VI SA/Wa 1911/14
WyrokWSA w Warszawie2015-02-10
Skład orzekający: Agnieszka Łąpieś-Rosińska, Iwona Szymanowicz-Nowak, Piotr Borowiecki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organizacja społeczna (samorząd aptekarski) ma legitymację czynną do żądania wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie prowadzenia reklamy apteki, jeśli wykaże istnienie interesu społecznego i zgodność takiego żądania z celami statutowymi?Ratio decidendi
Organizacja społeczna, w tym samorząd aptekarski, ma legitymację czynną do żądania wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie dotyczącej innej osoby, jeśli wykaże, że postępowanie to jest zgodne z jej celami statutowymi i leży w interesie społecznym. Interes społeczny w tym kontekście obejmuje ochronę zdrowia publicznego, nadzór nad wykonywaniem zawodu farmaceuty jako zawodu zaufania publicznego oraz strzeżenie zasad etyki zawodowej.Stan faktyczny
D. we W., jako organizacja społeczna (samorząd aptekarski), wniosła o wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie prowadzenia reklamy apteki ogólnodostępnej, powołując się na swoje cele statutowe i interes społeczny. Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny odmówił wszczęcia postępowania, uznając brak interesu społecznego. Główny Inspektor Farmaceutyczny utrzymał tę decyzję w mocy. D. wniosła skargę do WSA w Warszawie, zarzucając naruszenie przepisów k.p.a., w tym art. 31 § 1.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżone postanowienie Głównego Inspektora Farmaceutycznego oraz utrzymane nim w mocy postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego, stwierdził, że uchylone postanowienia nie podlegają wykonaniu, i zasądził zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska Sędziowie Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak Sędzia WSA Piotr Borowiecki (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lutego 2015 r. sprawy ze skargi D. w W. na postanowienie Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania 1. uchyla zaskarżone postanowienie i utrzymane nim w mocy postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] lutego 2014 r.; 2. stwierdza, że uchylone postanowienia nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Głównego Inspektora Farmaceutycznego na rzecz skarżącej D. w W. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2014 r., nr [...], Główny Inspektor Farmaceutyczny, działając na podstawie przepisów art. 112 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 oraz art. 115 pkt 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. - Prawo farmaceutyczne (tekst jednolity Dz. U. z 2008 r. Nr 45, poz. 271 ze zm. - dalej także: "P.f.") oraz art. 144 w zw. art. 138 § 1 pkt 1 i art. 31 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2013, poz. 267 - dalej jako: "k.p.a."), utrzymał w mocy postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego we [...] z dnia [...] lutego 2014 r., nr [...], którym odmówiono [...] Izbie Aptekarskiej we [...] (dalej także: "skarżąca Izba" lub "strona skarżąca") wszczęcia postępowania w sprawie prowadzenia reklamy apteki ogólnodostępnej o nazwie "[...]" zlokalizowanej w [...] przy ul. [...] oraz reklamy jej działalności.
Zaskarżone postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym.
W dniu 3 stycznia 2014 r. D. we [...], powołując się na przepisy art. 5 § 2 pkt 5 w zw. z art. 31 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 29 pkt 1, art. 1, art. 7 ust. 1 pkt 1, pkt 5-6 i pkt 9 oraz ust. 2 pkt 11 ustawy z dnia 19 kwietnia 1991 r. o Izbach Aptekarskich (tekst jednolity Dz. U z 2008 r. Nr 136, poz. 856 ze zm.), a także art. 94a ust. 1-4 i art. 10 P.f. - wniosła o wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie prowadzenia reklamy ww. apteki ogólnodostępnej.
W uzasadnieniu wniosku skarżąca Izba podniosła, że podmiot prowadzący sporną aptekę - Stowarzyszenie [...] prowadzi działania reklamowe dotyczące apteki oraz jej działalności. Strona skarżąca wskazała, że jest organizacją społeczną, której następujące cele statutowe uzasadniają wszczęcie wnioskowanego postępowania administracyjnego:
1. sprawowanie pieczy i nadzoru nad wykonywaniem zawodu,
2. reprezentowanie zawodu aptekarza i obrona jego interesów,
3. troska o zachowanie godności i niezależności zawodu,
4. strzeżenie zasad etyki i deontologii zawodowej,
5. współdziałanie z organami administracji publicznej w sprawach związanych
z wykonywaniem zawodu i innych dotyczących farmacji, a mających wpływ na
ochronę zdrowia publicznego.
Jednocześnie skarżąca Izba uznała, że za wszczęciem postępowania administracyjnego na wniosek izby aptekarskiej przemawia również interes społeczny polegający na:
1. ochronie zdrowia publicznego, czyli osób korzystających z usług farmaceutów poprzez możliwość skutecznego nadzoru na wykonywaniem zawodu farmaceuty, będącego zawodem zaufania publicznego,
2. ochronie zdrowia publicznego tj. osób korzystających z usług farmaceutycznych, poprzez strzeżenie realizacji zasad etyki i deontologii zawodowej farmaceutów,
3. możliwość wypełniania przez [...]IA swoich statutowych i ustawowych uprawnień wobec członków,
4. możliwość podejmowania przez izbę działań w celu ochrony praw swoich członków,
5. możliwość korzystania przez organ administracji z pomocy organizacji społecznej.
Do wniosku strona skarżąca załączyła następujące dokumenty:
1. kopię folderu informacyjnego Stowarzyszenia [...] - wydanie 01-31 grudnia 2013;
2. wyciąg z protokołu z posiedzenia ORA [...] Izbie Aptekarskiej [...] z dnia [...] maja 2013 r.;
3. wyciąg z protokołu z posiedzenia ORA [...] Izbie Aptekarskiej [...] z dnia [...] grudnia 2007 r.;
4. Statut [...] Izby Aptekarskiej [...].
Dodatkowo, pismem z dnia 7 stycznia 2014 r. skarżąca Izba złożyła do Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego wniosek o uzupełnienie materiału dowodowego o kopię folderu informacyjnego Stowarzyszenia [...] - wydanie 01-31 styczeń 2014 r.
W wyniku rozpoznania wniosku strony skarżącej [...] Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny postanowieniem z dnia 6 lutego 2014 r. odmówił wszczęcia na wniosek [...] Izby Aptekarskiej [...] postępowania w sprawie nakazania zaprzestania prowadzenia reklamy apteki ogólnodostępnej "[...] " położonej w [...] przy ul.[...] oraz jej działalności.
W uzasadnieniu wydanego postanowienia organ pierwszej instancji stwierdził, że skarżąca D. [...] nie wykazała w złożonym wniosku interesu społecznego, uzasadniającego jego uwzględnienie.
Na powyższe postanowienie skarżąca Izba złożyła zażalenie.
Wnosząc o uchylenie spornego postanowienia wydanego przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutyczny, strona skarżąca zarzuciła organowi pierwszej instancji naruszenie art. 31 § 1 k.p.a. - przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie.
W uzasadnieniu złożonego zażalenia skarżąca Izba, powołując się na brzmienie przepisu art. 31 § 1 k.p.a. - stwierdziła, że organ, rozpatrując stosowny wniosek organizacji społecznej - bada, czy zostały spełnione kumulatywnie obie wymienione w tym przepisie przesłanki. Przy czym, jak podkreśliła strona skarżąca, organ administracji publicznej nie dysponuje w tym zakresie uznaniem administracyjnym, gdyż postanowienie, o którym mowa w art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a., ma charakter związany.
Powołując się na orzeczenia sądów administracyjnych, skarżąca Izba wskazała, że samorząd aptekarski został utworzony, a jego działalność uregulowana w ustawie z dnia 19 kwietnia 1991 r. o izbach aptekarskich, w celu realizacji art. 17 ust. 1 Konstytucji RP. Zdaniem strony skarżącej, zawód farmaceuty jest zawodem zaufania publicznego, a główny cel działalności samorządu aptekarskiego został określony w przytoczonym art. 17 Konstytucji RP i jest nim sprawowanie pieczy nad należytym wykonywaniem zawodu farmaceuty, co zostało potwierdzone w art. 7 ust. 1 pkt 5 ustawy o izbach aptekarskich. Strona skarżąca zwróciła uwagę, że przepis art. 2a ust. 1 pkt 8 ustawy o izbach aptekarskich stanowi, że wykonywanie zawodu farmaceuty ma na celu ochronę zdrowia publicznego i obejmuje udzielanie usług farmaceutycznych, polegających w szczególności na kierowaniu apteką, punktem aptecznym, działaniem farmacji szpitalnej lub hurtownią farmaceutyczną. Strona skarżąca wskazał, że nadzór nad prawidłowym wykonywaniem zawodu to również nadzór w zakresie realizacji funkcji zawodowej, jaką jest kierowanie apteką. W ocenie strony skarżącej, prawidłowe kierowanie apteką jest nierozerwalnie związane z przestrzeganiem przepisów m. in. ustawy Prawo farmaceutyczne, w tym art. 94a tej ustawy, który zakazuje prowadzenia reklamy aptek i ich działalności. Skarżąca Izba podniosła ponadto, że osoba kierująca apteką uczestniczącą w reklamie, odpowiedzialna za jej prawidłowe prowadzenie, narusza zasady prawidłowego wykonywania zawodu. Strona skarżąca stwierdziła, że pieczę i nadzór nad tym zawodem, jako zawodem zaufania, sprawuje w interesie społecznym organ samorządowy, co wynika wprost z Konstytucji RP.
Mając na względzie powyższe, skarżąca Izba stanęła na stanowisku, że nie ma wątpliwości, że postępowanie prowadzone przez Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego jest zbieżne z celami statutowymi przypisanymi okręgowym izbom aptekarskim, skoro izba sprawuje nadzór nad wykonywaniem zawodu farmaceuty, zaś do czynności objętych tym zawodem należy kierowanie apteką. Zdaniem strony skarżącej, uczestniczenie apteki w niedozwolonej reklamie mieści się w zakresie czynności samorządu, obejmujących nadzór nad wykonywaniem zawodu w zakresie pełnienia funkcji kierowniczej, obejmującej odpowiedzialność za prawidłowe kierowanie apteką.
Ponadto, jak stwierdziła strona skarżąca, skierowanie przez nią wniosku o wszczęcie postępowania uzasadniał także § 5 tiret 6 jej statutu, albowiem łamanie przez aptekarza zakazu reklamy apteki jest sprawą związaną z wykonywaniem tego zawodu i mającą wpływ na ochronę zdrowia publicznego. Skarżąca Izba zauważyła, że zawód farmaceuty powinien być wykonywany zgodnie z przepisami prawa, w tym również w zakresie przestrzegania zakazu reklamy aptek, a to w związku z nakazem najwyższej ochrony "szczególnych konsumentów", jakimi są pacjenci, pod rygorem odpowiedzialności zawodowej. Dlatego też, zdaniem strony skarżącej, D. we [...] , jako jednostka samorządu aptekarskiego, powinna być dopuszczona do postępowania prowadzonego przez Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego, jako organizacja społeczna, gdyż skarżąca Izba, jako organ reprezentujący i nadzorujący wszystkich farmaceutów, jest zainteresowana wynikiem tego postępowania. Strona skarżąca wyjaśniła przy tym, że tylko w sytuacji dopuszczenia jej do postępowania mogłaby w pełni reprezentować interes całej grupy zawodowej farmaceutów, co leży w interesie wszystkich członków samorządu przestrzegających obowiązujące prawo. Skarżąca Izba nie zgodziła się ze stanowiskiem organu pierwszej instancji, jakoby nie wykazała powiązania przedmiotowej sprawy z interesami indywidualnymi i zbiorowymi członków Izby Aptekarskiej. Zdaniem strony skarżącej, jasnym jest, że postępowanie dotyczące łamania obowiązującego farmaceutów zakazu reklamy dotyczy całej grupy zawodowej farmaceutów, a nie tylko konkretnego kierownika apteki, przeciwko któremu toczy się postępowanie. Strona zauważyła, że samorząd aptekarski jest nie tylko prawnie, ale i faktycznie zainteresowany postępowaniami, w których badana jest działalność aptek sprzeczna z zakazem reklamy, ponieważ jego wprowadzenie jest efektem wieloletnich zabiegów samorządu aptekarskiego. W związku z powyższym, strona skarżąca uznała, że samorząd aptekarski czuje się zobowiązany do podejmowania działań, mających na celu skuteczne egzekwowanie ww. zakazu i zwalczanie wszelkich prób jego obejścia. W konsekwencji, strona skarżąca stwierdziła, że udział samorządu w postępowaniu jak najbardziej leży w interesie publicznym.
Uzasadniając z kolei występowanie drugiej przesłanki, skarżąca Izba na wstępie wyjaśniła, że nie ma ustawowej definicji "interesu społecznego", dlatego odwołała się do orzecznictwa sądów administracyjnych. Strona skarżąca wyraziła pogląd, że głównym interesem chronionym przez samorząd aptekarski jest w przedmiotowym postępowaniu "interes publiczny, którym jest gwarancja ochrony zdrowia pacjentów przy świadczeniu usług farmaceutycznych przez farmaceutów w ramach celu, dla którego został powołany na zasadach określonych w Konstytucji, czyli dla sprawowania pieczy nad prawidłowym wykonywaniem zawodu zaufania publicznego - zawodu farmaceuty".
Biorąc powyższe pod uwagę, skarżąca Izba nie zgodziła się z poglądem Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego, że brak jest interesu społecznego przemawiającego za jej udziałem w postępowaniu dotyczącym zakazu reklamy aptek i ich działalności. Strona skarżąca uznała, iż niesłuszne jest więc twierdzenie organu, jakoby ocena aptek należała wyłącznie do inspektorów Inspekcji Farmaceutycznej. Zdaniem strony skarżącej, jej prawo do udziału w postępowaniu dotyczącym innej osoby wynika explicite z art. 31 § 1 k.p.a., po spełnieniu przez nią przesłanek określonych w ustawie, a których istnienie zostało dowiedzione.
W wyniku rozpatrzenia zażalenia Główny Inspektor Farmaceutyczny, działając na podstawie przepisów art. 112 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 oraz art. 115 pkt 4 P.f. oraz art. 144 w zw. art. 138 § 1 pkt 1 i art. 31 § 1 pkt 1 k.p.a., postanowieniem z dnia 8 kwietnia 2014 r. utrzymał w mocy sporne postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego [...] z dnia [...] lutego 2014 r.
W uzasadnieniu wydanego postanowienia Główny Inspektor Farmaceutyczny, powołując się na orzecznictwo, wskazał, że nie ma trwałej definicji interesu społecznego, a jego treść jest ciągle zmieniającą się kompozycją i balansem różnorodnych wartości określonego społeczeństwa w określonym czasie. Zdaniem organu odwoławczego, interes społeczny wskazywany przez [...] Izbę Aptekarską jest w rzeczywistości przejawem partykularnego interesu samorządu zawodowego. Jednocześnie organ odwoławczy uznał, że nie należy utożsamiać samego faktu bycia organizacją społeczną ze spełnieniem przesłanki interesu społecznego. Główny Inspektor Farmaceutyczny stwierdził, że skarżąca Izba nie wykazała konkretnego interesu społecznego, a jedynie wyraziła generalne przekonanie, że należy przestrzegać obowiązujących przepisów prawa. Taka konstatacja, w ocenie organu odwoławczego, jest niewystarczająca do żądania wszczęcia postępowania. Główny Inspektor Farmaceutyczny wyjaśnił, że nie poddaje wątpliwości potrzeby zakazu reklamy aptek i w pełni popiera stanowisko wyrażone przez stronę skarżącą. Niemniej, zdaniem organu odwoławczego, argumentacja przytoczona na poparcie istnienia interesu społecznego stanowi jedynie powtórzenie ratio legis nowelizacji art. 94a Prawa farmaceutycznego.
Organ odwoławczy, odnosząc się do twierdzenia skarżącej Izby, jakoby mogła stanowić wsparcie merytoryczne w prowadzeniu postępowania w sprawie reklamy aptek - wskazał, że podmiotem powołanym do sprawowania nadzoru w zakresie przestrzegania przepisów o zakazie reklamy aptek jest wojewódzki inspektor farmaceutyczny. Zdaniem organu odwoławczego, rola organizacji społecznej w postępowaniu administracyjnym nie może polegać na przedstawianiu swoich poglądów na temat poszczególnych działań strony toczącego się postępowania. Według organu odwoławczego, tylko wojewódzki inspektor farmaceutyczny może dokonać analizy danego działania strony i ocenić, czy stanowi ono zabronioną reklamę apteki, czy też nie.
Główny Inspektor Farmaceutyczny zauważył ponadto, że strona skarżąca w istocie nie kieruje się tylko i wyłącznie interesem pacjenta, lecz także chęcią ochrony członków samorządu, którzy prowadzą apteki.
Zdaniem organu odwoławczego, wszczęcie postępowania administracyjnego i dopuszczenie [...] Izby Aptekarskiej [...] do udziału w postępowaniu naraża interes strony. Organ odwoławczy wyjaśnił, że skarżąca Izba to zrzeszenie farmaceutów, wykonujących zawód na określonym terenie, nierzadko prowadzących własne apteki. Według organu, wszczęcie postępowania, a następnie dopuszczenie skarżącej Izby do tego postępowania spowoduje, iż korzystając z praw przysługujących stronie, będzie miała ona dostęp do dokumentów, dotyczących działalności gospodarczej podmiotu prowadzącego aptekę. W ocenie organu, niewykluczone jest, że będą to dane dotyczące podmiotu bezpośrednio konkurującego na lokalnym rynku. W tej sytuacji, jak uznał Główny Inspektor Farmaceutyczny, dopuszczenie strony skarżącej do wspomnianego postępowania, którego stroną jest inny przedsiębiorca, nie zawsze farmaceuta, mogłoby poważnie zagrozić interesom tego przedsiębiorcy.
Na marginesie, organ odwoławczy wskazał również, że złożenie przez skarżącą Izbę znacznej liczby wniosków było, w jego ocenie, podyktowane chęcią sparaliżowania działań Inspekcji Farmaceutycznej.
W piśmie z dnia 12 maja 2014 r. D. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą postanowienie Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] kwietnia 2014 r.
Wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia Głównego Inspektora Farmaceutycznego oraz poprzedzającego go postanowienia [...] Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego odmawiającego wszczęcia postępowania administracyjnego, [...] Izba Aptekarska zarzuciła naruszenie:
1) art. 31 § 1 k.p.a. - poprzez przyjęcie, że nie istnieje interes społeczny, który przemawia za udziałem skarżącej Izby w postępowaniu lub za jego wszczęciem;
2) art. 31 § 1 k.p.a. - poprzez przyjęcie, że udział strony skarżącej w postępowaniu lub jego wszczęcie nie są uzasadnione jej celami statutowymi;
3) art. 7 k.p.a. - poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego, co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia zasady prawdy obiektywnej, polegającego na ustaleniu stanu faktycznego sprawy, który w bardzo istotnych elementach jest niezgodny z rzeczywistością;
4) art. 8 k.p.a. - poprzez lakoniczność oraz nieadekwatność uzasadnienia zaskarżonego postanowienia do wniosków i argumentacji strony skarżącej, a także nierozpatrzenie zarzutów zażalenia, sformułowanie nieuprawnionych, gołosłownych i niesprawiedliwych ocen na temat motywów działania skarżącej Izby, co podważa zaufanie strony skarżącej do władzy publicznej;
5) art. 11 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. - poprzez brak rzeczywistego i konkretnego wyjaśnienia w uzasadnieniu zasadności przesłanek, którymi organ kierował się przy załatwieniu sprawy;
6) art. 12 k.p.a. - poprzez brak wnikliwego prowadzenia postępowania, przejawiający się w powierzchownym i schematycznym potraktowaniu żądania skarżącej Izby;
7) art. 77 § 1 k.p.a. - poprzez wybiórcze potraktowanie materiału dowodowego oraz nierozpatrzenie przedstawionego przez stronę skarżącą materiału dowodowego;
8) art. 80 § 1 k.p.a. - poprzez pozostawienie poza swoimi rozważaniami najważniejszych argumentów podnoszonych przez skarżącą Izbę oraz dokonanie oceny istotnych dla sprawy materiałów dowodowych wbrew zasadom logiki i wnioskom wynikającym z doświadczenia życiowego;
9) art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. - poprzez sporządzenie uzasadnienia w sposób niewyczerpujący, nielogiczny i niespójny.
W uzasadnieniu skargi strona, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko, powołała się m.in. na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 lutego 2014 r., wydany w sprawie sygn. akt III ZS 14/13, w uzasadnieniu którego Sąd Najwyższy stwierdził, że organy Inspekcji Farmaceutycznej "bezpodstawnie odmawiają organom samorządu aptekarskiego legitymacji czynnej w inicjowaniu postępowań administracyjnych ukierunkowanych na zapewnienie przestrzegania zakazu reklamy przez wszystkie podmioty prowadzące apteki. Organy samorządu aptekarskiego mają ustawowo przewidzianą kompetencję do współdziałania z organami administracji publicznej. W tej sytuacji, gdy organy te podejmują tego rodzaju działania - spotykają się z decyzjami odmawiającymi wszczęcia postępowania". Ponadto, strona skarżąca stwierdziła, że wniosek o dopuszczenie do postępowania uzasadnia także ustawowy nakaz współdziałania samorządu aptekarskiego z organami administracji publicznej w sprawach związanych z wykonywaniem zawodu i innych dotyczących farmacji, a mających wpływ na ochronę zdrowia publicznego (art. 7 ust. 1 pkt 5 ustawy o izbach aptekarskich). Zdaniem strony skarżącej, przestrzeganie, a tym bardziej łamanie przez przedsiębiorców prowadzących apteki zakazu reklamy aptek jest bez wątpienia sprawą związaną z wykonywaniem zawodu czy inną dotyczącą farmacji, a mającą wpływ na ochronę zdrowia publicznego, gdyż zawód farmaceuty, który jest zawodem zaufania publicznego, jest wykonywany głównie w aptekach będących miejscem pracy farmaceutów i miejscem styczności z pacjentami, którzy są szczególnie narażeni na wpływ przekazu reklamowego ze względu na sytuację, w której się znajdują przychodząc do apteki - najczęściej w razie choroby. Strona skarżąca uznała, że zawód farmaceuty powinien być wykonywany zgodnie z przepisami prawa, w tym również w zakresie przestrzegania zakazu reklamy w związku ze nakazem najwyższej ochrony "szczególnych konsumentów", jakimi są pacjenci, a ustawowe obowiązki nałożone na farmaceutów powinny być przez nich wykonywane rzetelnie, pod rygorem odpowiedzialności zawodowej. Według strony skarżącej, jednostka samorządu aptekarskiego, jako organizacja społeczna, powinna być więc dopuszczona do postępowania prowadzonego przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego, gdyż jest ona - jako organ reprezentujący i nadzorujący wszystkich farmaceutów - żywo zainteresowana wynikiem toczącego się postępowania. Skarżąca Izba uznała, że w sytuacji dopuszczenia [...]IA do postępowania na prawach strony, samorząd mógłby w pełni reprezentować w postępowaniu interes całej grupy zawodowej farmaceutów, który polega na przestrzeganiu zakazu reklamy aptek, a tym samym mógłby zareagować odpowiednio szybko, dzięki m.in. dostępowi do akt sprawy, w razie nieprzestrzegania przez kierownika apteki zakazu reklamy, co leży także w interesie wszystkich członków samorządu przestrzegających obowiązującego prawa.
W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2014 r., poz. 1647), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
W świetle powołanych przepisów cyt. ustawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.
Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej także: "p.p.s.a.").
W świetle powyższego należy stwierdzić, że analizowana pod tym kątem skarga [...] Izby Aptekarskiej [...] zasługuje na uwzględnienie, albowiem zarówno Główny Inspektor Farmaceutyczny, jak i [...] Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny, wydając sporne postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania - dopuścili się istotnego naruszenia przepisów prawa, w tym w szczególności przepisu art. 31 § 1 pkt 1 k.p.a.
Przedmiotem niniejszej skargi było postanowienie Głównego Inspektora Farmaceutycznego utrzymujące w mocy postanowienie [...]Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego [...] z dnia 6 lutego 2014 r., którym odmówiono [...] Izbie Aptekarskiej [...] wszczęcia postępowania w sprawie prowadzenia reklamy apteki ogólnodostępnej "[...] " zlokalizowanej w [...] przy ul.[...] oraz jej działalności.
Odmowa wszczęcia postępowania nastąpiła wskutek stwierdzenia, że chociaż D. [...] jest organizacją społeczną, jednak w sprawie dotyczącej stwierdzenia naruszenia zakazu reklamy apteki nie ma interesu prawnego do żądania wszczęcia stosownego postępowania administracyjnego.
Zgodnie z treścią przepisu art. 31 § 1 k.p.a., organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej innej osoby występować z żądaniem:
1) wszczęcia postępowania,
2) dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu.
Przyjmuje się, iż organizacje społeczne to takie grupy podmiotów (osób fizycznych i prawnych), które związane są wspólnym celem i stałą więzią organizacyjną, niewchodzące w skład aparatu państwowego i niebędące zarazem spółkami prywatnymi (por. m.in. E. Smoktunowicz, Prawo administracyjne. Pojęcia, instytucje, zasady w teorii i orzecznictwie, Warszawa 2000 r., s. 20).
W ocenie Sądu, zasadne jest zatem zarówno niekwestionowane przez organ twierdzenie strony skarżącej, zgodnie z którym skarżąca Izba jest organizacją społeczną, jak i sprzeczny ze stanowiskiem Głównego Inspektora Farmaceutycznego pogląd, że meritum postępowania w sprawie prowadzenia reklamy apteki ogólnodostępnej należy do jej celów statutowych.
Zdaniem Sądu, został ponadto spełniony wymóg, aby postępowanie administracyjne, którego wszczęcia domaga się skarżąca Izba, nie dotyczyło praw i obowiązków samej organizacji społecznej (skarżącej [...] Izby Aptekarskiej we [...] ), lecz praw i obowiązków "innej osoby", czyli strony (stron) tego postępowania.
Należy uznać, że postępowanie ma dotyczyć praw i obowiązków podmiotu ("innej osoby") podejmującego działania, które mogą naruszać zakaz przewidziany w przepisie art. 94a ust. 1 ustawy - Prawo farmaceutyczne, w myśl którego, zabroniona jest reklama aptek i punktów aptecznych oraz ich działalności.
W ocenie Sądu, organy obu instancji w sposób nieprawidłowy oceniły przesłanki z art. 31 § 1 pkt 1 k.p.a., bezzasadnie odmawiając skarżącej Izbie wszczęcia na jej wniosek postępowania w wyżej określonej sprawie - poprzez uznanie, że interes społeczny wskazywany przez stronę skarżącą jest w rzeczywistości przejawem partykularnego interesu samorządu zawodowego.
Sąd uznał, że powyższe stanowisko organów obu instancji nie miało uzasadnionych podstaw.
Należy zauważyć, że wyrażenie "cele statutowe" unormowane jest w akcie rangi ustawowej dotyczącej danej organizacji społecznej. Szczególnego podkreślenia wymaga, iż głównym, konstytucyjnym celem działalności samorządu aptekarskiego, w tym skarżącej [...] Izby Aptekarskiej, jest sprawowanie pieczy nad należytym wykonywaniem zawodu farmaceuty. Samorząd aptekarski został powołany, a jego działalność uregulowana w ustawie z dnia 19 kwietnia 1991 r. o izbach aptekarskich. Przepis art. 17 ust. 1 Konstytucji RP stanowi, że w drodze ustawy można tworzyć samorządy zawodowe, reprezentujące osoby wykonujące zawody zaufania publicznego i sprawujące pieczę nad należytym wykonywaniem tych zawodów w granicach interesu publicznego i dla jego ochrony. Zawód farmaceuty jest bez wątpienia zawodem zaufania publicznego, a główny cel działalności samorządu aptekarskiego został określony w przytoczonym art. 17 Konstytucji RP i jest nim sprawowanie pieczy nad należytym wykonywaniem zawodu farmaceuty. Zostało to potwierdzone we wskazanym powyżej przepisie art. 7 ust. 1 pkt 5 ustawy o izbach aptekarskich, który stanowi, że zadaniem samorządu aptekarskiego jest w szczególności sprawowanie pieczy i nadzoru nad wykonywaniem zawodu. Z kolei, zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 6 ustawy o izbach aptekarskich, zadaniem samorządu aptekarskiego jest w szczególności współdziałanie z organami administracji publicznej, związkami zawodowymi i samorządami zawodowymi oraz innymi organizacjami społecznymi w sprawach związanych z wykonywaniem zawodu i innych dotyczących farmacji, a mających wpływ na ochronę zdrowia publicznego. Ponadto, należy zauważyć, że przepis art. 2a ust. 1 pkt 8 cyt. ustawy stanowi, że wykonywanie zawodu farmaceuty ma na celu ochronę zdrowia publicznego i obejmuje udzielanie usług farmaceutycznych polegających m. in. na kierowaniu apteką, punktem aptecznym, działaniem farmacji szpitalnej lub hurtownią farmaceutyczną. Nadzór nad prawidłowym wykonywaniem zawodu to również nadzór w zakresie realizacji funkcji zawodowej, jaką jest kierowanie apteką. Prawidłowe kierowanie apteką jest nierozerwalnie związane z przestrzeganiem przepisów m. in. Ustawy - Prawo farmaceutyczne, w tym art. 94a zakazującego reklamy aptek i ich działalności. Nie ulega wątpliwości, że osoba kierująca apteką, odpowiedzialna za jej prawidłowe prowadzenie, narusza zasady prawidłowego wykonywania zawodu, jeśli podległa jej apteka uczestniczy w reklamie. Pieczę i nadzór nad tym zawodem, jako zawodem zaufania, sprawuje organ samorządowy w interesie społecznym, co wynika wprost z art. 17Konstytucji RP.
Zdaniem Sądu, należy zwrócić uwagę, iż przedmiotem wnioskowanego przez skarżącą Izbę postępowania administracyjnego ma być ustalenie, czy określone zachowanie stanowi zakazaną reklamę działalności apteki. Zgodnie z art. 86 ust. 1 ustawy - Prawo farmaceutyczne, w aptece, jako placówce ochrony zdrowia publicznego, osoby uprawnione świadczą usługi farmaceutyczne (wydawanie produktów leczniczych i wyrobów medycznych, sporządzanie leków recepturowych i leków aptecznych, udzielanie informacji o produktach leczniczych i wyrobach medycznych). Wykonywanie zawodu farmaceuty ma na celu ochronę zdrowia publicznego i obejmuje udzielanie wszystkich usług farmaceutycznych będących przedmiotem działalności aptek (vide: art. 2a ust. 1 ustawy o izbach aptekarskich). Oczywistym jest, że działalność reklamowa prowadzona jest "na styku" z informacyjną funkcją apteki, tak więc cel istnienia samorządu aptekarskiego uzasadnia jego udział w postępowaniu administracyjnym, aby uczestniczyć w procesie mającym za zadanie rozgraniczenie dwóch powyżej wskazanych dziedzin.
W konsekwencji, Sąd uznał, że postępowanie w sprawie reklamy apteki, którego prowadzenie należy do kompetencji [...]Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego, jest zbieżne z celami statutowymi przypisanymi okręgowym izbom aptekarskim, bowiem to izba, jako organ samorządu farmaceutycznego, sprawuje nadzór nad wykonywaniem zawodu farmaceuty, a do czynności objętych tym zawodem należy kierowanie apteką. Udział w postępowaniach dotyczących uczestniczenia apteki w niedozwolonej reklamie mieści się zatem w zakresie działań samorządu. W szczególności, zdaniem Sądu, chodzi o sprawowanie nadzoru nad wykonywaniem zawodu farmaceuty w zakresie pełnienia funkcji kierowniczej, obejmującej odpowiedzialność za prawidłowe kierowanie apteką.
Jednocześnie, warto zwrócić uwagę, iż celem działalności samorządu aptekarskiego jest także zachowanie godności i niezależności zawodu farmaceuty (art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy o izbach aptekarskich). W tej sytuacji, wyłącznie niezależny farmaceuta, wykonujący swoje obowiązki zawodowe w odpowiednich warunkach, gwarantuje osiągnięcie celu w postaci ochrony zdrowia publicznego. Zdaniem Sądu, samorząd aptekarski, który zobowiązany został do sprawowania nadzoru nad prawidłowym wykonywaniem czynności zawodowych przez farmaceutów musi dbać, aby warunki, w jakich farmaceuci pracują, pozwalały im postępować zgodnie z przepisami prawa i zasadami etyki, a więc, aby m.in. byli niezależni w podejmowaniu swoich decyzji i nie musieli uczestniczyć w akcjach promocyjnych i reklamowych, których zgodność z prawem jest wątpliwa. Według Sądu, jednym ze skrajnie niekorzystnych czynników, który nie pozwala na prawidłowe wykonywanie zadań przez farmaceutów jest prowadzenie przez aptekę, w której pracują, zakazanej reklamy apteki. Wykonywanie zawodu farmaceuty w aptece należącej np. do sieci aptek, powoduje praktyczną zależność farmaceuty od właściciela, który nie jest farmaceutą. W takich przypadkach jedynym podmiotem, który może skutecznie ubiegać się o właściwe warunki wykonywania zawodu zaufania publicznego jest samorząd zawodowy. Kierownik apteki będący farmaceutą oraz pozostali farmaceuci mają gwarantować, że apteka nie utraci swojego charakteru, nie będzie stanowiła sklepu z lekami nastawionego na maksymalny zysk.
Kolejnym, bardzo ważnym celem samorządu aptekarskiego, w tym skarżącej [...] Izby Aptekarskiej, jest strzeżenie zasad etyki i deontologii zawodowej (art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy o izbach aptekarskich).
Sąd wyraża pogląd, że pojęcie "reklamy" sytuuje się na pograniczu zagadnień etycznych i prawnych. Nie ulega wątpliwości, że brak jest legalnej definicji reklamy, a więc z tego powodu konieczne jest doprecyzowanie tego pojęcia w drodze wykładni prawa. W pierwszej kolejności będą to oczywiście czynić organy Inspekcji Farmaceutycznej, kontrolowane przez sąd administracyjny z punktu widzenia zasad prawa. Jednakże trudno sobie jednocześnie wyobrazić, aby organ samorządu farmaceutycznego, jakim jest skarżąca Izba, był pozbawiony legitymacji czynnej w sprawach, które tych zasad etycznych i prawnych wprost dotyczą.
Niezależnie od powyższych regulacji, warto zauważyć, że stosownie do treści art. 19 ust. 1 Kodeksu Etyki Aptekarza Rzeczypospolitej Polskiej, stanowiącego załącznik do uchwały nr VI/25/2012 VI Krajowego Zjazdu Aptekarzy z dnia 22 stycznia 2012 r., aptekarz nie reklamuje siebie oraz swoich usług, a ponadto, nie uczestniczy w reklamie usług farmaceutycznych, jak i ich promocji niezgodnej z prawem lub dobrymi obyczajami.
W ocenie Sądu, powyższe oznacza, że rozpoczęcie i skuteczne przeprowadzenie postępowania w przedmiocie odpowiedzialności zawodowej (vide: art. 45-62 ustawy o izbach aptekarskich), warunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem przez właściwy organ inspekcji farmaceutycznej, czy określone zachowanie stanowi zakazaną reklamę apteki lub jej działalności, czy też nie jest sprzeczne z zakazem określonym w art. 94a ust. 1 P.f. W tym przypadku realizowanie celu działalności samorządu aptekarskiego zależy od działań wojewódzkich inspektorów farmaceutycznych. W tak ukształtowanym kontekście normatywnym skarżąca D. musi być legitymowana do żądania wszczęcia postępowań, których przedmiotem jest reklama aptek lub przystąpienia do nich.
Wniosek o dopuszczenie do postępowania uzasadnia także ustawowy nakaz współdziałania samorządu aptekarskiego z organami administracji publicznej w sprawach związanych z wykonywaniem zawodu i innych dotyczących farmacji, a mających wpływ na ochronę zdrowia publicznego (art. 7 ust. 1 pkt 5 ustawy o izbach aptekarskich).
Zawód farmaceuty powinien być wykonywany zgodnie z przepisami prawa, w tym również w zakresie przestrzegania zakazu reklamy w związku z nakazem najwyższej ochrony "szczególnych konsumentów", jakimi są pacjenci, a ustawowe obowiązki nałożone na farmaceutów powinny być przez nich wykonywane rzetelnie, pod rygorem odpowiedzialności zawodowej. Jednostka samorządu aptekarskiego powinna być więc dopuszczona do postępowania prowadzonego przez [...]Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego, jako organizacja społeczna, gdyż jest ona - jako organ reprezentujący i nadzorujący wszystkich farmaceutów - żywo zainteresowana wynikiem toczącego się postępowania. W sytuacji dopuszczenia [...]IA do postępowania na prawach strony samorząd mógłby w pełni reprezentować interes całej grupy zawodowej farmaceutów w postępowaniu, który polega na przestrzeganiu zakazu reklamy aptek a tym samym mógłby zareagować odpowiednio szybko dzięki m.in. dostępowi do akt sprawy w razie nieprzestrzegania przez kierownika apteki zakazu reklamy, co leży także w interesie wszystkich członków samorządu przestrzegających obowiązującego prawa.
W ocenie Sądu, skarżąca zasadnie wskazała, że jej interes społeczny w niniejszej sprawie polega na:
1) ochronie zdrowia publicznego, tj. zdrowia osób korzystających z usług farmaceutycznych, poprzez możliwość skutecznego nadzoru nad wykonywaniem zawodu farmaceuty, będącego zawodem zaufania publicznego, pod kątem zgodności z obowiązującymi przepisami prawa,
2) ochronie zdrowia publicznego, tj. zdrowia osób korzystających z usług farmaceutycznych, poprzez strzeżenie realizacji zasad etyki i deontologii zawodowej farmaceutów,
3) możliwości wypełniania przez skarżącą Izbę swoich statutowych i ustawowych uprawnień wobec członków,
4) możliwości podejmowania przez skarżącą Izbę działań w celu ochrony praw swoich członków;
5) możliwości korzystania przez organ administracji publicznej z pomocy organizacji społecznej, która jednoznacznie deklaruje konieczność ścisłego i rygorystycznego przestrzegania zakazu reklamy aptek i ich działalności, czym stawia się w opozycji do podmiotu, którego postępowanie ma dotyczyć.
Zdaniem Sądu, powyższe świadczy o tym, że w istniejącym stanie prawnym, interes społeczny przemawia za dopuszczeniem do postępowania Izby, jako organizacji samorządowej.
Sąd uznał jednocześnie, że niezasadne jest twierdzenie organów Inspekcji Farmaceutycznej obu instancji, zgodnie z którym udział Izby w postępowania może narażać interes strony poprzez dostęp do akt sprawy osób, które pozostają w stosunku konkurencji ze stroną postępowania. Po pierwsze, powyższy argument ma charakter raczej pragmatyczny, aniżeli prawny, po drugie - w przypadku zaistnienia konkretnych okoliczności mogących wpłynąć negatywnie na przebieg postępowania, zagwarantowane są w procedurze administracyjnej instrumenty służące uniknięciu tego rodzaju sytuacji. Należą do nich w szczególności: wniosek o wyłączenie z postępowania osób, wobec których sformułowany może być zarzut braku bezstronności, nadto - objęcie ochroną dokumentów zawierających np. tajemnicę przedsiębiorstwa. Zdaniem Sądu, należy ponadto zauważyć, że przedsiębiorcy prowadzący apteki winni liczyć się z obecnością i uprawnieniami organów samorządu aptekarskiego, którego członkowie stanowią gwarancję należytej jakości usług farmaceutycznych. W szczególności, niezasadne jest generalne wykluczanie z postępowania administracyjnego tych organizacji, których członkowie mają interesy konkurencyjne w stosunku do strony postępowania.
Reasumując, Sąd stwierdził, że nie jest trafne stanowisko organów obu instancji, zgodnie z którym nie została w sprawie wykazana przesłanka interesu społecznego.
W ocenie Sądu, skarżąca D. [...] wykazała, że domagając się wszczęcia postępowania w sprawie nielegalnego prowadzenia reklamy apteki, czyni to w interesie społecznym, który to interes jest określony jako "interes publiczny, którym jest gwarancja ochrony zdrowia pacjentów przy świadczeniu usług farmaceutycznych przez farmaceutów w ramach celu, dla którego został powołany na zasadach określonych w Konstytucji, czyli dla sprawowania pieczy nad prawidłowym wykonywaniem zawodu zaufania publicznego - zawodu farmaceuty". Biorąc pod uwagę wskazane wyżej okoliczności, Sąd uznał, że udział organizacji społecznej w niniejszej sprawie uzasadnia potrzeba ochrony obiektywnie istniejącego interesu społecznego. Oczywistym jest bowiem, że udział organizacji społecznej w postępowaniu, na podstawie przepisu art. 31 § 1 k.p.a., nie może służyć jedynie partykularnym interesom samej organizacji społecznej lub jej członków, lecz musi odpowiadać wymaganiom racjonalnie pojmowanej kontroli społecznej nad postępowaniem administracyjnym w sprawach indywidualnych i działaniem w nim organów administracyjnych.
Według Sądu, organy Inspekcji Farmaceutycznej obu instancji niezasadnie i w oderwaniu od wyżej wskazanych unormowań rangi konstytucyjnej oraz ustawowej uznały jednak, że po stronie skarżącej [...] Izby Aptekarskiej istnieje jedynie interes faktyczny w ustaleniu czy dany przedsiębiorca aptekarski naruszył zakaz reklamy apteki. Nie jest to, zdaniem Sądu, okoliczność, która uzasadniałaby odmowę skarżącej Izbie, jako organizacji samorządowej, pozycji podmiotu na prawach strony w postępowaniu dotyczącym naruszenia zakazu reklamy apteki ogólnodostępnej.
Jednocześnie, należy stwierdzić, że pomimo, iż słusznie - co do zasady – Główny Inspektor Farmaceutyczny uznał, że podmiotem powołanym do sprawowania nadzoru w zakresie przestrzegania przepisów o zakazie reklamy aptek jest wojewódzki inspektor farmaceutyczny, to należy stwierdzić, że nie niweluje to praw organizacji samorządu farmaceutycznego, o których mowa powyżej.
W tym miejscu, warto również zauważyć, że nawet uznając przecież - wynikającą z istnienia celów statutowych i interesu społecznego - legitymację czynną skarżącej Izby do żądania wszczęcia spornego postępowania, organ Inspekcji Farmaceutycznej może odmówić wszczęcia postępowania w sytuacji, gdy uzna, że nie zachodzą merytoryczne podstawy do jego wszczęcia, czy też wszczęte postępowanie umorzyć.
Należy ponadto zwrócić uwagę, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalony jest pogląd, iż organizacja społeczna ubiegająca się o dopuszczenie jej do udziału w postępowaniu winna uprawdopodobnić, że przyczyni się do lepszego wypełnienia przez postępowanie administracyjne jej celów (por. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 czerwca 2009 r., sygn. akt II OSK 1038/08, a także R. Suwaj, Praktyczne aspekty udziału organizacji społecznych w ogólnym postępowaniu administracyjnym, Samorząd Terytorialny z 2010 r. nr 1-2, s. 50). W uzasadnieniu tego wyroku Naczelny Sąd Administracyjny trafnie wskazał, że dopuszczenie do postępowania administracyjnego organizacji społecznej, której statutowe cele są zbieżne z celami (przedmiotem) konkretnego postępowania administracyjnego można postrzegać jako zwiększenie prawdopodobieństwa lepszego wyjaśnienia okoliczności faktycznych kluczowych dla sprawy. Udział organizacji może zmniejszyć ujemne konsekwencje inkwizycyjności postępowania administracyjnego przez wprowadzenie quasi-kontradyktoryjności między stroną postepowania (podmiotem podejrzanym o naruszenie zakazu reklamy apteki) - z jednej strony, a organizacją społeczną (skarżącą Izbą), będącą rzecznikiem interesu społecznego - z drugiej strony.
W ocenie Sądu, nie można interesu społecznego utożsamiać z interesem ogólnonarodowym, regionalnym, czy też interesem innych zbiorowości o ogromnym zasięgu. Dokonując wykładni art. 31 § 1 in fine k.p.a., nie można nadawać interesowi partykularnemu generalnie pejoratywnego znaczenia. Wolność stowarzyszeń w demokratycznym państwie prawnym (art. 12 Konstytucji RP) wskazuje, że standardem jest wielość i zróżnicowanie interesów grupowych. Wykładnia art. 31 § 1 k.p.a. winna się odbywać w związku z art. 7 i art. 77 k.p.a., albowiem to na organie administracji spoczywa cały ciężar zweryfikowania zasadności bądź niezasadności dopuszczenia organizacji społecznej. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się, że nawet, jeśli we władzach organizacji społecznej zasiadają osoby prowadzące działalność konkurencyjną w stosunku do inwestora, który ubiega się o warunki zabudowy, to nie jest to jednoznaczne z brakiem interesu społecznego, uzasadniającego dopuszczenie stowarzyszenia (tak m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 maja 2009 r., sygn. akt II OSK 815/08, czy też wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 czerwca 2009 r., sygn. akt II OSK 1038/08; podobnie R. Suwaj, Praktyczne aspekty udziału organizacji społecznych w ogólnym postępowaniu administracyjnym, Samorząd Terytorialny z 2010 r. nr 1-2, s. 51).
Zdaniem Sądu, powyższe poglądy wyrażone przez składy orzekające NSA znajdują w pełni odniesienie do okoliczności niniejszej sprawy. Sąd uznał bowiem, że skarżąca D. wykazała, że mogłaby przyczynić się do właściwego prowadzenia postępowań administracyjnych w przedmiocie reklamy aptek, gdyż z mocy ustaw predestynowana jest do zabierania głosu, w formach do tego przewidzianych przepisami procedury administracyjnej, celem wypracowania cezury - linii granicznej służącej prawidłowemu rozpoznaniu cech różniących reklamę, która w świetle obecnie obowiązującego prawa jest niedozwolona, od rzeczowej, dozwolonej prawem, informacji oraz wskazywania organowi zauważonych - z racji pełnienia funkcji statutowych - przypadków naruszenia prawa. Posiadanie tzw. zdolności inicjacyjnej w postępowaniu administracyjnym jest przejawem realizacji roli ustrojowej skarżącej Izby, jako organizacji samorządu aptekarskiego.
W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – orzekł, jak w sentencji wyroku.
Jednocześnie, działając na podstawie art. 152 p.p.s.a., Sąd uznał, że zaskarżone postanowienia nie będą podlegać wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.
Orzekając z kolei w przedmiocie kosztów postępowania sądowego, Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło