VI SA/Wa 2411/13

WyrokWSA w Warszawie2014-03-19

Skład orzekający: Jolanta Królikowska - Przewłoka, Elżbieta Olechniewicz, Dorota Wdowiak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy odwołanie od decyzji o unieważnieniu postępowania w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, złożone przez świadczeniodawcę, który nie złożył oferty, jest dopuszczalne?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że odwołanie od decyzji o unieważnieniu postępowania w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, złożone przez świadczeniodawcę, który nie złożył oferty, jest niedopuszczalne. Postępowanie zostało unieważnione z powodu odrzucenia jedynej oferty, co zgodnie z art. 152 ust. 2 pkt 3 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej wyłącza możliwość wniesienia środków odwoławczych. W związku z tym, zaskarżona decyzja Prezesa NFZ, która uchyliła decyzję organu I instancji i przekazała sprawę do ponownego rozpoznania, została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, w szczególności art. 138 § 2 K.p.a., ponieważ nie wykazano potrzeby przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego.
Stan faktyczny
Skarżący, spółka cywilna, zostali zaproszeni do rokowań w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej. Złożyli ofertę po terminie, która została odrzucona, a następnie postępowanie zostało unieważnione. Dyrektor NFZ oddalił odwołanie skarżących od unieważnienia postępowania. Prezes NFZ uchylił decyzję Dyrektora NFZ i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, sugerując odmowę wszczęcia postępowania administracyjnego. Skarżący wnieśli skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia, stwierdził, że uchyla decyzja nie podlega wykonaniu, oraz zasądził od Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Królikowska - Przewłoka Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Olechniewicz (spr.) Sędzia WSA Dorota Wdowiak Protokolant st. ref. Paulina Stylińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 marca 2014 r. sprawy ze skargi B. O. i J. O. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie rozstrzygnięcia postępowania w trybie rokowań 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że uchyla decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia na rzecz skarżących B. O. i J. O. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej Prezes NFZ) zaskarżoną decyzją z [...] lipca 2013 r. uchylił decyzję Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej Dyrektor [...] NFZ) z [...] czerwca 2013 r., którą oddalono B. O. i J. O. - wspólnikom spółki cywilnej C. w P. (dalej "Skarżący"), odwołanie od ogłoszenia o unieważnieniu konkursu ofert na zawieranie przez Narodowy Fundusz Zdrowia umów o udzielenie świadczeń opieki zdrowotnej w trybie rokowań w rodzaju: ambulatoryjna opieka specjalistyczna, w zakresie [...] na obszarze Miasta P. oraz przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Jako podstawę prawną zaskarżonej decyzji wskazano art. 154 ust. 6 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r. nr 164, poz. 1027 ze zm., dalej: "u.o.ś.") oraz art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267, dalej "K.p.a."). Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym. Dyrektor [...] NFZ w dniu [...] kwietnia 2013 r. ogłosił postępowanie prowadzone w trybie rokowań w sprawie zawierania umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w ww. rodzaju i zakresie na wskazanym powyżej obszarze, na okres obowiązywania umowy od [...] maja 2013 r. do [...] grudnia 2016 r. Ogłoszenie dotyczące rokowań zamieszczone zostało na tablicy ogłoszeń w siedzibie Oddziału NFZ oraz na jego stronie internetowej. Do udziału w postępowaniu zaproszono tylko Skarżących, którzy mogli złożyć swoją ofertę do [...] kwietnia 2013 r. W dniu [...] kwietnia 2013 r. komisja konkursowa poinformowała Skarżących o odrzuceniu ich oferty w całości z powodu złożenia jej po terminie. Skarżący złożyli protest w przedmiocie odrzucenia oferty. Komisja konkursowa [...] kwietnia 2013 r. oddaliła protest Skarżących uznając, iż złożyli swoją ofertę po terminie przewidzianym na jej złożenie. Ostatecznie Dyrektor [...] NFZ - działając na wniosek Komisji konkursowej, w dniu [...] maja 2013 r. unieważnił przedmiotowe postępowanie prowadzone w trybie rokowań uznając, iż nie wpłynęła żadna oferta. Skarżący złożyli odwołanie, zarzucając rażące naruszenie przepisu art. 134 u.o.ś., przez wyznaczenie terminu do złożenia oferty na dzień [...] kwietnia 2013 r. (otwarcie ofert [...] kwietnia 2013 r.), przy równoczesnym doręczeniu oferentowi zaproszenia do złożenia oferty w dniu [...] kwietnia 2013 r. Zarzucili zbyt krótki czas do rzetelnego przygotowania oferty i uniemożliwienie złożenia oferty w terminie, co naruszyło gwarancję zachowania uczciwej konkurencji. Dyrektor [...] NFZ decyzją z [...] czerwca 2013 r. oddalił ww. odwołanie Skarżących, nie znajdując podstaw do jego uwzględnienia. Skarżący nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem zaskarżyli je do Prezesa NFZ stwierdzając, że wyznaczono im termin uniemożliwiający złożenie oferty, w związku z czym nie byli w stanie przygotować oferty. Prezes NFZ, uchylając ww. decyzję w całości i orzekając o przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji, uznał, że skoro Skarżący nie złożyli w terminie wskazanym w zaproszeniu do udziału w tym postępowaniu oferty i postępowanie zostało unieważnione, nie byli świadczeniodawcą biorącym udział w tym postępowaniu. Prezes NFZ odwołał się więc do art. 149 ust. 1 pkt 1 oraz do art. 150 ust 1 pkt 1 i pkt 3 u.o.ś. i stwierdził, że Skarżący złożyli swoją ofertę po terminie. Oferta ta podlegała odrzuceniu, a postępowanie unieważnieniu. Organ stwierdził, że w niniejszej sprawie, skoro postępowanie zostało unieważnione, to Skarżący nie byli uprawnieni do skutecznego złożenia odwołania w trybie art. 154 ust. 1 u.o.ś. bowiem nie byli stroną uprawnioną do złożenia odwołania, ponieważ nie złożyli oferty w terminie przewidzianym w zaproszeniu. Prezes NFZ odwołał się także do art. 61a § 1 K.p.a. stwierdzając, że złożenie przez Skarżących odwołania było de facto żądaniem przez nich wszczęcia postępowania administracyjnego, którego celem byłoby zbadanie sprawy i ewentualne wydanie decyzji administracyjnej. Organ odwoławczy uznał, że w sytuacji, kiedy odwołanie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną (nie będącą uprawnioną do wniesienia odwołania), wówczas organ miał obowiązek wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie. W ocenie Prezesa NFZ w rozpatrywanej sprawie nie zachodzą więc przesłanki umożliwiające wszczęcie postępowania administracyjnego w związku ze złożeniem ww. odwołania od rozstrzygnięcia unieważnionego postępowania, gdyż Skarżący nie byli stroną uprawnioną do wniesienia tego typu odwołania. W konsekwencji Prezes NFZ uznał, że Dyrektor [...] NFZ naruszył art. 6 K.p.a. wydając decyzję z [...] czerwca 2013 r., w sytuacji, gdy powinien w formie postanowienia odmówić wszczęcia postępowania administracyjnego w związku ze złożeniem odwołania przez stronę nieuprawnioną. Skarżący na powyższą decyzję Prezesa NFZ wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wnosząc o jej uchylenie, zarzucili naruszenie: 1) art. 152 u.o.ś. przez jego błędną interpretację i przyjęcie, że świadczeniodawcą, o którym mowa w art. 152 u.o.ś., jest wyłącznie świadczeniodawca, który złoży nieodrzuconą ofertę, przez co Skarżącym nie przysługiwało uprawnienie do złożenia odwołania, podczas gdy ich interes prawny doznał uszczerbku w wyniku wyznaczenia przez organ zbyt krótkiego terminu do złożenia przez nich oferty, co doprowadziło do unieważnienia postępowania i nie podpisania kontraktu z uwagi na niemożność złożenia oferty; 2) art. 154 ust 7 u.o.ś. przez pozorne zapewnienie świadczeniodawcy udziału w postępowaniu w drodze rokowań, co naruszało interes świadczeniodawcy i było sprzeczne ze społeczno-gospodarczym celem tego przepisu nie powinno podlegać ochronie. Skarżący zarzucili Dyrektorowi [...] NFZ, że ten - wyznaczając zbyt krótki termin do złożenia oferty, uniemożliwił przygotowanie prawidłowo sporządzonej oferty. Ponadto unieważniając postępowanie konkursowe, uniemożliwił im zawarcie umowy, co uzasadnia zasadność powoływania się na przesłanki z art. 152 u.o.ś. Wskazali, że organ w sposób błędny zastosował w niniejszym przypadku wykładnię literalną przepisu art. 152 u.o.ś., pomijając wykładnię celowościową tego przepisu. Uznali, że skoro ustawodawca przewidział możliwość korzystania ze środków odwoławczych w przypadku powstania uszczerbku w interesie prawnym oferenta, to w sytuacji ewentualnej kolizji powyższej normy prawnej z przepisem przewidującym, iż w przypadku unieważnienia postępowania środki odwoławcze nie przysługują, należy każdorazowy przypadek dokładnie zweryfikować pod względem zbadania przyczyn unieważnienia postępowania. Na poparcie przywołano fragment wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 kwietnia 2011 r. w sprawie sygn. akt II GSK 474/10. Skarżący wskazali, że w niniejszej sprawie spór opiera się o kwestię, czy świadczeniodawca, który nie złożył oferty, a był zaproszony do rokowań na skutek uwzględnienia jego odwołania przez Prezesa NFZ jest świadczeniodawcą, o którym mowa w art. 152 u.o.ś. Podnieśli, że w niniejszej sprawie doszło do kuriozalnej sytuacji, w której wygrali spór z NFZ, albowiem Prezes NFZ uwzględnił ich wcześniejsze odwołanie, następnie zostali zaproszeni do rokowań, ale w taki sposób, aby maksymalnie utrudnić im złożenie oferty. Złożenie oferty zgodnej z przepisami wymaga czasu przy wysoko wyspecjalizowanych zakresach świadczeń i konieczności uzgodnienia z lekarzami możliwych terminów udzielania świadczeń. Natomiast 7 dni - chociaż zgodne z prawem, jest w tej konkretnej sytuacji niewystarczające. Zdaniem Skarżących pozorna zgodność czynności z prawem, przy jednoczesnej sprzeczności ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa i z zasadami współżycia społecznego nie może być uznana za wykonanie obowiązku z art. 154 ust. 7 u.o.ś. Skarżący podnieśli, że rozpatrując niniejszą sprawę, należy wziąć pod uwagę całokształt okoliczności sprawy i uwzględnić ciąg zdarzeń, który doprowadził do niniejszej skargi, a mianowicie: 1) złożenie przez Skarżących oferty w 2011 r. na świadczenia z zakresu AOS w zakresie gruźlicy i chorób płuc na ww. obszarze; 2) uwzględnienie odwołania Skarżących złożonego w toku konkursu z 2011 r. w 2013 r. przez Prezesa NFZ; 3) wykonanie decyzji Prezesa NFZ przez zaproszenie Skarżących do rokowań, w oparciu o art. 154 ust. 7 u.o.ś.; 4) zaproszenie do złożenia oferty, po kilkunastu miesiącach oczekiwania i konieczności odbudowania stanu zasobów ich przedsiębiorstwa w terminie 7 dni. Mając powyższe rozważania na uwadze Skarżący wnieśli o zobowiązanie Dyrektora OW NFZ do przedłożenia całej dokumentacji niniejszej sprawy wraz z dokumentacją konkursową z 2011 r., dotyczącą ogłoszenia konkursu na udzielanie ww. świadczeń opieki zdrowotnej, z rozstrzygnięciem, z korespondencją z Prezesem NFZ, z decyzją o uwzględnieniu odwołania i z zaproszeniem do składania ofert w drodze rokowań. W odpowiedzi na skargę Prezes NFZ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 19 marca 2014r. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił wniosek dowodowy Skarżących. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, chodzi tutaj o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd administracyjny, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w jej treści podstawą prawną - stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej "p.p.s.a."). Kontrolując zaskarżoną decyzję pod kątem powyższych kryteriów Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, jednak z innych powodów niż w niej wskazano. W rozpoznawanej sprawie Dyrektor OW NFZ - działając na wniosek Komisji konkursowej, w dniu [...] maja 2013 r. unieważnił przedmiotowe postępowanie prowadzone w trybie rokowań uznając, że nie wpłynęła żadna oferta. Następnie wskutek złożenia przez Skarżących odwołania od tego rozstrzygnięcia, Dyrektor OW NFZ oddalił je. Z kolei Prezes NFZ, zaskarżoną decyzją, uchylił decyzję organu I instancji i przekazał mu sprawę do ponownego rozpoznania, sugerując konieczność wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego w związku ze złożeniem niedopuszczalnego odwołania od unieważnionego postępowania. W świetle przepisu art. 150 ust. 1 pkt 1 u.o.ś. Dyrektor Oddziału Wojewódzkiego Funduszu unieważnia postępowanie w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, gdy nie wpłynęła żadna oferta. Natomiast w myśl art. 152 ust. 2 pkt 3 u.o.ś. środki odwoławcze nie przysługują na unieważnienie postępowania w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej. Sąd podziela stanowisko Prezesa NFZ o wniesieniu odwołania przez osoby niebędące stroną uprawnioną do jego wniesienia. W ocenie organów NFZ, w rozpatrywanej sprawie Skarżący wnieśli odwołanie od rozstrzygnięcia postępowania nr [...], które to postępowanie nie podlegało rozstrzygnięciu, gdyż zostało unieważnione przez Dyrektora OW NFZ z powodu odrzucenia jedynej oferty podmiotu biorącego udział w przedmiotowym postępowaniu. Tym samym Skarżący nie mogli wnieść odwołania od rozstrzygnięcia postępowania, w sytuacji gdy przedmiotowe postępowanie nie zakończyło się rozstrzygnięciem. Oznacza to, iż odwołanie od rozstrzygnięcia przedmiotowego postępowania, skierowane do Dyrektora [...] NFZ, zostało złożone w sytuacji wystąpienia niedopuszczalności drogi odwoławczej, gdyż świadczeniodawcy nie przysługuje odwołanie od rozstrzygnięcia postępowania konkursowego lub rokowań w sytuacji, kiedy postępowanie unieważniono. Pismo Dyrektora [...] NFZ z dnia [...] maja 2013 r., od którego Skarżący wnieśli odwołanie, ma charakter informacyjny i nie jest decyzją administracyjną w rozumieniu kodeksu postępowania administracyjnego, a zatem odwołanie od niego nie przysługuje. Przystępując do rozpatrzenia sprawy należy przede wszystkim podkreślić, że sprawa ma przede wszystkim charakter procesowy, proceduralny, choć takiego charakteru nie mają w większości przepisy, do których odwołują się Skarżący. W związku tym zarzuty Skarżących, dotyczące bezzasadnego odrzucenia ich oferty oraz naruszenia w ten sposób interesu publicznego, nie podlegają rozpatrzeniu przez Sąd. Przyczyny odrzucenia oferty Skarżących nie mają bowiem znaczenia prawnego wobec unieważnienia całego postępowania. W myśl art. 149 ust. 1 u.o.ś. odrzuca się ofertę: 1) złożoną przez świadczeniodawcę po terminie; 2) zawierającą nieprawdziwe informacje; 3) jeżeli świadczeniodawca nie określił przedmiotu oferty lub nie podał proponowanej liczby lub ceny świadczeń opieki zdrowotnej; 4) jeżeli zawiera rażąco niską cenę w stosunku do przedmiotu zamówienia; 5) jeżeli jest nieważna na podstawie odrębnych przepisów; 6) jeżeli świadczeniodawca złożył ofertę alternatywną; 7) jeżeli oferent lub oferta nie spełniają wymaganych warunków określonych w przepisach prawa oraz warunków określonych przez Prezesa Funduszu na podstawie art. 146 ust. 1 pkt 3; 8) złożoną przez świadczeniodawcę, z którym została rozwiązana przez oddział wojewódzki Funduszu prowadzący postępowanie umowa o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w określonym rodzaju lub zakresie w trybie natychmiastowym z przyczyn leżących po stronie świadczeniodawcy. W orzecznictwie sądów administracyjnych wyrażany jest pogląd, że "W art. 149 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (...) zawarty jest zamknięty katalog przypadków, w których odrzuca się ofertę (por. m.in. wyrok WSA w Warszawie z dnia 10 września 2008 r., sygn. akt VII SA/Wa 821/08, LEX nr 560209). Natomiast art. 150 ust. 1 u.o.ś. stanowi, że Dyrektor Oddziału Wojewódzkiego Funduszu unieważnia postępowanie w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, gdy: 1) nie wpłynęła żadna oferta; 2) wpłynęła jedna oferta niepodlegająca odrzuceniu, z zastrzeżeniem ust. 2; 3) odrzucono wszystkie oferty; 4) kwota najkorzystniejszej oferty przewyższa kwotę, którą Fundusz przeznaczył na finansowanie świadczeń opieki zdrowotnej w danym postępowaniu; 5) nastąpiła istotna zmiana okoliczności powodująca, że prowadzenie postępowania lub zawarcie umowy nie leży w interesie ubezpieczonych, czego nie można było wcześniej przewidzieć. W rozpatrywanej sprawie Dyrektor Oddziału Wojewódzkiego Funduszu unieważnił postępowanie w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej z powodu określonego w art. 151 ust. 1 pkt 3 u.o.ś., tj. odrzucenia jedynej oferty. Zgodnie z art. 151 ust. 1 u.o.ś., jeżeli nie nastąpiło unieważnienie postępowania w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, komisja ogłasza o rozstrzygnięciu postępowania. Jeżeli natomiast nastąpiło unieważnienie postępowania, to komisja wydaje w tej sprawie stosowne zawiadomienie. Sąd stwierdza, że pismo Dyrektora [...] NFZ z dnia [...] maja 2013 r. nie miało cech decyzji administracyjnej. Tym samym odwołujący nie mogli wnieść odwołania od rozstrzygnięcia postępowania, w sytuacji gdy przedmiotowe postępowanie nie zakończyło się rozstrzygnięciem. Podsumowując, stwierdzić należało, iż odwołanie Skarżących od rozstrzygnięcia przedmiotowego postępowania, skierowane do Dyrektora [...] NFZ, zostało złożone w sytuacji wystąpienia niedopuszczalności drogi odwoławczej, gdyż nie przysługuje świadczeniodawcy odwołanie od rozstrzygnięcia postępowania konkursowego lub rokowań w sytuacji, kiedy postępowanie unieważniono. Przepis art. 152 ust. 2 u.o.ś. ma jednoznaczne brzmienie, w myśl którego środki odwoławcze nie przysługują na: 1) wybór trybu postępowania; 2) niedokonanie wyboru świadczeniodawcy; 3) unieważnienie postępowania w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej. Oznacza to, że wszystkie wymienione w ustawie środki odwoławcze, tj. 1) protest, 2) odwołanie do dyrektora oddziału wojewódzkiego Funduszu od rozstrzygnięcia postępowania, 3) odwołanie do Prezesa Funduszu oraz na rozstrzygnięcia w ww. sprawach po prostu nie przysługują, w żadnej sytuacji. Rozstrzygnięcia tego rodzaju są zatem z przyczyn przedmiotowych obciążone niedopuszczalnością odwołania. W ocenie Sądu etap procesowy, na którym znalazła się przedmiotowa sprawa w związku ze złożeniem przez Skarżących odwołania od rozstrzygnięcia, które to odwołanie w świetle cytowanych wyżej przepisów ustawy o świadczeniach jest niedopuszczalne, nie upoważniały organu do stosowania instytucji odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego. Przepis art. 138 § 2 K.p.a. wskazany jako podstawa prawna decyzji będącej przedmiotem skargi stanowi, iż organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę organ ten może wskazać jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. W przeciwieństwie do decyzji organu odwoławczego określonych w art. 138 § 1 tej ustawy, który nie ustanawia przesłanek ich wydania, organ może decyzję kasacyjną określoną artykułem 138 § 2 K.p.a. wydać tylko wówczas, gdy spełnione są przesłanki wymienione w zdaniu pierwszym przepisu. Oznacza to, że wydanie decyzji kasacyjnej i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji jest wyjątkiem od zasady merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej i w związku z tym za niedopuszczalną należy uznać wykładnię rozszerzającą art. 138 § 2 K.p.a. (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 września 1981 r., sygn. akt II SA 400/81, ONSA 1981, Nr 2, poz. 88). Odnosząc powyższe uwagi do niniejszego postępowania stwierdzić należy, iż zaskarżona decyzja Prezesa NFZ wydana została z naruszeniem art. 138 § 2 K.p.a., bowiem organ odwoławczy nie wykazał, aby rozstrzygniecie sprawy wymagało przeprowadzenia uprzedniego postępowania wyjaśniającego w jakimkolwiek zakresie. W ocenie Sądu, zasadne było uchylenie decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania w całości, w trybie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. Jako przyczynę uchylenia zaskarżonej decyzji i umorzenia postępowania należało wskazać bezprzedmiotowość podmiotową postępowania. Sprawę administracyjną określają bowiem elementy podmiotowe i przedmiotowe. Brak któregokolwiek z nich uzasadnia pogląd o bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego. Inaczej mówiąc, brak podstaw prawnych lub faktycznych (materialnych lub procesowych) do merytorycznego rozpatrzenia sprawy powoduje brak przedmiotu postępowania. Bezprzedmiotowość podmiotowa, która zdaniem Sądu ma miejsce w niniejszej sprawie, zachodzi w przypadku wniesienia podania przez podmiot, któremu nie służy przymiot strony i jest podstawą do umorzenia postępowania. W konsekwencji zalecenie zastosowania przez organy Funduszu niewłaściwego trybu postępowania przy ponownym rozpoznaniu sprawy było niezasadne w świetle niedopuszczalności złożenia odwołania w przypadku unieważnienia postępowania w trybie rokowań. Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja Prezesa NFZ nie może się ostać w obrocie prawnym z powodu naruszenia przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy. W tych warunkach Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 152 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku, postanawiając o kosztach postępowania w oparciu o art. 200 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło