VI SA/Wa 2123/11
WyrokWSA w Warszawie2012-01-11
Skład orzekający: Danuta Szydłowska, Pamela Kuraś-Dębecka, Andrzej Wieczorek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej o unieważnieniu patentu na wynalazek, wydana przez kolegium orzekające w składzie niezgodnym z przepisami prawa obowiązującymi w dacie wszczęcia postępowania spornego, jest obarczona wadą skutkującą stwierdzeniem jej nieważności?Ratio decidendi
Decyzja Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej o unieważnieniu patentu, wydana przez kolegium orzekające w składzie niezgodnym z przepisami prawa obowiązującymi w dacie wszczęcia postępowania spornego, jest obarczona wadą rażącego naruszenia prawa, co stanowi podstawę do stwierdzenia jej nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Postępowanie sporne o unieważnienie patentu wszczyna się z dniem doręczenia organowi pisma uprawnionego o uznaniu sprzeciwu za bezzasadny, a nie z dniem wniesienia sprzeciwu.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej unieważniającej patent na wynalazek. Skarżąca Akademia zarzuciła organowi naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym wydanie decyzji przez kolegium orzekające w nieprawidłowym składzie. Wojewódzki Sąd Administracyjny pierwotnie uchylił decyzję organu, jednak Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, wskazując na konieczność stwierdzenia nieważności decyzji z powodu wadliwego składu organu.Rozstrzygnięcie
1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; 2. stwierdza, że decyzja o której mowa w pkt 1 nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej na rzecz skarżącej A. w K. kwotę 1617 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Szydłowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka Sędzia WSA Andrzej Wieczorek Protokolant st. ref. Eliza Mroczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi A. w K. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] lutego 2009 r. nr Sp. [...] w przedmiocie unieważnienia patentu na wynalazek pt. [...] 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; 2. stwierdza, że decyzja o której mowa w pkt 1 nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej na rzecz skarżącej A. w K. kwotę 1617 (jeden tysiąc sześćset siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej w trybie postępowania spornego po rozpoznaniu na rozprawie w dniu [...] lutego 2009 r. sprawy o unieważnienie patentu na wynalazek pt. "Uchwyt noża styczno-obrotowego organu urabiającego maszyn górniczych" nr [...] udzielonego na rzecz Akademii [...], na skutek sprzeciwu uznanego za bezzasadny, wniesionego przez K., decyzją z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 246 i art. 247 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117 ze zm.), oraz art. 10 i art. 11 ustawy z dnia 19 października 1972 r. o wynalazczości (tekst jednolity Dz. U. z 1993 r. Nr 26, poz. 117 ze zm.) w związku z art. 315 ust. 3 p.w.p. oraz art. 98 k.p.c. w związku z art. 256 ust. 2 p.w.p. - unieważnił w całości patent oraz orzekł o kosztach postępowania.
Do wydania tej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym.
W dniu [...] sierpnia 2007 r. wobec decyzji Urzędu Patentowego Nr [...] z dnia [...] lipca 2006 r. o udzieleniu na rzecz Akademii, patentu na wynalazek pt. "Uchwyt noża styczno-obrotowego organu urabiającego maszyn górniczych" sprzeciw złożyła firma K..
W sprzeciwie zarzucono wynalazkowi brak cechy nieoczywistości oraz brak cechy nowości, wymaganymi przepisami art. 10 i art. 11 ustawy z dnia 19 października 1972 r. o wynalazczości. W uzasadnieniu podniesiono, iż w rozwiązaniu wg spornego patentu wykorzystano w całości cechy techniczne objęte niezależnym zastrzeżeniem wcześniejszego patentu nr [...], pt. "Uchwyt nożowy dla bębna wrębowego lub głowicy tnącej", którego uprawnionym jest składający sprzeciw. W ocenie sprzeciwiającego rozwiązanie nie różni się od wcześniejszego patentu pod względem: stawianych celów, zastosowanych środków technicznych, zasady, na których oparte są rozwiązania, uzyskanego rezultatu technicznego.
Urząd Patentowy zawiadomieniem nr [...] z dnia [...] września 2007 r. poinformował uprawnionego z patentu o złożonym sprzeciwie, przesłał odpis przedmiotowego sprzeciwu i wyznaczył termin dwóch miesięcy od daty doręczenia zawiadomienia na ustosunkowanie się do podniesionych w sprzeciwie zarzutów. W zawiadomieniu zawarto pouczenie, że w przypadku nieudzielenia odpowiedzi na zawiadomienie w wyznaczonym terminie, Urząd Patentowy, zgodnie z art. 247 ust. 2 p.w.p. uchyli decyzję o udzieleniu patentu i umorzy postępowanie.
W odpowiedzi na sprzeciw Akademia [...], pismem z dnia [...] listopada 2007 r. (data przesyłki pocztowej: [...] listopada 2007 r., data wpływu do organu: [...] listopada 2007 r.) uznała sprzeciw za bezzasadny.
W aktach sprawy administracyjnej znajduje się pismo Departamentu Rejestrów z dnia [...] grudnia 2007 r. do Departamentu Orzecznictwa o przekazaniu akt patentu w celu rozstrzygnięcia sprawy o unieważnienie patentu na skutek złożonego sprzeciwu uznanego za bezzasadny przez uprawnionego za bezzasadny - sprzeciw z dnia [...] listopada 2007 r.
Urząd Patentowy - Departament Orzecznictwa pismem z dnia [...] marca 2008 r. poinformował skarżącą o przekazaniu w dniu [...] grudnia 2007 r. sprawy w trybie art. 247 ust. 2 p.w.p.
Urząd Patentowy decyzją z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...] unieważnił sporny patent podzielając zarzut braku cechy nieoczywistości rozwiązania. Uznał, iż na podstawie przedstawionych dokumentów przez wnioskodawcę: firmę K., twórcy, pracownicy naukowi przy rozwiązaniu zagadnienia mogli bez żadnych dokonań twórczych, w sposób rutynowy dojść do rozwiązania według nr [...]. Dokonał porównania konstrukcji obu patentów i stwierdził, iż są one podobne, do dyszy doprowadzone są dwa media: woda i powietrze, przy czym korzystnym jest by jedno było doprowadzone prostopadle do drugiego, w konkluzji stwierdził, iż rozwiązanie według nr [...] jest typowym rutynowym dostosowaniem znanych środków do uzyskania efektu eżektorowego.
Nie podzielił natomiast zarzutu niespełnienia przez sporny wynalazek wymogu nowości w świetle art. 10 ustawy o wynalazczości stwierdzając, iż uczestnik postępowania nie udowodnił tej przesłanki. Organ wskazał, iż zarzut ten może być skutecznie postawiony, jeżeli porównywane rozwiązania są identyczne. Rozwiązanie ze stanu techniki, w którym występuje ujawnienie ogólne nie stanowi dowodu braku nowości.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła Akademia [...] zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie art. 10 ustawy o wynalazczości, poprzez błędną wykładnię przesłanki nieoczywistości przez przyjęcie, iż nieoczywistość rozwiązania może być badana tylko z uwzględnieniem jednego rozwiązania zamiast uwzględnienia stanu techniki oraz przez przyjęcie, iż nieoczywistość rozwiązania może być badana z odwołaniem do miary umiejętności i wiedzy osoby innej niż przeciętny fachowiec w danej dziedzinie techniki.
Zarzucała ponadto naruszenie przepisów postępowania administracyjnego: art. 7, art. 8, art. 64 § 2, art. 77 § 1, art. 80, art. 84 § 1 i 107 § 3 k.p.a. Uzasadniając naruszenie przepisów procesowych podnosiła, iż przeciwstawiony w sprzeciwie patent był znany Urzędowi Patentowemu, który nie uznał go za przeszkodę w udzieleniu spornego patentu. Odmienna ocena tego patentu w postępowaniu spornym podważa zaufanie obywateli do organów państwa. Zarzuciła niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, brak przeprowadzenia postępowania dowodowego, oparcie rozstrzygnięcia wyłącznie na dokumentach przedstawionych przez wnioskodawcę a pominięcie argumentów uprawnionego z patentu, niedostateczne uzasadnienie zaskarżonej decyzji. Podniosła, że wydając decyzję w kwestii nieoczywistości Urząd Patentowy oparł się jedynie na swoim własnym przekonaniu uchybiając obowiązkowi zasięgnięcia opinii biegłego; powołała się na orzecznictwo sądów administracyjnych w tym zakresie. Wskazała, że wynalazek dotyczy zagadnień z zakresu problematyki ruchu zakładu górniczego, tj. dziedzinie w której rzeczoznawcą może być jednostka naukowa upoważniona przez Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego albo osoba fizyczna posiadająca określone w art. 78a ust. 3 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. - Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. z 2005 r., Nr 228, poz. 1947 ze zm.). Urząd Patentowy orzekając w przedmiocie zdolności patentowej wynalazku dotyczącego zagadnień z zakresu problematyki ruchu zakładu
górniczego powinien zasięgnąć opinii ww. rzeczoznawcy w przedmiocie zdolności patentowej przedmiotowego wynalazku, zgodnie z art. 84 § 1 k.p.a. Zarzuciła organowi dopuszczenie do działania w sprawie osoby nieumocowanej wskazując, iż pełnomocnik wnoszącego sprzeciw miał prawo wniesienia sprzeciwu, ale nie miał uprawnień do reprezentacji w postępowaniu spornym przed Urzędem Patentowym, które jest odrębnym postępowaniem od postępowania sprzeciwowego.
Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 10 ustawy o wynalazczości poprzez przyjęcie badania nieoczywistości rozwiązania z uwzględnieniem jednego rozwiązania zamiast uwzględnienia stanu techniki oraz odwołania się do miary umiejętności i wiedzy osoby innej niż przeciętny fachowiec organ powołał się na treść § 30 ust. 3 pkt 3 zarządzenia Prezesa Urzędu Patentowego PRL z dnia 21 grudnia 1972 r. w sprawie ochrony wynalazków i wzorów użytkowych, zgodnie z którym uznaje się zgłoszony wynalazek za rozwiązanie oczywiste, gdy w świetle stanu techniki ujawnionego w jednym lub łącznie kilku dokumentach lub innych dowodach, które może wskazać zgłaszającemu, rozwiązanie wynika w sposób oczywisty dla znawcy danej dziedziny techniki. Co do zarzutu braku opinii biegłego organ wskazał, iż w składzie Kolegium Orzekającego był przedstawiciel organizacji społecznej wyznaczony z listy uzgodnionej z Prezesem Urzędu Patentowego - specjalista z zakresu górnictwa, więc zbędne było zasięgnięcie opinii biegłego. Natomiast w kwestii niewłaściwego umocowania pełnomocnika uczestnika postępowania zwrócił uwagę, iż zakres umocowania obejmował zastępstwo przed Urzędem Patentowym i organami orzekającymi w sprawach ochrony własności przemysłowej w sprawie wniesienia sprzeciwu wobec decyzji o udzieleniu patentu, co obejmuje również Kolegium Orzekające jak i sądy.
W piśmie procesowym z dnia [...] grudnia 2009 r. skarżąca, podtrzymując dotychczasowe zarzuty i żądania skargi, zarzuciła dodatkowo, iż zaskarżona decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa z uwagi na fakt, że w składzie kolegium orzekającego działała osoba nieuprawniona, tj. przedstawiciel organizacji, o której mowa w art. 9 p.w.p. Powołując się na treść art. 255 ust. 1 pkt 9 p.w.p. podniosła, iż za datę wszczęcia postępowania spornego należy uznać datę doręczenia Urzędowi Patentowemu pisma skarżącej o uznaniu sprzeciwu za
bezzasadny. W dacie wszczęcia postępowania spornego obowiązywała już znowelizowana ustawa p.w.p., która w art. 280 ust. 3 nie przewiduje udziału w składzie kolegium orzekającego przedstawicieli organizacji społecznej.
W odpowiedzi Urząd Patentowy w piśmie procesowym z dnia [...] grudnia 2009 r. nie podzielił stanowiska skarżącej, iż datą wszczęcia postępowania spornego jest data uznania sprzeciwu za bezzasadny. Wskazał, iż postępowanie sporne o unieważnienie patentu zostało wszczęte na skutek sprzeciwu, który wpłynął do organu w dniu [...] sierpnia 2007 r., a więc przed datą 1 listopada 2007 r., kiedy weszła w życie nowela p.w.p. Sporna sprawa była rozpatrywana w składzie zawierającym przedstawiciela organizacji, o której mowa w art. 9 p.w.p., zgodnie z art. 7 ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o zmianie ustawy - Prawo własności przemysłowej (Dz. U. Nr 136, poz. 958). Powołał się na przepis k.p.a. o dacie wszczęcia postępowania, którym jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej błędnie wskazując art. 63 § 3 zamiast 61 § 3 k.p.a.
Uczestnik postępowania wnosił o oddalenie skargi jako bezzasadnej uznając podniesione w niej zarzuty za bezpodstawne.
Powyższa decyzja Urzędu Patentowego została uchylona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 lutego 2010 sygn. akt VI SA M/a 1019/09.
Sąd, uchylając zaskarżoną decyzję podkreślił, że postępowanie wszczęte na skutek wniesionego sprzeciwu jest nowym postępowaniem, odrębnym od postępowania zgłoszeniowego oraz odrębnym od postępowania spornego (vide: wyrok NSA z 21 listopada 2006 r. II GSK 227/06, LEX nr 288187).
Wniesienie sprzeciwu wobec udzielonego patentu spowodowało wszczęcie postępowania sprzeciwowego, a nie postępowania spornego o unieważnienie tego patentu. Postępowanie sporne, stosownie do art. 255 ust. 1 pkt 9 p.w.p., uruchamiane jest dopiero w razie podniesienia przez uprawnionego zarzutu, iż sprzeciw jest bezzasadny.
Zdaniem Sądu, powyższy przepis ma charakter nie tylko kompetencyjny. Zawiera on również wskazanie terminu, w którym postępowanie sporne o unieważnienie patentu na skutek złożonego sprzeciwu jest wszczęte, tj. z datą terminowego podniesienia zarzutu przez uprawnionego, iż sprzeciw jest bezzasadny. Datą wszczęcia postępowania o unieważnienie patentu jest zatem dzień doręczenia
organowi pisma uprawnionego, w którym uzna on sprzeciw za bezzasadny (art. 61 § 3 k.p.a. w zw. z art. 252 p.w.p. oraz ww. art. 255 ust. 1 pkt 9 p.w.p.).
Sprzeciw wobec udzielonego patentu został wniesiony w dniu [...] sierpnia 2007 r. Zgodnie z art. 247 p.w.p. Urząd Patentowy powiadomił uprawnionego z patentu o wniesionym sprzeciwie i wyznaczył termin na ustosunkowanie się do sprzeciwu, Skarżąca pismem z dnia [...] listopada 2007 r. (data przesyłki pocztowej), które wpłynęło do organu w dniu [...] listopada 2007 r., podniosła zarzut o bezzasadności złożonego sprzeciwu. W dacie tej (podniesienia zarzutu, iż sprzeciw jest bezzasadny) obowiązywała już ustawa p.w.p. ze zmienioną przez ustawę z dnia 29 czerwca 2007 r. o zmianie ustawy - Prawo własności przemysłowej (Dz. U. Nr 136, poz. 958) treścią art. 280 ust. 3. Zgodnie z tym przepisem, w skład kolegium, oprócz Przewodniczącego kolegium, wchodzą jako jego członkowie eksperci upoważnieni do orzekania w sprawach spornych przez Prezesa Urzędu Patentowego.
Z wyżej wskazanych przyczyn do przedmiotowej sprawy nie mógł mieć zastosowania, jak wskazał Urząd Patentowy w odpowiedzi na zarzut rażącego naruszenia prawa, art. 7 ust. 1 noweli p.w.p., zgodnie z którym w postępowaniu spornym przed Urzędem Patentowym, wszczętym i niezakończonym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, sprawy rozpatrywane są przez kolegium orzekające w składzie określonym według przepisów dotychczasowych. W dacie wejścia w życie zmienionej treści art. 280 ust. 3 p.w.p., tj. w dniu 1 listopada 2007 r. nie była jeszcze wszczęta sprawa w postępowaniu spornym, trwało postępowanie sprzeciwowe, które stało się sprawą sporną w dacie doręczenia pisma, w którym uprawniony z patentu podniósł zarzut, że sprzeciw jest bezzasadny.
W rozpoznawanej sprawie uznanie, iż postępowanie sporne o unieważnienie patentu na skutek złożonego sprzeciwu uznanego przez uprawnionego za bezzasadny zostało wszczęte z datą wniesienia sprzeciwu a nie z datą uznania sprzeciwu za bezzasadny, doprowadziło do rozpatrzenia sprawy o unieważnienie patentu przez kolegium w składzie określonym w art. 280 ust. 3 p.w.p. przed jego zmianą. Ponadto organ w zaskarżonej decyzji nie zawarł żadnych rozważań co do zastosowania przepisów przejściowych ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o zmianie ustawy - Prawo własności przemysłowej, co stanowiło naruszenie art. 7, art. 8 i art. 107 § 3 k.p.a. Natomiast uzasadnienie zastosowania art. 7 ust. 1 ustawy
zmieniającej p.w.p. podane w piśmie stanowiącym odpowiedź na pismo skarżącej w postępowaniu sądowoadministracyjnym, a więc będącym odpowiedzią na skargę nie może służyć uzupełnieniu uzasadnienia decyzji. Z uwagi więc, że sąd administracyjny kontroluje zaskarżone rozstrzygnięcie organu a nie odpowiedź na skargę, Sąd nie mógł - jak chciała skarżąca - stwierdzić nieważności zaskarżonej decyzji, a tylko ją uchylić uznając, iż doszło do naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy.
W wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej wniesionej od powyższego wyroku przez Akademię Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 15 września 2011 r. w sprawie II GSK 777/10 uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu wyroku Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż Sąd I instancji naruszył przepisy postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy. Jako podstawę rozstrzygnięcia wskazano bowiem art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Określenie " inne naruszenie przepisów postępowania" użyte w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, nie obejmuje naruszeń prawa procesowego, które dają podstawę do wznowienia postępowania, a także naruszenia przepisów postępowania, będących podstawą do stwierdzenia nieważności. Sąd I instancji stwierdził, że organ nieprawidłowo przyjął, iż postępowanie sporne o unieważnienie patentu na skutek złożonego sprzeciwu uznanego przez uprawnionego za bezzasadny, zostało wszczęte z datą wniesienia sprzeciwu, a nie z datą uznania sprzeciwu za bezzasadny, co w konsekwencji doprowadziło do rozpatrzenia sprawy o unieważnienie patentu przez kolegium w składzie określonym art. 280 ust. 3 p.w.p. przed jego zmianą. Dalej Sąd wywiódł, że podniesienie dopiero w odpowiedzi na skargę okoliczności, które powinny być zawarte w uzasadnieniu faktycznym i prawnym decyzji, jest wadą postępowania administracyjnego, a w przedmiotowej sprawie jest wadą tego rodzaju, iż stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji, jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego taki stan rzeczy obligował Sąd do stwierdzenia nieważności decyzji Urzędu Patentowego RP z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...], jako wydanej przez organ kolegialny w nieprawidłowym składzie, z powodu zaistnienia przesłanki, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga jest uzasadniona i prowadzi do uchylenia zaskarżonej decyzji, albowiem decyzja ta została wydana z rażącym naruszeniem przepisów prawa materialnego. Uwzględnienie skargi przez stwierdzenie nieważności decyzji następuje w przypadku ustalenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Przy czym rozstrzygnięcia sądu nie wymaga w tym przypadku wcześniejsze ustalenie, że ujawniona wada miała wpływ na wynik sprawy.
Podnieść należy, iż stosownie do treści art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Przyjmuje się, iż ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego jest wiążąca w sprawie dla sądu pierwszej instancji zarówno wówczas, gdy dotyczy zastosowania przepisów prawa materialnego, jak również przepisów postępowania administracyjnego. Oznacza to, że wojewódzki sąd administracyjny jest obowiązany rozpatrzyć sprawę ponownie, stosując się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku, bez względu na poglądy prawne wyrażone w orzeczeniach sądowych w innych sprawach.
Przez ocenę prawną rozumie się powszechnie wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie, zaś wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych.
Niewątpliwie ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak i kwestii zastosowania określonego przepisu prawa, jako podstawy do wydania właśnie takiej decyzji. Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego ciążący na wojewódzkim sądzie administracyjnym, może być wyłączony tylko w wyjątkowych sytuacjach, w szczególności w przypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego (tak również: m.in. H. Knysiak-Molczyk /w:/ T. Woś (red.), H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydanie 2, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2008, s. 681-682 i powołane tam orzecznictwo).
Pamiętać należy przy tym, iż ocena prawna, w rozumieniu art. 190 p.p.s.a., to wyjaśnienie przez NSA istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku, a więc nie tylko sama wykładnia w ścisłym tego słowa znaczeniu.
W konsekwencji należy uznać, iż związanie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w rozumieniu art. 190 p.p.s.a., oznacza, iż nie może on formułować nowych ocen prawnych - sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, a zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania poprzez treść nowego wyroku.
W niniejszej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu powołanego wyżej wyroku wskazał, iż stan faktyczny sprawy obligował Sąd do stwierdzenia nieważności decyzji Urzędu Patentowego RP z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...], z powodu zaistnienia przesłanki, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a albowiem została ona wydana przez organ kolegialny w nieprawidłowym składzie.
Zgodnie z ustawą Prawo własności przemysłowej w jej pierwotnej wersji kolegia orzekające do spraw spornych działające w Urzędzie Patentowym rozpatrywały sprawy należące do ich właściwości w składzie przewodniczący kolegium i dwaj członkowie kolegium, w sprawach zawiłych można było natomiast wyznaczyć do orzekania skład pięcioosobowy (dawny art. 279 ust. 2 P.w.p.). W skład kolegium, oprócz przewodniczącego kolegium, wchodzili jako jego członkowie: jeden ekspert upoważniony do orzekania w sprawach spornych przez Prezesa Urzędu Patentowego oraz jeden przedstawiciel organizacji, o których mowa w art. 9 P.w.p., wyznaczony z listy przedstawicieli, uzgodnionej z Prezesem Urzędu Patentowego przez te organizacje (dawny art. 280 ust. 3 P.w.p.). Jeżeli wyznaczono kolegium pięcioosobowe, oprócz przewodniczącego kolegium w jego skład wchodziło dwóch ekspertów oraz dwóch przedstawicieli (uchylony art. 280 ust. 4 P.w.p.).
Zgodnie ze zmianą pwp dokonaną ustawą z dnia 29 czerwca 2007 r. o zmianie ustawy - Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2007 r. Nr 136. poz. 958)
która weszła w życie z dniem 1 listopada 2007 r., w skład kolegiów orzekających w składach trzy- lub pięcioosobowych, oprócz przewodniczącego kolegium, wchodzą jako jego członkowie wyłącznie eksperci upoważnieni do orzekania w sprawach spornych przez Prezesa Urzędu Patentowego (art. 280 ust. 3 P.w.p.).Sprawy sporne wszczęte przed datą wejścia w życie ustawy zmieniającej toczyć się miały, zgodnie z przepisami przejściowymi w dotychczasowym trybie (art. 7 ust. 1). Oznacza to jednocześnie, że postępowania sporne wszczęte po tej dacie powinny być prowadzone przez kolegia w zreformowanym składzie.
W rozpoznawanej sprawie postępowanie sporne, w którym zapadła zaskarżona decyzja Urzędu Patentowego, wszczęte zostało po dacie wejścia w życie nowelizacji Ustawy prawo własności przemysłowej.
Nie jest sporne, bowiem iż dniu [...] sierpnia 2007 r. wniesiony został do Urzędu przez spółkę K., sprzeciw decyzji Urzędu Nr [...] z dnia [...] lipca 2006 r. o udzieleniu na rzecz Akademii [...], patentu na wynalazek pt. "Uchwyt noża styczno-obrotowego organu urabiającego maszyn górniczych". Urząd Patentowy powiadomił uprawnionego z patentu o wniesionym sprzeciwie i wyznaczył termin na ustosunkowanie się do sprzeciwu. Skarżąca pismem z dnia [...] listopada 2007 r. (data przesyłki pocztowej), które wpłynęło do organu w dniu [...] listopada 2007 r., podniosła zarzut o bezzasadności złożonego sprzeciwu.
Datą wszczęcia postępowania spornego jest data doręczenia Urzędowi pisma o uznaniu sprzeciwu za bezzasadny (art. 61 § 3 K.p.a.). Jak wynika z art. 255 ust. 1 pkt 9 P.w.p. "Urząd Patentowy - w trybie postępowania spornego - rozstrzyga sprawy o (...) unieważnienie patentu, prawa ochronnego albo prawa z rejestracji na skutek złożonego sprzeciwu uznanego przez uprawnionego za bezzasadny." Dopiero zatem uznanie sprzeciwu za bezzasadny powoduje wszczęcie postępowania spornego. Do chwili wszczęcia takiego postępowania mamy do czynienia z postępowaniem sprzeciwowym, które wszczynane jest na skutek wzniesienia sprzeciwu przez jakąkolwiek osobę mającą powody do kwestionowania ważności prawa wyłącznego. Uprawniony może w odpowiedzi na sprzeciw 1) uznać sprzeciw za bezzasadny, 2) uznać sprzeciw w całości za zasadny albo 3) zaniechać w ogóle zajęcia stanowiska względem sprzeciwu. W pierwszym przypadku sprawa zostanie przekazana do postępowania spornego (art. 255 ust. 1 pkt 9 P.w.p.), w pozostałych dwóch Urząd uchyla decyzję o udzieleniu prawa wyłącznego i umarza postępowanie (art. 247 ust. 2 P.w.p.).
W świetle powyższego postępowanie sporne, w którym wydana została decyzja Urzędu Patentowego z dnia [...] lutego 2009 roku wszczęte zostało po dacie 1 listopada 2007 r., a zatem powinno być prowadzone przez skład trójkowy kolegium, którego członkami powinni być wyłącznie eksperci upoważnieni do orzekania w sprawach spornych przez Prezesa Urzędu Patentowego. Tymczasem w skład organu orzekającego weszła osoba nieuprawniona, mianowicie przedstawiciel organizacji, o których mowa w art. 9 P.w.p. Zgodnie z ugruntowaną linią orzeczniczą "niezgodny z przepisami prawa procesowego lub ustrojowego skład kolegialnego organu administracji powoduje, że decyzję administracyjną wydaną przez taki skład organu uznać należy za wydaną z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.)" (wyrok NSA z dnia 2 marca 1988 r., SA/Ka 1187/87, ONSA 1988, nr 2, poz. 58).
Oznacza to, że zaskarżona decyzja Urzędu Patentowego wydana została z rażącym naruszeniem prawa i należy stwierdzić jej nieważność.
Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na mocy art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzekł jak w wyroku.
O wykonalności uchylonych decyzji Sąd orzekł na podstawie art. 152 p.p.s.a.
O kosztach postępowania Są orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło