VI SA/Wa 1936/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Sałek Sędziowie Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz (spr) Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Protokolant ref. staż. Patrycja Młynarczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 maja 2019 r. sprawy ze skargi M. Sp. z o.o. z siedzibą w O. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] marca 2015 r. nr Sp. [...] w przedmiocie unieważnienia prawa ochronnego na znak towarowy 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Urzędu Patentowego RP na rzecz skarżącej " M." Sp z o.o. kwotę 2 217 (dwa tysiące dwieście siedemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania Urząd Patentowy RP decyzją z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] umorzył postępowanie wszczęte z wniosku M. sp. z o.o. z siedzibą w O. o unieważnienie prawa ochronnego na znak towarowy "Tempo" o numerze [...] udzielonego na rzecz D. z siedzibą w P., Republika Czeska. Niniejsza decyzja została wydana na podstawie art. 105 kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 256 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2000r. Prawo własności przemysłowej (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r., poz. 1410 z późn. zm., dalej pwp) oraz art. 98 k.p.c. w związku z art. 256 ust. 2 pwp. Do wydania niniejszej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym: W dniu 30 sierpnia 2013 r. do Urzędu Patentowego RP wpłynął wniosek M. Sp. z o. o. z siedzibą w O. (dalej zwana "skarżącą", "wnioskodawcą") o unieważnienie prawa ochronnego na znak towarowy słowno - graficzny "Tempo" o numerze [...] udzielonego na rzecz D. z siedzibą w P., Republika Czeska. Znak ten został przeznaczony do oznaczania następujących towarów ujętych w klasie 3: środki wybielające i inne substancje stosowane w praniu, środki do czyszczenia, polerowania, szorowania i ścierania, z wyjątkiem papieru ściernego, mydła, środki perfumeryjne, olejki eteryczne, kosmetyki, płyny do pielęgnacji włosów, pasta czyszcząca i/lub nabłyszczająca do konserwacji lakieru samochodowego, środek do czyszczenia karoserii pojazdów i powierzchni pojazdów, w szczególności nadwozia pojazdów. Jako podstawę prawną swojego żądania wnioskodawca wskazał art. 131 ust. 2 pkt 1 pwp. Stwierdził, że P. N. i G. N. założyli w dniu 18 lipca 1991 r. spółkę I. sp. z o.o., przedmiotem działalności której była produkcja pasty do polerowania karoserii samochodowych "Tempo". Spółka ta istniała do końca sierpnia 1991 roku. W pierwszej połowie 1991 roku na zlecenie tego podmiotu został stworzony projekt graficzny opakowania pasty o nazwie "Tempo", od 1991 roku były też wykonywane na zlecenie tej spółki opakowania do pasty "Tempo" w postaci tub aluminiowych przez Z. sp. z o.o. z siedzibą w L.. W dniu 12 września 1991 r. P. N. i G. N. utworzyli spółkę I. s. c., która została przekształcona w spółkę jawną w dniu 17 października 2001 r. Wnioskodawca stwierdził, że spółka I. s. c. nie zatrudniała pracowników, wobec czego szukała źródeł zaopatrzenia w Polsce i w innych państwach, zamawiając produkty m.in. u uprawnionego. Jedną z past produkowanych przez uprawnionego była też pasta o nazwie "Tempo". Wskazał, ze w dniu 22 grudnia 1993 r. I. s. c. podpisała z uprawnionym umowę, zgodnie z którą uprawniony zobowiązał się sprzedawać towary, w tym pastę "Tempo", wyłącznie za pośrednictwem spółki I. s. c. Poza tym zarzucił, że uprawniony zgłosił sporny znak nie w celu jego użytkowania, ale po to, żeby mieć pretekst do atakowania spółki I. sp. j. w zakresie jej praw do znaków "K2 TEMPO". Wnioskodawca stwierdził, że uprawniony zgłaszając sporny znak wiedział o silnej pozycji ww. znaków "K2 TEMPO" spółki I. na polskim rynku. Wnioskodawca podniósł, że jego interes prawny w niniejszej sprawie wynika z tego, iż od 2008 roku jest stroną umowy z I. sp. j., na mocy której posiada prawo do korzystania m.in. ze znaków "K2 TEMPO". Powołał się przy tym na art. 163 w związku z art. 154 p.w.p. Na rozprawie w dniu [...] maja 2014 r. uprawniony zakwestionował posiadanie przez wnioskodawcę interesu prawnego stwierdzając, że powołane przez wnioskodawcę na tę okoliczność orzeczenia dotyczą innego stanu faktycznego niż zaistniały w niniejszej sprawie. Uprawniony podniósł, że nie ma interesu prawnego ten, kto żądając unieważnienia prawa ochronnego na znak powołuje się na cudze prawa. Tak samo nie posiada interesu prawnego podmiot, który żądając unieważnienia prawa ochronnego powołuje się wyłącznie na złą wiarę względem innego podmiotu. Stosunek licencji nie uzasadnia dochodzenia cudzych interesów prawnych, w tym licencjodawcy. Uprawniony podkreślił, że nie podejmował żadnych działań wobec wnioskodawcy w oparciu o sporny znak. Wskazał, że wnioskodawca nie podał żadnej normy prawnej, z której wywodzi swój interes prawny. Przedstawił jedynie umowę, która nie jest licencją, lecz umową najmu, co zdaniem uprawnionego wynika z brzmienia § 4 i 5 6 tej umowy. Organ po rozpatrzeniu sprawy stwierdził, że postępowanie o unieważnienie prawa ochronnego na znak towarowy "Tempo" o numerze [...] zostało wszczęte na odstawie art. 164 ustawy Prawo własności przemysłowej. Zgodnie z tym przepisem prawo ochronne na znak towarowy może być unieważnione w całości lub części, na wniosek każdej osoby, która ma w tym interes prawny, jeżeli wykaże, że nie zostały spełnione ustawowe warunki wymagane do uzyskania tego prawa. Wykazanie interesu prawnego jest zatem warunkiem koniecznym do wszczęcia postępowania i występowania w sprawie o unieważnienie prawa ochronnego w charakterze strony. Organ podkreślił, że pojęcie interesu prawnego nie zostało zdefiniowane w ustawie Prawo własności przemysłowej. Przyjmuje się jednak, że jest ono tożsame z interesem prawnym, o którym mowa w art. 28 kodeksu postępowania administracyjnego. Istotą interesu prawnego jest związek między obowiązującą normą prawa materialnego a sytuacją prawną konkretnego podmiotu, polegający na tym, że akt stosowania normy, czyli decyzja administracyjna, może mieć wpływ na sytuację tego podmiotu w zakresie prawa materialnego. Powoływaną normą prawa materialnego powinna być zawsze norma dająca się indywidualnie określić i wyodrębnić i której treść można ustalić. Norma ta powinna aktualnie i bezpośrednio dotyczyć sytuacji danego podmiotu. Interes prawny powinien być realny, indywidualny, własny, bezpośredni i znajdować potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, które uzasadniały zastosowanie normy prawa materialnego. Zdaniem organu, od tak pojmowanego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, czyli stan w którym dany podmiot jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy, nie może jednak tego zainteresowania wykazać na podstawie przepisów prawa powszechnie obowiązującego, mającego stanowić podstawę skutecznego żądania określonych czynności danego organu. Ustalenie, czy w danej sprawie konkretny podmiot posiada tak rozumiany interes prawny, zależy od stanu faktycznego w jakim następuje domaganie się konkretyzacji sfery praw lub obowiązków tego podmiotu. Interesem prawnym należy legitymować się w dacie stosowania normy prawa materialnego, stanowiącej jego podstawę i tylko ten stan może być brany pod uwagę przy rozważaniu istnienia interesu prawnego. Jednocześnie interes prawny, o którym stanowi zarówno art. 164 p.w.p., jak i art. 28 k.p.a., jest interesem własnym strony postępowania administracyjnego. Z wnioskiem o unieważnienie prawa ochronnego na znak towarowy może wystąpić tylko taki podmiot, który wskaże, że rejestracja znaku towarowego narusza jego prawa przyznane mu przepisami ustawowymi, a nadto, że nie jest dopuszczalne wszczynanie postępowania w sprawie o unieważnienie prawa ochronnego celem ochrony interesu prawnego osób trzecich. Zdaniem organu, w sprawie niniejszej interes prawny przedsiębiorcy, oparty na art. 6 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej oraz art. 20 Konstytucji RP, w żadnej mierze nie może być rozumiany w ten sposób, że wystarczającą przesłanką dla jego stwierdzenia mógłby być jedynie sam fakt wykonywania przez wnioskodawcę działalności gospodarczej na tym samym rynku, co do którego odnosi się zakres ochrony spornego znaku towarowego. Wolność wykonywania działalności gospodarczej nie jest bowiem wolnością absolutną i niczym nieograniczoną. Na poparcie swojego stanowiska w sprawie organ przywołał wyrok Naczelnego Sądu Administracyjny w wyroku z dnia 9 lutego 2010 r., sygn. akt II GSK 335/09 ) oraz wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 29 kwietnia 2003 r. (sygn. akt SK 24/02). W oparciu o nie uznał, że każdy przedsiębiorca może prowadzić swoją działalność gospodarczą w sposób swobodny, jednak z poszanowaniem zasad wynikających z obowiązującego prawa, w tym także z poszanowaniem praw i wartości istotnych z punktu widzenia innych podmiotów konkurujących na danym rynku. Organ stwierdził, że aby wykazać istnienie w granicach niniejszego postępowania interesu prawnego opartego na art. 6 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej oraz art. 20 Konstytucji, wnioskodawca powinien wykazać, że w świetle wyrażonej w tych przepisach swobody działalności gospodarczej winien mieć możliwość posługiwania się w obrocie gospodarczym oznaczeniem "TEMPO", a nie może tego czynić z uwagi na istnienie spornego prawa ochronnego. Wnioskodawca uzasadnił swój interes prawny w niniejszej sprawie tym, że od 2008 roku jest stroną umowy z I. sp. j., który jest uprawnionym do znaków towarowych "K2 TEMPO", w tym m.in. znaku o numerze [...]. Na mocy powyższej umowy wnioskodawca posiada prawo do korzystania m.in. z tych znaków. Wnioskodawca stwierdził, że w świetle orzecznictwa nie budzi wątpliwości, iż przedsiębiorca będący konkurentem uprawnionego do kolizyjnego znaku towarowego, w tym podmiot upoważniony przez takiego przedsiębiorcę do korzystania z jego znaku towarowego, któremu przeciwstawiony jest kolizyjny znak, jak np. licencjobiorca, ma interes prawny w unieważnieniu prawa ochronnego na tego rodzaju znak towarowy. Wnioskodawca podniósł, że intensywnie używa znaków "K2 TEMPO" w swojej działalności oraz że używał tych znaków jeszcze przed formalnym uzyskaniem prawa do korzystania z nich. Organ podkreślił, że wnioskodawca nie powoływał się na jakiekolwiek, mające mu przysługiwać, uprawnienia o charakterze pierwotnym, do posługiwania się oznaczeniem "TEMPO" w dowolnym charakterze. Swoje prawo do wykonywania działalności gospodarczej, mającej za przedmiot różnego rodzaju środki do czyszczenia pojazdów oznaczane znakami towarowymi "K2 TEMPO", wnioskodawca wywodził z faktu zawarcia w dniu 3 grudnia 2008 r. umowy z l. sp. j. z siedzibą w O. (tom I, k. 14-22) i wynikającego z tej umowy stosunku zobowiązaniowego, w postaci udzielenia wnioskodawcy przez spółkę I. prawa do korzystania ze znaków K2 TEMPO. Umowa licencyjna wiąże jej strony i nie może stanowić podstawy interesu prawnego wnioskodawcy niniejszej sprawie. Wnioskodawca pozostaje wobec uprawnionego w stosunku konkurencji, który stanowi okoliczność faktyczną, potwierdzającą jedynie istnienie interesu faktycznego po stronie wnioskodawcy. Powyższa okoliczność nie potwierdza jednak interesu prawnego wnioskodawcy w niniejszym postępowaniu. Wobec powyższego, organ uznał, że wnioskodawca nie posiada aktualnego, realnego, bezpośredniego, indywidualnego, własnego, konkretnego, sprawdzalnego obiektywnie, istniejącego i znajdującego potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, będących przesłankami zastosowania przepisu prawa materialnego, interesu prawnego w żądaniu unieważnienia spornego prawa ochronnego. Wobec stwierdzenia braku interesu prawnego po stronie wnioskodawcy w niniejszej sprawie, zaistniały przesłanki do umorzenia przedmiotowego postępowania na podstawie art. 105 § 1 kpa. Organ uznał, że w takiej sytuacji dalsze prowadzenie postępowania oraz merytoryczne orzekanie jest niedopuszczalne. W związku z powyższym należało umorzyć niniejsze postępowanie wobec tego, że stało się ono bezprzedmiotowe. Następnie wnioskodawca złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której zarzucił naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa), a mianowicie: 1. art. 164 pwp w zw. z art. 28 kpa (w zw, z art. 163 pwp) 2. art. 8, art. 9 pkt 1, art. 11 i art, 12 kpa. Podnosząc powyższe zarzuty strona skarżąca na podstawie art. 145 § 1 lit c oraz art. 200 ppsa wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenia na jej rzecz zwrot kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi strona rozwinęła powyższe zarzuty. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2017 r. poz. 2188 z poźn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sąd administracyjny bada czy zaskarżona decyzja, postanowienie, akt bądź inna czynność z zakresu administracji publicznej nie narusza prawa materialnego oraz czy została wydana zgodnie z przepisami postępowania, przy orzekaniu nie kieruje się natomiast względami słusznościowymi bądź też zasadami współżycia społecznego. Niezależnie od powyższego sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zastrzeżeniem art. 57a (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. z poźn. zm. zwany dalej ppsa). Mając powyższe kryteria na uwadze Sąd uznał, że skarga jest zasadna albowiem zaskarżona decyzja narusza prawo w stopniu wskazującym na jej uchylenie. Przedmiotem skargi jest decyzja Urzędu Patentowego RP z dnia [...] marca 2015 r., którą organ ten umorzył postępowanie, wszczęte wnioskiem M. sp. z o. o. z siedzibą w O. o unieważnienie prawa ochronnego na znak towarowy "Tempo" o numerze [...] udzielonego na rzecz D. z siedzibą w P. Wydając powyższe rozstrzygnięcie Urząd Patentowy RP uznał, bowiem, że wnioskodawca nie posiada interesu prawnego, o którym mowa w art. 164 pwp legitymującego go do wystąpienia z wnioskiem o unieważnienie spornego prawa. Zajęte przez organ stanowisko nie zasługuje na uwzględnienie. Zasadnie skarga wywodzi, że w sprawie doszło do naruszenia art. 164 pwp w zw. z art. 28 kpa i art. 163 pwp. Zgodnie z art. 164 pwp w wersji obowiązującej na datę wydania zaskarżonej decyzji, prawo ochronne na znak towarowy może być unieważnione w całości lub w części na wniosek każdej osoby, która ma w tym interes prawny, jeżeli wykaże ona, że nie zostały spełnione ustawowe warunki wymagane do uzyskania tego prawa. Interes prawny nie został zdefiniowany w pwp, stąd należy sięgnąć do rozumienia tego pojęcia wypracowanego na gruncie art. 28 kpa, który stanowi, że stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Interes prawny jest interesem "własnym" w tym sensie, że jest to indywidualny interes jednostki w działaniu "dla siebie", przy czym musi on mieć oparcie w przepisach materialnoprawnych i potwierdzenie w stanie faktycznym. A zatem istotą interesu prawnego, o jakim mowa w komentowanym przepisie jest jego związek z konkretną normą prawa materialnego. Może to być norma należąca do każdej dziedziny prawa, a więc nie tylko do prawa administracyjnego. Podstawa prawna interesu prawnego może wynikać z praw rzeczowych bądź obligacyjnych a także ustrojowych. W niniejszej sprawie skarżąca od 2008 r. jest stroną umowy z I. sp. j., będącą uprawnioną do znaków towarowych "K 2 TEMPO", na mocy której ma prawo do korzystania z w/w znaków towarowych. Umowa ta została zawarta na czas nieokreślony. Z przedłożonych przez skarżącą dowodów wynika, że intensywnie używa znaków "K2 TEMPO" w swojej działalności i jest identyfikowana z produktami, które są oznaczone w/w znakami towarowymi. W świetle powyższego niezasadnie organ wywodzi, że skarżąca posiada jedynie interes faktyczny w wystąpieniu z wnioskiem o unieważnienie spornego znaku towarowego TEMPO o nr [...]. Jej interes opiera się na art. 163 pwp albowiem jako licencjobiorca, uprawniona jest do korzystania w sposób niezakłócony ze znaków "K2 TEMPO" a zatem jej interes należy uznać za indywidualny, aktualny, bezpośredni i realny. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalony jest pogląd, że przedsiębiorca będący konkurentem uprawnionego do kolizyjnego znaku towarowego, w tym przedmiot upoważniony przez przedsiębiorcę do korzystania z jego znaku towarowego, któremu przeciwstawiany jest kolizyjny znak jak np: licencjobiorca ma interes prawny w unieważnieniu prawa ochronnego na tego rodzaju znak towarowy (wyrok WSA w Warszawie z 1 grudnia 2011 r. VI SA/Wa 1263/11 oraz wyrok z dnia 13 grudnia 2012 r., VI SA/Wa 1580/12, ( w odniesieniu do patentu wyrok WSA w Warszawie z 14 maja 2008 r., VI SA/Wa 1545/07 niepublik.) wyrok NSA z 20 października 2016, II GSK 459/15). Niezależnie od powyższego zasadne są zarzuty skargi naruszenia przez organ art. 8, 9, 11 kpa. Postępowanie w sprawie zostało wszczęte wnioskiem skarżącej z 30 sierpnia 2013 r. Przez okres kilkunastu miesięcy organ prowadził postępowanie dowodowe nie negując interesu prawnego skarżącej, po czym w dniu 27 marca 2015 r. wydał rozstrzygnięcie o charakterze formalnoprawnym bowiem umorzył postępowanie z uwagi na to, że skarżąca nie posiada legitymacji do wystąpienia z wnioskiem o unieważnienie spornego znaku towarowego. Poza tym organ nie zasygnalizował skarżącej, że ma wątpliwość odnośnie jej interesu prawnego w tej sprawie. W tym stanie rzeczy doszło do naruszenia zasad ogólnych postępowania tj zasady bezstronności, równego traktowania i proporcjonalności i pewności prawa, wyrażonej w art. 8 kpa, zasady informowania stron i pozostałych uczestników postępowania, przewidzianej w art. 9 kpa oraz zasady przekonywania o której mowa w art. 11 kpa. Należy zgodzić się ze skarżącą, że Urząd Patentowy RP swoim działaniem naruszył art. 12 kpa albowiem kwestię istnienia po stronie wnioskodawcy interesu prawnego powinien organ rozstrzygnąć na samym początku postępowania przed wdaniem się w badanie istnienia podstawy do unieważnienia spornego prawa. W ten sposób Urząd nie naraziłby skarżącej na ponoszenie kosztów postępowania. Omówione wyżej wadliwości zaskarżonej decyzji skutkowałyby jej uchyleniem stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 c) ppsa. O kosztach postępowania Sąd orzekł w myśl art. 200 ppsa. Ponownie rozpoznając sprawę organ uznając, że skarżąca posiada interes prawny w niniejszej sprawie zbada, czy istnieje wskazana przez nią we wniosku podstawa do unieważnienia spornego prawa ochronnego a następnie wyda decyzję, którą uzasadnił zgodnie z art. 107 § 3 kpa.