VI SA/Wa 2011/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Kozik Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Nowecki (spr.) Sędzia NSA Zdzisław Romanowski Protokolant st. ref. Katarzyna Bytner po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi D. P. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rejestracji oraz opłaty za używanie odbiorników radiofonicznych oddala skargę Zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2018 r., Minister Infrastruktury (dalej "organ II instancji", "organ odwoławczy") na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 5 ust. 1 i 3 oraz art. 7 ust. 7 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (Dz. U, z 2014 r. poz. 1204, ze zm.) po rozpatrzeniu odwołania D. P. prowadzącej działalność gospodarczą pod firmą [...] (dalej "Skarżąca" lub "Strona") z głównym miejscem wykonywania działalności pod adresem: ul. [...], utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] czerwca 2018 r., nr [...], Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. nakazującą rejestrację dziewięciu odbiorników radiofonicznych oraz ustalającą opłatę za ich używanie w kwocie 1890,00 zł. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wyjaśnił, że dniu [...] maja 2017 r., zgodnie z treścią art. 7 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych, przeprowadzona została kontrola wykonania obowiązku rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych w lokalu pod adresem: ul. [...] G., zajmowanym przez skarżącą na potrzeby prowadzonej działalności. Kontrola została przeprowadzona w obecności kierownika – R. Z.. W trakcie kontroli stwierdzono, iż strona posiada dziewięć odbiorników radiofonicznych w samochodach służbowych. Okres używania odbiorników wynosi dwa miesiące i został ustalony na podstawie ustnego oświadczenia złożonego przez R. Z.. Protokół z kontroli został podpisany przez osoby kontrolujące natomiast R. Z. nie podpisał protokołu. Minister opisał szczegółowo przebieg postępowania przed organem pierwszej instancji. Rozpoznając ponownie sprawę w wyniku wniesionego przez stronę odwołania przytoczył treść przepisów mających zastosowanie w sprawie. Wyjaśnił, iż w myśl art. 2 ust. 1 i 2 u.o.a. zdolność do natychmiastowego odbioru programu przez odbiornik jest równoznaczna ze stwierdzeniem jego używania, a w konsekwencji do uiszczania przez jego posiadacza opłaty abonamentowej za jego używanie. Opłatę tę uiszcza się za każdy odbiornik używany w lokalu o charakterze handlowym, usługowym czy produkcyjnym mieszczącym się poza lokalem mieszkalnym. Minister stwierdził, że zarówno z protokołu z kontroli jak i oświadczenia do niego załączonego wynika, że strona użytkuje dziewięć samochodów służbowych wyposażonych w odbiorniki radiofoniczne. Analiza treści protokołu kontroli nie wskazuje na okoliczność jakoby R. Z. nie rozumiał znaczenia składanych oświadczeń w zakresie zdolności odbiorników do natychmiastowego odbioru programu oraz okresu ich używania. Następnie organ odniósł się zarzutów podniesionych w odwołaniu, dotyczących braku identyfikacji pojazdów i nie ustaleniu przez kontrolujących czy samochody posiadały odbiorniki umożliwiające natychmiastowy odbiór programu. Organ II instancji uznał je za bezzasadne i wskazał, iż nie ma obowiązku przeprowadzania oględzin odbiorników co do których ustalono, iż nie są zarejestrowane. Jak podkreśla się w orzecznictwie, ustalenie, czy odbiorniki znajdują się w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu może dokonać się w drodze bezpośredniego sprawdzenia tej okoliczności lub ewentualnie w drodze oświadczenia osoby uczestniczącej w kontroli. Zarówno jeden jak i drugi sposób ustalenia jest dopuszczalny, jednak informacja o tym fakcie musi znaleźć się w protokole z kontroli podpisanym przez kontrolujących i przez osobę uczestniczącą w kontroli (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 30 listopada 2012 r. sygn. akt: VI SA/Wa 1615/12). Protokół z kontroli zawiera informację o złożonym oświadczeniu przez R. Z., a także w oświadczeniu wskazano powód braku możliwości uruchomienia odbiorników. W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skarżąca reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika zarzuciła naruszenie przepisów prawa procesowego mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, tj. naruszenie art. 7 k,p.a., art. 75 § 1 k.p.a., art. 77 k.p.a. i art. 10 k.p.a. w zw. z art. 79 k.p.a. — poprzez wydanie decyzji opartej na materiale zebranym i rozpatrzonym w sposób niewyczerpujący, a wręcz zaniechanie obowiązku zebrania materiału dowodowego, co doprowadziło organ do błędnych ustaleń faktycznych, w szczególności w zakresie liczby samochodów skarżącej, w których były rzekomo zainstalowane odbiorniki radiofoniczne i których stan techniczny pozwalałby na natychmiastowy odbiór programu, b) naruszenie art. 7 k.p.a., art. 88 § 1 k,p.a. i art. 80 k.p.a. - poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego i niepodjęcie wszelkich możliwych kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym niewyjaśnienie, ile faktycznie odbiorników radiofonicznych jest używanych przez skarżącą; a co za tym idzie zaniechanie oceny materiału dowodowego w zakresie stopnia jego rzetelności i wiarygodności dowodowej, c) naruszenie art. 8 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. — poprzez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji z uwagi na zawarcie w nim zbyt ogólnych stwierdzeń; brak chociażby wskazania przez organ odbiorników w jakich konkretnych pojazdach strona skarżąca rzekomo nie zarejestrowała oraz brak jasnego wskazania przyczyn odmowy uznania za wiarygodne oświadczenia strony skarżącej natomiast przyjęcia za wiarygodne oświadczenia osoby trzeciej; tym bardziej, że kontrola została przeprowadzona przez organ w sposób nieprawidłowy, albowiem sposób ustalenia liczby i stanu technicznego odbiorników był niedopuszczalny, d) naruszenie art. 6 k.p.a. w zw. z art. 2 Ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. (Dz.. U. 2005 Nr 85 poz. 728 z późn. zm.) o opłatach abonamentowych - poprzez bezpodstawne przyjęcie istnienia odbiorników telewizyjnych oraz ich stanu technicznego umożliwiającego odbiór, e) naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. w zw, z art. 79 k.p.a. poprzez brak uczestnictwa skarżącej w czynnościach kontrolnych prowadzonych przez Pocztę Polską S.A., co skutkowało pozbawieniem skarżącej możliwością udziału w kontroli, możliwością składania wyjaśnień w czasie kontroli, czy zadawania pytań kontrolującym; strona skarżąca zarzuca zatem, iż organ naruszył jej prawo jako strony do aktywnego udziału w każdym stadium postępowania poprzez przeprowadzenie kontroli pod jej nieobecność; Naruszenie przepisów prawa materialnego mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, tj. a) naruszenie art. 2 ust. 2 Ustawy o opłatach abonamentowych - poprzez oparcie spornego rozstrzygnięcia na domniemaniu faktycznym sprawności odbiorników telewizyjnych, podczas gdy przywołany przepis ustanawia jedynie domniemanie używania urządzenia, które umożliwia natychmiastowy odbiór programu, a nie jego sprawności, a co za tym idzie organ powinien sprawdzić czy urządzenia odbierają stacje radiowe, albowiem w sytuacji, gdyby nie mogły, to nie można przyjąć, iż były używane, b) naruszenie art. 2 ust 4 Ustawy o opłatach abonamentowych - poprzez wymierzenie opłaty za 9 odbiorników radiowych bez uzyskania dowodów na faktyczną liczbę tych odbiorników, ponad oświadczenie osoby trzeciej, niezorientowanej w tymże temacie, a także nieupoważnionej przez skarżącą do uczestniczenia w jakiejkolwiek kontroli. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej i zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi skarżąca rozwinęła i szczegółowo uzasadniła wskazane zarzuty. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał w całości dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga podlega oddaleniu, gdyż zaskarżona decyzja i decyzja organu pierwszej instancji nie naruszają prawa. W działaniu organów Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości, zarówno, gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i o zastosowanie do jego oceny przepisów prawa. Wyjaśnione zostały motywy podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona na ten temat argumentacja jest wyczerpująca. Zgodnie z art. 2 ust. 1 i 2 u.o.a. za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych pobiera się opłaty abonamentowe. Domniemywa się, że osoba, która posiada odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, używa tego odbiornika. Posiadanie w rozumieniu ustawy o opłatach abonamentowych zostało określone, jako stan faktyczny rozpatrywany w oderwaniu od prawa własności. Co do zasady opłatę abonamentową uiszcza się za każdy odbiornik radiofoniczny i telewizyjny. Modyfikację tej zasady ustawodawca wprowadza w ust. 5 art. 2 u.o.a określając krąg podmiotów, które niezależnie od liczby używanych odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych zobowiązane są do uiszczania tylko jednej z opłat abonamentowych. Z językowej wykładni powołanych przepisów wynika, że ich adresatem jest posiadacz odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego, który w sytuacji jego używania, zobowiązany jest do uiszczania opłaty abonamentowej. Przy czym należy zwrócić uwagę, że, jak już wspomniano powyżej, posiadanie w rozumieniu u.o.a. zostało określone, jako stan faktyczny rozpatrywany w oderwaniu od prawa własności, natomiast "używanie" objęte jest domniemaniem zakładającym, że w sytuacji, gdy odbiornik znajduje się w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, to jest on używany przez jego posiadacza. W myśl art. 7 ust. 1 i 2 u.o.a. kontrolę wykonywania obowiązku rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych oraz obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej prowadzi operator publiczny, o którym mowa w art. 5 ust. 1, a nadzór nad wykonywaniem kontroli obowiązku rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych oraz obowiązku pobierania opłaty abonamentowej sprawuje minister właściwy do spraw łączności. W przypadku stwierdzenia używania niezarejestrowanego odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego kierownik jednostki operatora publicznego, o którym mowa w art. 5 ust. 1, przeprowadzający kontrolę, wydaje decyzję, w której nakazuje rejestrację odbiornika oraz ustala opłatę za używanie niezarejestrowanego odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego, o której mowa w art. 5 ust. 3. Od decyzji służy odwołanie do ministra właściwego do spraw łączności. (ust. 6 i 7 art. 7 u.o.a.). Przy czym stosownie do treści art. 5 ust. 3 u.o.a. w przypadku stwierdzenia używania niezarejestrowanego odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego pobiera się opłatę w wysokości stanowiącej trzydziestokrotność miesięcznej opłaty abonamentowej obowiązującej w dniu stwierdzenia używania niezarejestrowanego odbiornika. Wysokość opłaty abonamentowej za używanie odbiornika radiofonicznego określona została w § 1 pkt 2 rozporządzeniu Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z dnia 18 maja 2016 r. w sprawie wysokości opłat abonamentowych za używanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych oraz zniżek za ich uiszczanie z góry za okres dłuższy niż jeden miesiąc w 2017 r. (Dz. U. poz. 737) i wynosi 7,00 zł za jeden miesiąc. Nie ulega wątpliwości, że odbiorniki zarówno telewizyjne jak i radiofoniczne wymagają rejestracji i wnoszenia opłaty abonamentowej, a wykonanie tych obowiązków podlega kontroli. Oczywiście nie jest to kontrola przedsiębiorstwa prowadzona w trybie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, tylko kontrola posiadania niezarejestrowanych odbiorników prowadzona w trybie ustawy o opłatach abonamentowych, zatem nie ma obowiązku ani potrzeby informowania o zamiarze jej przeprowadzenia. Informowanie o przyszłej kontroli, w istocie rzeczy udaremniałoby osiągnięcie jej celu. W toku kontroli ustaleniu podlegają trzy okoliczności: posiadanie odbiorników radiofonicznych lub telewizyjnych przez kontrolowany podmiot, niedopełnienie obowiązku ich rejestracji oraz uiszczania opłat, a także okres używania odbiorników, od którego zależy wysokość uiszczenia bieżącej opłaty abonamentowej, zgodnie z art. 5 ust. 4 ustawy o opłatach. Brak rejestracji i opłat organ może ustalić samodzielnie, natomiast posiadanie odbiorników i okres ich używania może być stwierdzone w toku kontroli- obecność odbiorników można stwierdzić na podstawie pisemnego oświadczenia osoby obecnej w trakcie kontroli oraz potwierdzenie przez nią w protokole kontroli ilości odbiorników i czasu ich użytkowania. Oba omawiane dokumenty są środkami dowodowymi dopuszczalnymi przez k.p.a., pozwalającymi uzyskać wiedzę, której poszukują kontrolerzy i brak jakiegokolwiek uzasadnienia dla poglądu, że nie są one wiarygodne. Kontrolowany podmiot może oczywiście przeciwstawić tym dokumentom inne dowody. W rozpoznawanej sprawie twierdzenia skarżącej nie zostały poparte żadnymi dowodami. Jak wynika z akt rozpatrywanej sprawy, przeprowadzona zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych, w dniu [...] maja 2017 r., kontrola wykazała, że skarżąca nie zarejestrowała 9 odbiorników radiofonicznych zainstalowanych w samochodach należących do jej firmy. Odbiorniki te były w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, co zostało stwierdzone na podstawie oświadczenia R. Z., pracownika skarżącej, sprawującego funkcję kierowniczą, tj., osoby której wiedzę o funkcjonowaniu przedsiębiorstwa skarżącej należy uznać za obiektywną. Tym samym spełniła się dyspozycja art. 2 w/w ustawy, w związku z czym organ kontrolujący posiadając wiarygodne dowody z dokumentów nie miał obowiązku dalszego prowadzenia postępowania dowodowego, bowiem jego celem było jedynie ustalenie, czy w samochodach służbowych należących do skarżącej znajdują się niezarejestrowane odbiorniki radiofoniczne. W wyniku przeprowadzonej kontroli dowody potwierdzające taką okoliczność organ zgromadził. Jednocześnie sam fakt, że w miejscu dokonywanej kontroli nie było żadnego z pojazdów o których mowa, nie może mieć decydującego znaczenia dla prawidłowości podjętego w sprawie rozstrzygnięcia, gdyż okoliczność wyposażenia pojazdów służbowych w radioodbiorniki organ ustalił na podstawie dopuszczalnego dowodu wiedzy osoby zatrudnionej przez skarżącą. Skarżąca ponadto nie przedstawiła żadnych dowodów podważających złożone przez jej pracownika oświadczenie, w tym w zakresie stanu technicznego radioodbiorników, zaś oświadczenie to nie zostało odwołane lub zmienione w trakcie postępowania. Wskazać ponadto należy, że żaden przepis ustawy o opłatach abonamentowych nie wymaga, aby w przypadku kontroli realizacji obowiązku rejestracji posiadanych przez przedsiębiorcę odbiorników radiowych uczestniczyły osoby uprawnione do reprezentacji podmiotu kontrolowanego, ani też aby ważność protokołu kontroli zależała od jego podpisania przez te osoby, zgodnie z zasadami reprezentacji podmiotu kontrolowanego. W toku kontroli dokonywanej w trybie ww. ustawy - osoby biorące w niej udział nie składają oświadczeń woli wymagających dla swej skuteczności działania organów uprawnionych do ich reprezentacji, lecz oświadczenia wiedzy dotyczące przedmiotu kontroli. Podkreślić należy fakt, że pracownik skarżącej nie odmówił udziału w kontroli, ani nie wskazał innej osoby mogącej w niej uczestniczyć, zatem kontrola odbyła się z jego świadomym udziałem, w związku z czym złożone spontanicznie w trakcie kontroli oświadczenie, jako osoby sprawującą funkcję kierowniczą, należało uznać w pełni za wiarygodne, mimo braku podpisu pracownika na protokole, gdyż nie wskazano aby mogło mieć to istotne znaczenie dla podważenia dowodu z oświadczenia jego wiedzy. W tym miejscu dodatkowo warto zauważyć, że w dotychczasowym orzecznictwie Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie podkreślał, że w toku kontroli osoby biorące w niej udział składają oświadczenia wiedzy dotyczące przedmiotu kontroli. W konsekwencji NSA przyjmuje w swoim orzecznictwie, że nie ma przeszkód prawnych, aby w kontroli uczestniczyła inna - niż kontrolowany przedsiębiorca - osoba, która jest pracownikiem zorientowanym w sprawach dotyczących funkcjonowania przedsiębiorstwa (vide: m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 października 2014 r., sygn. akt II GSK 1264/13). Konkludując, w ocenie Sądu, w niniejszej sprawie organ administracji poprzestając na zgromadzonych przez siebie dowodach, tj.: protokole kontroli i oświadczeniu pracownika skarżącej, mógł bez mającego istotny wpływ na wynik sprawy naruszenia art. 7, 77 § 1 i 80 i 107 § 3 k.p.a. ustalić, że w należących do przedsiębiorstwa skarżącej pojazdach samochodowych znajdowały się sprawne i niezarejestrowane odbiorniki radiowe, a w konsekwencji wydać decyzję o nakazaniu ich rejestracji i nałożeniu należnej opłaty dodatkowej, w wysokości uzależnionej od stwierdzonego okresu ich używania. Wobec niezasadności zarzutów skargi oraz niestwierdzenia przez Sąd z urzędu tego rodzaju uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, które Sąd ma obowiązek badać z urzędu - skargę należało oddalić. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji wyroku.