VI SA/Wa 1996/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka po rozpoznaniu w dniu 12 października 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku "M." Sp. z o.o. z siedzibą w W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych: od wpisu sądowego o d skargi kasacyjnej oraz od opłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia z uzasadnieniem sporządzonym na wniosek strony w sprawie ze skargi "M." Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] września 2009 r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia utraty statusu zakładu pracy chronionej p o s t a n a w i a zwolnić "M." Sp. z o.o. z siedzibą w W. od wpisu sądowego od skargi kasacyjnej oraz od opłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia z uzasadnieniem sporządzonym na wniosek strony M." Sp. z o.o. z siedzibą w W. wniosła do Wojewódzkiego Sądu administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] września 2009 r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia utraty statusu zakładu pracy chronionej. Do skargi dołączyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu sądowego od skargi. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 30 kwietnia 2010 r. skarżąca spółka została zwolniona od wpisu sądowego od skargi w kwocie 200 zł. W uzasadnieniu ww. orzeczenia podniesiono m.in., że z dokumentów nadesłanych przez skarżącą do sprawy o sygn. akt VI SA/Wa 249/08 wynika, iż już w roku podatkowym 2007 poniosła stratę w wysokości 20.142,26 zł. Sporządzony na dzień 31 grudnia 2007 r. bilans jednostek wskazuje, że suma aktywów spółki odpowiada sumie pasywów. W 2005 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego [...][...] w W. prowadzący postępowanie egzekucyjne dokonał zajęcia wierzytelności pieniężnych z rachunku bankowego skarżącej. Również analiza dokumentów załączonych do akt sprawy o sygn. VI SA/Wa 2365/08 wykazała, że na dzień 6 kwietnia 2009 r. sytuacja skarżącej spółki nie uległa zmianie. Wyjaśnienia skarżącej, jak również przedłożone przez nią dokumenty wskazują, iż nie nastąpiła zmiana jej możliwości płatniczych w odniesieniu do stanu majątkowego. Spółka nadal nie uzyskuje dochodów, deklarując kwotę nadwyżki z poprzednich deklaracji w tej samej wysokości, co w zeznaniach VAT–7 uprzednio przedkładanych Sądowi. Także na rachunku bankowym nie odnotowano żadnych wpływów lub obciążeń. W świetle powyższego referendarz sądowy rozpoznający wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy uznał wniosek ten za zasadny. Po doręczeniu skarżącej spółce odpisu powyższego postanowienia referendarza sądowego z dnia 30 kwietnia 2010 r., do akt niniejszej sprawy w dniu 27 maja 2010 r. wpłynęło pismo zatytułowane Zgłoszenie się pełnomocnika skarżącej do sprawy z załączonym do niego pełnomocnictwem dla adwokata W. B. z prawem dalszej substytucji (udzielonym mu w dniu 15 maja 2010 r.). Natomiast na rozprawie przed Sądem w dniu 29 października 2010 r. stawił się pełnomocnik substytucyjny - adwokat A. L., który przedłożył spis kosztów procesu obejmujący umówione wynagrodzenie adwokackie w wysokości 960 zł oraz koszty przejazdu pełnomocnika na trasie W. – W. w wysokości 668,64 zł (łącznie 1.628,64 zł). Ponadto na rozprawie pełnomocnik substytucyjny wyjaśnił, iż zwrotu kosztów przejazdu domaga się na podstawie umowy z klientem. Wyrokiem z dnia 29 października 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił przedmiotową skargę. Po doręczeniu pełnomocnikowi skarżącej spółki odpisu wyroku z uzasadnieniem sporządzonym na jej wniosek, skarżąca (reprezentowana przez adw. W. B.) wniosła skargę kasacyjną od powyższego orzeczenia. Jednocześnie zażądała zwolnienia od wpisu od skargi kasacyjnej, a po doręczeniu pełnomocnikowi skarżącej wezwania do uiszczenia opłaty kancelaryjnej w wysokości 100 zł (za odpis orzeczenia z uzasadnieniem sporządzonym na wniosek strony), wniosła również o zwolnienie jej od ww. opłaty kancelaryjnej. W uzasadnieniu obu ww. wniosków (złożonych na urzędowych formularzach PPPr) skarżąca podała, że na skutek pierwszej decyzji Ministra Gospodarki o utracie przez nią statusu zakładu pracy chronionej, zmuszona była do zlikwidowania 50 miejsc pracy z powodu utraty kontrahentów. Następnie, w konsekwencji wydania przeciwko spółce tytułów wykonawczych przez Urząd Skarbowy w W. zostały zajęte jej rachunki bankowe, co uniemożliwiło faktycznie dalsze funkcjonowanie spółki. W chwili obecnej skarżąca nie prowadzi żadnej działalności gospodarczej, nie posiada majątku, a jej rachunki bankowe zajęły administracyjne organy egzekucyjne: Urząd Skarbowy w W. i Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w W.. Do akt niniejszej sprawy spółka przedstawiła kserokopie następujących dokumentów: - zaświadczenia banku z dnia 19 stycznia 2011 r., - deklaracji dla podatku od towarów i usług (VAT-7) za miesiące: wrzesień, październik, listopad i grudzień 2010 r. oraz styczeń 2011 r., - bilansu jednostek na dzień 31 grudnia 2009 r., - rachunku zysków i strat za okres od 1 stycznia 2009 r. do 31 grudnia 2009 r. Postanowieniem z dnia 23 marca 2011 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, rozpatrując wniosek o przyznanie prawa pomocy odmówił przyznania stronie skarżącej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu postanowienia, powołując się na przepisy art. 246 § 2 pkt 2 oraz art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 z późn, zm.) wskazano, że z przedłożonych przez skarżącą spółkę kserokopii dokumentów wynika, iż na rachunku bankowym spółki nie są przeprowadzane żadne transakcje. Sporządzony na dzień 31 grudnia 2009 r. bilans jednostek wskazuje, że suma aktywów spółki odpowiada sumie pasywów (73.737,22). Deklaracje VAT-7 potwierdzają okoliczność, iż skarżąca nie prowadzi działalności gospodarczej. Jednakże w ocenie rozpoznającego wniosek nie można pominąć okoliczności, że skarżąca spółka ustanowiła pełnomocnika z wyboru (adwokata), wobec którego zobowiązała się do pokrycia kosztów wynagrodzenia adwokackiego oraz kosztów przejazdu w łącznej wysokości 1.628,64 zł (por. ww. spis kosztów procesu). Skoro skarżąca zdecydowała się na pokrycie kosztów zastępstwa procesowego, które znacznie przewyższają koszty sądowe w niniejszej sprawie (wpis od skargi kasacyjnej – 100 zł, opłata kancelaryjna za odpis orzeczenia z uzasadnieniem sporządzonym na wniosek strony – 100 zł), to należy uznać, iż dysponuje odpowiednimi środkami pieniężnymi. Jednocześnie podkreślono, że Sąd (referendarz sądowy) nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzeń w sytuacji gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych skarżącej spółki nie są znane. Sprawą skarżącej jest bowiem wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy (vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2008 r., sygn. akt I FZ 394/08, Lex nr 565703, a także postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 27 lipca 2005 r., sygn. akt I SA/Gd 335/05, Lex nr 220289). W dniu 5 kwietnia 2011 r. strona skarżąca "M." Sp. z o.o. z siedzibą w W. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie sprzeciw na powyższe postanowienie referendarza sądowego odmawiające przyznania prawa pomocy. W złożonym sprzeciwie strona skarżąca ponownie wskazała na swoją trudną sytuacje finansową i zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej. Podniosła, że oceny zawarte w postanowieniu referendarza sądowego co do posiadania środków przez spółkę na "pełnomocników z wyboru" są pozbawione jakichkolwiek podstaw. Adwokat W. B. jest siostrzeńcem wspólnika i członka zarządu skarżącej spółki M. W. i na takiej zasadzie prowadzi tą i inne sprawy skarżącej przed sądem. Postanowieniem z dnia 5 maja 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny odmówił stronie skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Powtórzono argumentację zawarta w postanowieniu referendarza sądowego. Dodatkowo wskazano, iż wnosząc sprzeciw strona skarżąca w żaden sposób nie zanegowała, iż treść wniosku o zasądzenie kosztów postępowania oraz złożone na rozprawie oświadczenie pełnomocnika substytucyjnego potwierdzają, że łączy ja z adwokatem W. B. umowa, za wykonanie której ustalono określone wynagrodzenie. Brak wynagrodzenia za reprezentowanie strony skarżącej nie potwierdzają także wskazane w sprzeciwie więzi rodzinne, jakie łączą adwokata W. B. z jednym z członków zarządu skarżącej spółki. Strona skarżąca wniosła zażalenie na ww.. postanowienie Sądu. Podniosła, że wystarczającym stopniu wykazała, że spełnia przesłankę uprawniająca do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. Przedstawiła wszelkie wymagane dokumenty potwierdzające niewypłacalność oraz ciążące na niej zobowiązania o znacznej wysokości, jak również wykazał, że w chwili obecnej nie prowadzi działalności gospodarczej. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 13 lipca 2011 r. sygn. akt II GZ 351/11 uchylił postanowienie z dnia 5 maja 2011 r. i przekazał wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Wskazał, że Sąd I instancji nie dokonał oceny przedstawionych przez skarżąca spółkę dokumentów, nie dokonał szczegółowej analizy finansowej skarżącej spółki oraz nie zbadał jej sytuacji materialnej. Ponadto podniesiono, że okoliczność, iż skarżący korzysta z pomocy profesjonalnego pełnomocnika "z wyboru" nie może stanowić przesłanki odmowy zwolnienia od kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 259 § l p.p.s.a. od postanowień wydanych na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 cyt. ustawy strona może wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw. W związku z tym należy uznać, iż właściwy do rozpatrzenia sprzeciwu jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Zgodnie z art. 260 p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie. Rozpatrując przedmiotowy sprzeciw Sąd miał na względzie przepis 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., w myśl którego przyznanie prawa pomocy osobie prawnej w zakresie częściowym może nastąpić, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zgodnie z kolei z art. 190 ww. ustawy – Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. W przedmiotowej sprawie, po dokonaniu szczegółowej analizy finansowej skarżącej spółki oraz zbadaniu jej sytuacji materialnej, wskazać należy, iż z przedłożonych przez skarżącą spółkę kserokopii dokumentów wynika, iż na rachunku bankowym spółki nie są przeprowadzane żadne transakcje. Sporządzony na dzień 31 grudnia 2009 r. bilans jednostek wskazuje, że suma aktywów spółki odpowiada sumie pasywów (73.737,22). Deklaracje VAT-7 potwierdzają okoliczność, iż skarżąca nie prowadzi działalności gospodarczej. W oparciu o wszystkie przedstawione powyżej argumenty stwierdzić należy, że strona skarżąca wykazała, iż nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania w sprawie niniejszej. Dodatkowo należy podzielić pogląd Sądu wyższej instancji, iż okoliczność korzystania przez skarżącego z pomocy profesjonalnego pełnomocnika "z wyboru" nie może stanowić przesłanki odmowy zwolnienia od kosztów sądowych. Powierzenie sprawy adwokatowi nie może uchodzić za "luksus" i samo przez się świadczyć, że strona może ponosić koszty sądowe oraz uzasadniać odmowę zwolnienia od kosztów sądowych (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 6 listopada 1953 r., sygn. I C 1427/53, OSN 1954/2/52; postanowienie Naczelnego Sadu Administracyjnego z 25 czerwca 2008 r., sygn. II FZ 218/08, LEX nr 443849; Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz pod red prof. R. Hausera i prof. M. Wierzbowskiego, Warszawa 2011 r. str. 789). Strony stosunku prawnego obejmującego zastępstwo strony przed sądem mogą dowolnie ukształtować formę i sposób wynagrodzenia pełnomocnika. Również z tego powodu korzystanie z pomocy profesjonalnego pełnomocnika nie ma wpływu na ocenę zdolności do ponoszenia przez stronę kosztów sądowych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lipca 2010 r., sygn. akt GZ 213/10, LEX nr 658527). W związku z powyższym, w myśl art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 259 § l i art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) orzeczono jak w sentencji.