VI SA/Wa 2093/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Wdowiak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Grzelak Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki po rozpoznaniu w dniu 14 lutego 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku Ministra Sprawiedliwości o wyłączenie Sędziego WSA Henryki Lewandowskiej – Kuraszkiewicz od orzekania w sprawie ze skargi Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie wpisu na listę adwokatów postanawia: odmówić wyłączenia Sędziego WSA Henryki Lewandowskiej – Kuraszkiewicz od rozpoznania sprawy ze skargi Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie wpisu na listę adwokatów Zarządzeniem o wyznaczeniu terminu rozprawy z dnia 22 grudnia 2010 r. Przewodniczy Wydziału VI Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wyznaczył Sędziego Henrykę Lewandowską - Kuraszkiewicz na Przewodniczącego składu orzekającego w sprawie ze skargi Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie wpisu na listę adwokatów (§ 25 ust. 3 Rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 18 września 2003 r. – Regulamin wewnętrznego urzędowania wojewódzkich sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 169, poz. 1646). Termin rozprawy wyznaczono na dzień 28 stycznia 2011 r. Jak wynika z protokołu rozprawy, z wnioskiem o wyłączenie Sędziego Henryki Lewandowskiej – Kuraszkiewicz od rozpoznania ww. sprawy wystąpił pełnomocnik organu. Uzasadniając wniosek podniósł, iż Sędzia Henryka Lewandowska – Kuraszkiewicz, pełniąc funkcję Naczelnika Wydziału Adwokatury i Radców Prawnych w Departamencie Organizacyjnym Ministerstwa Sprawiedliwości uczestniczyła w rozpoznawaniu sprawy w organie administracji publicznej. Potwierdzeniem powyższego miały być nadesłane, przy piśmie z dnia 31 stycznia 2011 r., odpisy pism kierowanych do stron i organów samorządowych, sygnowane przez Sędziego Henrykę Lewandowską – Kuraszkiewicz. Wniosek pełnomocnika organu poparła obecna na rozprawie uczestnik postępowania Pani M. N.. W dniu 4 lutego 2011 r. Sędzia Henryka Lewandowska - Kuraszkiewicz złożyła oświadczenie z którego wynika, iż w jej ocenie, nie istnieje żadna okoliczność, która mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jej bezstronności w niniejszej sprawie. Sędzia podkreśliła, iż jako Naczelnik Wydziału Adwokatury, Radców Prawnych i Doradców Podatkowych w Departamencie Organizacyjnym Ministerstwa Sprawiedliwości umocowana była do samodzielnego podpisywania pism, nie tylko w ramach toczących się postępowań administracyjnych w sprawie wpisów, ale także związanych z innymi czynnościami nadzorczymi Ministra np.: w sprawach skarg i wniosków, w postępowaniach dyscyplinarnych wobec członków samorządu. Pisma podpisywane w sprawie Pani M. N. były jednymi z wielu podpisywanych przeze nią w ramach sprawowanej funkcji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Stosownie do postanowień art. 18 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach: 1. w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki; 2. swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia; 3. osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli; 4. w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron; 5. w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą; 6. w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator; 6a. dotyczących skargi na decyzję albo postanowienie, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu w sprawie brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie; 7. w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej. Ponadto, zgodnie z art. 19 p.p.s.a niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Uwzględniając powyższe regulacje normatywne podkreślić należy, iż charakter instytucji wyłączenia sędziego jest oczywisty i sprowadza się do eliminowania wszelkich przyczyn, które mogłyby skutkować pojawieniem się jakichkolwiek wątpliwości, co do bezstronności i obiektywizmu sędziego przy rozpoznawaniu konkretnej sprawy. W tym zakresie istota wyłączenia sędziego w oparciu o przesłanki bezwzględne wymienione enumeratywnie w art. 18 p.p.s.a., jak też w oparciu o przesłanki względne z art. 19 p.p.s.a., jest taka sama. Ma ona na celu zapewnić jak najpełniejszą realizację zagwarantowanego, między innymi na gruncie Konstytucji RP, prawa do sądu, poprzez stworzenie warunków umożliwiających każdemu rozpatrzenie jego sprawy przez niezależny, bezstronny i niezawisły sąd (v. postanowienie NSA z dnia 18 września 2008 r. sygn. akt I OZ 696/08). Należy jednak podkreślić, iż podstawą wyłączenia sędziego nie mogą być jedynie gołosłowne twierdzenia i subiektywne przekonanie. Konieczne jest wskazanie konkretnych okoliczności, czy to wymienionych enumeratywnie w art. 18 ustawy, czy też innych, z których wynika, że istnieją wątpliwości co do bezstronności tego sędziego zgodnie z treścią art. 19 p.p.s.a (v. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 lutego 2009 r., sygn. akt I OZ 100/09). Ponadto, podstawy bezwzględne wyłączenia sędziego muszą być formułowane i interpretowane w sposób pozwalający ściśle i jednoznacznie, bez konieczności uwzględniania elementów ocennych stwierdzić, że w określonych okolicznościach sędzia podlega wyłączeniu z mocy ustawy. Wniosek o wyłączenie sędziego Henryki Lewandowskiej – Kuraszkiewicz od rozpoznawania sprawy ze skargi Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie wpisu na listę adwokatów oparty został na bezwzględnej podstawie wyłączenia sędziego jaką jest udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej. Pełnomocnik organu podniósł bowiem, iż Przewodnicząca składu orzekającego na rozprawie w dniu 28 stycznia 2011 r., pełniąc funkcję Naczelnika Wydziału Adwokatury, Radców Prawnych i Doradców Podatkowych w Departamencie Organizacyjnym Ministerstwa Sprawiedliwości brała udział w rozstrzyganiu sprawy w postępowaniu administracyjnym. W ocenie Sądu zarzut ten nie zasługuje na uwzględnienie. W wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 grudnia 2005 r. zapadłego w sprawie o sygn. akt SK 53/04 podkreślono, iż osoby powoływane na stanowisko sędziego sądu administracyjnego muszą posiadać niezbędną wiedzę fachową, której zdobycie jest najczęściej możliwe jedynie w drodze pełnienia odpowiedniej funkcji w administracji państwowej, a więc zdobycie doświadczenia w sferze aktywności pokrywającej się częściowo przynajmniej ze sprawami będącymi przedmiotem rozstrzygnięcia w okresie sprawowania funkcji sędziowskiej. W takiej sytuacji, zdaniem Trybunału, ocena w zakresie ziszczenia się podstawy wyłączenia musi być każdorazowo dostosowana do okoliczności konkretnego postępowania, z naciskiem na sposób zaangażowania konkretnego sędziego i stopień, w jakim wywarło ono wpływ na kierunek przyjętych w konkretnej sprawie administracyjnej rozstrzygnięć. Jak wynika z treści zamieszczonego na stronie internetowej organu § 10 ust. 5 Regulaminu organizacyjnego Ministerstwa Sprawiedliwości naczelnik wydziału, którego funkcję w organie administracji publicznej pełniła Sędzia Henryka Lewandowska – Kuraszkiewicz, kieruje działalnością wydziału oraz odpowiada za prawidłowe i zgodne z obowiązującymi przepisami prawa wykonywanie zadań kierowanego przez niego jednostki, w tym za przestrzeganie określonych przepisami prawa terminów załatwiania spraw. Dodatkowo § 11 ust. 3 regulaminu stanowi, iż pisma oraz dokumenty, których podpisanie nie jest zastrzeżone dla Ministra Sprawiedliwości lub pozostałych członków kierownictwa Ministerstwa Sprawiedliwości, jak również Dyrektora Generalnego (w szczególności chodzi tu o pisma zawierające decyzje lub będące aktami kształtującymi prawa i obowiązku) podpisuje dyrektor lub zastępca dyrektora właściwego departamentu lub biura albo upoważniony przez dyrektora naczelnik wydziału. Z treści przytoczonych przepisów jednoznacznie wynika, iż funkcja naczelnika wydziału jest przede wszystkim funkcją administracyjną, nadzorującą prawidłowe funkcjonowanie komórki organizacyjnej. W orzecznictwie jednoznacznie przesądzono, iż z faktu pełnienia w urzędzie organu administracji publicznej funkcji administracyjnej, nie można w żadnym razie wyprowadzać wniosku, że funkcja ta obejmuje również uczestniczenie w procesie orzekania (por. wyrok NSA z 17 listopada 2004 r. sygn. GSK 865/04, ONSA i WSA 2005/4/71). Odnosząc się natomiast do nadesłanych przez wnioskodawcę dowodów, uzasadniających wyłączenie sędziego Henryki Lewandowskiej – Kuraszkiewicz od rozpoznania niniejszej sprawy, podkreślić należy, iż z treści przedłożonych pism, asygnowanych podpisem ówczesnego Naczelnika Wydziału, Sędziego Henryki Lewandowskiej – Kuraszkiewicz nie wynika, aby podejmowane przez nią czynności -związane ze zwykłym obiegiem dokumentów w ramach Wydziału – mogły stanowić o udziale Sędziego w rozstrzyganiu konkretnej, indywidualnej sprawy administracyjnej będącej obecnie przedmiotem zainteresowania Sądu. Ponadto, akta administracyjne niniejszej sprawy nie zawierają danych wskazujących na jakąkolwiek ingerencję Naczelnika Wydziału Adwokatury, Radców Prawnych i Doradców Podatkowych w Departamencie Organizacyjnym Ministerstwa Sprawiedliwości w proces orzekania, a tym bardziej w treść zapadłego orzeczenia. Nawiązując ponownie do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 grudnia 2005 r. zapadłego w sprawie o sygn. akt SK 53/04, Sąd orzekający w niniejszej sprawie stoi na stanowisku, iż zbytni automatyzm i formalizm, prowadzący do przyjęcia, że każda ingerencja w przedmiot rozstrzygnięcia osoby wykonującej zawód sędziego sądu administracyjnego, zatrudnionej uprzednio w organie administracji publicznej, uzasadnia wyłączenie sędziego, skutkowałby eliminacją ludzi dysponujących koniecznym doświadczeniem życiowym ze sprawowania funkcji sędziego w sądownictwie administracyjnym. W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki wyłączenia Sędziego Henryki Lewandowskiej – Kuraszkiewicz zarówno z art. 18, jaki z art. 19 p.p.s.a. W szczególności brak jest podstawy do wyłączenia Sędziego w oparciu o powołany przez wnioskodawcę art. 18 § 1 pkt. 7 p.p.s.a. Z tych też względów, działając w oparciu o art. 22 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji postanowienia.