VI SA/Wa 2197/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Linkowski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Aneta Lemiesz Sędzia WSA Dorota Dziedzic - Chojnacka po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 lutego 2020 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi K. sp. z o.o. z siedzibą w S. na postanowienie Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oddala skargę Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia, postanowieniem nr [...] z dnia [...] lipca 2019 r., na podstawie art. 59 § 2 w związku z art. 58 k.p.a. oraz art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 935) oraz na podstawie art. 109 ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2018 r. poz. 1510, z późn. zm.), po rozpatrzeniu po rozpatrzeniu wniosku płatnika składek: K. Sp. z o.o. (wcześniej: K.), odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji nr [...] wydanej przez dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w dniu [...] lipca 2016 r., stwierdzającej, że A. K. podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, jako osoba wykonująca umowę o świadczenie usług w rozumieniu art. 750 kodeksu cywilnego, zawartą z płatnikiem składek: K. Sp. z o.o. w okresie: od 1 lipca 2013 r. do 31 lipca 2013 r. W uzasadnieniu ww. postanowienia wskazano, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2014 r. zwrócił się do [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia o rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji dotyczącej objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym A. K. z tytułu wykonywania pracy na podstawie umowy cywilnoprawnej o świadczenie usług, na rzecz płatnika składek: K. Sp. z o.o. w okresie: od 1 lipca 2013 r. do 31 lipca 2013 r. Rozpatrując ww. wniosek dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia decyzją nr [...] z [...] lipca 2016 r., ustalił obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego Zainteresowanego z tytułu wykonywania pracy na podstawie umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia na rzecz płatnika składek: K. Sp. z o.o. w okresie: od 1 lipca 2013 r. do 31 lipca 2013 r. Ww. decyzja została doręczona Zainteresowanemu w dniu 27 lipca 2016 r. oraz pełnomocnikowi płatnika składek - adwokatowi M. B. w dniu 1 sierpnia 2016 r. Zgodnie z art. 109 ust. 5 ustawy o świadczeniach, odwołanie od decyzji w sprawach z zakresu ubezpieczenia zdrowotnego wnosi się do Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia w terminie 7 dni od dnia jej doręczenia. Zatem w przedmiotowej sprawie termin do wniesienia odwołania przez płatnika składek upłynął w dniu 8 sierpnia 2016 r. (poniedziałek). Natomiast pełnomocnik płatnika składek, wniosła odwołanie w polskiej placówce pocztowej operatora pocztowego obowiązanego do świadczenia usług powszechnych, zgodnie z pieczątką nadania, w dniu 16 sierpnia 2016 r., wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Prezes NFZ rozpoznając wniosek o przywrócenia terminu do wniesienia odwołania przywołał przepisy k.p.a. o doręczeniach oraz art. 58 § 1 i 2 k.p.a. i przedstawił zasady przywracania uchybionego terminu. Następnie organ wskazał, że w odwołaniu stanowiącym jednocześnie wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania pełnomocnik strony wskazała: "Niestety wieczorem dnia 1 sierpnia 2016 roku czułam się bardzo źle, dlatego następnego dnia udałam się do lekarza od którego dostałam zwolnienie lekarskie z zaleceniem pozostania w domu. Niestety z uwagi na stan zdrowia nie mogłam nawet przesłać decyzji mojemu Mocodawcy, nie byłam też w stanie sporządzić odwołania ani też ustanowić substytutu celem jego sporządzenia. (...) Wniosek mój jest zasadny, z okoliczności sprawy wynika, że przez wskazany okres przebywałam w domu, korzystając ze zwolnienia lekarskiego" Natomiast ani żaden inny materiał dowodowy, ani informacje dotyczące np. wskazania choćby rodzaju choroby ("złe samopoczucie i osłabienie") - pozwalające ocenić, czy był to stan nagły i czy faktycznie uniemożliwiał wykonywanie codziennych obowiązków z należytą starannością - nie zostały przez pełnomocnika płatnika składek przekazane. Natomiast kod 1 w rubryce nr 15 - Wskazania lekarskie oznacza, że chory powinien leżeć - w razie kontroli z ZUS (bądź kontroli pracodawcy), chory powinien przebywać w domu. W związku z powyższym Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia, pismem z dnia [...] stycznia 2019 r. wystąpił do pełnomocnika płatnika składek w celu ustalenia, czy zaszła okoliczność, że stan zdrowia pełnomocnika płatnika składek był wynikiem nagłej choroby, która uniemożliwiła złożenie odwołania w terminie, a tym samym do wykazania, że nieterminowe wniesienie odwołania nastąpiło bez winy wnoszącego. Pełnomocnik płatnika składek w piśmie z dnia [...] lutego 2019 r. wyjaśnił że prowadzi jednoosobową kancelarię, w której nie zatrudnia innych osób, w tym w szczególności radców prawnych, ani adwokatów, stąd nikt w jej imieniu nie mógł dokonać wskazanych we wniosku czynności. Zdaniem Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia, wskazane przez pełnomocnika płatnika składek przyczyny uchybienia terminowi (choroba a zwłaszcza, w związku z chorobą - brak możliwości wyręczenia się osobą trzecią), nie stanowiły przeszkód niemożliwych do przezwyciężenia a pełnomocnik nie wykazał należytej staranności w podjęciu działań mogących zapobiec uchybieniu terminowi, przykładowo poprzez wyręczenie się inną osobą. Oznacza to, że istnieją okoliczności, które nie przemawiają za brakiem winy w uchybieniu terminowi, ponieważ nie miały charakteru wyjątkowego i szczególnego i nie były niezależne od pełnomocnika płatnika składek. Zatem wobec uznania, że pełnomocnik strony nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminowi, organ odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołanie od decyzji. Na powyższe postanowienie skargę do Sądu wniosła K. Sp. z o.o. zarzucając mu naruszenie przepisu art. 58 § 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że pełnomocnik "nie uprawdopodobniła wystarczająco", iż uchybienie terminu nastąpiło bez winy pomimo wskazania przyczyn takiego stanu, jak również wszystkich okoliczności które zadecydowały o tym, że nie mogła ustanowić substytuta ani też przekazać treści decyzji Mocodawcy, a które w świetle przywołanego przepisu wyłączają winę w uchybieniu terminowi. Wskazując na powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącej spółki podkreśliła, że wymóg pozostania w domu nie był tylko wskazaniem lekarskim, ale wynikał z jej stanu zdrowia, a wskazanie lekarskie pozostania w domu i leżenia nie wynikało z okoliczności możliwości kontroli ZUS, ale stanu w jakim się znajdowała. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalanie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Rozpoznając sprawę Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów prawa w sposób uzasadniający jego uchylenie. Podstawę prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowiły art. 58 i art. 59 k.p.a. Zgodnie z art. 58 k.p.a., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Jak wynika z art. 58 § 2 k.p.a., prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, jednocześnie należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Art. 59 § 2 k.pa. stanowi, że o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia postanawia ostatecznie organ właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia. Przywrócenie terminu jest instytucją procesową mającą na celu ochronę jednostki przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu dla podjęcia czynności przez stronę. W treści art. 58 § 1 i § 2 k.p.a., zostały ustanowione cztery przesłanki przywrócenia terminu, które muszą wystąpić łącznie. Pierwsza przesłanka, czyli wymóg uprawdopodobnienia przez osobę zainteresowaną braku swojej winy w uchybieniu terminu. Drugi warunek dotyczy tego, iż powinien być wniesiony przez zainteresowanego wniosek (prośba) o przywrócenie terminu. Wniosek musi być złożony w terminie 7 dni od ustania przyczyny uchybienia, co stanowi trzecią przesłankę. Przesłanka czwarta to wymóg jednoczesnego z wnioskiem dopełnienia czynności, dla której był ustanowiony termin. Odnosząc się do pierwszej przesłanki, należy wskazać, że kryterium braku winy wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowych. Przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. O braku winy możemy powiedzieć dopiero w sytuacji, gdy dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. W przedmiotowej sprawie pełnomocnik strony skarżącej nie spełniła tej przesłanki, wypełniając natomiast pozostałe przesłanki konieczne do przywrócenia terminu. Ponieważ jednak powyższe przesłanki muszą wystąpić łącznie organ zasadnie odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w niniejszej sprawie. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można zaś mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia (zob. postanowienie NSA z dnia 18 sierpnia 2000 r. sygn. akt III SA 1716/99). Wykluczenie winy w uchybieniu terminu wymaga wykazania, iż mimo dołożenia wszelkich możliwych w danych warunkach starań, strona nie mogła przezwyciężyć przeszkody, uniemożliwiającej jej dokonanie czynności postępowania w terminie ustawowym. Jak wskazuje się w orzecznictwie wniosek wskazujący przyczynę uchybienia terminu nie zawsze daje podstawę do przywrócenia terminu, bo może to nastąpić tylko wówczas, gdy zainteresowany uprawdopodobni, że podawana przez niego przyczyna była nie do przewidzenia i nie do przezwyciężenia przy użyciu maksymalnego w danych warunkach wysiłku. Nawet sama choroba - i to poświadczona zaświadczeniem lekarskim - nie jest wystarczającym powodem dla uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu. W przypadku choroby trzeba wskazać, że rodzaj choroby uniemożliwiał dokonanie czynności oraz że nie istniała możliwość skorzystania z pomocy innych osób w jej dokonaniu. (postanowienie z 24/9/2014, sygn. akt I FSK 1425/13). Z całą też pewnością prowadzenie działalności polegającej na profesjonalnej obsłudze prawnej nakłada na profesjonalnego pełnomocnika obowiązek przestrzegania wymogu szczególnego zabezpieczenia interesów swoich klientów. Choroba nie jest samoistną okolicznością wystarczającą do uznania, że uchybienie terminowi nastąpiło bez winy zainteresowanego i nie wyklucza możliwości dokonania czynności procesowej przez stronę, np. sporządzenia odwołania i nadania go przez pocztę osobiście lub przez domownika (wyrok NSA z dnia 27 marca 2014 r., II FSK 1014/12). Podobnie pełnomocnik skarżącej powinien powiadomić swojego mocodawcę o swojej niedyspozycji i umożliwić mu skorzystanie z pomocy prawnej. Jeżeli pełnomocnik nie powiadamia go o swojej chorobie, która uniemożliwiła mu dotrzymanie terminu ustawowego do dokonania czynności w postępowaniu przed sądem administracyjnym, nie ma możliwości przywrócenia terminu do dokonania tej czynności (wyrok z 13 marca 2014 r., I SA/Łd 26/14). Za brak działania pełnomocnika strony odpowiedzialność ponosi sama strona. Jeżeli jest to pełnomocnik profesjonalny, kryteria zwolnienia go od odpowiedzialności są oczywiście – wyższe. Zwolnienie lekarskie nie jest przeszkodą, która uniemożliwia dochowanie terminu do wniesienia środka zaskarżenia w ustawowym terminie. Konieczne jest wykazanie, że w konkretnym przypadku choroba uniemożliwiła dopełnienie reguł należytej staranności. Fakt choroby nie jest bowiem równoznaczny z niemożnością dokonania czynności procesowej i nadania pisma osobiście lub przez osobę trzecią bądź wynajęty podmiot. (por. wyrok NSA z 3 listopada 2016 r., II FSK 340/15, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Mechaniczne przyjmowanie, że każda choroba wywołuje obiektywną niemożliwość dokonania czynności procesowej i uzasadnia przywrócenie terminu, byłoby sprzeczne z doświadczeniem życiowym. W konsekwencji tylko w sytuacji, gdy strona dołożyła wszelkiej staranności i dbałości o swoje interesy, a niedopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody - w danych warunkach - nie do przezwyciężenia można uznać, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Do wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania załączono jedynie kopię zaświadczenia lekarskiego wystawionego na druku ZUS ZLA z dnia [...] sierpnia 2016 r., poświadczającego niezdolność do pracy pełnomocnika skarżącej w okresie: od 2 sierpnia 2016 r. do 15 sierpnia 2016 r. Z powyższego nie wynikają natomiast żadne inne informacje dotyczące np. wskazania choćby rodzaju choroby - pozwalające ocenić, czy był to stan nagły i czy faktycznie uniemożliwiał wykonywanie codziennych obowiązków. Informacje takie nie zostały przez pełnomocnika płatnika składek przekazane w przedmiotowym wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Profesjonalny pełnomocnik płatnika składek nie wskazała na jakiekolwiek okoliczności świadczące o podjęciu działań mających na celu dochowanie terminu. Wskazuje jedynie, iż była chora i nie mogła posłużyć się osobą trzecią ponieważ prowadzi jednoosobową praktykę adwokacką ze wspólnym dla kilku kancelarii sekretariatem. Wskazywanie na prowadzenie jednoosobowej kancelarii, jako przyczyny braku możliwości wyręczenia się osobą trzecią i stąd braku winy w niedochowaniu terminu do wniesienia odwołania nie jest obiektywną przesłanką uzasadniającą przywrócenie terminu. Przy zachowaniu należytej staranności pełnomocnik dbając należycie o interesy swojego mocodawcy powinien podjąć działania które pozwoliłyby na wniesienie odwołania z zachowaniem terminu. Wobec zatem okoliczności wynikających z akt postępowania, Prezes NFZ prawidłowo stwierdził, że brak było podstaw do przywrócenia w sprawie terminu do wniesienia odwołania. Wobec zaś niezasadności zarzutów skargi oraz wobec niestwierdzenia przez Sąd z urzędu tego rodzaju uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, które Sąd ma obowiązek badać z urzędu, skargę należało oddalić na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325).