VI SA/Wa 2133/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Joanna Kruszewska - Grońska po rozpoznaniu w dniu 20 stycznia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi M. D. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej p o s t a n a w i a: odmówić przyznania skarżącej M. D. prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wyrokiem z dnia 2 czerwca 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę M. D. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej. Od powyższego wyroku skarżąca (reprezentowana przez radcę prawnego M. P.) wniosła skargę kasacyjną, w której zawarła m.in. wniosek o przyznanie prawa pomocy przez "zwolnienie jej od opłaty od skargi". Ostatecznie w złożonym na urzędowym formularzu (PPF) wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca wniosła o ustanowienie radcy prawnego. Z treści wniosku wynika, że skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z mężem, przy czym oboje małżonkowie mieszkają z teściową, której przekazują 400 zł miesięcznie tytułem opłaty za mieszkanie. Skarżąca oświadczyła, iż jej miesięczne wynagrodzenie za pracę wynosi 2.150 zł brutto. Mąż skarżącej pomaga swojej matce w gospodarstwie rolnym, za co otrzymuje od niej 400 zł miesięcznie. Małżonkowie nie posiadają żadnego majątku. Skarżąca podała też, że ze swojej pensji nie jest w stanie poczynić oszczędności. Ponadto z akt sprawy wynika, iż skarżąca prowadzi działalność gospodarczą, przy czym od dnia 1 stycznia 2010 r. zawiesiła jej wykonywanie na okres 24 miesięcy (oświadczenie Wójta Gminy D. z dnia [...] stycznia 2010 r. w aktach sprawy). Mając na uwadze, że oświadczenia zawarte w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy były niewystarczające do oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącej, zarządzeniem referendarza sądowego z dnia [...] listopada 2011 r. wezwano pełnomocnika skarżącej do uzupełnienia przedmiotowego wniosku poprzez przedłożenie w terminie 14 dni: a) wyciągów z posiadanych przez skarżącą i jej męża rachunków bankowych za okres ostatnich 3 miesięcy obejmujących informację o wszystkich transakcjach dokonanych na rachunkach w objętym wezwaniem terminie (w przypadku, jeżeli takie rachunki posiadają, jeżeli skarżąca i jej mąż nie posiadają rachunków bankowych, zobowiązać skarżącą do złożenia w zakreślonym powyżej terminie stosownego oświadczenia), b) informacji, czy mąż skarżącej jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna (w takim przypadku zobowiązać skarżącą do przedłożenia zaświadczenia z właściwego powiatowego urzędu pracy o zarejestrowaniu w ewidencji osób bezrobotnych męża skarżącej), c) dokumentu potwierdzającego wskazaną w rubryce 10 formularza PPF aktualną wysokość otrzymywanego przez skarżącą wynagrodzenia. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżąca (w piśmie z dnia [...] grudnia 2011 r.) podała, iż jej mąż nie jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna oraz nigdzie nie pracuje. Do niniejszego pisma skarżąca załączyła zaświadczenie pracodawcy z dnia [...] grudnia 2011 r., z którego wynika, że wynagrodzenie skarżącej za miesiąc listopad 2011 r. wyniosło 1.720 zł brutto (1.264,61 zł netto). Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. (dalej p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Natomiast stosownie do treści art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Taka właśnie sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, a mianowicie skarżąca (reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika) została wezwana do potwierdzenia stosownymi dokumentami oświadczeń zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy. W odpowiedzi na to wezwanie skarżąca udokumentowała jedynie wysokość swojego miesięcznego wynagrodzenia na pracę. Z jej oświadczenia (zawartego w piśmie z dnia [...] grudnia 2011 r.) wynika również, iż małżonek skarżącej – mimo że nie pracuje - nie jest zarejestrowany w powiatowym urzędzie pracy jako osoba bezrobotna. Natomiast skarżąca nie wypowiedziała się odnośnie lit. a) wezwania referendarza sądowego, tj. nie wyjaśniła czy ona lub jej mąż posiadają rachunki bankowe (w przypadku posiadania rachunków bankowych przez któregokolwiek z małżonków skarżąca została zobowiązała do przedłożenia wyciągów z tych rachunków z okresu ostatnich 3 miesięcy). Skoro skarżąca nie wyjaśniła tak istotnej dla swojej sytuacji majątkowej kwestii, to nie można ustalić, jakimi środkami miesięcznie dysponuje i na jakim poziomie kształtują się koszty utrzymania jej i jej męża. W konsekwencji skarżąca uniemożliwiła ustalenie, czy poniesienie przez nią kosztów zastępstwa prawnego mogłoby się wiązać z uszczerbkiem uzasadniającym przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego /dalej WSA/ w Warszawie z dnia 12 czerwca 2006 r., sygn. akt III SA/Wa 967/06). Podnieść również należy, że skarżąca dotychczas pokrywała koszty sądowe w niniejszej sprawie – opłaciła wpis od skargi w wysokości 400 zł oraz opłatę kancelaryjną w kwocie 100 zł za odpis wyroku z uzasadnieniem sporządzonym na jej wniosek. Nadto w dniu [...] maja 2011 r. skarżąca umocowała radcę prawnego z wyboru do reprezentowania jej przed sądami administracyjnymi w niniejszej sprawie, co z reguły wiąże się z koniecznością uiszczenia kosztów zastępstwa procesowego. Jednakże Sąd (referendarz sądowy) nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzeń w sytuacji gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych strony skarżącej nie są znane. W przypadku gdy zachodzą wątpliwości co do wiarygodności złożonych przez skarżącą oświadczeń, to skarżącej powinno zależeć na ich obaleniu. Bowiem sprawą skarżącej jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy (vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego /dalej NSA/ z dnia 11 grudnia 2008 r., sygn. akt I FZ 394/08, Lex nr 565703, a także postanowienie WSA w Gdańsku z dnia 27 lipca 2005 r., sygn. akt I SA/Gd 335/05, Lex nr 220289). W świetle powyższego nie jest możliwe uznanie, iż skarżąca wypełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. W tym miejscu zaakcentować należy, że instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, co oznacza, iż może być stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną – pozbawionych środków do życia bądź których środki są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko potrzeby egzystencjalnie niezbędne (vide postanowienie NSA z dnia 19 października 2005 r., sygn. akt I GZ 107/05). W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, należało postanowić jak w sentencji.