VI SA/Wa 2243/14
WyrokWSA w Warszawie2015-03-19
Skład orzekający: Agnieszka Łąpieś-Rosińska, Dorota Wdowiak, Danuta Szydłowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy apteka ogólnodostępna może dokonywać zakupu produktów leczniczych od innej apteki ogólnodostępnej, prowadząc tym samym obrót hurtowy bez wymaganego zezwolenia?Ratio decidendi
Apteka ogólnodostępna nie może dokonywać zakupu produktów leczniczych od innej apteki ogólnodostępnej, ponieważ takie działanie stanowi obrót hurtowy, który jest dozwolony wyłącznie dla podmiotów posiadających zezwolenie na prowadzenie hurtowni farmaceutycznej. Ustawa Prawo farmaceutyczne ściśle reguluje obrót produktami leczniczymi, zakazując łączenia działalności apteki ogólnodostępnej z działalnością hurtową.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi N. Sp. z o.o. na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego, która utrzymała w mocy decyzję Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego nakazującą zaprzestanie obrotu produktami leczniczymi. Organ ustalił, że skarżąca spółka dokonywała zakupu produktów leczniczych od innego przedsiębiorcy prowadzącego apteki ogólnodostępne, co zostało uznane za obrót hurtowy prowadzony bez wymaganego zezwolenia. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym wykorzystanie dowodów zebranych w innym postępowaniu.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska Sędziowie Sędzia WSA Dorota Wdowiak Sędzia WSA Danuta Szydłowska (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 marca 2015 r. sprawy ze skargi N. Sp. z o.o. z siedzibą w S. na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie nakazania zaprzestania prowadzenia obrotu produktami leczniczymi oddala skargę
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r. Główny Inspektor Farmaceutyczny, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, art. 120 ust. 1 pkt 2 , art. 65 ust. 1, art. 68 ust. 1, art. 72 ust. 1 i 3, art. 74 ust. 1, art. 86 ust. 1, art. 87 ust. 2 pkt 1 i 2, art. 88 ust. 5 pkt 5, oraz art. 96 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. - Prawo farmaceutyczne (Dz. U. z 2008 r. Nr 45, poz. 271, ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania przedsiębiorcy N. sp. z o. o. z siedzibą w S., przy ul. [...] prowadzącego apteki ogólnodostępne pod nazwą: Apteka, [...], ul. [...] , oraz Apteka "N", [...],[...], utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego w S. z dnia [...] stycznia 2014 r., w przedmiocie nakazania zaprzestania z dniem otrzymania decyzji prowadzenia obrotu produktami leczniczymi z podmiotami prowadzącymi apteki ogólnodostępne poprzez dokonywanie zakupu produktów leczniczych od podmiotu nie posiadającego zezwolenia na prowadzenie obrotu hurtowego, której został nadany rygor natychmiastowej wykonalności.
W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ przypomniał przebieg postępowania w sprawie. Wyjaśnił m.in., iż w dniach [...] lutego - [...] marca 2013 r. [...] Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny przeprowadził kontrolę doraźną u przedsiębiorcy działającego pod firmą "T" Sp. z o.o., ul. [...] , [...], prowadzącego apteki ogólnodostępne, z której to sporządzono protokół kontroli z dnia [...] lutego 2013 r. znak[...] podpisany w dniu [...] marca 2013 r. w imieniu kontrolowanego przez przedstawiciela spółki bez zastrzeżeń.
W związku z w/w kontrolą dokonano sprawdzenia faktur za okres od dnia [...] stycznia 2012 r. do dnia [...] grudnia 2012 r. w wyniku którego ustalono, że przedsiębiorca "T " sp. z o.o, dokonywał sprzedaży produktów leczniczych na rzecz "N " sp. z o.o., ul. [...],[...], prowadzącej apteki ogólnodostępne pod nazwą: Apteka "N ", [...] , ul. [...] oraz Apteka "N ", [...] , [...]. Przedmiotem obrotu, którego te faktury dotyczą, były m. in. produkty lecznicze takie jak: R. (np. faktura vat nr [...]), A. (np. faktura vat nr [...]), E. (np. faktura vat nr [...]), M. (np. faktura vat nr [...]) P. (np. faktura vat nr [...]), I (np. faktura vat nr [...]), M. (np. faktura vat [...]), D. (no. faktura vat nr [...]).
Organ stwierdził, że zgodnie z art. 65 ust. 1 ustawy - Prawo farmaceutyczne, obrót produktami leczniczynni może być prowadzony tylko na zasadach określonych w ustawie.
Ustawa przewiduje zaś dwie formy prowadzenia obrotu produktami leczniczymi: obrót detaliczny (art. 68 ust. 1) i obrót hurtowy (art. 72 ust. 3).
Z akt sprawy jednoznacznie wynika, że przedsiębiorca T. sp. z o.o. dostarczał produkty lecznicze do przedsiębiorcy N. sp. z o.o. a zatem przedsiębiorca N. sp. z o.o. prowadził obrót hurtowy produktami leczniczymi, albowiem z definicji obrotu hurtowego wynika, że również zaopatrywanie się u podmiotów wymienionych w art. 72 ust. 3 ustawy - Prawo farmaceutyczne, w tym przypadku innej apteki jest uznane przez ustawodawcę za działalność hurtową. Strona nie posiada wymaganego prawem zezwolenia Głównego Inspektora Farmaceutycznego na prowadzenie hurtowni farmaceutycznej, co powoduje, że nie mogła prowadzić działalności gospodarczej w zakresie obrotu hurtowego produktami leczniczymi.
Organ wywiódł, że w aptece ogólnodostępnej nie może być prowadzona działalność inna niż określona w art. 86 ust. 2, 5 i 8 ustawy - Prawo farmaceutyczne-nie może być więc prowadzona działalność polegająca na dokonywaniu zakupu produktów leczniczych od innych aptek ogólnodostępnych. Dokonywanie przez prowadzone przez stronę apteki ogólnodostępne zakupu produktów leczniczych od innej apteki ogólnodostępnej narusza art. 72 ust. 3 oraz 88 ust. 5 pkt 5 ustawy - Prawo farmaceutyczne.
Odnosząc się szczegółowo do zarzutów podniesionych w odwołaniu organ w konsekwencji uznał je za bezzasadne.
Podkreślił, że strona nie kwestionuje zebranych w toku kontroli dowodów w postaci faktur VAT, stanowiących część akt sprawy (wykaz k 41-45), lecz, że ich zebranie nastąpiło poza postępowaniem administracyjnym, i wywiódł, że takie stanowisko jest nietrafne. Wykazywał także, że nie zaszły okoliczności wyłączające możliwość wykorzystania w postępowaniu administracyjnym prowadzonym przez WIF w S. prawidłowo zebranych dowodów świadczących, że odwołująca prowadziła zabroniony prawem obrót produktami leczniczymi. Argumentował, że sytuacja, w której apteka dokonuje zakupu produktów leczniczych, wbrew postanowień art. 88 ust. 5 pkt 5 ustawy - Prawo farmaceutyczne, nie może mieć w ogóle miejsca a określony przez ustawodawcę cały proces dystrybucji produktów leczniczych jest ściśle poddany regulacjom, które mają na celu zapewnienie dostępności produktów leczniczych dla pacjentów. Stwierdził, że ustawodawca wprost zabronił łączenia możliwości prowadzenia hurtowni farmaceutycznej oraz apteki, czego wyrazem jest art. 80 ust. 1 pkt 3 ustawy - Prawo farmaceutyczne. Oznacza to, że działalność hurtową w obrocie produktami leczniczymi może podjąć przedsiębiorca, który uzyskał zezwolenie na prowadzenie hurtowni, o ile nie posiada, lub nie wystąpił o wydanie zezwolenia na prowadzenie apteki, co jest przesłanką negatywną przy udzieleniu zezwolenia na prowadzenie hurtowni farmaceutycznej. Organ podzielił natomiast zarzut naruszenia art. 108 § 1 Kpa, jednakże uznał, że uchybienie to nie miało wpływu na treść rozstrzygnięcia.
W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, N. sp. z o.o., zwana dalej skarżącą, wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania.
Podniosła zarzut naruszenia przepisów postępowania tj.
-art. 10 § 1 k.p.a. poprzez dokonanie ustaleń faktycznych w oparciu o dokumenty tj. faktury VAT, które zostały zgromadzone w innym, nie dotyczącym skarżącej postępowaniu bez wiedzy i udziału skarżącej, co pozbawiło skarżącą możliwości brania czynnego udziału w niniejszym postępowaniu, w szczególności w stadium gromadzenia materiałów dowodowych, co uniemożliwiło skarżącej ocenę zgodności materiału dowodowego z prawem oraz jego przydatności dla niniejszego postępowania,
-art. 7 k.p.a., art. 75 § 1 k.p.a., art. 77 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 77 ust. 6 u.s.d.g. polegające na niepodjęciu przez organ wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego i prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy oraz należytego wyjaśnienia sprawy, poprzez:
- dokonanie ustaleń faktycznych w oparciu o dokumenty tj. faktury VAT, które zostały zgromadzone w innym, nie dotyczącym skarżącej postępowaniu bez wiedzy i udziału skarżącej,
- dokonanie ustaleń faktycznych w oparciu o dokumenty tj. faktury VAT, które nie mogą stanowić dowodu w niniejszym postępowaniu z powodu uzyskania ich w toku kontroli przeprowadzonej z naruszeniem prawa w zakresie kontroli działalności gospodarczej przedsiębiorcy, w efekcie nieprawidłowe uznanie okoliczności dokonywania przez skarżącą zakupów produktów leczniczych od podmiotu nie posiadającego zezwolenia na prowadzenie obrotu hurtowego za udowodnioną i wydanie decyzji na podstawie okoliczności nie mających potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym,
- przerzucenie ciężaru dowodu przez organ na skarżącą wbrew zasadzie prawdy obiektywnej, zgodnie z którą ciężar dowodu spoczywa na organie administracji,
- błędne uznanie, iż na podstawie treści protokołu kontroli z [...].2.2013 można dokonać ustaleń faktycznych dokonywania przez skarżącą zakupów produktów leczniczych od podmiotu nie posiadającego zezwolenia na prowadzenie obrotu hurtowego za udowodnioną, oraz, że został od podpisany przez upoważnioną osobę,
-art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. w zw. z art. 123 k.p.a. poprzez błędne uznanie, iż protokół kontroli z [...].2.2013 oraz faktury VAT zgromadzone w toku kontroli przeprowadzonej z naruszeniem prawa w zakresie kontroli działalności gospodarczej przedsiębiorcy mogą stanowić materiał dowodowy w postępowaniu administracyjnym bez włączenia przez organ w dozwolonej formie procesowej tych dokumentów do przedmiotowego postępowania administracyjnego,
-art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a. w zw. z art. 87 ust. 2 pkt 1 i 2 p.f. poprzez niepodjęcie przez organ wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego i prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy oraz należytego wyjaśnienia sprawy, w szczególności poprzez pominięcie faktu, iż skarżąca — jako podmiot prowadzący apteki ogólnodostępne — ma obowiązek zaopatrywać ludność w produkty lecznicze, leki apteczne, leki recepturowe, wyroby medyczne i inne artykuły, o których mowa w art. 86 ust. 8 p.f., w związku z czym nie można wykluczyć w działalności skarżącej konieczności nabycia produktów z innych aptek, gdy np. niemożliwym jest natychmiastowe nabycie produktów od podmiotów prowadzących obrót hurtowy,
-art. 8 k.p.a., poprzez wydanie decyzji w sposób powodujący zmniejszenie zaufania do organów Państwa, w szczególności poprzez oparcie decyzji na dokumentach niemogących stanowić dowodu w rozumieniu przepisów k.p.a.,
-art. 6 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania przez organy i wydanie decyzji z pominięciem przepisów prawa, w szczególności wykorzystanie w sprawie dokumentów tj. faktur VAT nie mogących stanowić dowodów w żadnym postępowaniu administracyjnym, podatkowym, karnym lub karno-skarbowym dotyczącym kontrolowanego przedsiębiorcy {art. 77 ust. 6 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej), bez dopuszczenia ich w przewidzianej prawem formie procesowej,
-art. 107 ust. 1 i ust.3 w zw. z art. 11 k.p.a. przez:
-wadliwość uzasadnienia zaskarżonej decyzji i nie odniesienie się do wszystkich twierdzeń i. zarzutów skarżącej, a mianowicie nie odniesienie się do twierdzeń i zarzutów podniesionych przez stronę w piśmie z [...] marca 2014 (uzupełnieniu do odwołania) dotyczących braku włączenia przez organ I instancji w dozwolonej formie procesowej dokumentów w postaci faktur VAT do przedmiotowego postępowania administracyjnego i tym samym naruszenia art. 123 k.p.a., oraz powołanego w odwołaniu zarzutu naruszenia art. 88 ust. 5 pkt 5 prawa farmaceutycznego,
- sprzeczność treści uzasadnienia decyzji z jej rozstrzygnięciem [organ uznał nieprawidłowość nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji w pkt. 2 i jednocześnie utrzymał decyzji w tym punkcie w mocy)
-art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 108 § 1 k.p.a. poprzez:
- wadliwe utrzymanie w mocy w całości decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego w S. z dnia [...].1.2014, podczas gdy z uwagi na jej wadliwość zasadnym było uchylenie decyzji i umorzenie postępowania, względnie przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania,
- poprzez nieuchylenie decyzji w części mimo podzielenia zarzutu skarżącej w tym zakresie,
oraz zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego, a mianowicie:
-art. 77 ust. 6 u.s.d.g. poprzez niezgodne z prawem dopuszczenie jako dowodów w niniejszym postępowaniu dowodów (faktur VAT) zgromadzonych w toku kontroli przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego w S. z naruszeniem przepisów prawa w zakresie kontroli działalności gospodarczej przedsiębiorcy T. Sp. z o.o.,
-art. 120 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 65 ust. 1, art. 68 ust. 1, art. 72 ust. 1 i 3, art. 74 ust. 1, art. 86 ust. 1, art. 87 ust. 2 pkt 1 i 2, art. 88 ust. 5 pkt 5 i art. 96 ust. 1 ustawy Prawo farmaceutyczne poprzez:
- błędne, niepoparte żadnymi dopuszczalnymi w świetle prawa dowodami, uznanie, iż skarżąca dokonywała zakupów produktów leczniczych od podmiotu nie posiadającego zezwolenia na prowadzenie obrotu hurtowego,
-niewłaściwe uznanie, iż dokonywanie zakupów produktów leczniczych od podmiotu prowadzącego apteki ogólnodostępne jest zabronione przez przepisy p.f., mimo, iż żaden przepis nie statuuje takowego zakazu,
- niewłaściwe uznanie, iż skarżąca dopuściła się naruszenia art. 72 ust. 1 i 3 i art. 74 p.f. podczas, gdy skarżąca nie prowadziła ani hurtowni farmaceutycznej, ani obrotu hurtowego,
- niewłaściwe uznanie, iż skarżąca dopuściła się naruszenia art. 88 ust. 5 pkt 5 p.f. podczas, gdy przepis ten nie kreuje żadnego zobowiązania dla podmiotu prowadzącego apteki ogólnodostępne.
- błędne uznanie, iż wystarczającą przesłanka do wydania decyzji jest sama "hipotetyczna możliwość wystąpienia zagrożenia bezpieczeństwa zdrowia i życia ludzi.
W obszernym uzasadnieniu skargi skarżąca rozwinęła i szczegółowo uzasadniła podniesione zarzuty.
W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Farmaceutyczny wnosząc o jej oddalenie podtrzymał dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone decyzje nie naruszają prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia.
W działaniu organów rozstrzygających w niniejszej sprawie Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości, zarówno, gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i o zastosowanie do jego oceny przepisów prawa. Wyjaśnione zostały motywy podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona na ten temat argumentacja jest wyczerpująca.
Zasady i tryb dopuszczania do obrotu produktów leczniczych z uwzględnieniem w szczególności wymagań dotyczących jakości, skuteczności i bezpieczeństwa ich stosowania określa ustawa Prawo farmaceutyczne.
Zgodnie z art. 65 ust. 1 tej ustawy obrót produktami leczniczymi może być prowadzony tylko na zasadach określonych w ustawie. W przypadku hurtowego obrotu produktami leczniczymi, podmiotami uprawnionymi do tego rodzaju działalności są wyłącznie hurtownie farmaceutyczne, składy celne i konsygnacyjne produktów leczniczych (zob. art. 72 ust. 1 analizowanej ustawy).
Art. 68 ust. 1 w/w ustawy przesądza, że obrót detaliczny produktami leczniczymi prowadzony jest w aptekach ogólnodostępnych.
Pojęcie obrotu hurtowego zostało zdefiniowane w art. 72 ust. 3 u.p.f. Definicja obrotu hurtowego produktami leczniczymi zawarta w polskiej ustawie stanowi odzwierciedlenie przepisów unijnych określonych w art. 1 pkt 17 dyrektywy 2001/83/WE, który definiuje dystrybucję hurtową produktów leczniczych jako jakąkolwiek działalność obejmującą zaopatrzenie, przechowywanie, dostawę lub wywóz produktów leczniczych, oprócz dostaw dla ludności. Obszar takiej działalności, zgodnie z cytowanym przepisem, obejmuje producentów lub ich składnice hurtowe, importerów, innych hurtowników czy też farmaceutów i osoby uprawnione do dostaw produktów leczniczych dla ludności w danym państwie członkowskim. Definicja ustawowa pojęcia "obrót hurtowy" po pierwsze wymienia rodzaje czynności, które wchodzą w zakres obrotu hurtowego. Po drugie określa katalog podmiotów, które dokonują takich czynności. Obejmuje on wytwórców produktów leczniczych, importerów, apteki, zakłady lecznicze dla zwierząt, innych hurtowników oraz inne upoważnione podmioty
W końcu zaś wskazuje produkty lecznicze, które mogą być przedmiotem takich czynności a mianowicie produkty lecznicze, wobec których wydano pozwolenie na dopuszczenie do obrotu
Na mocy ust. 1 omawianego przepisu, obrót hurtowy produktami leczniczymi może być prowadzony wyłącznie przez hurtownie farmaceutyczne, składy celne i konsygnacyjne. Prowadzenie działalności w postaci hurtowni farmaceutycznej wymaga uzyskania odpowiedniego zezwolenia GIF.
Zakres definicji obrotu hurtowego ma istotne znaczenie z uwagi na brzmienie art. 74 ust. 1 u.p.f., zgodnie z którym każdy podmiot dokonujący czynności wchodzących w zakres definicji obrotu hurtowego, musi uzyskać na taką działalność zezwolenie GIF. Tym samym treść definicji determinuje, jakiego rodzaju działania wymagają uzyskania przez przedsiębiorcę stosownego zezwolenia GIF, z drugiej strony zaś - jakie działania mogą być podejmowane bez tego rodzaju zezwolenia. Zgodnie z szerokim rozumieniem pojęcia obrotu hurtowego, obejmuje on "każdą formę przeniesienia własności produktu leczniczego" (M. Krekora, E. Traple, M. Świerczyński, Prawo farmaceutyczne, Warszawa 2008, s. 358). Obrotem hurtowym są zatem wszelkie czynności cywilnoprawne polegające zarówno na nabywaniu, jak i na zbywaniu produktów leczniczych.
Przepisy art. 74 i nast. u.p.f. implementują do polskiego prawa zasadę wyrażoną w pkt. 36 preambuły do dyrektywy 2001/83/WE, zgodnie z którą każda osoba zaangażowana w hurtową dystrybucję produktów leczniczych powinna posiadać specjalne zezwolenie. Posiadania zezwolenia na prowadzenie działalności hurtowej w branży produktów leczniczych wymaga explicite art. 77 ust. 1 dyrektywy 2001/83/WE..
Art. 86 ust. 1 wprowadza definicję ustawową apteki. Zgodnie z nią, apteką jest placówka ochrony zdrowia publicznego, w której osoby uprawnione świadczą usługi farmaceutyczne.
Katalog tego typu usług, wymieniony w ust. 2 komentowanego przepisu. Głównym zadaniem aptek jest bezpośrednie zaopatrywanie ludności w produkty lecznicze. Pozostaje to w zgodzie z zasadą wyrażoną w art. 68 ust. 1 u.p.f., na podstawie której apteki są podstawowym podmiotem prowadzącym obrót detaliczny produktami leczniczymi.
Sformułowanie "w szczególności", występujące w art. 86 ust. 1 oznacza, że w aptece ogólnodostępnej poza świadczeniem usług farmaceutycznych, określonych w ust. 2 tegoż artykułu może być prowadzona inna działalność, ale tylko w zakresie określonym przez inne przepisy tj. art. 86 ust. 5 i 8.
Jak stanowi art. 87 2. Apteki ogólnodostępne przeznaczone są do:
1) zaopatrywania ludności w produkty lecznicze, leki apteczne, leki recepturowe, wyroby medyczne i inne artykuły, o których mowa w art. 86 ust. 8;
2) wykonywania czynności określonych w art. 86 ust. 1 i 2.
Jak stanowi art. 88 kierownik apteki organizuje pracę apteki, przyjmując i wydając produkty lecznicze, wyroby medyczne oraz inne produkty (produkty graniczne wymienione w art. 72 ust. 5 u.p.f.). Zakup tych produktów powinien być dokonywany wyłącznie od podmiotów posiadających zezwolenie na prowadzenie hurtowni farmaceutycznej, o którym mowa w art. 74 u.p.f.
Jak trafnie zwrócił uwagę organ zgodnie z art. 96 ust. 1 produkty lecznicze i wyroby medyczne wydawane są z apteki ogólnodostępnej przez farmaceutę lub technika farmaceutycznego w ramach jego uprawnień zawodowych: na podstawie recepty; bez recepty; na podstawie zapotrzebowania uprawnionych jednostek organizacyjnych lub osób fizycznych uprawnionych na podstawie odrębnych przepisów.
Apteka ogólnodostępna jest zatem uprawniona do wydawania produktów leczniczych i wyrobów medycznych wyłącznie w trybie określonym w art. 96 ust. 1 ustawy - Prawo farmaceutyczne. Dokonywanie przez apteki ogólnodostępne zakupu produktów leczniczych od innej apteki ogólnodostępnej narusza powyższy przepis.
Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 22 maja 2014 r. sygn. II GSK 1030/13 stwierdził, że Ustawa z 2001 r. Prawo farmaceutyczne, regulująca m.in. działalność gospodarczą w przedmiocie obrotu produktami leczniczymi jest aktem spójnym, który musi być odczytywany i wykładany jako całość, zaś próba wykładni pojedynczego przepisu z pominięciem innych uregulowań zawartych w ustawie prowadzi do całkowicie błędnych wniosków. Ustawa z 2001 r. Prawo farmaceutyczne ustanawia zasadę ogólną, że obrót produktami leczniczymi może być prowadzony tylko na zasadach w niej określonych. Już z tego sformułowania wynika, że na innych zasadach działalność ta nie może być prowadzona, a wszelkie odstępstwa od ustawowych zasad obrotu są niedopuszczalne.
W przedmiotowej sprawie, w ocenie Sądu, w sposób nie budzący wątpliwości organy wykazały, że skarżąca dokonywała zakupu produktów leczniczych od przedsiębiorcy T. sp. z o.o. prowadzącego apteki ogólnodostępne który to podmiot nie posiada zezwolenia Głównego Inspektora Farmaceutycznego na prowadzenie hurtowni farmaceutycznej. Jak już wyżej wskazano na prowadzenie obrotu hurtowego potrzebne jest zezwolenie, którego nie może otrzymać podmiot prowadzący aptekę ogólnodostępną, zatem prowadzenie obrotu hurtowego przez apteki ogólnodostępne jest niedopuszczalne i zakaz ten wynika z treści przepisów regulujących obrót hurtowy (art. 72 ust. 1 w związku z art. 72 ust. 3 P.f.). Przyjęcie przez ustawodawcę zasady, że obrót hurtowy mogą prowadzić wyłącznie hurtownie, składy celne i konsygnacyjne produktów leczniczych oznacza jednocześnie, że inne podmioty obrotu tego prowadzić nie mogą i z tego uregulowania wywieść należy zakaz prowadzenia obrotu hurtowego przez apteki ogólnodostępne. Apteka nie może sprzedawać leków innym aptekom i hurtowniom. Obrót hurtowy prowadzić może wyłącznie hurtownia (co wynika z art. 72 ust. 1 ustawy - Prawo farmaceutyczne), a na jej prowadzenie niezbędne jest posiadanie zezwolenia (mówi o tym art. 74 ust. 1 p.f.).
Jak wskazał NSA w wyroku z dnia 22 maja 2014 r. sygn. II GSK 491/12 z zestawienia art. 80 ust. 1 pkt 3 i art. 101 pkt 3 p.f. wynika, że prowadzenie przez jeden podmiot jednocześnie apteki ogólnodostępnej i hurtowni jest niemożliwe, bowiem prowadzenie jednej z tych działalności stanowi przeszkodę do uzyskania zezwolenia na prowadzenie drugiej.
Odnosząc się do zarzutów podniesionych w skardze należy uznać je za bezzasadne.
Jak wynika z akt sprawy pismem z dnia [...] października 2013 r. skarżąca została zawiadomiona o wszczęciu postępowania. Przedmiotowe zawiadomienie zawiera: przedmiot tego postępowania, tj. zakup produktów leczniczych od podmiotu nieposiadającego zezwolenie na prowadzenie obrotu hurtowego, informację o wszczęciu postępowania administracyjnego z urzędu oraz datę jego wszczęcia.
Sąd nie podzielił przekonania skarżącej, że organ wszedł w posiadanie wszystkich faktur VAT będących podstawą decyzji z naruszeniem przepisów o prowadzeniu kontroli przedsiębiorcy, bez żadnej podstawy prawnej, po zakończeniu kontroli doraźnej dotyczącej obrotu produktami leczniczymi.
Kontrola przedsiębiorcy, zgodnie z ustawą o swobodzie działalności gospodarczej, ma na celu stwierdzenie, czy przedsiębiorca prowadzi działalność zgodną z prawem, w szczególności wymaganiami prawnymi działalności regulowanej w zakresie prowadzenia apteki ogólnodostępnej, która zgodnie z ustawą - Prawo farmaceutyczne wymaga uzyskania zezwolenia właściwego organu inspekcji farmaceutycznej. Jeżeli stan faktyczny wskazuje na naruszenie przez kontrolowanego przedsiębiorcę przepisów prawa, wówczas organ, działając w trybie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego wszczyna postępowanie administracyjne, zgodnie z art. 61 § 1 i 4 Kpa.
Protokół kontroli, jako dokument urzędowy w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a., sporządzony w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe, w ich zakresie działania, stanowi dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Protokół korzysta z wiarygodności zawartych w nim ustaleń z tego jeszcze względu, że sporządzany jest z udziałem przedstawiciela podmiotu kontrolowanego, który ma prawo wnieść do niego zastrzeżenia. Protokół obrazuje stan faktyczny, który później może być trudny do odtworzenia. Dlatego podpisanie bez zastrzeżeń przez osobę kontrolowaną protokołu stanowi dowód w sprawie. Protokół kontroli może być podważony jedynie przez konkretny dowód, iż dane w nim utrwalone są nieprawdziwe.
W rozpoznawanej sprawie protokół kontroli został podpisany w imieniu kontrolowanego bez zastrzeżeń.
Z uzyskanych w czasie kontroli przedsiębiorcy T. sp. z o.o. dokumentów w postaci faktur zakupu VAT, dotyczących skarżącej i z których wynika, że przedmiotem zakupu nie były specyfiki, o których mowa w art. 72 ust. 5 ustawy - Prawo farmaceutyczne, lecz produkty lecznicze, o których mowa w art. 72 ust. 1 tej ustawy, WIF w S. powziął informację, że dokonywała ona zakupu produktów leczniczych od podmiotu nie posiadającego zezwolenia na prowadzenie obrotu hurtowego. Skarżąca tych dowodów nie kwestionuje, nie wskazuje bowiem, że faktury zebrane w toku prowadzonego postępowania administracyjnego zostały wadliwie wystawione bądź też nie dotyczą prowadzonej przez nią działalności. Sąd podziela stanowisko organu, że nie ma on obowiązku w dochodzeniu prawdy materialnej poszukiwać bez końca dowodów mających potwierdzić dany fakt, jeżeli argumentów w tym zakresie nie dostarcza sama strona i nie wskazuje na istnienie w sprawie tych okoliczności. Jeżeli więc skarżąca podważa prawdziwość zebranych przez organ I instancji dowodów stojąc na stanowisku, że spełniła wymagania prawne, to powinna udowodnić swoje stanowisko w trakcie prowadzonego przez organ postępowania odwoławczego, tym bardziej, że organ - przed wydaniem decyzji - wzywał skarżącą do zgłoszenia nowych wniosków dowodowych.
Zgodnie z art. 75 § 1 Kpa jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Zatem stanowisko organu, że dowody uzyskane w jednym postępowaniu administracyjnym mogą zostać wykorzystane w drugim postępowaniu administracyjnym zasługuje w ocenie Sądu na aprobatę.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 108 kpa w ocenie Sądu należy uznać, że opatrzenie decyzji przez organ I instancji, w klauzulę natychmiastowej wykonalności, miało na celu nakazanie zaprzestania prowadzenia działalności niezgodnej z ustawą - Prawo farmaceutyczne. Skarżąca w odwołaniu nie wskazała w jaki sposób naruszenie art. 108 kpa miało wpływ na podjęte rozstrzygnięcie, jak również na prowadzenie przez nią działalności tym niemniej organ odwoławczy uznał zarzut za zasadny, albowiem organ I instancji nie wskazał, zgodnie z art. 108 Kpa, wartości, które mają być chronione poprzez wydanie decyzji.
Sąd w składzie orzekającym podziela pogląd wyrażony w wyroku tut. Sądu z dnia 10 stycznia 2010 r. sygn. VI SA/Wa 1858/11, że nie ma możliwości udowodnienia, że takie działanie prowadzi do zagrożenia życia lub zdrowia, gdyż jedynym pewnym dowodem w tym zakresie byłoby ustalenie, iż konkretny pacjent (lub grupa pacjentów) zmarł lub jego stan zdrowia znacznie się pogorszył (...) specyfika obrotu handlowego (...) nie wymaga aż tak drastycznych dowodów przeprowadzonych post factum, albowiem zadaniem organów Inspekcji Farmaceutycznej jest przede wszystkim działanie prewencyjne.
W konsekwencji, mając na uwadze, że skarżąca naruszyła podstawowe zasady działania apteki ogónodostępnej, w ocenie Sądu uchybienie to nie miało wpływu na treśc rozstrzygnięcia nakazującego zaprzestania prowadzenia obrotu produktami leczniczymi z podmiotami prowadzącymi apteki ogónodostępne poprzez dokonywanie zakupu produktów leczniczych od podmiotu nie posiadającego zezwolenia na prowadzenie obrotu hurtowego.
Wobec niezasadności zarzutów skargi oraz niestwierdzenia przez Sąd z urzędu tego rodzaju uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, które sąd ma obowiązek badać z urzędu - skargę należało oddalić.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło