VI SA/Wa 2069/18
WyrokWSA w Warszawie2019-01-29
Skład orzekający: Pamela Kuraś – Dębecka, Jakub Linkowski, Danuta Szydłowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba, która została odwołana ze stanowiska notariusza w związku z rażącym naruszeniem przepisów Prawa o notariacie, a następnie skazana i objęta zakazem wykonywania tego zawodu, może zostać ponownie powołana na stanowisko notariusza, jeśli mimo zatarcia skazania, jej wcześniejsze postępowanie zawodowe podważa rękojmię prawidłowego wykonywania tego zawodu?Ratio decidendi
Osoba, która została odwołana ze stanowiska notariusza z powodu rażącego naruszenia przepisów Prawa o notariacie (art. 80 § 2 i art. 86), nawet po zatarciu skazania i odbyciu zakazu wykonywania zawodu, nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza, jeśli jej wcześniejsze postępowanie zawodowe w sposób oczywisty podważa zaufanie publiczne do tego zawodu. Ocena rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza jest oceną prognozującą przyszłe zachowania kandydata, opartą na jego postawie etycznej, moralnej i dotychczasowym sposobie postępowania, a nie tylko na formalnym spełnieniu wymogów.Stan faktyczny
Skarżąca, M. S., złożyła wniosek o powołanie na stanowisko notariusza. Minister Sprawiedliwości odmówił powołania, uznając, że skarżąca nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza. Powodem tej decyzji było wcześniejsze odwołanie skarżącej ze stanowiska notariusza w związku z popełnieniem czynu polegającego na sporządzeniu aktu notarialnego z udziałem osoby całkowicie niezdolnej do świadomego wyrażenia woli, co stanowiło rażące naruszenie przepisów Prawa o notariacie. Mimo zatarcia skazania i odbycia zakazu wykonywania zawodu, Minister Sprawiedliwości uznał, że zdarzenie to w sposób trwały podważyło wiarygodność skarżącej i jej rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu notariusza. Skarżąca wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i prawa materialnego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Pamela Kuraś – Dębecka Sędziowie Sędzia WSA Jakub Linkowski (spr.) Sędzia WSA Danuta Szydłowska Protokolant st. sekr. sąd. Karolina Pilecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie powołania na stanowisko notariusza oddala skargę
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia r., nr [...] Minister Sprawiedliwości działając na podstawie art 10, art. 11 pkt 1-3, 7 i art. 16a ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie (Dz. U. z 2017 r., poz. 2291 ze zm.) oraz art. 104 i art. 107 § 1 i 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, po rozpatrzeniu wniosku M. S. o powołanie na stanowisko notariusza i wyznaczenie siedziby kancelarii notarialnej w [...] – odmówił powołania M. S. na stanowisko notariusza.
Uzasadniając zaskarżoną decyzję organ naczelny podał, że w dniu 25 kwietnia 2018 r. M. S. złożyła wniosek o powołanie na stanowisko notariusza i wyznaczenie siedziby kancelarii notarialnej w [...]. Wnioskodawczyni wskazała, że od dnia 15 grudnia 2001 r. do dnia 2 września 2008 r. prowadziła kancelarię notarialną w [...]. Stanowisko to "opuściła" w związku z uprawomocnieniem się w dniu 3 września 2008 r. wyroku Sądu Rejonowego [...] z dnia [...] kwietnia 2008 r., sygn, akt [...], w którym orzeczono w stosunku do niej dwuletni zakaz wykonywania zawodu notariusza. Nadto, poinformowała, że wymaganą opinię dotyczącą aktualnego przebiegu pracy dołączy niezwłocznie po jej uzyskaniu od pracodawcy - Izby Administracji Skarbowej w [...].
Pismem z dnia 22 maja 2018 r. wnioskodawczyni została wezwana do złożenia, w terminie 7 dni, opinii od aktualnego pracodawcy - Izby Administracji Skarbowej w [...], której, mimo deklaracji zawartej we wniosku, nie złożyła.
W piśmie z dnia 26 maja 2018 r. wnioskodawczyni oświadczyła, że "cofa słowa i oświadczenie, że wymaganą opinię przełożonego dołączy niezwłocznie po jej uzyskaniu od aktualnego pracodawcy - Izby Administracji Skarbowej w [...]". Wskazała, że nie jest zobowiązana do jej przedłożenia na wezwanie organu prowadzącego postępowanie, z uwagi na brak podstawy prawnej do żądania uzupełnienia wniosku o powołanie na stanowisko notariusza. Nadto poinformowała, że nadal pozostaje w stosunku pracy z Izbą Administracji Skarbowej w [...] na podstawie umowy o pracę na zastępstwo, zawartej od dnia 1 lutego 2018 r. i nie jest w jej interesie prosić pracodawcy o opinię na tym etapie, ponieważ jest to równoznaczne z ujawnieniem pracodawcy zamiaru odejścia z tej pracy.
Minister wskazał, że z dokumentów zgromadzonych w toku postępowania wynika, że wnioskodawczyni posiada obywatelstwo polskie, korzysta w pełni z praw publicznych i ma pełną zdolność do czynności prawnych. W 1996 r. ukończyła z wynikiem dobrym studia na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu [...] i uzyskała tytuł magistra prawa.
Zainteresowana odbyła aplikację notarialną w Izbie Notarialnej w [...], przystąpiła do egzaminu notarialnego, z którego uzyskała wynik pozytywny.
Decyzją z dnia [...] lipca 1999 r. ([...]) Minister Sprawiedliwości powołał wnioskodawczynię na stanowisko asesora notarialnego. Od dnia 1 sierpnia 1999 r. do dnia 3 października 2001 r. wnioskodawczym była zatrudniona na stanowisku asesora notarialnego w kancelarii notarialnej w [...].
Następnie Minister Sprawiedliwości powołał M. S. na stanowisko notariusza i wyznaczył siedzibę kancelarii notarialnej w [...]. Kancelarię notarialną wnioskodawczyni uruchomiła z dniem 15 grudnia 2001 r. Minister Sprawiedliwości podał, że w dniu 17 maja 2004 r, M. S. sporządziła w swojej kancelarii akt notarialny [...], mocą którego Z. N. udzielił W. S. pełnomocnictwa z prawem substytucji do zarządu całym swoim majątkiem, do prowadzenia wszelkich swoich spraw przed osobami fizycznymi i prawnymi, urzędami, instytucjami, w tym do odbioru wszystkich świadczeń pieniężnych i niepieniężnych, przesyłek, dokumentów, odbioru korespondencji i odpowiedzi na nią, do zbywania, nabywania i obciążania nieruchomości i innych praw majątkowych pod dowolnym tytułem darmym lub odpłatnym na warunkach według uznania pełnomocnika, do składania oświadczeń o przyjęciu lub odrzuceniu spadków. Pełnomocnik został też upoważniony do składania w imieniu mocodawcy wszelkich oświadczeń i wniosków przed władzami, urzędami (w tym również skarbowymi), instytucjami, osobami prawnymi i fizycznymi oraz do dokonywania wszelkich czynności faktycznych i prawnych potrzebnych do realizacji tego pełnomocnictwa, w tym do czynności, których drugą stroną byłaby sama pełnomocnik. Z opinii biegłych: neurologa, psychiatry i psychologa sporządzonych na polecenie Prokuratury Rejonowej [...] i Sądu Rejonowego [...] wynika, że w dacie dokonywania przedmiotowej czynności Z. N., z uwagi na zawansowane stadium choroby Alzheimera, miał całkowicie wyłączoną zdolność rozeznania swoich czynów i nie mógł świadomie wyrazić swojej woli. Nie mógł nawet wyrazić jej werbalnie. Nie rozumiał dokonywanych z jego udziałem czynności i ich skutków oraz nie był w stanie złożyć oświadczenia woli niezbędnego do udzielenia pełnomocnictwa. Biegli stwierdzili, że objawy choroby musiały być widoczne również na zewnątrz i każdy podczas bezpośredniego kontaktu mógł zorientować się, że Z. N. znajdował się w stanie głębokiego otępienia psychicznego.
Decyzją z dnia [...] lutego 2009 r. ([...) Minister Sprawiedliwości odwołał M. S. ze stanowiska notariusza na podstawie art. 16 § 1 pkt 5 ustawy - Prawo o notariacie.
Po odwołaniu ze stanowiska notariusza wnioskodawczyni nie podjęła żadnej pracy. W 2009 r. ukończyła dwusemestralne Studia Podyplomowe w zakresie prawa europejskiego na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu [...].
W dniu 11 maja 2012 r. M. S. złożyła wniosek o powołanie na stanowisko notariusza i wyznaczenie siedziby kancelarii notarialnej w [...]. W piśmie z dnia 27 lutego 2013 r. zmodyfikowała żądanie, wnosząc o wyznaczenie siedziby kancelarii notarialnej w [...].
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r. ([...]) Minister Sprawiedliwości odmówił powołania M. S. na stanowisko notariusza uznając, że nie spełnia ona wymogu określonego w art. 11 pkt 2 ustawy - Prawo o notariacie tj. nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza.
Na skutek wniosku M. S. o ponowne rozpatrzenie sprawy Minister Sprawiedliwości, decyzją z dnia [...] listopada 2013 r. ([...]), utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] sierpnia 2013 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 16 czerwca 2014 r., sygn. akt VI SA/Wa 365/14, oddalił skargę zainteresowanej na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] listopada 2013 r.
Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 14 kwietnia 2016 r, sygn. akt II GSK 2647/14, oddalił skargę kasacyjną wnioskodawczyni, podkreślając w uzasadnieniu, że Sąd pierwszej instancji trafnie zaakceptował stanowisko Ministra Sprawiedliwości, że skarżąca nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza. Naruszenie przez M. S. przepisów ustawy - Prawo o notariacie (art. 80 § 2 i art. 86) było na tyle istotne, że nie dawało podstaw do przyjęcia, że w przyszłości będzie ona wykonywała zawód notariusza prawidłowo i w zgodzie z obowiązującymi standardami. Ciężar uchybień, jakich dopuściła się M. S. jest na tyle istotny, że pozostałe okoliczności świadczące pozytywnie o skarżącej jej nie równoważą. Nadto, jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny, okoliczności, które według skarżącej świadczą o tym, że daje ona rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu notariusza odnoszą się do przeszłości. Z chwilą odwołania ze stanowiska notariusza wykazanie spełnienia omawianej przesłanki wymaga co najmniej wykazania przez skarżącą, że okoliczności, na które się powołuje są aktualne. Dotyczy to przede wszystkich nienagannego wykonywania pracy oraz pozytywnej opinii w środowisku notarialnym. W rozpoznawanej sprawie Minister Sprawiedliwości nie dysponował żadnymi dowodami potwierdzającymi taki stan rzeczy.
W dniu 27 grudnia 2016 r. M. S. ponownie złożyła do Ministra Sprawiedliwości wniosek o powołanie na stanowisko notariusza i wyznaczenie siedziby kancelarii notarialnej w [...].
Decyzją z dnia [...] czerwca 2017 r. ([...]) Minister Sprawiedliwości odmówił powołania M. S. na stanowisko notariusza uznając, że nie spełnia ona wymogu określonego w art. 11 pkt 2 ustawy - Prawo o notariacie tj. nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza. Poczynione w tej sprawie ustalenia, dotyczące zachowania M. S., polegającego na dokonaniu czynności notarialnej z udziałem osoby, która miała całkowicie wyłączoną zdolność świadomego podjęcia decyzji i wyrażenia woli, a ułomność ta była widoczna już w pierwszej chwili kontaktu z nią, jak wskazano w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] czerwca 2017 r., były tożsame z ustaleniami dokonanymi w sprawie [...], w oparciu o które Minister Sprawiedliwości uznał, że M. S. nie spełnia przesłanki z art. 11 pkt 2 ustawy - Prawo o notariacie, co skutkowało wydaniem decyzji z dnia [...] sierpnia 2013 r. odmawiającej powołania na stanowisko notariusza, a następnie decyzji z dnia [...] listopada 2013 r. utrzymującej w mocy powyższą decyzję. Zasadność tych decyzji potwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 16 czerwca 2014 r., sygn. akt VI SA/Wa 365/14 oraz Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 14 kwietnia 2016 r., sygn. akt II GSK 2647/14. Po wydaniu decyzji z dnia [...] listopada 2013 r. w sprawie [...], nie wystąpiły nowe okoliczności faktyczne i prawne, które uzasadniałyby zmianę stanowiska Ministra Sprawiedliwości.
W dniu 1 lutego 2018 r. M. S. podjęła zatrudnienie w Izbie Administracji Skarbowej w [...] na stanowisku referenta, a w dniu 25 kwietnia 2018 r. wpłynął do Ministra Sprawiedliwości kolejny wniosek o powołanie wnioskodawczyni na stanowisko notariusza i wyznaczenie siedziby kancelarii notarialnej w [...].
Przy piśmie z dnia 22 czerwca 2018 r., Rada Izby Notarialnej w [...] nadesłała uchwałę nr [...] z dnia [...] czerwca 2018 r., wydaną w niniejszej sprawie w trybie art. 35 pkt 1 w zw. z art. 10 § 1 i 2 ustawy - Prawo o notariacie, pozytywnie opiniującą wniosek M. S. o powołanie na stanowisko notariusza i wyznaczenie siedziby kancelarii notarialnej w [...], zarówno co do osoby, jak i siedziby kancelarii. Rada wskazała, że wnioskodawczyni spełnia przesłanki określone w art. 11 pkt 1, 3, 4, 5 i 7 ustawy - Prawo o notariacie. Nie jest też Radzie wiadome, by M. S. nie korzystała w pełni z praw publicznych lub nie miała pełnej zdolności do czynności prawnych. Wobec wnioskodawczyni nie zapadły żadne wyroki skazujące w postępowaniu dyscyplinarnym, a nadto nie toczą się żadne postępowania dyscyplinarne. Z informacji Biura Informacyjnego Krajowego Rejestru Karnego Ministerstwa Sprawiedliwości z dnia 18 maja 2018 r. wynika, że nie jest karana.
Pismem z dnia 28 czerwca 2018 r. strony - M. S. i Izba Notarialna w [...] - zostały zawiadomione o zakończeniu postępowania wyjaśniającego. Jednocześnie, w trybie art. 79a k.p.a., poinformowano, że na dzień wysłania zawiadomienia nie zostały wykazane okoliczności mające wpływ na ocenę spełnienia przesłanki rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza (art. 11 pkt 2 ustawy - Prawo o notariacie), w tym brak jest danych pozwalających stwierdzić, jak wnioskodawczyni wykonuje obecnie obowiązki zawodowe (brak opinii ostatniego pracodawcy) oraz czy istnieją uzasadnione podstawy do przyjęcia, że będzie prawidłowo wykonywała zawód notariusza , co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem.
W piśmie z dnia 6 lipca 2018 r. M. S. podniosła, że nie zgadza się, że nie zostały wykazane okoliczności mające wpływ na ocenę spełnienia przesłanki rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza, albowiem jedyny podmiot ustawowo upoważniony i zarazem zobowiązany do opiniowania kandydata na notariusza, tj. Rada izby Notarialnej w [...] w uchwale nr [...] z dnia [...] czerwca 2018 r. pozytywnie zaopiniowała jej wniosek. Podniosła, że pracodawca - Izba Administracji Skarbowej w [...] na jej wniosek o wydanie opinii o pracowniku w dniu 2 lipca 2018 r, wydała jedynie zaświadczenie. W związku z powyższym, wnioskodawczym zwróciła się o wystąpienie przez Ministra Sprawiedliwości do Izby Administracji Skarbowej w [...] o wydanie opinii zawierającej ocenę jej pracy. Jednocześnie oświadczyła, że stosunek służbowy "został zakończony" w drodze wypowiedzenia z jej strony. Powodem złożenia wypowiedzenia było powierzenie obowiązków w innym dziale tj. w Drugim Referacie Spraw Wierzycielskich, z którą to dziedziną nie wiąże przyszłości zawodowej.
Pismem z dnia 11 lipca 2018 r. zwrócono się do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] o nadesłanie opinii dotyczącej M. S. za okres zatrudnienia od dnia 1 lutego 2018 r. do dnia 30 czerwca 2018 r.
Zastępca Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] w opinii z dnia 23 lipca 2018 r, wskazał, że zainteresowana świadczyła pracę w Urzędzie Skarbowym [...] od dnia 1 lutego 2018 r. do dnia 30 czerwca 2018 r. na czas określony obejmujący okres usprawiedliwionej nieobecności w pracy innego pracownika. Wnioskodawczym wykazała się wymaganą wiedzą. Potrafiła samodzielnie rozpoznać istotę sprawy, dokonać analizy, zastosować odpowiednie przepisy prawa i po wyciągnięciu wniosków w sposób terminowy je zakończyć. Sprawnie opanowała także obsługę systemów informatycznych wykorzystywanych na zajmowanym stanowisku pracy.
Odnośnie meritum, uzasadniając ponowną odmowę powołania M. S. na stanowisko notariusza Minister wskazał, że zgodnie z art. 16a § 1 ustawy - Prawo o notariacie osoba, która przestała być notariuszem z przyczyn, o których mowa w art. 16 § 1 pkt 1, 4, 5 i 6 oraz § 3, może zostać ponownie powołana, jeżeli spełnia wymagania określone w art. 11 pkt 1-3 i 7, z uwzględnieniem art. 51 § 4. W toku postępowania Minister Sprawiedliwości badał zatem, czy kandydat spełnia przesłanki pozytywne określone w art. 11 pkt 1-3 i 7 ustawy - Prawo o notariacie. Podkreślić należy, że przesłanki, takie jak nieskazitelność charakteru, czy rękojmia prawidłowego wykonywania zawodu notariusza (art. 11 pkt 2 ustawy - Prawo o notariacie) mają ocenny charakter i decyzja co do tego, czy kandydat na notariusza je spełnia należy wyłącznie do Ministra Sprawiedliwości w indywidualnej sprawie. Ocena kandydata pod kątem ustalenia prawidłowości wykonywania zawodu zaufania publicznego - jakim jest zawód notariusza - powinna być dokonana przy uwzględnieniu wszystkich dowodów zgromadzonych w sprawie. Minister Sprawiedliwości (podobnie jak rada izby notarialnej) ma prawo, zgodnie z art. 10 § 3 ustawy - Prawo o notariacie, wglądu do akt osobowych i akt dyscyplinarnych osoby składającej wniosek oraz do formułowania wniosków na tle spostrzeżeń poczynionych na podstawie tych akt . Należy również wskazać, że rządząca postępowaniem administracyjnym zasada oficjalności (art. 7, art. 75 k.p.a.), wymaga, by w toku postępowania organy administracji publicznej podejmowały wszelkie niezbędne kroki do wyjaśnienia i załatwienia sprawy oraz dopuszczały jako dowód wszystko, co może przyczynić się
do jej wyjaśnienia, a nie jest sprzeczne z prawem, a więc, by z urzędu przeprowadzały dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy.
Pokreślić przy tym należy, że M. S. deklarowała we wniosku złożenie opinii, niezwłocznie po jej uzyskaniu od pracodawcy. Ponieważ, mimo deklaracji, nie przedstawiła opinii, została wezwana do jej złożenia. Odnotować przy tym należy, że gdyby wnioskodawczyni od razu oświadczyła, że nie przedstawi opinii, "nie leży w jej interesie" występowanie do pracodawcy o opinię, organ, prowadząc postępowanie dowodowe i realizując obowiązek wynikający z art. 77 § 1 k.p.a. od razu, z urzędu, wystąpiłby do Izby Administracji Skarbowej o opinię. Wbrew wywodom wnioskodawczyni, nie był to "brak formalny wniosku", ale dowód w sprawie. Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 14 kwietnia 2014 r., sygn. akt II GSK 2647/14, wykazanie spełnienia przesłanki rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza (art. 11 pkt 2 ustawy - Prawo o notariacie) wymaga wykazania przez M. S. , że okoliczności, na które się powołuje są aktualne, dotyczy to przede wszystkim nienagannego wykonywania pracy.
Organ naczelny podkreślił, że uchwała Rady Izby Notarialnej w [...] nr [...] z dnia [...] czerwca 2018 r., na którą powołuje się wnioskodawczyni, nie zawiera oceny spełnienia przez M. S. przesłanki rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza (art. 11 pkt 2 ustawy – Prawo o notariacie). W uzasadnieniu uchwały Rada ograniczyła się jedynie do wskazania, że "wnioskodawczyni spełnia przesłanki określone w art, 11 pkt 1, 3, 4, 5 i 7 ustawy - Prawo o notariacie". Istnieje zatem sprzeczność pomiędzy tezą uchwały pozytywnie opiniującej wniosek M. S. o powołanie na stanowisko notariusza a jej uzasadnieniem. Minister Sprawiedliwości zauważył, że uchwała Rady Izby Notarialnej w [...] z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] stanowi powtórzenie uchwały z dnia [...] marca 2017 r. nr [...], wydanej w sprawie [...], w której Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia [...] czerwca 2017 r. odmówił powołania M. S. na stanowisko notariusza. Rada nie odniosła się nawet do nowej okoliczności zatrudnienia wnioskodawczyni w Izbie Administracji Skarbowej w [...]. Odnotować również należy, że Rada pominęła regulację zawartą w art. 16a ustawy - Prawo o notariacie, bowiem w odniesieniu do osoby, która przestała być notariuszem z przyczyn, o których mowa w art. 16 § 1 pkt 5, wymagane jest spełnienie przesłanek określonych w art. 11 pkt 1-3 i 7 ustawy (cyt. przepis nie odwołuje się natomiast do art. 11 pkt 4 i 5).
Minister podkreślił, że opinia Rady nie została należycie uzasadniona materiałem dowodowym, który powinien być przedmiotem analizy Rady.
Minister Sprawiedliwości dokonał pełnej analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego, oceniając wszystkie zgromadzone dowody, w szczególności w kwestii przymiotu rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza, o czym mowa w art. 11 pkt 2 ustawy - Prawo o notariacie. Organ podał, że dowody zgromadzone w sprawie pozwalają ustalić, że M. S. spełnia wymienione w art. 11 pkt 1, 1a, 3 i 7 w zw. z art. 16a § 1 ustawy – Prawo o notariacie, przesłanki powołania na stanowisko notariusza. Posiada obywatelstwo polskie, korzysta w pełni z praw publicznych i ma pełną zdolność do czynności prawnych. Ukończyła studia prawnicze i uzyskała tytuł magistra prawa. Odnosząc się natomiast do kwestii rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza, organ naczelny zauważył, że kryterium "rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza" ma służyć zagwarantowaniu odpowiedniego poziomu etycznego i zawodowego członka korporacji. Jego spełnienie wymagane jest od kandydata na notariusza niezależnie od wypełniania przez niego pozostałych warunków dotyczących kwalifikacji zawodowych.
Ocena, czy zainteresowana daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu notariusza należy do Ministra Sprawiedliwości, który ma ustawowo zagwarantowane prawo kontrolowania wszystkich kwalifikacji kandydatów na notariusza.
Uzasadnieniu decyzji wskazano, że w orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtował się pogląd, że ocena, czy dana osoba daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu notariusza, powinna opierać się na rozważeniu całokształtu jej cech, jak również postępowania w życiu zawodowym i osobistym, odnoszących się do okoliczności, które stanowią prognozę co do należytego wykonywania obowiązków notariusza, jako zawodu zaufania publicznego. Ocena spełnienia warunku rękojmi dotyczy prognozowania przyszłych zachowań wnioskodawcy, o których nie sposób wnioskować inaczej niż z prezentowanej przez kandydata na notariusza postawy etycznej i moralnej, a także z dotychczasowego sposobu jego postępowania, zwłaszcza wykonywania dotychczasowego zawodu prawniczego .
W ocenie Ministra Sprawiedliwości, M. S. nie spełnia przesłanki, o której mowa w art. 11 pkt 2 ustawy - Prawo o notariacie, albowiem nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza. Dowody zebrane w sprawie nie pozwalają przyjąć, że M. S. zasługuje na zaufanie jakim państwo obdarza notariuszy. Zachowanie wnioskodawczyni w trakcie wykonywania zawodu notariusza w zdecydowany sposób podważa bowiem jej wiarygodność.
Na zaufanie publiczne składa się wiele elementów, takich jak przekonanie o zachowaniu, przez osobę wykonującą ten zawód, dobrej woli, właściwych motywacji, należytej staranności zawodowej oraz wiara w przestrzeganie wartości istotnych dla profilu danego zawodu. W przypadku notariuszy do wartości tych zaliczyć należy pełne i integralne respektowanie prawa oraz zasad postępowania .
M. S. , sporządzając w dniu [...] maja 2004 r. akt notarialny [...] dopuściła się rażącej i oczywistej obrazy przepisów art. 80 § 2 ustawy - Prawo o notariacie, zgodnie z którym przy dokonywaniu czynności notarialnych notariusz jest obowiązany czuwać nad należytym zabezpieczeniem praw i słusznych interesów stron oraz innych osób, dla których czynność ta może powodować skutki prawne oraz art. 86 ustawy - Prawo o notariacie, zgodnie z którym notariuszowi nie wolno dokonywać czynności notarialnej, jeżeli poweźmie wątpliwość, czy strona czynności notarialnej ma zdolność do czynności prawnych. Dopuszczenie się takiego zachowania przez notariusza, jako osobę korzystającą z racji wykonywanego zawodu z przymiotu zaufania publicznego podważa jego wiarygodność, jako osoby ponownie ubiegającej się o powołanie na stanowisko notariusza. Istota tego zawodu opiera się na zaufaniu publicznym, jakim obdarza notariusza Państwo powierzając mu część swoich kompetencji oraz zezwalając na posługiwanie się pieczęcią z godłem Państwa. Osoba, która swoim zachowaniem naruszyła powszechnie przyjęte zasady zaufania i to w związku z wykonywaniem zawodu notariusza, nawet mimo odpowiedniego merytorycznego przygotowania, nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania tego zawodu. Postępowanie M. S. w sposób rażący świadczy o braku szczególnej staranności i ostrożności, której należy wymagać od notariusza, jako od osoby korzystającej z racji wykonywanego zawodu z przymiotu zaufania publicznego i sporządzającej akty notarialne mające powagę dokumentów urzędowych, o czym mowa w art 2 § 2 ustawy - Prawo o notariacie.
Minister Sprawiedliwości podkreślił w uzasadnieniu odmownej decyzji, że zatarcie skazania wynikające z wyroku Sądu Rejonowego [...] z dnia [...] kwietnia 2008 r.t sygn. akt [...], nie wyłącza możliwości dokonywania ustaleń w trybie art. 75 k.p.a., że wnioskodawczyni popełniła czyn naganny, który może podważać jej wiarygodność i rękojmię w rozumieniu przepisów ustawy - Prawo o notariacie oraz przeprowadzenia oceny jej zachowania (w tym też tego, które legło u podstaw skazania), celem ustalenia, czy spełnia ona ustawowe warunki do powołania na stanowisko notariusza .
Organ wskazał, że fakt zatarcia skazania eliminuje jedynie skutki prawnokarne skazania (brak jest podstaw do uznania kandydata na notariusza za osobę karaną). Nie eliminuje jednak uprawnienia, czy wręcz obowiązku Ministra Sprawiedliwości, rozpoznającego wniosek o powołanie na stanowisko notariusza, dokonania oceny, czy określony czyn ma wpływ na ocenę etyczno - moralną tej osoby i tym samym ustalenia, czy kandydat ten daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu notariusza. Badając, czy kandydat daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu notariusza, organ powinien brać pod uwagę wszystkie okoliczności składające się na wizerunek kandydata, a więc także znane mu zdarzenia, które legły u podstaw wydania wyroku skazującego, mimo że skazanie uległo zatarciu. Zachowania te, jako fakty społeczne nadal istnieją i mogą być brane pod uwagę przy ocenie sylwetki kandydata. Nietrafny jest pogląd, że po zatarciu skazania niebyłe są zdarzenia, które legły u jego podstaw. Organ naczelny dodał także, że upływ okresu, na jaki orzeczono wobec wnioskodawczym środek karny w postaci zakazu wykonywania zawodu notariusza nie oznacza, że M. S. automatycznie "odzyskuje" możliwość wykonywania tego zawodu. Postępowanie w sprawie powołania na stanowisko notariusza prowadzone jest na podstawie przepisów ustawy - Prawo o notariacie i tylko w przypadku stwierdzenia, że osoba ponownie ubiegająca się o możliwość wykonywania zawodu notariusza spełnia wszystkie warunki określone w art. 11 pkt 1-3 i 7 w zw. z art. 16a tej ustawy Minister Sprawiedliwości może taką osobę powołać . Minister stwierdził, że w okolicznościach niniejszej sprawy nie budzi wątpliwości, że M. S. nie gwarantuje prawidłowego wykonywania zawodu notariusza.
Sporządzenie aktu z udziałem osoby, która nie była w stanie zrozumieć znaczenia podejmowanej czynności i była niezdolna do złożenia oświadczenia woli niewątpliwie rzutuje na ocenę postępowania wnioskodawczym w życiu zawodowym, podważa jej wiarygodność zawodową i zapewnienie przez nią przesłanki dawania rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza.
Ocena czy kandydat na notariusza daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu notariusza, co do zasady, nie może ograniczać się do jednostkowego zdarzenia z przeszłości i wymaga wszechstronnego rozważenia wszystkich okoliczności mających znaczenie przy dokonywaniu tej oceny. Minister podkreśłił jednak, że w przypadku gdy chodzi o powołanie na stanowisko notariusza osoby, która wcześniej wykonywała ten zawód a następnie na skutek wyroku orzekającego o zastosowaniu środka karnego w postaci zakazu wykonywania zawodu notariusza została odwołana ze stanowiska notariusza, ocena czy osoba ta daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu notariusza wymaga uwzględnienia także tych okoliczności, które miały miejsce po odwołaniu ze stanowiska notariusza. W ten sposób można bowiem ocenić, czy zachowanie kandydata w życiu zawodowym i osobistym, pozwalają prognozować, że mimo nagannego zdarzenia z przeszłości, będzie on prawidłowo wykonywał zawód notariusza. Ocenie powinno podlegać postępowanie i zachowanie danej osoby w dłuższym okresie czasu .
Minister Sprawiedliwości zauważył, że po odwołaniu ze stanowiska notariusza (decyzją z dnia [...] lutego 2009 r.) M. S. nie wykonywała innego zawodu prawniczego, a pracowała jedynie na stanowisku starszego referenta w Referacie Podatków Majątkowych i Sektorowych w Izbie Administracji Skarbowej w [...]. W okresie bowiem od dnia 1 lutego 2018 r. do dnia 30 czerwca 2018 r. na czas określony obejmujący okres usprawiedliwionej nieobecności w pracy innego pracownika świadczyła pracę w Urzędzie Skarbowym [...]. Brak jest więc wystarczających danych czy istnieją uzasadnione podstawy do przyjęcia, że będzie prawidłowo wykonywała zawód notariusza.
Okoliczności, które według wnioskodawczym świadczą o tym, że daje ona rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu notariusza tj. fakt, że nie toczyło się przeciwko niej inne postępowanie karne ani żadne postępowanie dyscyplinarne odnoszą się do przeszłości. Także fakt, że w czasie pięciomiesięcznego okresu pracy w Izbie Administracji Skarbowej w [...]: jak wynika z opinii pracodawcy, prawidłowo wypełniała powierzone jej obowiązki, nie pozwala na uznanie, że M. S. spełnia przesłankę zawartą w art. 11 pkt 2 ustawy – Prawo o notariacie. Ta jedyna ocena wnioskodawczyni jako pracownika, jakkolwiek pozytywna, nie może przesądzać o dawaniu przez wnioskodawczynię rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza, w świetle wyjątkowo nagannego zachowania M. S. w trakcie wykonywania zawodu notariusza, jak też wieloletniej bezczynności zawodowej.
Organ zaznaczył, że podstawą wykonywania zawodu notariusza powinny być takie cechy jak: dokładność, uczciwość, rzetelność, należyta staranność, które nabierają szczególnego znaczenia w sferze starannego wypełniania obowiązków nałożonych przez ustawodawcę.
Postępowanie M. S. stanowiło przeciwieństwo zachowania rzetelnego i respektującego nakazy prawa, a więc zachowania, które - co nie powinno budzić żadnych wątpliwości - jest podstawą wykonywania zawodu notariusza. Poczynione w niniejszej sprawie ustalenia, dotyczące zachowania M. S. , polegającego na dokonaniu czynności notarialnej z udziałem osoby, która miała całkowicie wyłączoną zdolność świadomego podjęcia decyzji i wyrażenia woli, a ułomność ta była widoczna już w pierwszej chwili kontaktu z nią, są tożsame z ustaleniami dokonanymi w sprawie [...], w oparciu o które Minister Sprawiedliwości uznał, że M. S. nie spełnia przesłanki z art. 11 pkt 2 ustawy - Prawo o notariacie, co skutkowało wydaniem decyzji z dnia [...] sierpnia 2013 r. odmawiającej powołania na stanowisko notariusza, a następnie decyzji z dnia [...] listopada 2013 r. utrzymującej w mocy powyższą decyzję.
Zasadność tych decyzji potwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 16 czerwca 2014 r., sygn. akt VI SA/Wa 365/14 oraz Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 14 kwietnia 2016 r, sygn. akt II GSK 2647/14.
Decyzją z dnia [...] czerwca 2017 r. w sprawie [...] Minister Sprawiedliwości ponownie odmówił powołania M. S. na stanowisko notariusza, podnosząc, że po wydaniu przez Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyroku z dnia 14 kwietnia 2016 r. nie wystąpiły nowe, na tyle istotne okoliczności faktyczne i prawne, które uzasadniałyby zmianę stanowiska Ministra Sprawiedliwości. Zauważyć przy tym należy, że M. S. nie odwołała się od tej decyzji, Z kolejnym wnioskiem o powołanie na stanowisko notariusza, w niniejszej sprawie, M. S. wystąpiła po ok, 3 miesiącach pracy w Izbie Administracji Skarbowej w [...], w której zatrudniona była tylko 5 miesięcy, na czas określony, obejmujący okres usprawiedliwionej nieobecności w pracy innego pracownika. Z tych względów Minister Sprawiedliwości stwierdził, że jednostkowa, pozytywna opinia pracodawcy nie może przesądzać o dawaniu przez wnioskodawczynię rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza. Ciężar uchybień jakich dopuściła się wnioskodawczyni wykonując zawód notariusza jest na tyle istotny, że ta jedyna okoliczność świadcząca pozytywnie o wnioskodawczyni ich nie zrównoważy. Zdaniem organu naczelnego brak było podstaw do pozytywnego rozpatrzenia kolejnego wniosku strony postępowania i dlatego Minister Sprawiedliwości, dokonując oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego uznał, że wnioskodawczyni nie spełnia istotnej do powołania na stanowisko notariusza przesłanki - rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza.
Na powyższą decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] sierpnia 2018 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła M. S.
Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1. naruszenie art. 11 pkt 2 ustawy z dnia 14.02.1991 r. - Prawo o notariacie (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 2291) w zw, z art. 10 § 1 Prawa o notariacie poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że skarżąca M. S. nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza, co skutkowało odmową powołania jej na stanowisko notariusza;
2. naruszenie art. 104 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego z dnia 14.06.1960 r. (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 1257, dalej jako k.p.a.) w zw. z art. 107 § 1 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. poprzez wydanie przez Ministra Sprawiedliwości decyzji z dnia [...].08.2018 r. w przedmiocie odmowy powołania na stanowisko notariusza w oparciu o dowolną ocenę materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie, podczas gdy jego prawidłowa i dogłębna ocena prowadzić powinna do uznania, że skarżąca M. S. daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu notariusza, a w konsekwencji nie ma przeszkód, aby powołać ją na stanowisko notariusza;
3. naruszenie art. 104 § 1 k.p.a. w zw. z art. 107 § 1 k.p.a. w zw. z art, 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. poprzez wydanie przez Ministra Sprawiedliwości decyzji z dnia [...].08.2018 r. bez uwzględnienia wszelkich istotnych okoliczności niniejszej sprawie, uwzględniając niemal wyłącznie okoliczność sporządzenia przez M. S. aktu notarialnego z dnia [...].05.2004 r., [...], co zostało zakwalifikowane przez Sąd Rejonowy [...] na mocy wyroku z dnia [...].04.2008 r,f sygn. akt [...], jako czyn zabroniony, i nie biorąc pod uwagę w należytym stopniu albo pomijając okoliczności takie jak: poziom umiejętności prawniczych skarżącej, kultura osobista, pozytywna ocena dokonywanych przez skarżącą czynności notarialnych, pozytywna opinia w środowisku, ustabilizowany tryb życia, pozytywna opinia o zatrudnieniu przedstawiona przez Izbę Administracji Skarbowej w [...], chęć powrotu do wykonywania zawodu, które wskazują na to, że skarżąca daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu notariusza; incydentalny charakter przypisanego czynu, a także zatarcie skazania zarządzone na mocy postanowienia Sądu Rejonowego [...] z dnia [...].03,2012 r. stanowią dodatkowe okoliczności, które powinny zostać wzięte pod uwagę przy ocenie tego, czy skarżąca daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu notariusza;
4. naruszenie art. 104 § 1 k.p.a. w zw. z art. 107 § 1 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 65 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 02.04,1997 r. (Dz.U. 1997 Nr 78, poz. 483, dalej jako: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej) poprzez wydanie decyzji z dnia [...].08.2018 r. przez Ministra Sprawiedliwości, z której wynika, że skarżąca w ocenie organu nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza, co skutkuje uniemożliwieniem jej wykonywania zawodu oraz ogranicza jej konstytucyjną wolność wyboru zawodu i jego wykonywania, podczas gdy skazanie wyrokiem Sądu Rejonowego [...] z dnia [...].04.2008 r., sygn. akt [...], zostało zatarte na mocy postanowienia Sądu Rejonowego [...]z dnia [...].03.2012 r., od przypisanego czynu upłynęło ponad 14 lat, co stanowi o zmianie okoliczności wpływających na powołanie skarżącej na stanowisko notariusza, a okoliczności takie jak; poziom umiejętności prawniczych skarżącej, kultura osobista, pozytywna ocena dokonywanych przez skarżącą czynności notarialnych, pozytywna opinia w środowisku, ustabilizowany tryb życia, pozytywna opinia o zatrudnieniu przedstawiona przez Izbę Administracji Skarbowej w [...] wskazują na to, że skarżąca daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu notariusza;
5. naruszenie art. 80 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. poprzez stwierdzenie, że istniejąca - zdaniem organu - bezczynność zawodowa M. S. i niewykonywanie przez nią innego zawodu prawniczego przemawiają za tym, że skarżąca nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu, podczas gdy w odniesieniu do skarżącej istnieją uzasadnione podstawy do przyjęcia, że będzie ona prawidłowo wykonywała zawód notariusza, a to ze względu na to, że ukończyła ona studia prawnicze oraz aplikację notarialną, złożyła z wynikiem pozytywnym egzamin notarialny, wreszcie przez lata wykonywała zawód notariusza, a ponadto skarżąca ukończyła dodatkowy kurs prawa europejskiego, świadczyła pracę na stanowisku starszego referenta w Referacie Podatków Majątkowych i Sektorowych w Izbie Administracji Skarbowej w [...] i wykazuje inicjatywę powrotu do wykonywania zawodu notariusza.
Mając na uwadze powyższe zarzuty skarżąca, wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy Ministrowi Sprawiedliwości do ponownego rozpatrzenia oraz o zasądzenie od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zasadniczą okolicznością badanej sprawy, mającą wpływ na treść rozstrzygnięcia, jest fakt sporządzenia 17 maja 2004 r., przez Skarżącą wykonującą zawód notariusza, aktu notarialnego ([...]), mocą którego p. Z. N. udzielił p. W. S. pełnomocnictwa z prawem substytucji do zarządu całym swoim majątkiem, do prowadzenia wszelkich swoich spraw przed osobami fizycznymi i prawnymi, urzędami, instytucjami, w tym do odbioru wszystkich świadczeń pieniężnych i niepieniężnych, przesyłek, dokumentów, odbioru korespondencji i odpowiedzi na nią, do zbywania, nabywania i obciążania nieruchomości i innych praw majątkowych pod dowolnym tytułem darmym lub odpłatnym na warunkach według uznania pełnomocnika, do składania oświadczeń o przyjęciu lub odrzuceniu spadków. Pełnomocnik został też upoważniony do składania w imieniu mocodawcy wszelkich oświadczeń i wniosków przed władzami, urzędami (w tym również skarbowymi), instytucjami, osobami prawnymi i fizycznymi oraz do dokonywania wszelkich czynności faktycznych i prawnych potrzebnych do realizacji tego pełnomocnictwa, w tym do czynności, których drugą stroną byłaby sama pełnomocnik.
W związku z dokonaniem powyższej czynności notarialnej Skarżąca został skazana wyrokiem z dnia [...] kwietnia 2008 r. przez Sąd Rejonowy [...] (sygn. akt [...]), utrzymanym w mocy wyrokiem Sądu Okręgowego w [...] z [...] września 2008 r. (sygn. akt [...]), na karę grzywny. Mocą prawomocnego wyroku wobec Skarżącej orzeczono również środek karny w postaci zakazu wykonywania zawodu notariusza przez okres 2 lat. Postanowieniem z [...] marca 2012 r. Sąd Rejonowy [...], zarządził zatarcie powyższego skazania.
Bezsporną okolicznością jest, iż w dacie dokonywania powyższej czynności p. Z. N., z uwagi na zaawansowane stadium choroby Alzheimera, miał całkowicie wyłączoną zdolność rozeznania swoich czynów i nie mógł świadomie wyrazić swojej woli. Nie rozumiał dokonywanych z jego udziałem czynności i ich skutków oraz nie był w stanie złożyć oświadczenia woli niezbędnego do udzielania pełnomocnictwa. Znajdował się w stanie głębokiego otępienia psychicznego, co było widoczne już na pierwszy rzut oka. Powyższe zostało stwierdzone przez biegłych w opiniach sporządzonych na potrzeby wymienionego powyżej postępowania karnego.
Minister Sprawiedliwości uznał, że Skarżąca sporządzając akt notarialny dotyczący udzielenia szerokiego pełnomocnictwa p. W. S. przez p. Z. N. znajdującego się w stanie psycho-fizycznym wykluczającym możliwość świadomego dokonania tej czynności, stanowiło rażącą obrazę art. 80 § 2 oraz art. 86 Prawa o notariacie, poprzez co Skarżąca nie spełniła przesłanki warunkującej powołanie na stanowisko notariusza, o której mowa w art. 11 pkt 2 Prawa o notariacie, nie dając rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu notariusza.
Zgodnie z art. 11 pkt 2 Prawa o notariacie: "Notariuszem może być powołany ten, kto jest nieskazitelnego charakteru i daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu notariusza". Przesłanka rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza została wielokrotnie poddana analizie w orzecznictwie w związku z czym objęta jest szerokim dorobkiem judykatury, definiującym niniejsze niedookreślone i ocenne pojęcie. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 24 kwietnia 2012 r., sygn. akt II GSK 479/11, uznał, że: "Rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu daje osoba posiadająca wiedzę zweryfikowaną w trybie przewidzianym prawem, której postępowanie odpowiada przyjętym w społeczeństwie normom etycznym, moralnym, której dotychczasowe zachowanie w sferze zawodowej i prywatnej składa się na wizerunek osoby zaufania publicznego i na której nie ciążą żadne zarzuty podważające jej wiarygodność. Ocena spełnienia warunku rękojmi dotyczy prognozowania przyszłych zachowań wnioskodawcy, o tych zaś nie sposób wywnioskować inaczej, niż z prezentowanej przez kandydata na notariusza postawy etycznej i moralnej, a także z dotychczasowego sposobu jego postępowania, zwłaszcza oceny wykonywania dotychczasowego zawodu prawniczego".
W świetle powyższego dotychczasowe zachowanie Skarżącej w sferze zawodowej poprzez niedochowanie wymogów art. 80 § 2 oraz art. 86 Prawa o notariacie, przy sporządzaniu spornego aktu notarialnego budzi bardzo poważne, negatywne zastrzeżenia. Jak stanowi art. 80 § 2 Prawa o notariacie: "Przy dokonywaniu czynności notarialnych notariusz jest obowiązany czuwać nad należytym zabezpieczeniem praw i słusznych interesów stron oraz innych osób, dla których czynność ta może powodować skutki prawne". Ponadto z art. 86 Prawa o notariacie wynika że: "Notariuszowi nie wolno dokonywać czynności notarialnej, jeżeli poweźmie wątpliwość, czy strona czynności notarialnej ma zdolność do czynności prawnych". W świetle wskazanej regulacji nie ulega wątpliwości Sądu, że Skarżąca sporządzając w formie aktu notarialnego pełnomocnictwo udzielane przez osobę chorą mającą, ze względu na zaawansowane stadium choroby Alzheimera, w sposób widoczny dla każdego, wyłączoną zdolność świadomego podjęcia decyzji i wyrażenia woli, działała wbrew przytoczonym normom prawnym i standardom zawodowym, podważając swoją wiarygodność i godząc w wizerunek osoby zaufania publicznego. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 21 czerwca 2007 r., sygn. akt II GSK 55/07: "Zawód zaufania publicznego" to zawód polegający na obsłudze osobistych potrzeb ludzkich, wiążących się z przyjmowaniem informacji dotyczących życia osobistego i zorganizowany w sposób uzasadniający przekonanie społeczne o właściwym dla interesów jednostki wykorzystaniu tych informacji przez świadczących usługi. Wykonywanie zawodu zaufania publicznego określane jest dodatkowo normami etyki zawodowej, szczególną treścią ślubowania, tradycją korporacji zawodowej czy szczególnym charakterem wykształcenia wyższego i uzyskanej specjalizacji /aplikacji". Działanie zatem osoby wykonującej zawód zaufania publicznego, w sposób nie zapewniający ochrony interesu jednostki, godzi nie tylko w dobro klienta ale i w dobro publiczne, podważając wiarygodność zawodu, w niniejszej sprawie - notariusza.
Sąd podziela stanowisko Ministra Sprawiedliwości, że dopuszczenie się przez skarżącą poważnego przestępstwa związanego z wykonywaniem zawodu notariusza tj. zawodu zaufania publicznego w sposób jednoznaczny dowodzi, że nie daje ona gwarancji należytego wykonywania zawodu notariusza.
Oczywistym dla Sądu jest, że w życiu każdego człowieka może zaistnieć jakaś zła okoliczność a nawet przestępstwo, które nie musi w dalszej perspektywie przekreślać tego człowieka w sferze zawodowej jak też innej - to jednak skutki dopuszczenie się przestępstwa w związku z wykonywaniem zawodu zaufania publicznego i to przestępstwa prowadzącego do zaprzeczenia istocie tego zawodu są niezwykle trudne do odwrócenia.
W niniejszej sprawie skarżąca nie wykazała, że długoletnia nienaganna praca jej jako prawnika po skazującym wyroku daje podstawy do przypuszczeń, że może ona ponownie wykonywać zawód notariusza dając rękojmię należytego wykonywania tego zawodu.
W ocenie Sądu, Minister Sprawiedliwości prawidłowo ocenił materiał dowodowy w niniejszej sprawie. Trudno się nie zgodzić, iż działanie Skarżącej jako notariusza w związku ze sporządzeniem spornego pełnomocnictwa, przy niemożności świadomego wyrażenia swojej woli przez mocodawcę, a więc wbrew art. 80 § 2 oraz art. 86 Prawa o notariacie, godziło w istotę tego zawodu. Sąd ponownie musi podkreślić, iż sporządzenie przedmiotowego aktu notarialnego stanowiło rażącą i oczywistą obrazę przepisów Prawa o notariacie, niedopełnienia obowiązków z nich wynikających oraz brak szczególnej staranności i ostrożności wymaganej od notariusza.
Okoliczność dokonania przez Skarżącą powyższego przestępstwa, nawet na tle stwierdzonych w wyroku z [...] kwietnia 2008 r. (sygn. akt [...]), przez Sąd Rejonowy [...], dotychczasowego nienagannego wykonywania swojej pracy, pozytywnej opinii w środowisku, ustabilizowanego trybu życia i jednorazowego złamania obowiązujących reguł porządku prawnego, podważają wiarygodność zawodową Skarżącej i zapewnienie przez nią rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza.
Za niezasadny Sąd uznaje zarzut skarżącej ograniczenia konstytucyjnej wolności do wyboru zawodu i jego wykonywania zagwarantowanej art. 65 ust. 1 Konstytucji RP. Rękojmia prawidłowego wykonywania zawodu notariusza jest ustawową przesłanką warunkującą możliwość wykonywania tego zawodu. Kryterium to ma służyć zagwarantowaniu odpowiedniego poziomu moralnego i zawodowego członka tej korporacji (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 14 lutego 2007 r. sygn. akt II GSK 294/06). Kompetencja oceny tej przesłanki, na podstawie art. 10 § 1 i § 3 Prawa o notariacie, pozostaje w gestii samorządu notarialnego i przede wszystkim Ministra Sprawiedliwości. W ocenie Sądu, Minister Sprawiedliwości realizując ciążące na nim obowiązki wynikająca z art. 10 § 1 i § 3 Prawa o notariacie, szczegółowo opisał powody swojego rozstrzygnięcia uzasadniając w sposób pełny ocenę spornej czynności notarialnej Skarżącej jak i jej postawę rzutującą na ocenę przesłanki rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza. Dlatego też nie można uznać, że Minister Sprawiedliwości pozbawiła Skarżącą jej wolności do wyboru i wykonywania zawodu. Zgodzić się należy z Ministrem Sprawiedliwości, że zatarcie skazania wyrokiem karnym za dany czyn, nie zwalnia go z obowiązku oceny tego czynu z punktu widzenia gwarancji rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza, jeżeli pozostaje on w związku z oceną etyczno-moralną danej osoby, rzutującą na jej postawę zawodową. Minister dokonał też oceny niewielkiej aktywności zawodowej skarżącej po usunięcia jej zew stanowiska notariusza.
W świetle powyższego, Sąd nie stwierdza naruszenia przez Ministra Sprawiedliwości przepisów postępowania mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Zdaniem Sądu, organ naczelny w wyczerpujący sposób zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy. Okoliczności stanu faktycznego, związane z dokonaniem spornej czynności notarialnej, jak i inne okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy zostały wyjaśnione w sposób nie budzący wątpliwości.
Organ naczelny w pełnym zakresie wyjaśnił swoje stanowisko uzasadniając nie spełnienie przez Skarżącą przesłanki warunkującej powołanie jej na stanowisko notariusza w postaci braku gwarancji rękojmi prawidłowego wykonywania tego zawodu. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji wskazuje, że w sprawie brano pod uwagę słuszny interes Strony, jednak odmownemu rozstrzygnięciu w głównej mierze przyświecał interes społeczny, który w ocenie Sądu, w przypadku zawodów zaufania społecznego, odgrywa szczególną rolę, istotniejszą od prywatnego interesu osoby pretendującej do takiego zawodu.
Uzasadnia do, zdaniem Sądu, ocenę postawy Skarżącej w zakresie gwarancji rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza, przy dokonaniu której Minister Sprawiedliwości nie naruszył zarzucanych przez Stronę art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 104 § 1 oraz art. 107 § 1 K.p.a., w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku, działając na podstawie przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. , poz. 1369 ze zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło