VI SA/Wa 2104/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Bosakirska Sędziowie Sędzia WSA Ewa Marcinkowska Asesor WSA Danuta Szydłowska (spr.) Protokolant Agnieszka Gajewiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 lutego 2009 r. sprawy ze skarg M. Z. i Z. Z. prowadzących E. s.c. na decyzje Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno - Spożywczych z dnia [...] września 2005 r. o numerach: [...] w przedmiocie nakazu wycofania z obrotu nawozu oraz nałożenie opłaty sankcyjnej 1. uchyla zaskarżone decyzje i utrzymane nimi w mocy decyzje [...] Wojewódzkiego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno - Spożywczych z dnia [...] lipca 2005 r., 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno – Spożywczych na rzecz skarżących M. Z. i Z. Z. prowadzących E. s.c. kwotę 2979,56 (dwa tysiące dziewięćset siedemdziesiąt dziewięć 56/100) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonymi decyzjami z dnia [...] września 2005 roku, po rozpatrzeniu odwołania M. Z. i Z. Z. Główny Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 21 ustawy z 26 lipca 2000 roku o nawozach i nawożeniu (Dz. U. Nr 89, poz. 991 oraz z 2004 r. Nr 91, poz. 876), art. 17 ust. 1 pkt 8 i art. 21 ustawy z 21 grudnia 2000 roku O jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych (Dz. U. Z 2001 r. Nr 5, poz. 44 ze zm.) utrzymał w mocy decyzje [...] Wojewódzkiego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych w S. z dnia 27 lipca 2005 r., stwierdzające wprowadzenie do obrotu partii 80 000 l nawozu [...] bez wymaganego zezwolenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, nakazujące wycofanie przedmiotowych nawozów z obrotu na własny koszt i ustalające opłatę sankcyjną w wysokości 38 400,00 zł netto za sprzedany nawóz [...], 21 600 zł netto za sprzedany nawóz [...], 14 400 zł netto za sprzedany nawóz [...] oraz 22 000 zł netto za sprzedany nawóz [...] stanowiących 100% kwoty należnej za sprzedane nawozy. W uzasadnieniu swojego stanowiska organ odwoławczy wyjaśnił, iż w dniach 27 czerwca 2005 roku - 30 czerwca 2005 roku upoważnieni pracownicy [...] Wojewódzkiego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych w S. przeprowadzili kontrolę nawozów produkowanych w E. s. c. w D.. Podczas kontroli ustalono, że kontrolowany podmiot nie uzyskał pozwolenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, wymaganego do wprowadzenia do obrotu wymienionych wyżej nawozów organicznych, zgodnie z art. 3 ust. 2 ustawy o nawozach i nawożeniu Organ przytoczył treść art. 2 pkt 1 ustawy o nawozach i nawożeniu zawierający definicję legalną nawozów oraz powołał się na art. 3 tej ustawy wskazujący wprowadzenie jakich nawozów naturalnych do obrotu nie wymaga stosownego zezwolenia Podniósł, iż nawozami naturalnymi w rozumieniu ustawy są wyłącznie nawozy wymienione enumeratywnie w art. 2 pkt 3 ustawy. Nawozy [...] oraz [...] nie kwalifikują się do żadnej z kategorii nawozów wymienionych w art. 2 pkt 4 omawianej ustawy. Nie są to w szczególności odchody zwierząt gospodarskich w rozumieniu przepisów o organizacji hodowli i rozrodzie zwierząt gospodarskich, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 15 ustawy. Zdaniem organu wymienione nawozy spełniają wszelkie przesłanki do zakwalifikowania ich do nawozów organicznych w rozumieniu ustawy, ponieważ zostały wyprodukowane przy udziale dżdżownic z substancji organicznej lub z mieszanin substancji organicznych. W konkluzji organ stwierdził, iż E. s.c. wprowadzające do obrotu przedmiotowe nawozy organiczne w myśl obowiązujących przepisów jest producentem nawozów i podlega przepisom ustawy o nawozach i nawożeniu. Podstawowym obowiązkiem producenta, zamierzającego wprowadzać nawozy organiczne do obrotu jest uzyskanie stosownego pozwolenia ministra właściwego do spraw rolnictwa. W obszernych jednobrzmiących skargach złożonych do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie M. Z. i Z. Z., zwani dalej skarżącymi, wnieśli o uchylenie w zaskarżonych decyzji i utrzymanych nimi w mocy decyzji organu I instancji, oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. W ocenie skarżących, organ bezpodstawnie uznał, że wprowadzane przez nich do obrotu nawozy są nawozami organicznymi, na sprzedaż których wymagane jest zezwolenie. Zdaniem skarżących, wprowadzane do obrotu produkty są nawozami naturalnymi. Są bowiem wytwarzane z obornika. Nie są też kompostem, zatem wprowadzenie ich do obrotu nie wymaga uzyskania zezwolenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Skarżący zarzucili organowi błędną interpretację ustawy z 26 lipca 2000 r. o nawozach i nawożeniu. Ponadto skarżący, jako rolnicy produkujący lub uszlachetniający obornik - działający zgodnie z ustawą o swobodzie działalności gospodarczej i z ustawą o podatku dochodowym od osób fizycznych (szczególnie z art. 2 tej ustawy definiującym działy specjalne produkcji rolnej i przetwórstwo w tych działach) nie mają możliwości osiągnięcia wpisu do ewidencji działalności gospodarczej lub KRS, i tym samym nie mają możliwości uzyskania pozwolenia Ministra Rolnictwa na wprowadzanie przedmiotowych nawozów do obrotu. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. W pismach procesowych z dnia [...] stycznia 2009 roku skarżący podkreślili, iż obornik wytworzony przy udziale dżdżownic jest obornikiem. Nie jest przetwórstwem naturalne uszlachetnianie obornika, jego suszenie, czy też dolewanie do niego wody, która jest czynnikiem naturalnym. Na rozprawie w dniu [...] lutego 2009 roku Sąd zarządził połączenie do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia spraw o sygn. akt VI SA/Wa 2104/05, sygn. akt VI SA/Wa 2105/05, sygn. akt VI SA/Wa 2106/05 oraz sygn. VI SA/Wa 2107/05 i prowadzenie ich dalej pod sygn. akt VI SA/Wa2104/05. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona i prowadzi do uchylenia zaskarżonych decyzji aczkolwiek z innych przyczyn niż podniesione w skardze. Sąd, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr, 153 poz.1270), zwanej dalej p.p.s.a., nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi. Spór w niniejszej sprawie dotyczył ustalenia czy wprowadzenie przez skarżących do obrotu spornych produktów wymagało uprzedniego uzyskania stosownego zezwolenia, o jakim stanowi art. 3 ust. 2 ustawy z 26 lipca 2000 roku o nawozach i nawożeniu (Dz. U. Nr 89, poz. 991 z 2000 r. oraz z 2004 r. Nr 91, poz. 876) i w konsekwencji wyjaśnienia, czy sporne produkty są nawozami organicznymi w rozumieniu art. 2 pkt 4 tej ustawy wymagającymi pozwolenia ministra właściwego do spraw rolnictwa na wprowadzenie ich do obrotu. Przepis ten definiuje nawozy organiczne jako nawozy wyprodukowane z substancji organicznych lub z mieszanin substancji organicznych, w tym komposty, także wyprodukowane przy udziale dżdżownic. Ustalenia czy sporne produkty są nawozami organicznymi stanowiło więc okoliczność faktyczną sprawy istotną, w świetle brzmienia art. 2 pkt 4 ustawy o nawozach i nawożeniu, dla rozstrzygnięcia Z uzasadnienia zaskarżonych decyzji wynika, iż organ przyjął, że sporne produkty spełniają wszelkie przesłanki do zakwalifikowania ich do grupy nawozów organicznych, ponieważ zostały wyprodukowane przy udziale dżdżownic z substancji lub mieszaniny substancji organicznych. Organ przyjął, iż [...] jest nawozem organicznym. Organ nie wykazał, czy w przypadku spornych nawozów chodzi o kompost wyprodukowany przy udziale dżdżownic, czy też nawóz, który kompostem nie jest. Nie wyjaśnił, czy pod pojęciem [...] rozumie kompost, czy też w jego ocenie sam fakt wykorzystania dżdżownic kalifornijskich w procesie wytwarzania danego nawozu już kwalifikuje produkt do nawozów organicznych. Nie zostało też wyjaśnione pojęcie [...]. Wykładnia gramatyczna omawianego przepisu prowadzi do wniosku, że do grupy nawozów organicznych ustawodawca zaliczył nawozy wyprodukowane z substancji organicznych lub mieszanin substancji organicznych, wśród których wyodrębnił komposty zaliczając do tej podgrupy komposty także wyprodukowane przy udziale dżdżownic. Użyte sformułowanie "także wyprodukowane przy udziale dżdżownic" należy odnieść jedynie do słów: "w tym komposty". Sformułowanie art. 2 ust. 4 ustawy dowodzi, iż komposty wyprodukowane przy udziale dżdżownic nie są odrębnym typem nawozów (wyrok NSA z 22 czerwca 2007r. II GSK 50/07). Przyjęcie, że sporne produkty są nawozami organicznymi w rozumieniu art. 2 pkt 4 ustawy wymagało wnikliwego i wszechstronnego wyjaśnienia, z jakiego rodzaju substancji lub mieszanin substancji są wytworzone, ustalenia procesu wytwarzania tychże produktów i ustalenia czy sporne produkty wyprodukowane przy udziale dżdżownic kalifornijskich są kompostem. W zaskarżonych decyzjach brak jest pogłębionej analizy rozważanych kwestii. Organ ograniczył się do kategorycznego stwierdzenia, że sporne produkty są nawozami organicznymi bez wskazania, które to dowody, w jego ocenie, dają podstawę do formułowania tak kategorycznych stwierdzeń podczas gdy prawidłowe zakwalifikowanie danego produktu do nawozu, a następnie określenie jego typu wymaga szczegółowego ustalenia stanu faktycznego. Okazać się to może dopiero przy wykorzystaniu wiadomości specjalnych z danej dziedziny nauki. Reasumując należy stwierdzić, iż zaskarżone decyzje i utrzymane nimi w mocy decyzje organu I instancji zostały wydane z naruszeniem prawa procesowego– art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 kpa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy i jako wadliwe winny być wyeliminowane z obrotu prawnego. Biorąc pod uwagę konieczność ponownego przeprowadzenia postępowania administracyjnego, Sąd nie odniósł się do pozostałych zarzutów podniesionych w skargach uznając, iż zajmowanie stanowiska odnośnie trafności rozstrzygnięcia zawartego w uchylonych decyzjach jest przedwczesne. Rozpoznając ponownie sprawę organ wyjaśni wskazane kwestie i rozważy, czy materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy nie powinien być uzupełniony w trybie art. 84 § 1 k.p.a. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na mocy art. 145 § 1 pkt 1 c) p.p.s.a. orzekł jak w wyroku. O wykonalności uchylonych decyzji Sąd orzekł na podstawie art. 152 p.p.s.a. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.