VI SA/Wa 2214/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Sędziowie Sędzia WSA Pamela Kuraś - Dębecka (spr.) Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka Protokolant Monika Staniszewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 sierpnia 2008 r. sprawy ze skargi T. W. na uchwałę Rady Miasta W. z dnia [...] października 2007 r. nr [...] w przedmiocie wyboru ławników oddala skargę Uchwałą [...] Rady [...] z dnia [...] października 2007 r. podjętą na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 z późn. zm.), art. 160 § 1, art. 163 i art. 164 § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r.- Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2001 r. Nr 98, poz. 1070 z późn. zm.- u.s.p.) dokonano wyboru 88 ławników Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w [...]. T. W. (skarżący) w dniu [...] czerwca 2007 r. zgłosił swoją kandydaturę na ławnika, załączając komplet wymaganych zgodnie z w/w przepisami dokumentów: 1. kartę zgłoszenia kandydata na ławnika sądowego, 2. 3 aktualne fotografie, zgodne z wymaganiami stosowanymi przy wydawaniu dowodów osobistych, 3. informację z Krajowego Rejestru Karnego, 4. oświadczenie, że nie toczy się przeciwko niemu postępowanie karne, 5. zaświadczenie lekarskie, stwierdzające brak przeciwwskazań do wykonywania funkcji ławnika. Uchwałą Nr [...] z dnia [...] marca 2007 r. Rada [...] powołała Zespół opiniujący kandydatury na ławników sądów powszechnych. Protokoły z pierwszych sześciu posiedzeń Zespołu zostały opublikowane w BlP, pozostałe zostały utajnione ze względu na ochronę danych osobowych kandydatów. Wypełniając obowiązek wynikający z art. 162 § 4 p.u.s.p. Rada [...] zasięgnęła na temat kandydata informacji od właściwych organów Policji. Ze względu na fakt, iż w karcie zgłoszenia kandydat podał dwa adresy, jeden z nich wskazując jako adres zamieszkania a drugi jako adres korespondencyjny, wywiad środowiskowy na temat kandydata został przeprowadzony w obu podanych przez niego miejscach. Z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego we wskazanym we wniosku miejscu zamieszkania wynika, że nie przebywa on stale pod tym adresem. Sam kandydat dokonał w spółdzielni mieszkaniowej zgłoszenia, że przebywa pod adresem zgłoszonym jako adres do korespondencji. Z wywiadu tego wynika również, że kandydat, w subiektywnym odczuciu mieszkańców budynku, "jest osobą chorą psychicznie i nieprzewidywalną." Natomiast wywiad środowiskowy przeprowadzony w drugim z podanych przez kandydata miejsc wskazuje, iż rzeczywiście przebywa on pod adresem do korespondencji. Skarżący został określony jako osoba, która przestrzega ładu i porządku publicznego, nie prowadzi uciążliwego trybu życia, nie narusza zasad współżycia społecznego. Pomimo to w miejscu pobytu posiada "opinię dziwaka i odludka", a swoim zachowaniem "sprawia wrażenie osoby z zaburzeniami psychicznymi". Zespół opiniujący kandydatury na ławników sądów powszechnych, na posiedzeniu w dniu [...] lipca 2007 r., przyjął wewnętrzny regulamin pracy Zespołu. Zgodnie z ust. 2 tego regulaminu kandydaci, odnośnie których wpłynął negatywny wywiad środowiskowy z policji, zostają automatycznie wyeliminowani z kandydowania na funkcję ławnika, ponieważ nie spełniają przesłanki posiadania nieskazitelnego charakteru. W trakcie posiedzenia zespołu opiniującego kandydatury na ławników sądów powszechnych, w dniu [...] lipca 2007 r., Zespół poddał pod głosowanie odrzucenie kandydatury T. W.. Zespół opiniujący został zapoznany z pismem Prezes Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] lutego 2005 r. o podtrzymaniu stanowiska w przedmiocie odwołania skarżącego ze stanowiska ławnika poprzedniej kadencji. Stanowisko Prezesa Sądu Okręgowego w [...] było podyktowane stanem zdrowia skarżącego, przy czym rozpoznanie choroby i stan zdrowia skarżącego objęte są tajemnicą lekarską, co wynika z akt sprawy Sądu Okręgowego w [...] sygn. [...] oraz wyroku Sądu Apelacyjnego w [...] - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie z dnia [...] czerwca 2003 r. sygn. akt [...]. W głosowaniu, większością głosów "za", kandydatura T. W. została odrzucona, z powodu nie spełnienia wymogów z art. 158 § 1 pkt 2 i 6 p.u.s.p. Pismami z dnia [...] października 2007 r. i z dnia [...] listopada 2007 r. skarżący wezwał Radę [...] do usunięcia naruszenia prawa domagając się uzupełniającego wyboru jego osoby na ławnika. Zarzucił bezprawne odrzucenie jego kandydatury i zażądał podania przyczyn uznania go za osobę nie spełniającą wymogów art. 158 u.s.p. Nadmienił, że w aktualnej kadencji 2004 -2007 jest ławnikiem i nie został skutecznie odwołany, co wynika to również z wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z [...] kwietnia 2007 r. sygn. akt [...] uchylającego uchwałę Rady o odwołaniu go z funkcji ławnika. Powołując się na przepisy art. 51 ust. 4 i art. 8 ust. 2 Konstytucji RP wniósł o sprostowanie nieprawdziwych danych zgromadzonych na jego temat przez zespół opiniujący kandydatów na ławników, a będących podstawą uznania go za niezdolnego do bycia ławnikiem. W odpowiedzi na powyższe wezwania Przewodnicząca Rady [...] w pismach z dnia [...] października 2007 r. i [...] listopada 2007 r. stwierdziła, iż ławnikiem może być jedynie osoba, która spełnia wymogi określone w art. 158 u.s.p., zaś skarżący wymogów tych nie spełnia. Jednocześnie wyjaśniono, iż stosownie do treści art. 162 u.s.p. oraz rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie szczegółowego trybu zgłaszania Radom Gmin kandydatów na ławników oraz wzoru karty zgłoszenia ( Dz. U. Nr 50, poz. 370) lista dokumentów, na podstawie których dokonuje się wyboru ławnika ma dwojaki charakter; część z tych dokumentów składa kandydat na ławnika i w tym zakresie może sam kształtować opinię o własnej kandydaturze, zaś pozostała część dokumentów zostaje zebrana bez udziału kandydata. Ponadto przepisy prawa nie gwarantują wyboru na ławnika, a zatem wezwania skarżącego o usunięcie naruszenia prawa są bezpodstawne. T. W., działając na podstawie art. 101 ustawy o samorządzie gminnym, złożył skargę na przedmiotową uchwałę Rady [...] z dnia [...] października 2007 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, podtrzymując zarzuty zawarte w wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa. Ponadto zarzucił naruszenie art. 158 u.s.p. przez przyjęcie, iż nie spełnia on przesłanek wymaganych tym przepisem. Wniósł o uchylenie zaskarżonej uchwały. W odpowiedzi na skargę Rada [...] wniosła o jej oddalenie. W uzasadnieniu wskazano, iż wybór ławników został dokonany zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, w tym z art. 158 u.s.p. Rada podniosła, że w myśl art. 158 § pkt 2 u.s.p jedną z przesłanek, jakie zgodnie z przepisami powinien spełniać kandydat na ławnika jest jego nieskazitelny charakter. Natomiast w stosunku do skarżącego uzyskano negatywny wynik policyjnego wywiadu środowiskowego, co stanowiło o braku przesłanki nieskazitelnego charakteru. Zdaniem organu kandydaci na ławników nie mają możliwości sprostowania danych zebranych na ich temat przez organy Policji w wywiadach środowiskowych, ani też możliwości jakiejkolwiek polemiki z ich treścią. W konsekwencji odrzucenie kandydatury T. W. na ławnika sądowego odbyło się zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa oraz wewnętrznym regulaminem pracy zespołu opiniującego kandydatury na ławników sądów powszechnych. Ponadto podkreślono, skarżący w karcie zgłoszenia kandydata na ławnika sądowego podał nieprawdziwą informację w rubryce nr 8 "miejsce zamieszkania", gdyż jak się okazało w trakcie przeprowadzania wywiadu środowiskowego zamieszkuje on faktycznie pod adresem wskazanym jako adres do korespondencji (rubryka nr 9). Podanie nieprawdziwego adresu miejsca zamieszkania było jedną z przyczyn, które spowodowały odrzucenie kandydatury skarżącego przez zespół opiniujący. W uzupełnieniu skargi w piśmie z dnia [...] lipca 2008 r. skarżący powołał się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia [...] kwietnia 2007 r. sygn. akt [...], mocą którego uznano, ( stosownie do wytycznych Naczelnego Sądu Administracyjnego), że uchwały Rady odwołujące skarżącego z funkcji ławnika poprzedniej kadencji nie były zgodne z prawem bowiem podjęto je bez przeprowadzenia wszechstronnego postępowania dowodowego co do stanu zdrowia skarżącego. W tej sytuacji, zdaniem skarżącego, skoro odwołanie go z funkcji ławnika było bezprawne, zatem uznanie go za niezdolnego do wykonywania funkcji ławnika ze względu na stan zdrowia było także niezgodne z prawem. Ponadto skarżący zakwestionował tajny tryb zbierania dokumentacji dotyczącej przyczyn odrzucenia jego kandydatury na ławnika, uniemożliwiający skarżącemu realizację konstytucyjnego prawa do żądania sprostowania nieprawdziwych danych zebranych w wywiadzie środowiskowym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną ( art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że nie zasługuje ona na uwzględnienie. Przedmiotem rozpoznania przez Sąd była skarga na uchwałę [...] z dnia [...] października 2007 r. w sprawie wyboru ławników do Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w [...]. Podstawową kwestią w rozpatrywanej sprawie był zarzut skarżącego dotyczący pominięcia na liście jego kandydatury na ławnika ze względu na zebranie nieprawdziwych danych co do jego osoby bez uprzedniego umożliwienia mu sprostowania tych danych. Zaistniałe uchybienia, zdaniem skarżącego, stanowią bezpośrednią przyczynę wadliwości przedmiotowej uchwały Rady W. o wyborze 88 ławników, skutkującą koniecznością jej uchylenia. Zgodnie z art. 160 § 1 u.s.p. ławników do sądów okręgowych oraz do sądów rejonowych wybierają rady gmin, których obszar jest objęty właściwością tych sądów - w głosowaniu tajnym. Przesłanki, jaki musi spełnić kandydat, by mógł w ogóle kandydować, zostać wybranym na ławnika określa art. 158 § 1 powołanej ustawy, w myśl którego ławnikiem może być wybrany ten, kto: 1) posiada obywatelstwo polskie i korzysta z pełni praw cywilnych i obywatelskich, 2) jest nieskazitelnego charakteru, 3) ukończył 30 lat, 4) jest zatrudniony lub zamieszkuje w miejscu kandydowania co najmniej od roku, 5) nie przekroczył 70 lat, 6) jest zdolny, ze względu na stan zdrowia, do pełnienia obowiązków ławnika, 7) posiada co najmniej wykształcenie średnie. Natomiast zgodnie z art. 159 § 1 ustawy ławnikami nie mogą być: 1) osoby zatrudnione w sądach powszechnych i innych sądach oraz w prokuraturze, 2) osoby wchodzące w skład organów, od których orzeczenia można żądać skierowania sprawy na drogę postępowania sądowego, 3) funkcjonariusze Policji oraz inne osoby zajmujące stanowiska związane ze ściganiem przestępstw i wykroczeń, 4) adwokaci i aplikanci adwokaccy, 5) radcy prawni i aplikanci radcowscy, 6) duchowni, 7) żołnierze w czynnej służbie wojskowej, 8) funkcjonariusze Służby Więziennej, 9) radni gminy, która dokonuje wyboru ławników. Spełnianie przesłanek pozytywnych umożliwia zgłoszenie takiej osoby jako kandydata na ławnika (art. 162 ustawy), podlegającemu wyborowi przez radę gminy, przy czym przed przystąpieniem do wyborów kandydat powinien uzyskać przedstawianą na sesji rady gminy opinię powołanego przez tą radę gminy zespołu oceniającego; przedmiotem tej opinii jest w szczególności spełnianie przez kandydata wymogów określonych w ustawie (art. 163 § 2 ustawy). Natomiast spełnianie przesłanek negatywnych po prostu wyklucza możliwość zostania kandydatem na ławnika, czyli eliminuje możliwość udziału w wyborach na ławników. Inaczej mówiąc, określenie w powołanych wyżej przepisach ustawy przesłanek (cech, wymagań) zarówno pozytywnych, jak i negatywnych, dotyczących ławników odnosi się w istocie do samej możliwości kandydowania, do możliwości uczestniczenia w wyborach wyłaniających ławników. Taka sytuacja miała miejsce w rozpoznawanej sprawie. Kandydatura skarżącego w ogóle nie została poddana pod głosowanie bowiem uznano, iż zaistniała przesłanka negatywna w postaci braku nieskazitelnego charakteru kandydata z uwagi na negatywny wywiad środowiskowy dokonany zgodnie z art. 162 § 4 u.s.p. oraz stanu zdrowia skarżącego. W tym ostatnim wypadku, jak wynika z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy, w tym z protokołu z dnia [...] lipca 2007 r. zespół opiniujący został zapoznany z pismem Prezes Sądu Okręgowego [...] z dnia [...] lutego 2005 r. o podtrzymaniu stanowiska w przedmiocie odwołania skarżącego ze stanowiska ławnika ,przy czym uwzględnił okoliczność wskazaną w tym piśmie, iż rozpoznanie choroby i stan zdrowia skarżącego objęte są tajemnicą lekarską, co wynika z akt sprawy Sądu Okręgowego w [...] sygn. akt [...] oraz wyroku Sądu Apelacyjnego w [...] - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w [...] z dnia [...] czerwca 2003 r. sygn. akt [...]. Co prawda skarżący przedstawił zaświadczenia lekarskie o braku przeciwskazań psychiatrycznych do pełnienia funkcji ławnika sądowego lecz nie można też pominąć, iż przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie toczyła się sprawa sygn. akt VI SA/Wa sygn. akt VI SA/Wa [...] ze skarg T. W. i Krajowego Zarządu Ogólnopolskiego Akademickiego Związku Zawodowego na uchwałę Rady [...] z dnia [...] kwietnia 2005 r. nr [...] o odwołaniu z funkcji ławnika poprzedniej kadencji. Skargi zostały oddalone lecz wskutek wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego , Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, ponownie rozpoznając sprawę w dniu [...] kwietnia 2007 r. (sygn. akt [...]) uchylił zaskarżoną uchwałę, polecając wyjaśnienie czy stan zdrowia skarżącego na skutek schorzenia pod postacią schizofrenii przewlekłej powoduje jego niezdolność do pełnienia funkcji ławnika. Skarżący w piśmie z dnia [...] lipca 2008 r., powołując się właśnie na ten wyrok stwierdził, iż brak jest uzasadnionych podstaw do uznania jego stanu zdrowia za eliminujący go z możliwości kandydowania na ławnika. Należy podkreślić, iż fakt niewybrania na ławnika nie jest jeszcze naruszeniem interesu prawnego. Żaden przepis prawa nie gwarantuje bowiem takiego wyboru. Wręcz przeciwnie, kandydując trzeba liczyć się z tym, że nie zostanie się wybranym. To zaś oznacza, że z naruszeniem interesu prawnego kandydatów na ławników w świetle regulacji art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym mamy do czynienia wówczas, gdy niewybranie kandydata nastąpiło w wyniku naruszenia prawa, w szczególności przepisów ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych regulujących tryb zgłaszania kandydatów na ławników i ich wyboru (wyrok NSA z dnia 25 maja 2006 r., sygn. akt II OSK 1422/05, Lex nr 236473). W rozpoznawanej sprawie Sąd nie dopatrzył się uchybienia przepisom prawa wpływającego na naruszenie interesu prawnego skarżącego dającego uzasadnioną podstawę do uwzględnienia skargi. Mając na uwadze zebrany w sprawie materiał dowodowy należy uznać, iż w sprawie, oprócz stanu zdrowia skarżącego, istniały też wątpliwości co do prawdziwości danych zawartych w karcie zgłoszenia skarżącego jako kandydata na ławnika, dotyczących jego adresu zamieszkania bowiem okazało się, iż faktycznie strona zamieszkuje po innym adresem, niż wskazany w wniosku. Dlatego też, w ocenie Sądu, nie można skutecznie zakwestionować negatywnej ocena kandydata dokonanej przez zespół opiniujący, stosownie do przyjętego regulaminu i przepisu art. 158 u.s.p. Sąd nie podzielił także zarzutów skarżącego dotyczących naruszenia art. 51 ust. 4 oraz art. 8 ust. 2 Konstytucji RP. W ocenie Sądu te zarzuty nie znajdują uzasadnienia w materiale dowodowym. W konsekwencji za zasadne Sąd uznał stanowisko organu zawarte w odpowiedzi na skargę stanowiące, iż przepisy u.s.p. nie przewidują możliwości sprostowania danych zawartych w wywiadzie środowiskowym przeprowadzonym przez organy Policji w trybie art. 162 § 4 u.s.p. Niewątpliwie skoro przepisy prawa przewidują możliwość selekcji kandydatów na ławników nie można zarzucać organowi, iż bezpodstawnie odrzucił kandydaturę skarżącego ze względu na istniejące wątpliwości co do jego stanu zdrowia i miejsca zamieszkania. Ponadto oceniając zaskarżoną uchwałę Sąd nie stwierdził żadnych innych uchybień, których istnienie powinien uwzględnić z urzędu. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 127, z późn. zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.