VI SA/Wa 1946/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Kozik Sędziowie Sędzia WSA Dorota Dziedzic-Chojnacka (spr.) Sędzia WSA Jakub Linkowski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 stycznia 2022 r. sprawy ze J. K. na postanowienie Ministra Aktywów Państwowych z dnia [...] marca 2021 r., nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Ministra Aktywów Państwowych na rzecz skarżącego J. K. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest postanowienie Ministra Aktywów Państwowych (dalej: "organ" lub "Minister") z [...] marca 2021 r. stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania przez J. K. (dalej: "strona" lub "skarżący") od decyzji z [...] listopada 2020 r. wydanej przez Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. (dalej: "organ I instancji") nakazującej rejestrację czterech używanych odbiorników telewizyjnych oraz ustalającej opłatę za używanie ośmiu odbiorników telewizyjnych w kwocie 5 448 (słownie: pięć tysięcy czterysta czterdzieści osiem) zł. Skarżone postanowienie zostało wydane na podstawie art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256, ze zm., dalej: "k.p.a."). W uzasadnieniu skarżonego postanowienia organ podniósł, że 26 czerwca 2019 r. przeprowadzona została kontrola wykonania obowiązku rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych w lokalu przy ul. [...],[...] zajmowanym przez skarżącego prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą J. K. [...] ze stałym miejscem wykonywania działalności gospodarczej przy ul. [...],[...]. Kontrola została przeprowadzona w obecności M. K. - żony właściciela. W trakcie kontroli ujawniono w lokalu 8 odbiorników telewizyjnych marki Blaupunkt, Funaj. Stwierdzono, że 8 odbiorników telewizyjnych jest w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu. Protokół z kontroli został bez zastrzeżeń podpisany przez osoby kontrolujące oraz M. K.. Do protokołu załączono listę czynności wykonanych podczas kontroli, notatkę do załącznika do protokołu i oświadczenie M. K.. Organ I instancji decyzją z [...] grudnia 2019 r. nakazał rejestrację czterech używanych niezarejestrowanych odbiorników telewizyjnych oraz ustalił opłatę za używanie ośmiu niezarejestrowanych odbiorników telewizyjnych w kwocie 5 448 zł. Rozstrzygnięcie to zostało wydane na podstawie protokołu kontroli przeprowadzonej [...] czerwca 2019 r. Powyższa decyzja została doręczona skarżącemu 5 grudnia 2019 r. Pismem z 16 grudnia 2019 r., nadanym w placówce pocztowej 18 grudnia 2019 r., skarżący wniósł odwołanie od decyzji z [...] grudnia 2019 r., wskazując okoliczności dotyczące przebiegu kontroli oraz odnosząc się do argumentacji przedstawionej w decyzji organu I instancji. Minister Infrastruktury ("MI") decyzją z [...] stycznia 2020 r. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Decyzją z [...] listopada 2020 r. organ I instancji nakazał rejestrację czterech używanych niezarejestrowanych odbiorników telewizyjnych oraz ustalił opłatę za używanie ośmiu niezarejestrowanych odbiorników telewizyjnych w kwocie 5 448 zł. Rozstrzygnięcie to zostało wydane na podstawie protokołu z przeprowadzonej kontroli wykonania obowiązku rejestracji odbiorników RTV. Decyzja została odebrana przez dorosłego domownika skarżącego w dniu 26 listopada 2020 r. Pismem z 9 grudnia 2020 r., nadanym w placówce pocztowej 17 grudnia 2020 r., skarżący wniósł do Ministra odwołanie od decyzji z [...] listopada 2020 r. W odwołaniu strona wyraziła swoje niezadowolenie i podkreśliła, że z uwagi na swój wiek i panującą sytuację epidemiczną oraz zalecenia Ministra Zdrowia nie powinna wychodzić z domu. Skarżący poinformował ponadto w odwołaniu, że w nocy z 23 na 24 listopada 2020 r. został przewieziony przez pogotowie na Oddział Obserwacyjno-Zakaźny Zespołu Zakładów Opieki Zdrowotnej w [...], podłączony pod respirator, gdzie przebywał do 7 grudnia 2020 r. z zaleceniem izolacji w warunkach ambulatoryjnych do 15 grudnia 2020 r. Skarżący do niniejszego odwołania dołączył kartę informacyjną leczenia szpitalnego, z której wynika, że rozpoznano u niego wirus C0VID-19, przebywał na oddziale od 24 listopada do 7 grudnia 2020 r. ze skierowaniem na izolację w warunkach ambulatoryjnych do 15 grudnia 2020 r. W piśmie nadanym 17 grudnia 2020 r. w placówce operatora strona poinformowała organ I instancji o przesłaniu odwołania do Ministra Aktywów Państwowych, informując jednocześnie o swojej chorobie oraz załączając kopię tej samej karty informacyjnej leczenia szpitalnego, z której wynika, że rozpoznano u niego wirus C0VID-19. Pismem z 13 stycznia 2021 r. organ II instancji, zgodnie z art. 65 § 1 k.p.a., przekazał organowi I instancji odwołanie strony z 17 grudnia 2020 r. od decyzji z [...] listopada 2020 r. Pismem z 25 stycznia 2021 r. organ I instancji przekazał odwołanie strony wraz z aktami sprawy do organu właściwego do rozpatrzenia sprawy w II instancji, tj. Ministra. Minister w postanowieniu z [...] marca 2021 r. stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Minister wskazał, że zgodnie z art. 129 § 2 k.p.a. odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie – od dnia jej ogłoszenia. Po ustaleniu okoliczności faktycznych organ stwierdził, iż w przedmiotowej sprawie strona nie dochowała ustawowego terminu do wniesienia odwołania. Decyzja organu I instancji z [...] listopada 2020 r. została doręczona skarżącemu 26 listopada 2020 r., co potwierdza zwrotne potwierdzenie odbioru. Decyzja ta zawierała pouczenie o możliwości wniesienia odwołania w terminie 14 dni od dnia jej doręczenia. W sytuacji zatem, gdy odbiór decyzji nastąpił 26 listopada 2020 r., ostatnim dniem do złożenia odwołania był dzień 10 grudnia 2020 r. Minister podniósł, że w myśl art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a. termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego. Poczta Polska S.A. pełni obowiązki operatora wyznaczonego. Po ustaleniu okoliczności faktycznych, Minister wskazał, iż w przedmiotowej sprawie strona nie dochowała ustawowego terminu do wniesienia odwołania. Strona, wnosząc odwołanie poprzez nadanie go placówce operatora wyznaczonego 17 grudnia 2020 r., uczyniła to po upływie 14-dniowego terminu. Minister podkreślił ponadto, że terminy do wnoszenia odwołania są terminami ustawowymi, co oznacza, iż nie mogą być przedłużane lub skracane przez organ administracji publicznej. Uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną, a stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania nie zależy od uznania organu odwoławczego. Minister podkreślił także, że strona nie wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Powyższe postanowienie stało się w całości przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący wskazał, że nie odebrał przedmiotowego rozstrzygnięcia z uwagi na przebywanie na oddziale zakaźnym od 24 listopada 2020 r. do 7 grudnia 202 r. z uwagi na zakażenie COVID-19. Ponadto skarżący wskazał, że do 15 grudnia 2020 r. przebywał na kwarantannie. Jako dowód potwierdzający niniejsze oświadczenia skarżący dołączył kartę informacyjną leczenia szpitalnego. Skarżący podtrzymał także argumentację podniesioną w dotychczasowych pismach kierowanych do organów oraz podkreślił czas trwania postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie, jako wniesionej po upływie terminu do jej wniesienia oraz ze względu na niespełnienie wymogów przewidzianych dla pierwszego pisma strony określonych w art. 46 § 2 pkt 1 lit. b p.p.s.a, to jest z uwagi na niepodanie numeru PESEL przez wnoszącą skargę osobę fizyczną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie należy zauważyć, że Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym. Jak stanowi art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") sąd może rozpoznać sprawę w trybie uproszczonym, gdy przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W kontrolowanej sprawie zaistniała przesłanka do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym. Przedmiot skargi kwalifikował sprawę do kategorii, o jakich mowa w art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Wskazać też należy, że rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, na podstawie tego przepisu, jest niezależne od woli stron (por. wyrok NSA z 11 czerwca 2019 r., sygn. akt II OSK 1867/17). Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2021 r., poz. 137 z późn. zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest na zasadzie kryterium zgodności z prawem. Oznacza to, że zadaniem wojewódzkiego sądu administracyjnego jest zbadanie legalności zaskarżonego aktu pod względem jego zgodności z prawem, to znaczy ustalenie, czy organ orzekający w sprawie prawidłowo zinterpretował i zastosował przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c p.p.s.a.), a także gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Stosownie do art. 129 § 1 k.p.a., odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję. W myśl § 2 powołanego powyżej przepisu, odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Zasady obliczania terminów uregulowano w art. 57 k.p.a. Zgodnie z § 1, jeżeli początkiem terminu określonego w dniach jest pewne zdarzenie, przy obliczaniu tego terminu nie uwzględnia się dnia, w którym zdarzenie nastąpiło. Upływ ostatniego z wyznaczonej liczby dni uważa się za koniec terminu. Przy czym stosownie do § 4, jeżeli koniec terminu do wykonania czynności przypada na dzień uznany ustawowo za wolny od pracy lub na sobotę, termin upływa następnego dnia, który nie jest dniem wolnym od pracy ani sobotą. Z kolei w myśl § 5 pkt 2, termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz.U. z 2020 r., poz.1041 z późn. zm.). Zaskarżone postanowienie zostało wydane wskutek uznania, że skarżący uchybił określonemu czternastodniowemu terminowi do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji z [...] listopada 2020 r. Kontrolując prawidłowość zaskarżonego rozstrzygnięcia należy stwierdzić, że nie budzi wątpliwości Sądu, że decyzja z [...] listopada 2020 r. została skutecznie doręczona 26 listopada 2020 r. Stosownie do treści art. 43 p.p.s.a., w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. O doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania. Zdaniem Sądu nie jest również sporne, że odwołanie od decyzji zostało nadane w placówce pocztowej 17 grudnia 2020 r., co potwierdza data stempla pocztowego na kopercie znajdującej się w aktach administracyjnych. Zgodnie z art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a. termin uważa się w szczególności za zachowany, jeżeli przed jego upływem nadano pismo w polskiej placówce pocztowej. W takim przypadku decyduje data stempla pocztowego. Stosownie do treści art. 134 k.p.a., organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania, a postanowienie to jest ostateczne. Należy zatem podkreślić, że każde – nawet nieznaczne – przekroczenie terminu stanowi o jego uchybieniu. W sytuacji więc, gdy strona nie zwróci się z wnioskiem o jego przywrócenie organ nie ma innej możliwości niż wydanie postanowienia na podstawie wskazanego powyżej przepisu. Zgodnie z art. 58 § 1 i § 2 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Powyższy przepis stanowi zatem o obowiązku organu administracji publicznej do przywrócenia terminu, gdy zostaną spełnione łącznie następujące przesłanki: uprawdopodobnienie przez stronę, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy, wniesienie prośby (wniosku) o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu, a także dopełnienie czynności, dla której był przewidziany termin jednocześnie ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu. Organ w zaskarżonym postanowieniu stwierdził, że skarżący uchybił określonemu czternastodniowemu terminowi do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji z [...] listopada 2020 r. Organ podkreślił także, że skarżący nie wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W ocenie Sądu, w piśmie skarżącego z 9 grudnia 2020 r., nadanym w placówce pocztowej 17 grudnia 2020 r., skarżący powołał się na przesłanki określone w art. 58 k.p.a., co stanowi o obowiązku organu rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu. Wymaga bowiem podkreślenia, że w razie wniesienia odwołania po terminie, wraz z wnioskiem o jego przywrócenie, organ odwoławczy nie może wydać postanowienia stwierdzającego uchybienie do wniesienia odwołania przed rozpatrzeniem wspomnianego wniosku. Uwzględnienie wniosku o przywrócenie terminu wyłącza bowiem możliwość wydania postanowienia stwierdzającego jego uchybienie (por. wyrok NSA z 20 października 2016 r., sygn. akt I GSK 1900/14, LEX nr 2177149). Należy podkreślić, że wydanie postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania nie jest więc dopuszczalne w przypadku uprzedniego przywrócenia terminu do dokonania danej czynności, gdyż w takim przypadku ustają okoliczności obligujące organ do wydania postanowienia, zgodnie z art. 134 k.p.a. Odmowa przywrócenia terminu do wniesienia środka zaskarżenia otwiera natomiast drogę do wydania postanowienia w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu, w którym organ wypowiada się co do czynności wniesienia środka odwoławczego - zażalenia bądź odwołania (por. wyrok NSA z 19 grudnia 2018 r., sygn. akt I OSK 1832/18, LEX nr 2624552). Jak wynika z akt sprawy, w piśmie z 9 grudnia 2020 r., nadanym w placówce pocztowej 17 grudnia 2020 r., zatytułowanym "odwołanie", skarżący oświadczył, że od 24 listopada 2020 r. do 7 grudnia 2020 r. przebywał na Oddziale Obserwacyjno-Zakaźnym Zespołu Zakładów Opieki Zdrowotnej w [...], gdzie leżał pod respiratorem, zaś do 15 grudnia 2020 r. poddany był izolacji. Na potwierdzenie informacji przedstawionych w powyższym piśmie skarżący dołączył kartę informacyjną leczenia szpitalnego, które potwierdza powyższe, wynika z niej także, że u strony potwierdzono zakażenie wirusem COVID-19. Ponadto skarżący, niereprezentowany w niniejszej sprawie przez profesjonalnego pełnomocnika, podkreślił swój wiek i odwołał się do panującej sytuacji epidemicznej oraz zaleceń Ministra Zdrowia, że nie powinien wychodzić z domu. Powyższe oznacza, że skarżący de facto złożył wniosek o przywrócenie terminu zawarty zarówno w odwołaniu, jak i w piśmie do organu I instancji, tłumacząc przy tym i podejmując próbę udokumentowania swojego opóźnienia w złożeniu odwołania, organ zaś przed wydaniem skarżonego postanowienia nie rozpoznał tego wniosku, stwierdzając, że pismo skarżącego stanowiło wyłącznie odwołanie od decyzji z [...] listopada 2020 r. W ocenie Sądu natomiast pismo skarżącego stanowiło także wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Skarżący wyraźnie bowiem powołał się na okoliczności związane z uchybieniem terminu, w tym hospitalizację, podłączenie pod respirator, wskazując konkretny okres, w którym przybywał na oddziale zakaźnym oraz termin, do którego poddany był izolacji. Skarżący na potwierdzenie złożonego oświadczenia przedstawił dokumentację medyczną w postaci karty informacyjnej leczenia szpitalnego. Ponadto skarżący dokonał czynności, dla której był przewidziany termin, jednocześnie ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu. We wskazanym piśmie wyraził bowiem swoje niezadowolenie z wydanej decyzji, zgodnie z art. 128 k.p.a. oraz powołał się na przesłanki z art. 58 k.p.a. W doktrynie prawniczej podnosi się, że jeżeli stanowisko strony odnośnie złożenia wniosku o przywrócenie terminu jest niejasne, obowiązkiem organu jest udzielenie jej stosownego pouczenia o przysługujących jej prawach (tak J. Wegner w: Chróścielewski Wojciech (red.), Kmieciak Zbigniew (red.), Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, opublikowano: WKP 2019). "Organ winien (...) ocenić, czy zachodzą pozostałe przesłanki, wymienione w art. 58 § 1 i 2 k.p.a, a więc w pierwszej kolejności czy wniosek spełnia wymogi formalne, a jeśli nie to wezwać o ich uzupełnienie, następnie ocenić czy został on złożony w terminie, w sytuacji zaistnienia wątpliwości w tym zakresie wezwać skarżącego do złożenia stosowanych informacji, a w przypadku uzupełnienia braków formalnych w terminie i ustalenia, że wniosek o przywrócenie terminu został złożony w zakreślonym przepisami terminie, ocenić czy zostały spełnione przesłanki z art. 58 § 1 k.p.a." (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 29 maja 2017 r., sygn. IV SA/Wa 1964/16). Jeżeli wobec treści odwołania i załączonego do niego zaświadczenia ze szpitala Minister miał wątpliwości co do intencji strony, to powinien był ją dopytać w tym zakresie, udzielając jednocześnie stosownego pouczenia. Tego jednak Minister zaniechał w niniejszej sprawie. Należy zatem podkreślić, że w sytuacji wniesienia przez skarżącego odwołania wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia, organ II instancji musi najpierw wydać postanowienie w sprawie przywrócenia terminu (przy czym na postanowienie odmawiające przywrócenia terminu służy zażalenia na podstawie art. 59 § 1 k.p.a.) i dopiero gdy zapadnie ostateczne postanowienie o odmowie przywrócenia terminu, organ może postanowić o uznaniu odwołania za wniesione z naruszeniem obowiązującego terminu (por. wyrok WSA w Łodzi z 22 marca 2016 r., sygn. akt III SA/Łd 1234/15, LEX nr 2038628). W świetle powołanych przepisów prawa należy podkreślić, że sposób procedowania organu polegający na wydaniu postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania, bez uprzedniego rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, stanowi naruszenie prawa. W zaistniałej sytuacji procesowej należało do organu administracji w pierwszej kolejności rozpoznanie złożonego przez stronę wniosku o przywrócenie terminu, a zatem dokonanie czynności mających na celu stwierdzenie, czy w konkretnej sprawie zaistniały przesłanki do zastosowania instytucji nadzwyczajnej w postaci przywrócenia terminu. W postępowaniu prowadzonym po uchyleniu zaskarżonego postanowienia, organ odwoławczy winien najpierw rozpoznać wniosek strony o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W ramach tego postępowania należy ustalić w sposób prawidłowy spełnienie wymogów formalnych, warunkujących dopuszczalność wniosku o przywrócenie terminu. Dalszy tok postępowania winien zaś być uzależniony od treści poczynionych ustaleń. Mając zatem na uwadze powyższe okoliczności, ze względu na naruszenie przez organ odwoławczy przepisów postępowania, tj. art. 134 § 1 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. Z uwagi na fakt, iż skarżący nie był reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, a sprawa była rozpoznana przez Sąd w trybie uproszczonym, Sąd - mimo braku stosownego wniosku skarżącego – w punkcie II wyroku z urzędu zasądził na jego rzecz od organu zwrot kosztów postępowania sądowego w kwocie 100 zł, na którą złożył się wpis w tejże wysokości (art. 200, 209 i 210 § 2 p.p.s.a.).