VI SA/Wa 2366/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Tomasz Sałek po rozpoznaniu w dniu 3 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. J. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. J. na postanowienie Ministra Rozwoju z dnia [...] września 2016 roku nr [...] w przedmiocie sprostowania decyzji odmawiającej wykreślenia przedsiębiorcy z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej postanawia: odmówić przyznania J. J. prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. J. J. (dalej też jako "skarżący") złożył w niniejszej sprawie na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną. Skarżący wyjaśnił we wniosku o przyznanie prawa pomocy, że uzyskuje miesięczny dochód z tytułu emerytury w kwocie 3 064 złotych netto. Miesięczny dochód netto żony skarżącego z tytułu emerytury wynosi 1 561 złotych. Skarżący jest właścicielem domu o pow. 113 m 2. W zakresie stałych miesięcznych wydatków skarżący wskazał na koszty utrzymania domu w kwocie 1 200 złotych, kosztów leczenia i rehabilitacji w wysokości ok. 1 200 złotych, koszty leczenia żony sięgające wysokości 600 złotych, utrzymanie samochodu wynoszące 300 złotych, czy też pomoc w utrzymaniu dwóch wnuków w wysokości 300 złotych. W odpowiedzi na wezwanie, wnioskodawca przedstawił także wydruki z rachunków bankowych (swojego i żony) oraz wyjaśnił, że emerytura żony jest pomniejszana o spłatę pożyczki zaciągniętej w kasie zapomogowo – pożyczkowej w kwocie 165 złotych miesięcznie. Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie rozpoznając przedmiotowy wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym zważył, co następuje: W myśl art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej też jako p.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Zgodnie zaś z art. 245 § 1 - 3 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W postanowieniu z dnia 6 października 2004 r. (sygn. akt GZ 61/04, GZ 64/04, niepubl.) Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Instytucja prawa pomocy ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Zasadą jest bowiem, iż strona powinna partycypować w kosztach postępowania, w szczególności jeśli posiada stały miesięczny dochód. Prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Istotnym jest przy tym, że ocena zasadności wniosku o prawo pomocy polega na porównaniu wysokości kosztów konkretnego postępowania sądowego z sytuacją majątkową i rodzinną wnioskodawcy. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy podkreślić należy, iż skarżący nie wykazał, że znajduje się w takiej sytuacji życiowej, w której zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym na jego aktualnym etapie jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Na koszty, jakie mogą bowiem zaistnieć w przedmiotowej sprawie, w chwili obecnej składa się wpis sądowy w sprawie niniejszej w kwocie 100 zł oraz wpis sądowy w sprawie o sygn. akt VI SA/Wa 2367/16 również w kwocie 100 zł. Taki poziom obciążenia finansowego należy uznać za możliwy do poniesienia przez skarżącego bez narażenia go na ryzyko zaistnienia uszczerbku dla utrzymania jego i żony. Pomimo bowiem, że oboje uzyskują dochody jedynie z tytułu emerytury, to łączny dochód obojga sięga miesięcznie kwoty 4625 złotych. Istotnie skarżący wskazał na wysoki poziom wydatków związanych z leczeniem jego i żony (oszacował wydatki z tego tytułu łącznie na kwotę 1 800 złotych), lecz z analizy rachunków bankowych wynika, że zarówno na rachunku skarżącego, jak i jego żony dostępne były środki przekraczające kilka tysięcy złotych. Przykładowo w odniesieniu do żony skarżącego saldo na jej rachunku na dzień 2 grudnia 2016 roku przekraczało kwotę 5 934 złotych. Z kolei saldo końcowe na dzień 9 lutego br. sięgnęło kwoty 3 953 złotych. Tak więc skala środków, którymi mógł dysponować skarżący, w pełni pozwala jej na poniesienie kosztów sądowych na aktualnym etapie postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 2 października 2009 r. (sygn. akt II OZ 822/09) wskazał, że przyznanie prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest ograniczone do przypadków osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną, która nie pozwala im na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, lub gdy ich poniesienie uniemożliwiłoby zaspokojenie najbardziej podstawowych potrzeb życiowych. Instytucja prawa pomocy nie może być natomiast nadużywana wtedy, gdy strona posiada jakiekolwiek środki finansowe lub dochody. Strona winna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe (p. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 września 2011 r. sygn. akt I OZ 730/11). Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało postanowić jak w sentencji.