy [...] decyzji z dnia [...] marca 2005r.
W odpowiedzi na skargę SKO w [...] wniosło o oddalenie skargi, odwołując się do argumentacji przedstawionej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji z dnia [...] sierpnia 2009 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.
Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.– Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.; zwaną dalej p.p.s.a.).
Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.
Przedmiotem rozpoznania przez Sąd była skarga na decyzję SKO w [...] z dnia [...] sierpnia 2009 r., Nr [...], utrzymująca w mocy decyzję tegoż Kolegium z dnia [...] października 2008 r., Nr [...], którą odmówiono skarżącemu wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej Wójta Gminy [...] z dnia [...] marca 2005 r., zezwalającej Z. na umieszczenie linii elektroenergetycznej w krawędzi drogi gminnej (dz. ew. nr [...]) w m. G.
W ocenie skarżącego, zasadniczą wadą powołanych wyżej (zaskarżonych) decyzji SKO w [...] jest to, że utrzymują w mocy decyzję administracyjną Wójta Gminy [...] z dnia [...] marca 2005 r., zezwalającej Z. na umieszczenie linii elektroenergetycznej nn w krawędzi drogi gminnej (dz. ew. nr [...]) w m. G. dla zaopatrzenia w energię elektryczną kompleksu działek przeznaczonych pod zabudowę letniskową, wydaną z rażącym naruszeniem prawa. Według skarżącego, wydanie tej decyzji spowodowało:
- utrwalenie niekorzystnego podziału (z 1989 r.) terenu zajętego przez przedmiotowe działki letniskowe, a zwłaszcza przez wydzielenie dwóch działek (nr ew. [...] oraz [...]) o szerokości ok. 1,5 m, położonych równolegle do wyznaczonej drogi gminnej, po obu jej stronach,
- nieprzejęcie ww. działek na rzecz gminy i pozostawienie ich w rękach prywatnych, co w konsekwencji spowodowało odcięcie wytyczonych działek od drogi publicznej (brak dostępu do drogi publicznej);
- niewłaściwą kwalifikację planistyczno - prawną większości wydzielonych działek, które – w ocenie skarżącego – nie są objęte miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego "Centrum" gminy D. w części odnoszącej się do wsi G., przyjętym przez Radę Gminy [...] w dniu [...] września 2003 r. uchwałą Nr [...] (Dz. Urz. Woj. Maz. Nr 290, poz. 7663); działki te znajdują się poza terenem objętym ustaleniami planu, co m.in. oznacza, że nie jest pewne ich przeznaczenie, zwłaszcza jako działek letniskowych.
W konsekwencji, w ocenie skarżącego, wspomniana decyzja Wójta Gminy [...] z dnia [...] marca 2005 r. jest w istocie decyzją lokalizacyjną inwestycji liniowej jaką jest linia energetyczna i dotyka interesu prawnego właścicieli działek - w tym również będącej własnością skarżącego. Jest to – jak to ujmuje skarżący - decyzja quasi - lokalizacyjna na budowę obiektu liniowego, która została wydana zamiast wymaganej przez prawo decyzji o ustaleniu lokalizacji celu publicznego, co wyeliminowało z postępowania lokalizacyjnego właścicieli działek letniskowych, w tym skarżącego, naruszając jego prawa jako strony postępowania. Decyzja ta została wydana na niewłaściwej podstawie prawnej, z naruszeniem m.in. wskazanych w skardze przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, w świetle których legitymacja procesowa skarżącego (w tym również wynikająca z przepisów prawa rzeczowego) jest, według niego, niewątpliwa.
Odmienne zdanie zajęło w tej kwestii SKO w [...], które nie podzieliło oceny skarżącego odnośnie przedmiotu wspomnianej decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...] marca 2005 r. i uznało, że jest to decyzja dotycząca zezwolenia na zlokalizowanie w pasie drogowym obiektów budowlanych lub urządzeń niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego. Decyzja ta – w ocenie SKO trafnie - nie została wydana w oparciu o ustawę z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, lecz oparta o przepisy ustawy o drogach publicznych. W tym ujęciu stroną postępowania i adresatem decyzji jest wyłącznie wnioskodawca – Z., zaś właściciel działki nie ma nawet statusu uczestnika postępowania.
Następstwem tak znacznej różnicy stanowisk co do przedmiotu spornej decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...] marca 2005 r. jest również zróżnicowanie oceny co do przysługującego skarżącemu interesu prawnego, a co za tym idzie – przymiotu strony postępowania, różnie zbudowanego w obu wspomnianych postępowaniach.
Należy jednak przede wszystkim zauważyć, że w rozpatrywanej sytuacji nie sposób mówić o decyzji quasi - lokalizacyjnej na budowę obiektu liniowego, która została wydana zamiast wymaganej przez prawo decyzji o ustaleniu lokalizacji celu publicznego, a co za tym idzie - o decyzji nienazwanej, dotyczącej zagospodarowania przestrzennego. Skarżący stawia tej decyzji zarzuty naruszenia konkretnych przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (art. 4 ust. 1 i 2 pkt. 1, art. 6 ust. 2 pkt. 1 i 2, art. 50 ust. 1 oraz art. 54 pkt. 2 lit. "d", a więc traktuje ją jak decyzję o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego, wydaną – jak wynika z jego oceny - w warunkach braku planu.
Zgodnie z art. 53 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym "O wszczęciu postępowania w sprawie wydania decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego oraz postanowieniach i decyzji kończącej postępowanie strony zawiadamia się w drodze obwieszczenia, a także w sposób zwyczajowo przyjęty w danej miejscowości. Inwestora oraz właścicieli i użytkowników wieczystych nieruchomości, na których będą lokalizowane inwestycje celu publicznego, zawiadamia się na piśmie".
W myśl powołanego przepisu skarżący miałby ewentualnie możliwość udziału w przedmiotowym postępowaniu, z prawem złożenia odwołania włącznie, które – zgodnie z ust. 6 powołanego przepisu - powinno zawierać zarzuty odnoszące się do decyzji, określać istotę i zakres żądania będącego przedmiotem odwołania oraz wskazywać dowody uzasadniające to żądanie.
Jest to jednak możliwość wyłącznie hipotetyczna, gdyż – po pierwsze - w rozpatrywanej obecnie skardze skarżący odstąpił sam od zarzutów naruszenia zaskarżoną decyzją przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, po wtóre zaś – zaskarżona decyzja ma rzeczywiście charakter przestrzenny, tzn. wskazuje zarówno w treści decyzji, jak i załączniku graficznym, projektowaną alokację drogi. Są to jednak – w ocenie Sądu – jedyne elementy wspólne z decyzją o lokalizacji inwestycji celu publicznego o charakterze liniowym. To za mało, by uznać zaskarżoną decyzję za decyzję o lokalizacji inwestycji celu publicznego.
Należy przy tym przypomnieć, że zgodnie z ust. 7 powołanego wyżej przepisu nie stwierdza się nieważności decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło 12 miesięcy; w takim przypadku art. 158 § 2 K.p.a. stosuje się odpowiednio (tzn. właściwy organ administracji publicznej ogranicza się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie stwierdził nieważności decyzji).
Ze wskazanych powodów Sąd nie uwzględnił również – podobnie jak SKO w [...] – zarzutów dotyczących stanu planistycznego wskazanego terenu, uznając, że nie mają one bezpośredniego związku z przedmiotem sprawy. Istotne jest, że przedmiotowe działki są przeznaczone – jak stwierdza Wójt Gminy [...] – pod zabudowę letniskową, a projektowana linia kablowa ma służyć ich obsłudze, natomiast konkretny akt prawa miejscowego, który przesądza o takim charakterze działek, ma w rozpatrywanej sprawie mniejsze znaczenie.
Za całkowicie nieuprawnione – w rozpatrywanej sprawie – Sąd uznał zarzuty skarżącego dotyczące podziału na działki w m. G. oraz powstałe w wyniku tego podziału – w ocenie skarżącego – pozbawienie tych działek, z działką skarżącego włącznie, dostępu do drogi publicznej.
Należy przypomnieć, że przedmiotem rozpatrzenia przez SKO w [...] była poprzednia decyzją tegoż organu, odmawiająca stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej Wójta Gminy [...] z dnia [...] marca 2005 r., zezwalającej Z. na umieszczenie linii elektroenergetycznej w krawędzi drogi gminnej (dz. ew. nr [...]) w m. G. Wydanie decyzji w tej sprawie nie wymagało pełnego ustalenia statusu prawnego działki skarżącego – i to jeszcze w ujęciu historycznym, z uwzględnieniem zdarzeń sprzed 20 lat, powstałych w kompletnie odmiennym stanie prawnym. Dlatego też i Sąd uznał, że kwestia ta wykracza poza jego kognicję.
Już na marginesie trzeba natomiast wskazać, że w obszernych wywodach skarżącego nie ma. m. in. odwołania do art. 73 ust. 1 i art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz.U. Nr 133,poz. 872, z późn. zm.), w świetle którego to przepisu stan prawny działki stanowiącej własność skarżącego i jej połączenia z drogą publiczną może kształtować się już inaczej niż to przedstawił skarżący.
Reasumując, w ocenie Sądu, przedmiotem kontroli SKO w [...] była uprzednia decyzją tegoż organu, odmawiająca stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...] marca 2005 r., zezwalającej Z. na umieszczenie linii elektroenergetycznej w krawędzi drogi gminnej (dz. ew. nr [...]) w m. G. Ta ostatnia decyzja, tzn. decyzja Wójta Gminy [...], była wydana jednoznacznie na podstawie m.in. art. 39 ust. 3 i art. 40 ust. 4 ustawy o drogach publicznych i zezwalała na umieszczenie w krawędzi drogi gminnej (dz. nr [...]) położonej (...) projektowanej linii kablowej nn dla zaopatrzenia w energię elektryczną działek przeznaczonych pod zabudowę letniskową.
Rozpatrując kolejno zarzuty skarżącego podniesione w skardze Sąd przede wszystkim nie stwierdził, że zaskarżona decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.).
Przywołane w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji przepisy ustawy o drogach publicznych stanowią wystarczającą podstawę prawną dla wydania zaskarżonej decyzji, przy czym – jak można sądzić – przepis art. 40 ust. 4 powołanej ustawy, nakazujący Z. uzyskanie pozwolenia na prowadzenie robót w pasie drogowym od Zarządu Dróg Powiatowych w [...], odnosi się do zajęcia pasa drogowego w okresie realizacji projektowanej linii kablowej.
Jednocześnie skarżący zarzuca, iż wydanie zaskarżonej decyzji nastąpiło ze złamaniem art. 42 ustawy o drogach publicznych przez usankcjonowanie zakazu umieszczania linii energetycznej w bliskim sąsiedztwie drogi publicznej. Otóż w myśl ust. 1 powołanego przepisu wprowadza się generalny zakaz, a mianowicie - zabrania się umieszczania urządzeń liniowych, w szczególności linii energetycznej, telekomunikacyjnej, rurociągu, taśmociągu, wzdłuż pasów drogowych, poza obszarem zabudowanym, w odległości mniejszej niż 15,0 m od granicy pasa, z zastrzeżeniem ust. 2 i 3. Z kolei powołane ustępy określają możliwość odstępstw od tego zakazu. I tak, zgodnie z ust. 2 w szczególnie uzasadnionych przypadkach związanych z potrzebami obronnymi i zadaniami na rzecz obronności kraju oraz ochrony środowiska umieszczenie urządzenia liniowego w odległości mniejszej niż określona w ust. 1 może nastąpić za zgodą zarządcy drogi. (Odstępstwo określone w ust. 3 dotyczy umieszczania urządzeń liniowych na terenach narażonych na niebezpieczeństwo powodzi oraz na terenach górskich, zalesionych i w parkach narodowych, a więc nie ma związku z rozpatrywaną sprawą).
W ocenie Sądu przepis art. 42 ust. 2 ustawy o drogach publicznych powinien być również (a nawet przede wszystkim) powołany w podstawie prawnej decyzji, właśnie w kontekście ochrony środowiska. Nie stanowi to jednak rażącego naruszenia prawa, gdyż zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych znaczenie dla prawidłowości decyzji ma nie tyle błędne powołanie określonego przepisu w podstawie prawnej decyzji, lecz samo istnienie takiego przepisu, który taką podstawę prawną może stanowić.
Nie ulega bowiem wątpliwości, że zgodnie z art. 6 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami budowa i utrzymywanie m.in. przewodów służących do przesyłania energii elektrycznej stanowi cel publiczny, służy zaspokojeniu potrzeb publicznych. Cel ten uzasadnia, w rozumieniu powołanej ustawy, zarówno podział nieruchomości z urzędu (art. 97 ust. 3), jak i ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości (art. 124 ust. 1). Również prawo budowlane, na które powołuje się skarżący, wymaga, by obiekty budowlane były projektowane i budowane z zachowaniem odpowiednich warunków użytkowych, do których przepis zalicza m.in. zaopatrzenie w energię elektryczną odpowiednio do potrzeb (art. 5). Niejako drugostronnie, art. 7 ustawy o samorządzie gminnym stanowi m.in., że zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty należy do zadań własnych gminy, które w szczególności obejmują sprawy zaopatrzenia w energię elektryczną. W tym kontekście trudno mówić, jak chce tego skarżący, o przymusowej elektryfikacji, lecz o dostawie jednego z mediów, które jest obecnie traktowane jako niezbędny element jakości życia.
Kolejnym zarzutem podniesionym przez skarżącego jest zarzut naruszenia w toku postępowania art. 7 K.p.a. – "wobec niepodjęcia wszelkich niezbędnych kroków zmierzających do dokładnego wyjaśnienia niniejszej sprawy, a tym samym naruszenia zasady praworządności. Odnosząc się do tego zarzutu należy zauważyć, że Gmina [...] zmierzała do stworzenia zespołu (kompleksu) działek letniskowych w m. G., dokonując m.in. podziału terenu, jego wyposażenia w media itp. W płaszczyźnie prawnej jednym z elementów tych działań była wspomniana decyzja Wójta Gminy [...] z dnia [...] marca 2005 r., zezwalająca Z. na umieszczenie linii elektroenergetycznej w krawędzi drogi gminnej (dz. ew. nr [...]) w m. G. Decyzja ta była osadzona w pewnym kontekście: dokonania podziału przedmiotowego terenu na działki letniskowe, związane z odpowiednią zmianą ich przeznaczenia, wydzieleniem – jako odrębnej działki ewidencyjnej drogi gminnej do tych działek i – wreszcie – zaprojektowania i realizacji linii kablowej dla zaopatrzenia tych działek w energię elektryczną. Nie można wykluczyć, że w toku tych działań doszło o różnych niedociągnięć, w tym również niezbyt starannego przygotowania związanych z zamierzonym celem decyzji administracyjnych. Generalnie jednak zarzuty skarżącego nie uzasadniają, w ocenie Sądu, zarzutu rażącego naruszenia prawa decyzją SKO w [...], odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...] marca 2005 r., zezwalającej Z. na umieszczenie linii elektroenergetycznej w krawędzi drogi gminnej (dz. ew. nr [...]) w m. G.
W ocenie Sądu, zarzuty skarżącego dotyczą raczej kontekstu, o którym wyżej mowa, niż samej decyzji. W tej sytuacji trudno mówić o naruszeniu art. 7 K.p.a., gdyż skarżący domaga się w istocie kontroli całego procesu, który doprowadził do powstania zespołu domów letniskowych w m. G. – i tylko wtedy uzna te działania za zgodne z art. 7 K.p.a., niż zaskarżonej decyzji SKO w [...], będącej przedmiotem kontroli Sądu – zgodnej z przedstawionym na wstępie kryteriami.
Ponadto oceniając zaskarżoną decyzję Sąd nie stwierdził żadnych innych uchybień, których istnienie powinien uwzględnić z urzędu.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło