VI SA/Wa 191/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aneta Lemiesz po rozpoznaniu w dniu 3 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy wniosku E. P. o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi w sprawie ze skargi E. P. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] listopada 2015 r., nr [...] w przedmiocie podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu postanawia odmówić przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi E. P. (dalej "Skarżąca" lub "Strona") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] listopada 2015 r., nr [...] w przedmiocie podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu. W dniu 22 lutego 2016 r. doręczono Skarżącej odpis zarządzenia Przewodniczącego Wydziału o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 200 zł. W tym samym dniu doręczono jej wezwanie do uzupełnienia braku formalnego skargi - w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi - poprzez nadesłanie jednego odpisu skargi dla uczestnika postępowania. Skarżąca w dniu 26 lutego 2016 r. nadała jeden odpis skargi dla uczestnika postępowania za pośrednictwem operatora pocztowego publicznego In Post. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 15 czerwca 2016 r., sygn. akt VI SA/Wa 191/16 odrzucił skargę oraz zwrócił Stronie kwotę 200 zł z tytułu uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Skarżąca pismem z 17 lipca 2016 r. zatytułowanym "zażalenie" zaskarżyła ww. postanowienie do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Postanowieniu zarzuciła brak informacji wskazującej, że tylko Poczta Polska jest operatorem publicznym uprawnionym do zachowania terminu nadania przesyłki do Sądu. Wiedzę na temat tego, że jedynym operatorem pocztowym była i jest Poczta Polska uzyskała z pisma Sądu - z treści uzasadnienia postanowienia Sądu z dnia 15 czerwca 2016 roku. Naczelny Sąd Administracyjny pismem z 3 listopada 2016 r. zwrócił się do Skarżącej o wyjaśnienie, czy z pismo z 17 lipca 2016 r. zatytułowane "zażalenie", należy traktować jako wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że w razie braku odpowiedzi na powyższe wezwanie pismo z 17 lipca 2016 r. zostanie potraktowane jako zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 15 czerwca 2016 r., sygn. akt VI SA/Wa 191/16. Skarżąca pismem z 23 listopada 2016 r. wyjaśniła, że jej pismo zatytułowane "zażalenie", należy traktować jako wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Stosownie do art. 86 § 1 zdanie 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm., dalej "p.p.s.a."), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Warunkiem skuteczności wniosku o przywrócenie uchybionego terminu jest łączne spełnienie przesłanek ustanowionych w przepisach art. 86 i art. 87 p.p.s.a.: uprawdopodobnienie przez stronę braku winy w uchybieniu terminu (art. 86 § 1 i art. 87 § 2), spowodowanie przez uchybienie terminu ujemnych skutków dla strony (art. 86 § 2), dochowanie terminu do wniesienia wniosku (art. 87 § 1), dopełnienie uchybionej czynności (art. 87 § 4). Zgodnie z dyspozycją art. 87 § 1 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie ustawodawca w art. 88 p.p.s.a. postanowił, iż spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu Sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Wnioskiem spóźnionym jest wniosek złożony z uchybieniem terminu wskazanego w art. 87 § 1 p.p.s.a., a więc złożony po upływie siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Fakt spóźnienia musi wyraźnie wynikać z treści wniosku. W pierwszej kolejności należało więc ustalić, czy Skarżąca dochowała terminu skazanego w art. 87 § 1 p.p.s.a. W niniejszej sprawie za datę ustania przyczyny uchybienia terminu należy uznać 13 lipca 2016 r., kiedy Skarżąca odebrała postanowienie o odrzuceniu skargi. Wniosek o przywrócenie terminu został wniesiony 19 lipca 2016 r., na co wskazuje data stempla pocztowego na kopercie. Oznacza to, że zachowany został siedmiodniowy termin, o którym mowa w art. 87 § 1 p.p.s.a. Należy podkreślić, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wówczas, gdy strona w sposób przekonujący uprawdopodobni brak swojej winy. Brak winy oznacza sytuację, w której wystąpiły niezależne od strony i niemożliwe do przezwyciężenia okoliczności, z powodu których doszło do przekroczenia wyznaczonego przepisami prawa terminu. Oceniając wystąpienie tej przesłanki, Sąd przyjmuje obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. Przywrócenie terminu nie jest zatem dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Skarżąca uzasadniając wniosek o przywrócenie terminu wskazała, że dotychczas otrzymywała pisma sądowe za pośrednictwem poczty InPost i w ten sam sposób na nie odpowiadała. Tak samo postąpiła w niniejszej sprawie. Nie jest profesjonalistą w dziedzinie prawa, jednak dziwi ją fakt, że w pouczeniu wezwania do uzupełnienia braków formalnych z dnia 5 lutego 2016 roku nie otrzymała instrukcji odpowiedniego nadania pisma (u wskazanego operatora pocztowego), tylko pozostałe kwestie dotyczące zmiany adresu, pełnomocników itd. Skarżącej wydało mi się oczywistym, że może dokonać wysyłki korespondencji do Sądu poprzez operatora pocztowego, za pośrednictwem którego otrzymywała wcześniej pisma sądowe w innych sprawach.  Sąd pragnie wyjaśnić, że stosownie zaś do treści art. 83 § 3 p.p.s.a. oddanie pisma w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe (Dz. U. z 2012 r., poz. 1529, zwanej dalej Prawo pocztowe) albo placówce pocztowej operatora świadczącego pocztowe usługi powszechne w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej, Konfederacji Szwajcarskiej lub państwie członkowskim Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stronie umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym, albo polskim urzędzie konsularnym jest równoznaczne z wniesieniem go do sądu. Decyzją Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej z dnia [...] czerwca 2015 r., nr [...]., jako operatora wyznaczonego do świadczenia usług powszechnych na lata 2016 – 2025 wybrano Pocztę Polską S.A., określając termin rozpoczęcia wykonywania obowiązku świadczenia usług powszechnych na dzień 1 stycznia 2016 r. Do tego czasu kwestię tę regulował art. 178 ust. 1 Prawa pocztowego, zgodnie z którym Poczta Polska S.A. pełniła obowiązki operatora wyznaczonego. W związku z powyższym stanowisko, zgodnie z którym Strona otrzymywała dotychczas pisma sądowe za pośrednictwem operatora InPost i w ten sam sposób na nie odpowiadała jest niezgodne ze stanem faktycznym niniejszej sprawy. Skarżąca bowiem w dniu 22 lutego 2016 r. otrzymała wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi za pośrednictwem Poczty Polskiej S.A. Strona natomiast uzupełniła braki formalne skargi za pośrednictwem operatora InPost, co stoi w sprzeczności z art. 83 § 3 p.p.s.a. Sąd pragnie podkreślić, że do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu poprzez zainteresowanego lub jego pełnomocnika zalicza się np. przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar. Braku winy zainteresowanego w uchybieniu terminu nie potwierdza np. zwolnienie lekarskie od pracy, bowiem nie wyklucza ono możliwości dokonania czynności procesowej przez stronę i nadania pisma przez pocztę osobiście lub przez domownika. Braku winy nie stanowi również nieznajomość prawa oraz wybranie innej drogi obrony interesu prawnego (zob. wyrok NSA z dnia 4 listopada 1998 r., sygn. III SA 1243/97, LEX 36902; wyrok NSA z dnia 29 listopada 1997 r., sygn. III SA 101/96, LEX 30857). Oznacza to, że okoliczności przemawiające za uznaniem braku winy w uchybieniu terminowi muszą mieć charakter wyjątkowy, szczególny i być niezależne od wnioskodawcy. Nawet lekkie niedbalstwo wyklucza przyjęcie, że okoliczność, na którą powołuje się wnioskodawca miała charakter niezawiniony. Sąd odnosząc się natomiast do pozostałych argumentów zawartych we wniosku stwierdza, że brak pouczenia o treści art. 83 § 3 p.p.s.a. nie przesądza o braku winy Skarżącej w uzupełnieniu braków formalnych skargi. Strona bowiem jak już wyżej wskazano otrzymała wezwanie za pośrednictwem Poczty Polskiej S.A. i powinna oczekiwać, że za pomocą tego operatora może uzupełnić braki formalne skargi. Zgodnie bowiem z art. 6 p.p.s.a. Sąd w razie uzasadnionej potrzeby udziela stronom występującym w sprawie bez adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego niezbędnych pouczeń co do czynności procesowych i skutków ich zaniedbań. Obowiązek informowania Strony przez Sąd nie ma jednak charakteru nieograniczonego (zob. wyrok NSA z dnia 8 kwietnia 2011 r., I OSK 34/11, CBOSA). Końcowo warto odwołać się do treści postanowienia NSA z dnia 12 lutego 2015 r., sygn. akt I OZ 91/15, w którym to wskazano, że przywrócenie terminu może więc mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenie terminu jest więc dopuszczalne wyłącznie w przypadku zaistnienia obiektywnych, niezależnych od woli strony okoliczności, które mimo dołożenia przez stronę odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności w terminie. W przedmiotowej sprawie Strona nie znała treści art. 83 § 3 p.p.s.a. Taka przyczyna niedochowania terminu świadczy o niedołożeniu przez Skarżącą należytej staranności, a tym samym przesądza o jej winie. W związku z powyższym Sąd uznał, że Skarżąca nie uprawdopodobniła okoliczności wyłączających jej winę w uchybieniu terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.