VI SA/Wa 2198/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Urszula Wilk (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Dorota Wdowiak Sędzia WSA Piotr Borowiecki po rozpoznaniu w dniu 17 lipca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. S.A. z siedzibą w W. o wyłączenie sędziego WSA Grażyny Śliwińskiej oraz sędziego WSA Andrzeja Wieczorka w sprawie ze skargi T. S.A. z siedzibą w W. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...], [...] w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie zakładów wzajemnych – totalizatora współzawodnictwa zwierząt postanawia oddalić wniosek Skarżąca – T. S.A. na rozprawie w dniu 22 maja 2013 r. złożyła wniosek o wyłączenie od udziału w niniejszej sprawie Sędziów WSA Grażyny Śliwińskiej oraz Andrzeja Wieczorka. Podała, że w tutejszym Sądzie toczyły się lub toczą m.in. cztery grupy postępowań sądowo-administracyjnych (w każdej grupie jest po 5 postępowań - w związku z cofnięciem pięciu zezwoleń) ze skarg skarżącej, tj.: I) sprawy dotyczące zawieszenia postępowań w przedmiocie cofnięcia zezwoleń do czasu rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego (sygn. VI SA/Wa 921-925/12); II) sprawy dotyczące zawieszenia postępowań w przedmiocie cofnięcia zezwoleń i skierowania pytania prejudycjalnego do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w zakresie ustalenia przepisów ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz.U.2009.201.1540 ze zm.) - dalej: u.g.h,, stanowiących postawę cofnięcia zezwoleń za "przepisy techniczne" (sygn. VI SA/Wa 1909-1913/12); III) sprawy dotyczące częściowego cofnięcia zezwoleń z powodu rażącego naruszenia przepisów u.g.h. i warunków zezwolenia (sygn. VI SA/Wa 1509-1513/12); IV) sprawy dotyczące cofnięcia zezwoleń w całości z powodu rażącego naruszenia przepisów u.g.h. i warunków zezwolenia (sygn. VI SA/Wa 2198-2202/12). Odnosząc się do pierwszej i do drugiej grupy spraw – skarżąca wskazała na dotychczas wydane wyroki, w których Sąd w składach wymienionych w jej wniosku oddalił skargi. Odnosząc się do trzeciej grupy spraw – skarżąca wskazała na dotychczas wydane rozstrzygnięcia, w których Sąd w składach wymienionych we wniosku skargi oddalił oraz podkreśliła, że w sprawie o sygn. akt VI SA/Wa 1513/12 termin rozprawy został dopiero wyznaczony. Odnosząc się do czwartej grupy spraw – skarżąca wskazała na wyznaczone terminy rozpraw oraz planowane składy orzekające. Z przedstawionego przez skarżącą zestawienia wynikało, że w pierwszej grupie spraw w wydaniu wyroku z dnia 7 września 2012 r. w sprawie o sygn. akt VI SA/Wa 925/12 brała udział Sędzia WSA Grażyna Śliwińska, w trzeciej grupie spraw w wydaniu wyroków z dnia 15 lutego 2013 r. w sprawie o sygn. akt VI SA/Wa 1509/12 oraz w sprawie o sygn. akt VI SA/Wa 1510/12 brał udział Sędzia WSA Andrzej Wieczorek, a w czwartej grupie spraw znalazła się niniejsza sprawa. W dalszej kolejności skarżąca powołała się na orzecznictwo sądowoadministracyjne odnoszące się do ustalenia zakresu pojęcia "sprawy", o której mowa w przepisie art. 18 § 1 pkt 6a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270) dalej jako p.p.s.a. wskazując m. in., że tożsamość sprawy wyznaczają elementy wyznaczające tożsamość skonkretyzowanego w decyzji administracyjnej stosunku prawnego, a więc identyczność podmiotów, identyczność przedmiotu tego stosunku oraz identyczność obu jego podstaw - prawnej i faktycznej. Skarżąca podkreśliła, że w niniejszej sprawie, w zakresie zarzutów skargi z dnia 25 września 2012 r. dotyczących kwestii prejudycjalnej, a także wniosku o zawieszenie postępowania i zwrócenie się przez organ, a następnie Sąd z pytaniem prejudycjalnym zapadły nieprawomocne wyroki w sprawach opisanych w pkt II i III. Powołując się na przedstawione we wniosku zestawienie spraw – skarżąca wskazała, że w wydaniu wyroku z grupy I brała udział Sędzia WSA Grażyna Śliwińska. Biorąc zatem pod uwagę rozumienie sprawy administracyjnej w ocenie skarżącej zachodzi częściowa tożsamość pomiędzy rozstrzygniętymi sprawami, a sprawą będącą przedmiotem orzekania na obecnym etapie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Stwierdziła również, że w zakresie spraw opisanych w pkt III brał udział sędzia WSA Andrzej Wieczorek. Jej zdaniem postępowania te pokrywały się zatem zakresem podmiotowym oraz częściowo zakresem przedmiotowym sprawy. W konkluzji skarżąca stwierdziła, że w zakresie części wniosków i zarzutów skargi z dnia 25 września 2012 r. zapadły już nieprawomocne rozstrzygnięcia w wydaniu których, brali udział sędziowie objęci niniejszym wnioskiem. Z uwagi, na wyżej wskazane rozumienie sprawy administracyjnej, zasadne jest w ocenie skarżącej rozważenie uwzględnienia wniosku w oparciu o art. 18 § 1 pkt 6a p.p.s.a. Dodatkowo skarżąca podkreśliła, że zgodnie z wyrokiem NSA z dnia 3 października 2008 r. sygn. II OSK 400/08: "W przypadku wątpliwości co do podstaw wyłączenia sędziego trzeba je tłumaczyć na rzecz wyłączenia sędziego od udziału w sprawie, tak aby dla właściwej i pełnej realizacji konstytucyjnego prawa do bezstronnego sądu doprowadzić do przekonania, jeżeli nie samej strony, to przynajmniej obiektywnego zewnętrznego obserwatora, że sędzia gwarantuje bezstronność w sprawie". Organ wniósł o oddalenie wniosku o wyłączenie sędziów ze względu na brak tożsamości sprawy niniejszej ze sprawami, w których sędziowie objęci wnioskiem o wyłączenie uprzednio orzekali. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 18 p.p.s.a sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach: 1) w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki; 2) swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia; 3) osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli; 4) w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron; 5) w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą; 6) w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator; 6a) dotyczących skargi na decyzję albo postanowienie, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu w sprawie brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie; 7) w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej. Nadto, w myśl § 2 powołanego przepisu powody wyłączenia trwają także po ustaniu uzasadniającego je małżeństwa, przysposobienia, opieki lub kurateli, natomiast stosownie do § 3 tego przepisu sędzia, który brał udział w wydaniu orzeczenia objętego skargą o wznowienie postępowania, nie może orzekać co do tej skargi. Zagadnieniem bezstronności sędziowskiej zajmował się wielokrotnie Trybunał Konstytucyjny. W swym wyroku z dnia 14 października 2008 r. sygn. akt SK 6/07 uznał, że art. 18 § 1 pkt 6 p.p.s.a., w zakresie w jakim pomija jako podstawę wyłączenia sędziego od udziału w orzekaniu w postępowaniu sądowym toczącym się po wznowieniu postępowania administracyjnego, jego wcześniejszy udział w orzekaniu w sprawie dotyczącej decyzji wydanej we wznawianym postępowaniu administracyjnym, jest niezgodny z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. Wobec powyższego wyroku Trybunału Konstytucyjnego przez art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 23 października 2009 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2009 r. Nr 221, poz. 1736) do art. 18 § 1 p.p.s.a. dodano pkt 6a. Konsekwencją wprowadzenia uregulowania zawartego w art. 18 § 1 pkt 6a p.p.s.a jest to, że sędzia, który brał udział w wydaniu wyroku uwzględniającego skargę na decyzję lub postanowienie w wyniku którego sprawa wróciła do stadium postępowania administracyjnego jest wyłączony z postępowania w sprawie ze skargi na decyzję lub postanowienie wydane w powtórnym postępowaniu administracyjnym (vide: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz, J.P. Tarno, Wydawnictwo Lexis Nexis, Warszawa 2012, s. 92). Rozpoznają przedmiotowy wniosek Sąd nie stwierdził okoliczności uzasadniających wyłączenie na podstawie art. 18 § 1 pkt 1-7, a w szczególności art. 18 § 1 pkt 6a p.p.s.a. Nie jest bowiem tak, jak chce tego skarżąca, że pomiędzy wymienionymi przez nią sprawami, w których w wydaniu wyroku brali udział sędziowie objęci wnioskiem o wyłączenie zachodzi tożsamość skutkująca wyłączeniem sędziów z niniejszej sprawy. Przypomnieć należy, że w niniejszej sprawie przedmiotem skargi jest decyzja Ministra Finansów z dnia [...] sierpnia 2012 r. utrzymująca w mocy decyzję z dnia [...] marca 2012 r. w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie zakładów wzajemnych – totalizatora współzawodnictwa zwierząt. Natomiast w pogrupowanych przez skarżącą w rozpatrywanym wniosku rodzajach spraw – ich przedmiotem są w sprawach wymienionych w pkt I wniosku o sygn. akt VI SA/Wa 921-925/12 - postanowienia dotyczące odmowy zawieszenia postępowania (stanowiące postanowienia wpadkowe wydane w toku postępowania); w sprawach wymienionych w pkt II wniosku o sygn. akt VI SA/Wa1909-1913/12 - postanowienia o umorzeniu postępowania prowadzonego w związku z zażaleniem (mające charakter proceduralny); w sprawach wymienionych w pkt III wniosku o sygn. akt VI SA/Wa 1509-1510/12 - decyzje cofające w części zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie zakładów bukmacherskich oraz o sygn. akt VI SA/WA 1511-1512/12 - decyzje cofające w części zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie zakładów wzajemnych (związane z częściowym cofnięciem udzielonych zezwoleń). Dodatkowo podkreślić należy, że zaskarżona w niniejszej sprawie decyzja Ministra Finansów nie stanowi ponownie wydanego rozstrzygnięcia na skutek uprzedniego uchylenia wcześniejszej decyzji wyrokiem sądu administracyjnego. Zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego - dla wskazania zakresu wyłączenia podstawowym czynnikiem jest ustalenie zakresu pojęcia "sprawy", o której mowa w przepisie art. 18 § 1 pkt 6a p.p.s.a. w jej znaczeniu materialnym. Na "sprawę administracyjną" w znaczeniu materialnym składają się elementy podmiotowe i przedmiotowe, a zatem przy ustalaniu tożsamości sprawy należy badać te właśnie elementy. Tożsamość elementów podmiotowych to tożsamość podmiotu będącego adresatem praw lub obowiązków, a tożsamość przedmiotowa to tożsamość treści tych praw i obowiązków oraz ich podstawy prawnej i faktycznej (por. np. wyrok NSA z dnia 10 lutego 2012 r. sygn. akt I OSK 1513/11, LEX nr 1120600). W orzecznictwie NSA panuje również pogląd, że objęte treścią normy z art. 18 § 1 p.p.s.a. przyczyny wyłączenia nie powinny być interpretowane rozszerzająco (por. postanowienie NSA z dnia 31 stycznia 2012 r. sygn. akt II FSK 1241/10, LEX nr 1113571). Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że nie zachodzi tożsamość sprawy pod względem przedmiotowym pomiędzy wymienionymi przez skarżącą sprawami, a sprawą niniejszą. Przy czym brak tożsamości przedmiotowej uniemożliwia przyjęcie tożsamości sprawy w ogóle, pomimo tego, że stroną skarżącą w porównywanych sprawach jest T. S.A., a organem, którego akty poddane zostały sądowej kontroli – Minister Finansów (tożsamość podmiotowa). Niezależnie jednak od przyczyn wymienionych powyżej, Sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie, o czym stanowi art. 19 p.p.s.a. Zaznaczyć przy tym należy, że wnosząc o wyłączenie sędziego konieczne jest wskazanie konkretnych okoliczności, czy to wymienionych enumeratywnie w art. 18 p.p.s.a., czy też innych, z których wynika, że istnieją wątpliwości co do bezstronności tego sędziego zgodnie z treścią art. 19 powyższej ustawy. W niniejszej sprawie, Sąd nie dopatrzył się we wniosku o wyłączenie sędziów WSA: Grażyny Śliwińskiej oraz Andrzeja Wieczorka przesłanek, które uzasadniałyby jego uwzględnienie. Jednocześnie zauważyć należy, że z treści oświadczeń złożonych przez wskazanych sędziów wynika, że nie istnieje żadna okoliczność, która mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do ich bezstronności przy rozstrzyganiu niniejszej sprawy. Mając powyższe na uwadze – wobec uznania, że w niniejszej sprawie nie zachodzą okoliczności, które uzasadniałyby wyłączenie sędziów - na podstawie przepisu art. 22 § 1 i § 2 w zw. z art. 18 i 19 p.p.s.a. Sąd postanowił jak w sentencji.