VI SA/Wa 1881/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas Sędziowie Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka Sędzia WSA Grzegorz Nowecki (spr.) Protokolant sekr. sąd. Eliza Mroczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 września 2014 r. sprawy ze skargi L. O. na postanowienie Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2011 r. nr [...] w przedmiocie niedopuszczalności odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. stwierdza, że uchylone postanowienie nie podlega wykonaniu. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] października 2011 r., nr [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego, na podstawie art. 134 w zw. z art. 64 § 2 k.p.a., stwierdził niedopuszczalność odwołania od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lipca 2011 r. o nałożeniu na L.O. (dalej także: "skarżący") kary pieniężnej w wysokości 3.000 zł. Do wydania postanowienia doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym. Decyzją z dnia [...] lipca 2011 r. [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył na skarżącego karę pieniężną za przejazd po drodze krajowej bez uiszczenia opłaty elektronicznej. Skarżący odebrał decyzję w dniu 15 lipca 2011r., kwitując jej odbiór własnoręcznym podpisem. W dniu 26 lipca 2011 r. (data przesyłki pocztowej - 25 lipca 2011 r.) wpłynęło do Głównego Inspektora Transportu Drogowego odwołanie. Odwołanie zostało złożone przez P. Spółka Jawna P. K. T.K., a podpisał je T. K.. Główny Inspektor Transportu Drogowego pismem z dnia 1 sierpnia 2011 r. przekazał odwołanie według właściwości do rozpatrzenia [...] Wojewódzkiemu Inspektorowi Transportu Drogowego. [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego pismem z dnia 16 sierpnia 2011 r., na podstawie art. 64 § 2 k.p.a., wezwał P. Spółka Jawna P. K. T. K. – w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania - do przesłania pełnomocnictwa udzielonego przez L. O. pod rygorem pozostawienia odwołania bez rozpoznania. Oddzielnym pismem z tego samego dnia przekazał odwołanie organowi odwoławczemu informując jednocześnie, iż podtrzymuje swoje stanowisko zawarte w decyzji z dnia [...] lipca 2011 r. W odpowiedzi na wezwanie P. Spółka Jawna P. K. T. K. nadesłała żądane pełnomocnictwo. Następnie Główny Inspektor Transportu Drogowego pismem z dnia 13 września 2011r., na podstawie art. 64 § 2 k.p.a., wezwał skarżącego do uzupełnienia braków formalnych odwołania poprzez przedłożenie oryginału lub poświadczonego za zgodność z nim kopii pełnomocnictwa potwierdzającego, że osoba podpisana pod odwołaniem (T. K.) miała prawo do jednoosobowego reprezentowania adresata decyzji, w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia odwołania bez rozpoznania. W odpowiedzi na wezwanie skarżący nadesłał odpis postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] [...] Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego o wpisie w Krajowym Rejestrze Sądowym ww. spółki jawnej, poświadczony przez notariusza, z którego wynikało, iż każdy ze wspólników spółki ma prawo reprezentować ją samodzielnie. Stwierdzając w przedmiotowej sprawie niedopuszczalność złożonego odwołania Główny Inspektor Transportu Drogowego wskazał, że nie doszło do uzupełnienia braku formalnego odwołania, poprzez przedłożenie oryginału lub potwierdzonej kopii pełnomocnictwa, z którego wynikałoby, że T. K. jest umocowany do działania w imieniu L. O. w sprawie odwołania od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lipca 2011 r. o nałożeniu na L. O. kary pieniężnej w wysokości 3.000 zł. Organ podniósł, że w aktach znajduje się pełnomocnictwo udzielone firmie P. Spółka Jawna P. K. T. K., brak jest natomiast pełnomocnictwa dla T. K., który podpisał odwołanie. Stwierdził, że pełnomocnictwo udzielone spółce jawnej nastąpiło z naruszeniem art. 33 § 1 k.p.a., bowiem spółka prawa handlowego nie jest osobą fizyczną. Na powyższe postanowienie z dnia [...] października 2011 r. skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której opisał dotychczasowy przebieg postępowania akcentując, iż wykonał wszystkie wezwania organu zarzucając, iż w całej korespondencji z ITD przewija się sprawa pełnomocnictwa, w oderwaniu od meritum sprawy jaki jest zdaniem skarżącego wadliwość działających urządzeń służących do poboru opłaty elektronicznej. Wskazał, iż jest zdezorientowany zaistniałą sytuacją i jej nie rozumie. Poinformował, iż po otrzymaniu postanowienia organu I instancji złożył ponownie odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu i wniósł także o anulowanie kary. W tym miejscu wskazać należy, iż w aktach administracyjnych przesłanych Sądowi znajduje się nierozpatrzone pismo skarżącego z dnia 28 października 2011 r. zawierające wniosek o przywrócenie terminu uzasadniane niezrozumieniem sposobem działania pełnomocnictwa udzielonego spółce jawnej. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 30 marca 2012 r., sygn. akt 2297/11 stwierdził nieważność zaskarżonego postanowienia. W ocenie Sądu I instancji postanowienie o stwierdzeniu niedopuszczalności odwołania jest wadliwe, bowiem zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.). WSA wskazał, że stroną postępowania w sprawie nieuiszczenia opłaty elektronicznej za przejazd po drodze krajowej jest skarżący. Odwołanie od decyzji organu I instancji zostało złożone w terminie. W ocenie Sądu I instancji nie budzi wątpliwości, iż odwołanie złożyła spółka jawna, a nie osoba fizyczna (jeden ze wspólników spółki), która podpisała odwołanie. Świadczy o tym nie tylko wskazanie spółki jawnej na pierwszej stronie odwołania i pieczątka spółki z jej pełną nazwą i adresem, ale również sama treść odwołania. Skontrolowany kierowca (strona postępowania) jest pracownikiem tej spółki. Jak podkreślił Sąd I instancji, pomimo że odwołanie złożyła spółka jawna organ odwoławczy żądał nadesłania pełnomocnictwa potwierdzającego, iż jeden ze wspólników spółki jawnej, który podpisał się pod odwołaniem ma prawo do jednoosobowej reprezentacji adresata decyzji. Wcześniej natomiast organ I instancji, wbrew treści art. 33 § 1 k.p.a. żądał nadesłania pełnomocnictwa dla spółki. WSA stwierdził, że organ za pośrednictwem, którego wnosi się odwołanie jest właściwy jedynie do podejmowania czynności, o których mowa w art. 131-133 k.p.a. Skoro spółka jawna nie mogła być pełnomocnikiem skarżącego, organ odwoławczy, mając na uwadze art. 9 k.p.a., tj. zasadę należytego i wyczerpującego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków, winien powiadomić o tym skarżącego i wezwać go do podpisania odwołania w terminie i pod rygorem stwierdzenia niedopuszczalności odwołania. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył Główny Inspektor Transportu Drogowego wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 13 lutego 2014 r., sygn. akt II GSK 1402/12 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez sąd I instancji. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego organ II instancji, wydając zaskarżone postanowienie nie dopuścił się "rażącego naruszania prawa" w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Uchybienia, którego dopuścił się organ odwoławczy polegającego na wystosowaniu do strony wezwania do uzupełnienia braków formalnych odwołania, którego treść nie była jednoznaczna (prawo do jednoosobowego reprezentowania adresata decyzji) w kontekście wcześniejszego pisma organu I instancji z dnia 16 sierpnia 2011 r., nie można utożsamiać z kwalifikowaną wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153 z 2002 r. poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w ramach swojej właściwości dokonuje zatem kontroli aktów z zakresu administracji publicznej z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania, nie kierując się względami słuszności czy też zasadami współżycia społecznego. Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi( Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej także: "p.p.s.a."). Stosownie do art. 145 § 1 p.p.s.a. Sąd uwzględnia skargę tylko wówczas, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (pkt 1a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (pkt 1b), inne naruszenie przepisów postępowania jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1c), a także wówczas, gdy stwierdza nieważność decyzji (postanowienia) z przyczyn określonych w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach bądź z tych przyczyn stwierdza wydanie decyzji (postanowienia) z naruszeniem prawa. W przypadku w niniejszej sprawy podkreślić należy, że zgodnie z przepisem art. 190 p.p.s.a., wojewódzki sąd administracyjny, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Przyjmuje się, iż wykładnia prawa wyrażona w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego jest wiążąca w sprawie dla sądu pierwszej instancji zarówno wówczas, gdy dotyczy zastosowania przepisów prawa materialnego, jak również przepisów postępowania administracyjnego. Oznacza to, że wojewódzki sąd administracyjny jest obowiązany rozpatrzyć sprawę ponownie, stosując się do wykładni prawa zawartej w uzasadnieniu wyroku NSA, bez względu na poglądy prawne wyrażone w orzeczeniach sądowych w innych podobnych sprawach. Przez wykładnię prawa rozumie się powszechnie wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie, zaś wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencję oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych. Niewątpliwie wykładnia prawa, w rozumieniu art. 190 p.p.s.a., obejmuje zarówno prawo materialne, jak i procesowe. Sąd pierwszej instancji nie jest natomiast związany oceną Naczelnego Sądu Administracyjnego dotyczącą stanu faktycznego sprawy, bowiem ocena ta nie jest wykładnią przepisów prawa (tak: m. in. H. Knysiak-Molczyk /w:/ T. Woś (red.), H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydanie 4, LexisNexis, Warszawa 2011, s. 881 i powołane tam orzecznictwo; podobnie: J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 268). Obowiązek podporządkowania się wykładni prawa wyrażonej w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, ciążący na wojewódzkim sądzie administracyjnym, może być wyłączony tylko w wyjątkowych sytuacjach, w szczególności w przypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego sprawy (zob. /w:/ Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2011, s. 624 i cyt. tam wyrok NSA z dnia 10 września 2008 r., I OSK 1290/07). W konsekwencji należy uznać, że związanie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w rozumieniu art. 190 p.p.s.a., oznacza, iż nie może on formułować nowych ocen prawnych - sprzecznych z wyrażoną wcześniej przez NSA wykładnią prawa, a zobowiązany jest do podporządkowania się jej w pełnym zakresie, co niewątpliwie determinuje treść nowego wyroku sądu pierwszej instancji. Mając na względzie powyższe zauważyć trzeba, iż w niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie związany był wykładnią prawa zawartą w wyroku Naczelnego Sądu z dnia 13 lutego 2014 r., sygn. akt II GSK 1402/12. W powyższym orzeczeniu Naczelny Sąd Administracyjny, dokonując oceny zasadności zarzutów kasacyjnych wskazał, że nieprawidłowe jest stanowisko Sądu I instancji w przedmiocie rażącego naruszania prawa przez organ administracji w rozumieniu art.156 § 1 pkt 2 k.p.a. Zdaniem NSA, uchybienia którego dopuścił się organ odwoławczy polegającego na wystosowaniu do strony wezwania do uzupełnienia braków formalnych odwołania, którego treść nie była jednoznaczna (prawo do jednoosobowego reprezentowania adresata decyzji) w kontekście wcześniejszego pisma organu I instancji z dnia 16 sierpnia 2011 r., nie można utożsamiać z kwalifikowaną wadą określoną w ww. przepisie. Uwzględniając istotę sporu prawnego w rozpatrywanej sprawie tutejszy Sąd stwierdza, że Główny Inspektor Transportu Drogowego w skarżonym postanowieniu z dnia [...] października 2011 r. naruszył przepisy postępowania przez niewłaściwe ustalenie stanu faktycznego sprawy i niewłaściwe zastosowanie przepisów w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Organ zamiast wzywać skarżącego do uzupełnienia braków formalnych odwołania poprzez przedłożenie udzielonego pełnomocnictwa powinien bowiem pouczyć go o fakcie, że spółka jawna, w imieniu której działał jeden ze wspólników, nie może w świetle prawa być pełnomocnikiem w jego sprawie administracyjnej, z uwagi na treść art. 33 § 1 k.p.a. Organ odwoławczy mając na uwadze dyspozycję art. 9 k.p.a., tj. zasadę należytego i wyczerpującego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków winien zatem powiadomić o powyższym skarżącego i wezwać go do podpisania w terminie odwołania pod rygorem stwierdzenia jego niedopuszczalności. Nadmienić należy, iż skarżący w nierozpatrzonym przez organ wniosku z dnia 28 października 2011r. zwrócił się o przywrócenie terminu do złożenia odwołania, w związku z zakwestionowaniem przez organ pełnomocnictwa udzielonego przez niego ww. spółce jawnej. Zdaniem Sądu, w tych okolicznościach popełniony przez organ odwoławczy błąd dotyczył sfery ustaleń faktycznych przedmiotowej sprawy i powinien zostać usunięty przy jej ponownym rozpatrzeniu przez organ odwoławczy. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 152 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.