VI SA/Wa 2188/24
WyrokWSA w Warszawie2024-12-12
Skład orzekający: Honorata Łopianowska, Tomasz Sałek, Urszula Wilk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Urząd Patentowy prawidłowo ocenił, że wzór użytkowy pt. "Worek elastyczny zwłaszcza do przechowywania produktów płynnych i sypkich" jest nowy, pomimo istnienia w stanie techniki zgłoszeń patentowych dotyczących kapturów termokurczliwych?Ratio decidendi
Sąd uznał, że Urząd Patentowy prawidłowo ocenił nowość wzoru użytkowego. Pomimo pewnych podobieństw, worek elastyczny do przechowywania produktów płynnych i sypkich różni się od termokurczliwych kapturów opisanych w stanie techniki pod względem przeznaczenia, konstrukcji i sposobu użycia, co wyklucza zarzut braku nowości.Stan faktyczny
Skarżący wniósł o unieważnienie prawa ochronnego na wzór użytkowy "Worek elastyczny zwłaszcza do przechowywania produktów płynnych i sypkich", wskazując na brak nowości w świetle dwóch niemieckich zgłoszeń patentowych (D1 i D2) dotyczących kapturów termokurczliwych. Urząd Patentowy oddalił wniosek, uznając, że sporny worek jest nowy. Skarżący zaskarżył decyzję, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego. Sąd oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Honorata Łopianowska Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Sałek (spr.) Sędzia WSA Urszula Wilk Protokolant ref. Anna Węgorska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 listopada 2024 r sprawy ze skargi A. S. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] września 2023 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia prawa ochronnego na wzór użytkowy oddala skargę
A. S. (dalej też jako "Skarżący" lub "Wnioskodawca") wystąpił w dniu 17 kwietnia 2023 roku do Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej (dalej też jako "UPRP", "Urząd Patentowy" lub "Organ") z wnioskiem o unieważnienie prawa ochronnego na wzór użytkowy pt. "Worek elastyczny zwłaszcza do przechowywania produktów płynnych i sypkich" (o numerze Ru [...]) udzielonego na rzecz [...] Sp. z o. o. z siedzibą w L. (dalej też jako "Uczestnik" lub "Uprawniony").
Zdaniem Skarżącego przedmiotowy wzór użytkowy nie spełnia przesłanek art. 89 ust. 1 w związku z art. 100 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej (tekst jednolity Dz. U. z 2023 roku, poz. 1170, dalej w skrócie jako "p.w.p.").
Jako stan techniki stanowiący podstawę do unieważnienia spornego prawa ochronnego na wzór użytkowy, przyjęty przed datą zgłoszenia spornego wzoru użytkowego, tj. przed 16 kwietnia 2018 roku, Skarżący wskazał dwa dokumenty, tj. niemieckie zgłoszenie patentowe nr [...] (publikacja 1 kwietnia 1976 r.), dalej powoływany jako "Dokument D1" oraz niemieckie zgłoszenie patentowe nr [...] (publikacja 13 września 1984 r.), zwane dalej "Dokumentem D2". W ocenie Skarżącego brak nowości względem dokumentu D1 dotyczy termokurczliwych kapturów wykonywanych z rękawa z bocznymi fałdami, przeznaczonych do przykrywania stosów towarów prostopadłościennych, jak również opisuje sposób wytwarzania takich kapturów termokurczliwych, przy czym przykładowe postaci kaptura są przedstawione na Fig. 1a i 2a, gdzie wyraźnie widać, że jest on elastyczny. Z kolei brak nowości względem dokumentu D2 dotyczy (jak wynika z zastrzeżenia 16 i ogólnie z opisu) kaptura z folii (termokurczliwej) do pakowania towarów jednostkowych, w szczególności towarów jednostkowych w kształcie prostopadłościanu, który to kaptur jest uformowany z odcinka foliowego (a zatem, elastycznego) rękawa z fałdami. Zdaniem Skarżącego szczególnie istotny jest przykład realizacji przedstawiony na Fig. 5 dokumentu D2, gdzie przedstawiono kształt rękawa 1, z którego uformowany jest kaptur (przy czym podstawowa postać tego rękawa, bez skośnego zgrzewu 24, jest przedstawiona na Fig. 1 i 2) oraz Fig. 6 pokazująca kaptur w widoku od góry po rozłożeniu, gdy jest nałożony na stos towarów.
Uczestnik z kolei wniósł o oddalenie przedmiotowego wniosku w całości, podkreślając, że przedmiotem wzoru użytkowego jest worek elastyczny zwłaszcza do przechowywania produktów płynnych i sypkich, znajdujący zastosowanie w przemyśle spożywczym. Zatem istotą spornego rozwiązania jest to, że jest to worek do przechowywania produktów płynnych i sypkich, co determinuje jego odmienną poręczność niż kaptura termokurczliwego w przywołanym dokumencie D1. Z kolei dokument D2 dotyczy w istocie sposobu pakowania towarów jednostkowych za pomocą folii termokurczliwej i odpowiedniego kaptur foliowy. Zdaniem Uczestnika zaprezentowana przez Wnioskodawcę analiza porównawcza jest niewłaściwą interpretacją ilustracji dwóch wcześniejszych rozwiązań, co prowadzi do nieuprawnionego wniosku o tożsamej poręczności porównywanych rozwiązań.
Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej decyzją z dnia [...] września 2023 r. o numerze [...], działając na podstawie art. 94, art. 25 w związku z art. 100 ust. 1 ustawy - Prawo własności przemysłowej oraz art. 98 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (tekst jednolity Dz. U. z 2024 roku, poz. 1568 ze zm., dalej też w skrócie jako "k.p.c.") oddalił wniosek Skarżącego o unieważnienie prawa ochronnego na wzór użytkowy pt. "Worek elastyczny zwłaszcza do przechowywania produktów płynnych i sypkich" (punkt 1) oraz przyznał Uczestnikowi od Skarżącego tysiąc sześćset złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania (punkt 2). Organ podkreślił, że zgodnie z art. 315 ust. 3 ustawy - Prawo własności przemysłowej ustawowe warunki wymagane do uzyskania praw ochronnych ocenia się według przepisów obowiązujących w dniu zgłoszenia wzoru użytkowego. Skoro przedmiotowy wzór został zgłoszony w dniu 16 kwietnia 2018 r., a więc w okresie obowiązywania ustawy Prawo Własności przemysłowej, zatem przepisy tej ustawy stanowią podstawę prawną oceny zdolności udzielenia praw ochronnych na wzór użytkowy. Analizując zakres ochrony UP RP nie odnalazł w przeciwstawionych dokumentach D1 i D2 takich samych rozwiązań z rozwiązaniem spornego wzoru użytkowego. Organ podkreślił, że worek według wzoru posiada odmienną znamienność niż rozwiązanie ujęte w dokumencie D1, przejawiającą się w zastosowanych środkach technicznych, nie jest bowiem kapturem termokurczliwym, a workiem wykonanym z elastycznego materiału, nie posiada szwów zgrzewanych, a jedynie zgrzewane krawędzie ukośne i zespoloną dolną krawędź. Powłoki boczne połączone ukośnymi niezależnymi zgrzewami są rozdzielne. Także w przeciwstawionym dokumencie D2 poręczność stoi w sprzeczności z istotą przedmiotowego wzoru, który przejawia się w zastosowaniu odmiennych środków technicznych. Sporny wzór nie jest kapturem termokurczliwym a workiem wykonanym z elastycznego materiału i nie posiada otworów w części dennej. Sporne rozwiązanie jest przy tym wykonane z arkusza materiału z tworzywa sztucznego o zespolonej dolnej krawędzi. Tym samym zarówno odmienność wykonania, jak i przeznaczenie wskazują na spełnienie przesłanki nowości spornego rozwiązania.
We wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skardze na decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia [...] września 2023 r. Skarżący zarzucił naruszenie:
1. przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
a) art. 7 i art. 77 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2021 r. poz. 735, z późn. zm., zwanej dalej "k.p.a."), w związku z art. 256 § 1 p.w.p., poprzez zaniechanie podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i zaniechanie obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, a więc poprzez dokonanie oceny sprawy z pominięciem zasad opisanych w ww. przepisach, skutkujące:
- pominięciem przy ocenie sprawy okoliczności, że z doświadczenia życiowego oraz powszechnie dostępnej i niewymagającej dowodu wiedzy ogólnej wynika, że kaptur może być stosowany jako worek oraz na odwrót, a w rezultacie błędne przyjęcie przez organ, że kaptur nie może być stosowany jako worek ani na odwrót; podczas gdy może;
- pominięciem argumentacji przytaczanej w toku postępowania przez Skarżącego dotyczącej możliwości stosowania worka jako kaptura oraz kaptura jako worka, a w rezultacie błędne przyjęcie przez organ, że kaptur nie może być stosowany jako worek ani na odwrót; podczas gdy może;
- błędnym uznaniem, że ze stanu techniki (dokumenty D1 i D2) nie wynika, aby folia zastosowana w opisanych tam rozwiązaniach była materiałem elastycznym, a w rezultacie błędne przyjęcie, że nie są one elastyczne;
- błędnym uznaniem, że sporny worek wykonany jest z arkusza materiału z tworzywa sztucznego, natomiast przeciwstawione rozwiązanie wykonane z rękawa;
- błędnym uznaniem, że przeciwstawione rozwiązanie D 1 to kaptur (...) wykonany z ciętego rękawa materiału, łączonego zgrzewanymi szwami, czyli zszywanymi i zgrzanymi krawędziami materiału, (...) Worek według wzoru (...) nie posiada szwów zgrzewanych, a jedynie zgrzewane krawędzie ukośne I zespoloną dolną krawędź;
- wydaniem decyzji opartej o wnioskowanie na podstawie błędnie ustalonych cząstkowych założeń i nieodpowiadających rzeczywistości okoliczności faktycznych, a w rezultacie wydanie przez organ decyzji na podstawie nieprawidłowego wnioskowania; podczas gdy właściwe rozumowanie uwzględniające kolejno założenia prawidłowe, tj. że kaptur może być stosowany jako worek oraz na odwrót, że folia w dokumentach D1 i D2 jest materiałem elastycznym, że opakowania według dokumentów D1 i D2 są wykonane z arkusza, opakowanie według dokumentu D1 ma zespolone krawędzie i zgrzew, doprowadziłoby organ do zgoła odmiennych wniosków;
b/ art. 80 k.p.a. w związku z art. 256 § 1 p.w.p., polegające na przekroczeniu granic swobodnej oceny dowodów i oparciu rozstrzygnięcia wyłącznie na podstawie subiektywnej, a nie obiektywnej oceny przedstawionych dowodów, poprzez:
- pominięcie argumentacji przytaczanej w toku postępowania przez Skarżącego wskazującej, że z doświadczenia życiowego oraz powszechnie dostępnej i niewymagającej dowodu wiedzy ogólnej wynika, że kaptur może być stosowany jako worek oraz na odwrót, a w rezultacie niczym nieuzasadnione przyjęcie, że kaptur nie może być stosowany jako worek ani na odwrót;
c/ art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 256 § 1 p.w.p., poprzez brak odniesienia się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji do zebranego w sprawie materiału dowodowego skutkujące:
- niewyjaśnieniem przez Organ, czemu odmówił prawidłowości argumentacji Skarżącego w zakresie okoliczności, że kaptur może być stosowany jako worek oraz na odwrót;
- pominięciem argumentacji przytaczanej w toku postępowania przez Skarżącego wskazującej, że w dokumencie D1 występuje zgrzew;
2. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:
a/ naruszenie art. 94 p.w.p. polegające na niewłaściwym zastosowaniu w sprawie tego przepisu, podczas gdy prawidłowe przeprowadzenie postępowania przez Urząd Patentowy RP doprowadziłoby do przyjęcia, że sporny wzór użytkowy nie był nowy w chwili zgłoszenia;
b/ naruszenie art. 89 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 100 w związku z art. 94 p.w.p., polegające na niezastosowaniu w sprawie wskazanych przepisów, podczas gdy prawidłowe przeprowadzenie postępowania przez Urząd Patentowy RP doprowadziłoby do zastosowania względem spornego wzoru użytkowego wspomnianych przepisów.
W związku z powyższym Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji Urzędu Patentowego RP oraz zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy wniósł o jej oddalenie.
Skarżący z kolei, odnosząc się do twierdzeń Organu ujętych w odpowiedzi na skargę, w swym piśmie procesowym z dnia 7 sierpnia 2024 roku uznał je za bezzasadne, podtrzymując swoje stanowisko.
Natomiast Uczestnik w toku postępowania sądowoadministracyjnego wniósł o oddalenie skargi. Jego zdaniem Organ prawidłowo zastosował odpowiednie przepisy prawa materialnego, działając przy tym w wyznaczonych ramach proceduralnych.
Z argumentami Uczestnika nie zgodził się Skarżący, wnosząc w swym piśmie z dnia 14 października 2024 roku o ich pominięcie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2022, poz. 2492 ze zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej zwana "p.p.s.a."), sprawowana jest na zasadzie kryterium zgodności z prawem.
W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) – c) p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Dokonując kontroli w wyżej zakreślonych granicach Sąd stwierdził, że skarga nie jest zasadna. Zdaniem Sądu żadna z wyżej wskazanych przesłanek nie zaszła w sprawie a zaskarżona decyzja z dnia [...] września 2023 r. nie narusza przepisów prawa, w tym także zarzucanych w skardze przepisów prawa procesowego (tj. art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.), w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jak i przepisów prawa materialnego (tj. art. 94, art. 25 i art. 100 ust. 1 ustawy - Prawo własności przemysłowej) w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.
Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutów skargi w dotyczących naruszenia przez Urząd Patentowy przepisów postępowania, Sąd pragnie zauważyć, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntowany jest pogląd, który skład orzekający w niniejszej sprawie podziela, iż zasada działania organu z urzędu w postępowaniu spornym w kwestiach ustalania stanu faktycznego sprawy i jej wszechstronnego wyjaśnienia, zawarta w przepisach art. 7, art. 75, art. 77, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a., podlega odpowiedniej modyfikacji, stosownie do istoty i specyfiki tego postępowania (por. wyrok NSA z dnia 12 października 2010 r., sygn. akt II GSK 849/09, opubl. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). I tak chociażby w wyroku z dnia 18 kwietnia 2007 r., sygn. akt II GSK 350/06 (Lex nr 322819) NSA zaakcentował, że w postępowaniu spornym Urząd Patentowy nie może wyjść poza granice wniosku i wskazaną przez wnioskodawcę podstawę prawną, określające na tym etapie sprawę administracyjną. Przy takim unormowaniu nie można przenosić do postępowania spornego przez art. 256 ust. 1 p.w.p., wynikających z art. 7, art. 77 § 1 k.p.a., obowiązków Urzędu Patentowego w zakresie zbierania dowodów oraz załatwiania spraw z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, ponieważ art. 255 ust. 4 p.w.p. jest przepisem zawierającym objętą nim pełną regulację wykluczającą możliwość uzupełniającego zastosowania w tym zakresie przepisów k.p.a. Ponadto w uzasadnieniu wyroku z dnia 11 lipca 2006 r., sygn. akt II GSK 82/06 (LEX nr 308131) NSA stwierdził, że w treści art. 256 ust. 1 p.w.p. odesłano w zakresie postępowania spornego do przepisów kpa, stosowanych jednak odpowiednio, gdyż: "Już sama natura postępowania spornego, w którym Urząd Patentowy rozstrzyga spór pomiędzy stronami o przeciwstawnych interesach, bliższa pod wieloma względami kontradyktoryjnemu postępowaniu cywilnemu niż administracyjnemu, nakazuje daleko idącą ostrożność w przenoszeniu zasad określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego do regulowania przebiegu postępowania spornego." Z kolei w wyroku z dnia z dnia 21 czerwca 2016 r., sygn. akt II GSK 508/15 (LEX nr 2083286) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że postępowanie sporne nie stanowi nadzwyczajnego trybu, którego celem jest weryfikacja zgodności z prawem (materialnym i przepisami postępowania, które w sprawie o udzieleniu prawa miały zastosowanie) decyzji o udzieleniu prawa z rejestracji, lecz jest postępowaniem, w którym organ ocenia na podstawie dowodów przedłożonych przez strony tego postępowania czy zaistniała konkretna, wskazana we wniosku przesłanka unieważnienia tego prawa. Stanowisko powyższe uzasadnione jest także treścią art. 89 ust. 1 w zw. z art. 100 ust. 1 p.w.p., zgodnie z którym to na osobie żądającej unieważnienia prawa ochronnego spoczywa ciężar wykazania, że nie zostały spełnione ustawowe warunki wymagane do uzyskania tego prawa. I w realiach niniejszej sprawy, Skarżący, zarzucając, że udzielone [...] Sp. z o. o. z siedzibą w L. prawo ochronne na wzór użytkowy pt. "Worek elastyczny zwłaszcza do przechowywania produktów płynnych i sypkich" (o numerze [...]) winno zostać unieważnione, gdyż na dzień jego zgłoszenia, tj. 16 kwietnia 2018 roku, w ówczesnym stanie techniki, przedmiotowe rozwiązanie nie cechowało się nowością, na poparcie swego stanowiska przedłożył dwie publikacje: niemieckiego zgłoszenia patentowego nr [...] oraz niemieckiego zgłoszenia patentowego nr [...]. Zatem, mając na uwadze wskazane na wstępie zasady stosowania przez Urząd Patentowy przepisów k.p.a. w sprawach z zakresu własności przemysłowej, Urząd Patentowy winien był poddać swej ocenie właśnie te przedłożone przez Skarżącego (ówcześnie Wnioskodawcę), dowody, w świetle zarówno argumentacji samego Skarżącego, jak i Uczestnika, skoro ten ostatni także wypowiedział się w tym zakresie. I, zdaniem Sądu, w rozpatrywanej sprawie Organ nie pominął żadnego z dowodów, na których oparł swoje rozstrzygnięcie, w wystarczającym stopniu opisując każdy z nich a także przeprowadzając ich analizę z uwzględnieniem twierdzeń zarówno Skarżącego, jak i Uczestnika.
Powyższa konstatacja pozwala na odniesienie się przez Sąd w dalszej kolejności do kwestii wskazanych w skardze naruszeń prawa materialnego, celem oceny prawidłowości stanowiska Urzędu Patentowego, który uznał, że w świetle całości przedłożonych materiałów dowodowych, mających obrazować relewantny stan techniki, na dzień zgłoszenia spornego wzoru użytkowego, tj. 16 kwietnia 2018 roku, wzór ten, wbrew twierdzeniu Skarżącego, cechował się nowością.
Celem uporządkowania rozważań w tym obszarze, podkreślenia wymaga, że Organ celnie dostrzegł, iż zgodnie z art. 315 ust. 3 ustawy - Prawo własności przemysłowej, ustawowe warunki wymagane do uzyskania praw ochronnych, ocenia się według przepisów obowiązujących w dniu zgłoszenia wzoru użytkowego. Tym samym, w ramach oceny zdolności udzielenia praw ochronnych na sporny wzór użytkowy, UP RP zasadnie przyjął przepisy ustawy - Prawo własności przemysłowej, w brzmieniu obowiązującym w dniu jego zgłoszenia, czyli 16 kwietnia 2018 r.
Zatem, pozostając na gruncie stanu prawnego adekwatnego na dzień zgłoszenia spornego wzoru użytkowego, podkreślenia wymaga, że zgodnie z art. 94 ust. 1 p.w.p. wzorem użytkowym jest nowe i użyteczne rozwiązanie o charakterze technicznym, dotyczące kształtu, budowy lub zestawienia przedmiotu o trwałej postaci. Wzór użytkowy uważa się za rozwiązanie użyteczne, jeżeli pozwala ono na osiągnięcie celu mającego praktyczne znaczenie przy wytwarzaniu lub korzystaniu z wyrobów (ust. 2). Zacytowana definicja w sposób jednoznaczny wskazuje, że ochroną objęta jest trwała postać przedmiotu. Wzorem użytkowym jest rozwiązanie techniczne odnoszące się, nie tak jak w przypadku wynalazku do przedstawienia rozwiązania określonego problemu technicznego, ale rozwiązanie dotyczące postaci konkretnego przedmiotu materialnego. Odwołanie się przez ustawodawcę do postaci przedmiotu wskazuje, że chodzi tu o pewne cechy rzeczy o określonej postaci materialnej, stanowiącej samoistną całość i wyodrębnionej w świecie rzeczywistym. Trwałość przedmiotu stanowiąca element definicji pozwala postawić tezę, że chodzi o specjalny sposób ukształtowania przedmiotu materialnego, który w sensie cywilnoprawnym stanowi rzecz ruchomą. W odróżnieniu zatem od wynalazków wzorem użytkowym nie może być sposób postępowania zmierzający do wytworzenia określonego przedmiotu. Odwołanie się do postaci przedmiotu, który może przybrać określony wzór, powoduje, że trójwymiarowość uważa się za cechę konieczną wzoru użytkowego (p. K. Szczepanowska-Kozłowska, ROZDZIAŁ IV Wzór użytkowy (w:) K. Szczepanowska-Kozłowska, E. Nowińska, U. Promińska, Własność przemysłowa i jej ochrona, E. Nowińska, U. Promińska, Warszawa 2014). Wzór użytkowy musi być rozwiązaniem technicznym a w świetle definicji zawartej w art. 94 ust. 2 p.w.p. (w brzmieniu mającym zastosowanie w sprawie) użyteczność oznacza możliwość osiągnięcia celu mającego praktyczne zastosowanie. Aby ocenić użyteczność, konieczne jest wskazanie, jaki cel ma osiągnąć rozwiązanie poprzez określony kształt, budowę czy zestawienie. Zidentyfikowanie celu pozwoli z kolei ocenić, czy cel taki jest celem praktycznym. W konkretnym przypadku wymagać to będzie analizy przy uwzględnieniu rodzaju przedmiotu i jego zastosowań. Dopiero wówczas możliwa staje się ocena realnego wpływu proponowanego rozwiązania na sposób posługiwania się danym przedmiotem i związanych z tym korzyści praktycznych. Konieczne jest zatem uwzględnienie okoliczności towarzyszących stosowaniu danego przedmiotu, bez tego nie jest bowiem możliwa ocena, czy to, co osiąga się poprzez kształt, budowę czy zestawienie, ma w rzeczywistości praktyczne zastosowanie. Zidentyfikowanie praktycznego znaczenia przy korzystaniu z danego przedmiotu jest o tyle łatwiejsze, że ocena użyteczności powinna być dokonywana z punktu widzenia użytkownika takiego przedmiotu, który jest skupiony na określonych cechach takiego przedmiotu, istotnych właśnie z punktu widzenia korzystania z niego. W przypadku oceny użyteczności związanej z wytworzeniem konieczne będzie uwzględnienie punktu widzenia podmiotów, które zajmują się wytwarzaniem przedmiotów takiego rodzaju. (tak: K. Szczepanowska-Kozłowska, ROZDZIAŁ IV Wzór użytkowy (w:) K. Szczepanowska-Kozłowska, E. Nowińska, U. Promińska, Własność przemysłowa i jej ochrona, E. Nowińska, U. Promińska, Warszawa 2014.).
Stosownie natomiast do postanowienia art. 100 ust. 1 p.w.p. do wzorów użytkowych i praw ochronnych na wzory użytkowe przepisy art. 25, art. 27-29, art. 35-37, art. 39-52, art. 55-60, art. 62, art. 66-75, art. 76-90 i art. 92 stosuje się odpowiednio. W myśl zaś art. 25 ust. 1 p.w.p. wynalazek uważa się za nowy, jeśli nie jest on częścią stanu techniki. Z kolei zgodnie z art. 25 ust. 2 i 3 p.w.p. przez stan techniki rozumie się wszystko to, co przed datą, według której oznacza się pierwszeństwo do uzyskania patentu, zostało udostępnione do wiadomości powszechnej w formie pisemnego lub ustnego opisu, przez stosowanie, wystawienie lub ujawnienie w inny sposób, a nadto za stanowiące część stanu techniki uważa się również informacje zawarte w zgłoszeniach wynalazków lub wzorów użytkowych, korzystających z wcześniejszego pierwszeństwa, nieudostępnione do wiadomości powszechnej, pod warunkiem ich ogłoszenia w sposób określony w ustawie.
Zatem, weryfikacja cechy nowości wzoru użytkowego stanowi efekt analizy przeprowadzonej poprzez porównanie zgłoszonego wzoru z konkretnym rozwiązaniem należącym do stanu techniki, przy czym skuteczne zakwestionowanie nowości wzoru użytkowego wymaga przeciwstawienia zgłoszonemu wzorowi konkretnego rozwiązania należącego do stanu techniki, zasadniczo o cechach identycznych z cechami wzoru zgłoszonego (p. wyrok WSA w Warszawie z 15 kwietnia 2010 r. sygn. akt VI SA/Wa 1829/09). Ujęcie to potwierdza stanowisko przedstawione w wyroku NSA z 28 lutego 2007 r. (sygn. akt II GSK 272/06), w którym podkreślono, iż: "dla wykazania braku nowości wzoru użytkowego należy przeciwstawić zgłoszonemu wzorowi konkretne rozwiązanie o identycznych cechach. Należy więc przeciwstawić rozwiązanie, w którym cechy techniczne występują w tym samym powiązaniu lub w tej samej funkcji co w rozwiązaniu chronionym. Nie wystarczy (...) dowieść, że poszczególne istotne elementy danego rozwiązania są znane z kilku odrębnych rozwiązań zaliczonych do stanu techniki. Danemu rozwiązaniu trzeba przeciwstawić konkretne wcześniejsze rozwiązanie tego samego problemu." W oparciu o więcej niż jedno rozwiązanie (kilka wcześniejszych) rozwiązań) można dowodzić braku nieoczywistości rozwiązania, a nie braku nowości.
Jak podkreślono z kolei w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 września 2023 r. sygn. akt II GSK 1037/22, nie pozbawia wzoru użytkowego nowości nawet przypadek wykorzystania w nim elementów znanych z innych wzorów, w których pełniły podobną lub taką samą funkcję, jeżeli nowy jest przedmiot, w którym elementy te pełnią rolę środków technicznych lub odmienny układ przestrzenny, w którym znajdują one zastosowanie. O istocie wzoru użytkowego nie decydują bowiem ujawnione w nim środki techniczne, lecz takie ich wykorzystanie, które prowadzi do nowego ukształtowania określonego przedmiotu.
W ocenie Sądu, w realiach niniejszej sprawy, pomimo dostrzegalnych prima facie mankamentów zaskarżonej decyzji w zakresie wymaganej poprawności leksykalnej i gramatycznej, na co słusznie zwrócił nota bene uwagę Skarżący, to stwierdzić należy, iż Urząd Patentowy RP w sposób prawidłowy zastosował wyżej opisaną metodologię badania oceny kwestii wystąpienia kryterium nowości spornego wzoru użytkowego w stanie techniki, ustalonym w oparciu o przedstawione przez Skarżącego dowody, zasadnie finalnie konstatując, że wzór użytkowy pt. "Worek elastyczny zwłaszcza do przechowywania produktów płynnych i sypkich", w świetle niemieckich zgłoszeń patentowych nr [...] oraz nr [...], jest rozwiązaniem nowym.
Otóż zgłoszenie patentowe nr [...], zatytułowane "Kaptur termokurczliwy z rękawa z bocznymi fałdami dla stosów towarów prostopadłościennych", obejmuje kaptur termokurczliwy naciągany na produkty w stosach, wykonany z ciętego rękawa materiału, łączonego zgrzewanymi szwami, czyli zszywanymi i zgrzanymi krawędziami materiału, natomiast istotą spornego rozwiązania jest worek do przechowywania produktów płynnych i sypkich, co determinuje jego odmienną poręczność niż kaptur termokurczliwy do konfekcjonowania produktów. Worek według wzoru posiada odmienną znamienność przejawiającą się w zastosowanych środkach technicznych, nie jest bowiem kapturem termokurczliwym, a workiem wykonanym z elastycznego materiału, nie posiada szwów zgrzewanych, a jedynie zgrzewane krawędzie ukośne i zespoloną dolną krawędź. Powłoki boczne połączone ukośnymi niezależnymi zgrzewami są rozdzielne. Z kolei zgłoszenie numer [...] dotyczy kaptura z folii termokurczliwej do pakowania towarów jednostkowych w szczególności towarów jednostkowych w kształcie prostopadłościanu lub sześcianu - składających się z kilku towarów jednostkowych ułożonych jedne na drugim i/lub obok siebie, takich jak na przykład wypełnione worki, który to kaptur jest uformowany z odcinka rękawa z fałdami, zgrzanego na jednym końcu, [...] znamiennego tym, że warstwy folii [...] nie przylegające bezpośrednio do towarów jednostkowych [...] są zaopatrzone w [...] w otwór wylotowy [...] przez który woda lub podobne substancje, które się dostaną pomiędzy warstwy folii [...] mogą wydostać się na zewnątrz.
Zakres przedmiotowy spornego wzoru użytkowego pt. "Worek elastyczny zwłaszcza do przechowywania produktów płynnych i sypkich", został natomiast określony w zastrzeżeniach ochronnych jako worek elastyczny zwłaszcza do przechowywania produktów płynnych i sypkich, o prostokątnym kształcie, wykonany z arkusza materiału z tworzywa sztucznego o zespolonej dolnej krawędzi, w którym pomiędzy bocznymi powłokami są wykonane boczne pionowe fałdy, zaś w narożnikach bocznych powłok [...] rozdzielonych fałdą [...] worka są wykonane ukośne łączenia [...], znamienny tym, że połączone łączeniem [..] boczne powłoki [...] fałdy [...] są rozdzielne z sąsiednimi połączonymi łączeniem [...] bocznymi powłokami [...] fałdy [...] oraz ukośne łączenie [...] każdej bocznej powłoki [...] z powłoką [...] wykonano za pomocą zgrzewu usytuowanego kątowo w stosunku do dolnej krawędzi [...] worka.
Tymczasem, jak już wyżej podniesiono, dla wykazania braku nowości należy przeciwstawić zgłoszonemu wzorowi konkretne rozwiązanie o identycznych cechach. Nawet ta sama funkcja porównywanych rozwiązań w sytuacji, gdy rozwiązania te różnią się układem i elementami wyklucza zarzut braku nowości. Kryterium braku nowości wymaga bowiem, aby przeciwstawione rozwiązanie było tożsame pod względem budowy i części składowych.
Uwzględniając powyższe, zdaniem Sądu, UP RP celnie dostrzegł, że nie można mówić o tożsamości przyjętych rozwiązań w przypadku z jednej strony termokurczliwego kaptura służącego do pakowania produktów prostopadłościennych w ujęciu przestrzennym, poprzez nakładanie go pakowany materiał (lub materiały), tak aby zapobiegać ich przemieszczaniu się, z uwagi na obkurczanie się kaptura pod wpływem temperatury i zaciskanie na materiale, co niewątpliwie skutkuje jego stabilizacją z elastycznym workiem przeznaczonym do przechowywania produktów płynnych i sypkich, mającym zastosowanie przy składowaniu żywności, w tym mięsa, ryb, a także produktów sypkich.
Kluczową kwestią jest przy tym, że wzór użytkowy uważa się za rozwiązanie użyteczne, jeżeli pozwala ono na osiągnięcie celu mającego praktyczne znaczenie przy wytwarzaniu lub korzystaniu z wyrobów. Niewątpliwie więc zachodzi tu powiązanie kwestii nowości i użyteczności, co oznacza, innymi słowy, że abyśmy mogli mówić o nowym wzorze użytkowym, to zgłaszane rozwiązanie musi różnić się od tych znanych ze stanu techniki właśnie pod kątem użyteczności. I w tym świetle, w ocenie Sądu, użyteczność spornego rozwiązania w postaci elastycznego worka do przechowywania produktów płynnych i sypkich, różni się diametralnie od zakładanej użyteczności niemieckich zgłoszeń patentowych nr [...] oraz nr [...], służących do zabezpieczania towarów ułożonych na paletach poprzez nakładanie go od góry.
Oceny tej nie podważa bynajmniej argumentacja Skarżącego, odwołująca się do notoryjnej wiedzy o możliwości zamiennego używania przedmiotów w postaci worka i kaptura, które w określonych sytuacjach mogą pełnić taką samą funkcję, przykładowo (cytując skargę), gdy worki stosuje się jako rozwiązanie w funkcji kaptura do ochrony głowy przed deszczem, a kaptury stosuje się w funkcji worka do przenoszenia różnego rodzaju towarów luzem. Pamiętać bowiem należy, że przy rozpatrywaniu wniosku o unieważnienie prawa ochronnego na konkretny wzór użytkowy w świetle przeciwstawionych mu rozwiązań, z uwagi na zarzucany brak nowości, ocena w tym zakresie winna odbywać się nie na poziomie ogólnych definicji, lecz konkretnych zastrzeżeń ochronnych.
I Urząd Patentowy RP, w niniejszej sprawie, zasadnie nie rozstrzygał kwestii cechy nowości spornego rozwiązania, czyli worka elastycznego do przechowywania produktów płynnych i sypkich, poprzez odwołanie się ogólnych cech i użyteczności szeroko rozumianych przedmiotów w postaci worków i kapturów, lecz sprofilował swoją ocenę w oparciu o dokumenty rejestrowe ujawniające relewantne cechy techniczne konkretnych, przeciwstawionych sobie rozwiązań.
A przy takim, niewątpliwie prawidłowym, dobraniu kryteriów oceny przez Organ, oczywistym jawi się, w ocenie Sądu, że żaden z tych konkretnych kapturów termokurczliwych, ujętych w niemieckich zgłoszeniach patentowych nr [...] oraz nr [...], nie odpowiada użyteczności spornego wzoru użytkowego, gdyż nie może być stosowany, jako worek do przechowywania żywności z zachowaniem poręczności wynikającej z zastrzeżeń ochronnych spornego rozwiązania i odwrotnie, tenże elastyczny worek do przechowywania żywności, w podlegającej ochronie postaci, nie spełni roli, jaka przypisana jest chronionym niemieckimi patentami kapturom termokurczliwym, pozwalającym na pakowanie produktów prostopadłościennych umieszczonych na paletach i ich stabilizowanie poprzez kurczenie się materiału.
Oczywistym jest przy tym, w ocenie Sądu, że czym innym jest wprowadzona w niemieckich zgłoszeniach patentowych nr [...] oraz nr [...] znamienna cecha termokurczliwości kaptura, a czym innym cechująca sporne rozwiązanie elastyczność worka, gdyż elastyczny worek, który nie obkurczy się na pakowanych towarach, nie spełni kluczowej roli wynikającej z niemieckich zgłoszeń patentowych nr [...] oraz nr [...], czyli nie ustabilizuje zapakowanego materiału. Inna jest tym samym poręczność przeciwstawionych sobie rozwiązań, gdyż pozwalają one na osiągnięcie rozbieżnych efektów.
Nadto, na co słusznie zwrócił uwagę Urząd Patentowy, sporny wzór użytkowy w postaci worka elastycznego do przechowywania produktów płynnych i sypkich, o prostokątnym kształcie, wykonany jest z arkusza materiału z tworzywa sztucznego o zespolonej dolnej krawędzi, podczas gdy przeciwstawione mu rozwiązania pełniące funkcje kaptura termokurczliwego wykonane są z rękawa z materiału jakim jest folia. Zatem nie tylko rozbieżne zdefiniowanie przeznaczenia spornego rozwiązania od przeznaczenia rozwiązań ujętych w niemieckich zgłoszeniach patentowych nr [...] (publikacja 1 kwietnia 1976 r.) oraz nr [...] (publikacja 13 września 1984 r.), ale i odmienność ich wykonania, potwierdza spełnienie przesłanki nowości w przypadku wzoru użytkowego pt. "Worek elastyczny zwłaszcza do przechowywania produktów płynnych i sypkich".
Reasumując, wobec niezasadności zarzutów skargi oraz niestwierdzenia przez Sąd z urzędu tego rodzaju uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, które sąd ma obowiązek badać z urzędu - skargę należało oddalić.
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło