VI SA/Wa 2470/14

WyrokWSA w Warszawie2015-04-10

Skład orzekający: Magdalena Maliszewska, Izabela Głowacka - Klimas, Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Okręgowa Izba Aptekarska (OIA) posiada legitymację do żądania wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie naruszenia przepisów dotyczących reklamy aptek, a tym samym czy istnieje interes społeczny uzasadniający jej udział w takim postępowaniu?
Ratio decidendi
Organ administracyjny nieprawidłowo odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego na wniosek OIA, uznając, że brak jest interesu społecznego uzasadniającego jej udział. Sąd uznał, że OIA, jako organizacja społeczna powołana do sprawowania pieczy nad należytym wykonywaniem zawodu farmaceuty, ma legitymację do żądania wszczęcia postępowania w sprawie reklamy aptek, ponieważ jest to zgodne z jej celami statutowymi i służy ochronie zdrowia publicznego oraz zasad etyki zawodowej.
Stan faktyczny
Okręgowa Izba Aptekarska (OIA) zwróciła się do Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego z wnioskiem o wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie naruszenia przepisów Prawa farmaceutycznego dotyczących reklamy apteki przez określony podmiot. Inspektor Wojewódzki odmówił wszczęcia postępowania, a Główny Inspektor Farmaceutyczny utrzymał tę decyzję w mocy, uznając, że OIA nie wykazała interesu społecznego uzasadniającego jej wniosek. OIA złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zarzucając organom naruszenie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie Głównego Inspektora Farmaceutycznego oraz utrzymane nim w mocy postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego, stwierdził, że uchylone postanowienia nie podlegają wykonaniu, i zasądził od Głównego Inspektora Farmaceutycznego na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Sędziowie Sędzia WSA Izabela Głowacka - Klimas (spr.) Sędzia WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz Protokolant sekr. sąd. Eliza Mroczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi K. w K. na postanowienie Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim w mocy postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] ; 2. stwierdza, że uchylone postanowienia nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Głównego Inspektora Farmaceutycznego na rzecz skarżącej K. w K. kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Główny Inspektor Farmaceutyczny (dalej GIF) postanowieniem z dnia [...] maja 2014 r., nr [...], wydanym na podstawie art. 112 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 oraz art. 115 pkt 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. – Prawo farmaceutyczne (Dz. U. z 2008 r. Nr 45, poz. 271 ze zm.; dalej "Pf.") oraz art. 144 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 i art. 31 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.; dalej "Kpa."), utrzymał w mocy postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego (dalej "Inspektor Wojewódzki") z dnia [...] lutego 2014 r. znak [...] odmawiające wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie naruszenia przez "[...]" przepisów Prawa farmaceutycznego dotyczących działalności reklamowej apteki. Postanowienie GIF zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym. [...] Okręgowa Izba Aptekarska w [...] (dalej OIA) w dniu [...] stycznia 2014 r. wystąpiła drogą e-mailową do Inspektora Wojewódzkiego z wnioskiem o wszczęcie postępowania administracyjnego i zbadanie zgodności z prawem działalności podmiotu działającego pod nazwą "[...]" (dalej Stowarzyszenie) w zakresie przestrzegania przepisów Prawa farmaceutycznego dotyczących działalności reklamowej aptek. Podniosła we wniosku, że podmiot działający pod ww. firmą prowadzi działalność polegającą na realizacji swoich celów między innymi poprzez kolportaż załączonego folderu informacyjnego, w posiadanie którego OIA weszła w związku z wystawieniem go do publicznej wiadomości w aptece "[...]" w W.. Jednocześnie OIA wskazała, że pomimo usilnych starań nie pozyskała danych o siedzibie Stowarzyszenia kolportującego wskazany wyżej folder, jego statucie określającym cele działalności, formy jej realizacji oraz kto może być jego członkiem. OIA stanęła na stanowisku, że w kontekście informacji zamieszczonej w dolnej części każdej strony folderu: "Cena detaliczna sugerowana przez producenta", członkami ww. Stowarzyszenia są przedsiębiorcy prowadzący apteki o nazwie "[...]", tworzący sieć aptek o tej samej nazwie. Zdaniem OIA, powyższe wskazuje, że istnieje uzasadniona celami statutowymi okręgowej izby aptekarskiej oraz interesem społecznym, konieczność zbadania w ramach postępowania administracyjnego, zgodnie z kompetencjami wojewódzkiego inspektora farmaceutycznego, zgodności z prawem postępowania Stowarzyszenia w zakresie przestrzegania przepisów ustawy Prawo farmaceutyczne, dotyczących działalności reklamowej aptek. Inspektor Wojewódzki postanowieniem z dnia [...] lutego 2014 r., znak [...] odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego, wskazując, że OIA nie wykazała interesu społecznego uzasadniającego jej udział w sprawie. GIF, rozpatrując zażalenie OIA, zauważył, że udział organizacji społecznej w postępowaniu administracyjnym opiera się na następujących podstawowych przesłankach: po pierwsze - postępowanie powinno dotyczyć osoby trzeciej; po drugie - udział organizacji jest uzasadniony jej celami statutowymi; po trzecie - udział organizacji jest uzasadniony interesem społecznym. Organ wyjaśnił przy tym, że udział organizacji społecznej w postępowaniu nie może służyć partykularnym interesom samej organizacji społecznej, lecz musi odpowiadać wymaganiom racjonalnie pojmowanej kontroli społecznej nad postępowaniem administracyjnym w sprawach indywidualnych i działaniem w nim organów administracyjnych. Jednocześnie udział organizacji społecznej w postępowaniu w sprawie dotyczącej innej osoby nie może powodować naruszenia sfery prywatności tej osoby przez nadmierne poszerzenie kręgu uczestników postępowania. Odwołując się do stanowiska doktryny oraz sądów administracyjnych GIF wyjaśnił także, że dokonując analizy wniosku organizacji społecznej, należało mieć na względzie fakt, że przepis art. 31 § 1 Kpa. nie może być interpretowany rozszerzająco, gdyż stanowi on wyjątek od zasady, że uczestnikiem postępowania (stroną) jest podmiot, którego praw lub obowiązków dotyczy postępowanie. Mając powyższe na uwadze GIF uznał, że argumentacja przedstawiona przez OIA nie wskazuje na interes społeczny, którym powodowane jest jej działanie. W ocenie GIF, OIA poza ogólnikowym zadeklarowaniem potrzeby sprawowania nadzoru nad wykonywaniem zawodu przez farmaceutów, nie sprecyzowała jaką formę ma przybrać ten nadzór i w jaki sposób będzie on realizowany. Nadto GIF podzielił stanowisko OIA o potrzebie przestrzegania obowiązującego zakazu reklamy aptek, jednakże, jak wskazał, z tak wyrażanego stanowiska nie wypływa konkretna przesłanka, która uzasadniałaby udział organizacji społecznej we wnioskowanym postępowaniu administracyjnym. OIA, nie podzielając stanowiska organów, złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie GIF z dnia [...] maja 2014 r. utrzymujące w mocy postanowienie Inspektora Wojewódzkiego z dnia [...] lutego 2014 r., wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia wraz z poprzedzającym je postanowieniem. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła: 1) naruszenie art. 31 § pkt 1 Kpa., poprzez przyjęcie, że nie istnieje interes społeczny, który przemawia za udziałem OIA w postępowaniu lub za jego wszczęciem oraz przyjęcie, że udział OIA w postępowaniu lub jego wszczęcie nie są uzasadnione jej celami statutowymi; 2) art. 7 Kpa., poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego, co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia zasady prawdy obiektywnej, polegającego na ustaleniu stanu faktycznego sprawy, który w bardzo istotnych elementach jest niezgodny z rzeczywistością; 3) art. 8 Kpa., poprzez lakoniczność oraz nieadekwatność uzasadnienia zaskarżonego postanowienia do wniosków i argumentacji OIA, nierozpatrzenie zarzutów zażalenia,; 4) art. 11 i art. 107 § 3 w zw. z art. 126 Kpa., poprzez brak rzeczywistego i konkretnego wyjaśnienia OIA w uzasadnieniu zasadności przesłanek, którymi organ kierował się przy załatwieniu sprawy; 5) art. 12 Kpa., poprzez brak wnikliwego prowadzenia postępowania, przejawiający się w powierzchownym i schematycznym potraktowaniu żądania OIA; 6) art. 77 § 1 Kpa., poprzez wybiórcze potraktowanie materiału dowodowego oraz nierozpatrzenie przedstawionego przez OIA materiału dowodowego; 7) art. 80 § 1 Kpa., poprzez pozostawienie poza swoimi rozważaniami najważniejszych argumentów podnoszonych przez OIA oraz dokonanie oceny istotnych dla sprawy materiałów dowodowych wbrew zasadom logiki i wnioskom wynikającym z doświadczenia życiowego; 8) art. 107 § 3 w zw. z art. 126 Kpa., poprzez sporządzenia uzasadnienia w sposób niewyczerpujący, nielogiczny i niespójny. W odpowiedzi na skargę GIF wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. W rozpoznawanej sprawie odmowa wszczęcia postępowania nastąpiła wskutek stwierdzenia, że Okręgowa Izba Aptekarska w [...] jest organizacją społeczną, jednak w sprawie reklamy apteki nie ma interesu prawnego do żądania wszczęcia postępowania. Stosownie do treści art. 31 § 1 Kpa. organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej innej osoby występować z żądaniem: 1) wszczęcia postępowania, 2) dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu. Przyjmuje się, iż organizacje społeczne to takie grupy podmiotów (osób fizycznych i prawnych), które związane są wspólnym celem i stałą więzią organizacyjną, nie wchodzące w skład aparatu państwowego i nie będące zarazem spółkami prywatnymi (por. E. Smoktunowicz "Prawo administracyjne. Pojęcia, instytucje, zasady w teorii i orzecznictwie", Warszawa 2000 s. 20). Zasadne są zatem w ocenie Sądu argumenty strony: niekwestionowane przez organ, że OIA jest organizacją społeczną, jak twierdzenie, co do którego GIF nie zajął jednoznacznego stanowiska, że kwestie prowadzenia reklamy apteki ogólnodostępnej należą do celów statutowych OIA. Został także spełniony wymóg, aby postępowanie administracyjne, którego wszczęcia domaga się skarżąca nie dotyczyło praw i obowiązków samej organizacji społecznej (w tym wypadku OIA w [...]), lecz praw i obowiązków "innej osoby", czyli strony (stron) tego postępowania. Postępowanie ma dotyczyć praw i obowiązków podmiotów "innej osoby" podejmujących działania, które mogą naruszać zakaz z art. 94a ust. 1 p.f., w myśl którego "Zabroniona jest reklama aptek i punktów aptecznych oraz ich działalności. Nie stanowi reklamy informacja o lokalizacji i godzinach pracy apteki lub punktu aptecznego". W ocenie Sądu organ w sposób nieprawidłowy ocenił przesłanki z art. 31 § 1 pkt 1 Kpa., bezzasadnie odmawiając wszczęcia postępowania w wyżej określonej sprawie na wniosek skarżącej, uznając, iż interes społeczny wskazywany przez nią jest w rzeczywistości przejawem partykularnego interesu samorządu zawodowego. Do takiego stwierdzenia, zdaniem Sądu, brak było podstaw. Wyrażenie "cele statutowe", unormowane jest w akcie rangi ustawowej dotyczącej danej organizacji społecznej. Szczególnego podkreślenia wymaga, iż głównym, konstytucyjnym celem działalności samorządu aptekarskiego jest sprawowanie pieczy nad należytym wykonywaniem zawodu farmaceuty. Samorząd aptekarski został powołany, a jego działalność uregulowano w ustawie z dnia 19 kwietnia 1991 r. o izbach aptekarskich (Dz. U. z 2008 r. Nr 136, poz. 856, z późn. zm.). Przepis art. 17 ust. 1 Konstytucji RP stanowi, że w drodze ustawy można tworzyć samorządy zawodowe, reprezentujące osoby wykonujące zawody zaufania publicznego i sprawujące pieczę nad należytym wykonywaniem tych zawodów w granicach interesu publicznego i dla jego ochrony. Zawód farmaceuty jest bez wątpienia zawodem zaufania publicznego, a główny cel działalności samorządu aptekarskiego został określony w przytoczonym art. 17 Konstytucji RP i jest nim sprawowanie pieczy nad należytym wykonywaniem zawodu farmaceuty. Zostało to potwierdzone w art. 7 ust. 1 pkt 5 ustawy o izbach aptekarskich, który stanowi, że zadaniem samorządu aptekarskiego jest w szczególności sprawowanie pieczy i nadzoru nad wykonywaniem zawodu. Z kolei zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 6 ustawy o izbach aptekarskich zadaniem samorządu aptekarskiego jest w szczególności współdziałanie z organami administracji publicznej, związkami zawodowymi i samorządami zawodowymi oraz innymi organizacjami społecznymi w sprawach związanych z wykonywaniem zawodu i innych dotyczących farmacji, a mających wpływ na ochronę zdrowia publicznego. Przepis ten wskazuje na możliwe formy realizacji zadań samorządu aptekarskiego, ogólnie określone w art. 1 ust. 1 ustawy o izbach aptekarskich, w którym mówi się, że samorząd aptekarski jest reprezentacją zawodowych, społecznych i gospodarczych interesów tego zawodu. Ponadto art. 2a ust. 1 pkt 8 powołanej ustawy stanowi, że wykonywanie zawodu farmaceuty ma na celu ochronę zdrowia publicznego i obejmuje udzielanie usług farmaceutycznych polegających m. in. na kierowaniu apteką, punktem aptecznym, działaniem farmacji szpitalnej lub hurtownią farmaceutyczną. Nadzór nad prawidłowym wykonywaniem zawodu to również nadzór w zakresie realizacji funkcji zawodowej jaką jest kierowanie apteką. Prawidłowe kierowanie apteką jest nierozerwalnie związane z przestrzeganiem przepisów m. in. ustawy - Prawo farmaceutyczne, w tym jej art. 94a zakazującego reklamy aptek i ich działalności. Pieczę i nadzór nad tym zawodem jako zawodem zaufania sprawuje organ samorządowy w interesie społecznym, co wynika wprost z art. 17 ust. 1 Konstytucji RP. Przedmiotem postępowania administracyjnego, którego dotyczył wniosek skarżącej ma być ustalenie, czy określone zachowanie stanowi zakazaną reklamę działalności apteki. Zgodnie z art. 86 ust. 1 p.f. w aptece jako placówce ochrony zdrowia publicznego, osoby uprawnione świadczą usługi farmaceutyczne (wydawanie produktów leczniczych i wyrobów medycznych, sporządzanie leków recepturowych i leków aptecznych, udzielanie informacji o produktach leczniczych i wyrobach medycznych). Wykonywanie zawodu farmaceuty ma na celu ochronę zdrowia publicznego i obejmuje udzielanie wszystkich usług farmaceutycznych będących przedmiotem działalności aptek (vide: art. 2a ust. 1 ustawy o izbach aptekarskich). Oczywistym jest, że działalność reklamowa prowadzona jest "na styku" z informacyjną funkcją apteki. Tak więc cel istnienia samorządu aptekarskiego uzasadnia jego udział w postępowaniu, aby uczestniczyć w procesie mającym za zadanie rozgraniczenie dwóch powyżej wskazanych dziedzin. W takiej sytuacji, w ocenie Sądu, postępowanie w sprawie reklamy apteki, którego prowadzenie należy do kompetencji Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego, jest zbieżne z celami statutowymi przypisanymi okręgowym izbom aptekarskim, bowiem to izba, jako organ samorządu farmaceutycznego, sprawuje nadzór nad wykonywaniem zawodu farmaceuty, a do czynności objętych tym zawodem należy kierowanie apteką. Udział w postępowaniach dotyczących uczestniczenia apteki w niedozwolonej reklamie mieści się zatem w zakresie działań samorządu. Celem działalności samorządu aptekarskiego jest także zachowanie godności i niezależności zawodu farmaceuty (art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy o izbach aptekarskich). Wyłącznie niezależny farmaceuta, wykonujący swoje obowiązki zawodowe w odpowiednich warunkach gwarantuje osiągnięcie celu w postaci ochrony zdrowia publicznego. Samorząd aptekarski, który zobowiązany został do sprawowania nadzoru nad prawidłowym wykonywaniem czynności zawodowych przez farmaceutów musi dbać, aby warunki, w jakich farmaceuci pracują, pozwalały im postępować zgodnie z przepisami prawa i zasadami etyki, tzn. aby m. in.: byli niezależni w podejmowaniu swoich decyzji i nie musieli uczestniczyć w akcjach promocyjnych i reklamowych, których zgodność z prawem jest wątpliwa. Jednym ze skrajnie niekorzystnych czynników, który nie pozwala na prawidłowe wykonywanie zadań przez farmaceutów jest prowadzenie przez aptekę, w której pracują, zakazanej reklamy apteki. Wykonywanie zawodu farmaceuty w aptece należącej np. do sieci aptek, powoduje praktyczną zależność farmaceuty od właściciela, który nie jest farmaceutą. W takich przypadkach jedynym podmiotem, który może skutecznie ubiegać się o właściwe warunki wykonywania zawodu zaufania publicznego jest samorząd zawodowy. Kolejnym, bardzo ważnym celem samorządu aptekarskiego, jest strzeżenie zasad etyki i deontologii zawodowej (art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy o izbach aptekarskich). Sąd wyraża pogląd, iż pojęcie "reklamy" sytuuje się na pograniczu zagadnień etycznych i prawnych. Brak jest legalnej definicji reklamy i z tego powodu konieczne jest doprecyzowanie tego pojęcia w drodze wykładni prawa. Jest rzeczą oczywistą, iż w pierwszej kolejności będą to czynić organy Inspekcji Farmaceutycznej, kontrolowane przez sąd administracyjny, z punktu widzenia zasad prawa. Jednakże trudno sobie wyobrazić, aby organ samorządu farmaceutycznego, jakim jest Izba, był pozbawiony legitymacji czynnej w sprawach, które tych zasad etycznych wprost dotyczą. Stosownie do art. 19 ust. 1 Kodeksu Etyki Aptekarza Rzeczypospolitej Polskiej, stanowiącego załącznik do uchwały nr VI/25/2012 VI Krajowego Zjazdu Aptekarzy z dnia 22 stycznia 2012 r. "aptekarz nie reklamuje siebie oraz swoich usług. Nie uczestniczy w reklamie usług farmaceutycznych, jak i ich promocji niezgodnej z prawem lub dobrymi obyczajami". Powyższe oznacza, że rozpoczęcie i skuteczne przeprowadzenie postępowania w przedmiocie odpowiedzialności zawodowej (vide: art. 45-62 ustawy o izbach aptekarskich) warunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem przez właściwy organ inspekcji farmaceutycznej, czy określone zachowanie stanowi zakazaną reklamę apteki lub jej działalności czy też nie. W tym przypadku realizowanie celu działalności samorządu aptekarskiego zależy od działań wojewódzkich inspektorów farmaceutycznych. W tak ukształtowanym kontekście normatywnym Okręgowa Izba Aptekarska w [...] musi być legitymowana do żądania wszczęcia postępowań, których przedmiotem jest reklama aptek lub przystąpienia do nich. Wniosek o dopuszczenie do postępowania uzasadnia także ustawowy nakaz współdziałania samorządu aptekarskiego z organami administracji publicznej (...) w sprawach związanych z wykonywaniem zawodu i innych dotyczących farmacji, a mających wpływ na ochronę zdrowia publicznego (art. 7 ust. 1 pkt 5 ustawy o izbach aptekarskich). Zawód farmaceuty powinien być wykonywany zgodnie z przepisami prawa, w tym również w zakresie przestrzegania zakazu reklamy w związku z nakazem najwyższej ochrony "szczególnych konsumentów", jakimi są pacjenci, a ustawowe obowiązki nałożone na farmaceutów powinny być przez nich wykonywane rzetelnie, pod rygorem odpowiedzialności zawodowej. Jednostka samorządu aptekarskiego powinna być więc dopuszczona do postępowania prowadzonego przez Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego jako organizacja społeczna, gdyż jest ona - jako organ reprezentujący i nadzorujący wszystkich farmaceutów - żywo zainteresowana wynikiem toczącego się postępowania. W sytuacji dopuszczenia do postępowania na prawach strony samorząd mógłby w pełni reprezentować interes całej grupy zawodowej farmaceutów w postępowaniu, który polega na przestrzeganiu zakazu reklamy aptek a tym samym mógłby zareagować odpowiednio szybko dzięki m.in. dostępowi do akt sprawy w razie nieprzestrzegania przez kierownika apteki zakazu reklamy, co leży także w interesie wszystkich członków samorządu przestrzegających obowiązującego prawa. Sąd doszedł do przekonania, iż w istniejącym stanie prawnym interes społeczny, przemawia za wszczęciem postępowania i dopuszczeniem do postępowania Izby jako organizacji samorządowej. Reasumując, w ocenie Sądu nie jest trafne stanowisko organu, zgodnie z którym nie została w sprawie wykazana przesłanka interesu społecznego. Biorąc pod uwagę wskazane wyżej okoliczności Sąd zauważa, że udział organizacji społecznej w niniejszej sprawie uzasadnia potrzeba ochrony obiektywnie istniejącego interesu społecznego. Oczywistym jest, że udział organizacji społecznej w postępowaniu na podstawie przepisu art. 31 § 1 Kpa. nie może służyć jedynie partykularnym interesom samej organizacji społecznej lub jej członków, lecz musi odpowiadać wymaganiom racjonalnie pojmowanej kontroli społecznej nad postępowaniem administracyjnym w sprawach indywidualnych i działaniem w nim organów administracyjnych. Organ niezasadnie i w oderwaniu od wyżej wskazanych unormowań rangi konstytucyjnej oraz ustawowej uznał jednak, że po stronie OIA w Kaliszu istnieje jedynie interes faktyczny w ustaleniu czy dany przedsiębiorca aptekarski naruszył zakaz reklamy apteki. Nie jest to, zdaniem Sądu okoliczność, która uzasadniałaby odmowę OIA jako organizacji samorządowej pozycji podmiotu na prawach strony w postępowaniu dotyczącym reklamy apteki ogólnodostępnej. Jednocześnie należy stwierdzić, iż słuszne co do zasady stanowisko Głównego Inspektora Farmaceutycznego, iż podmiotem powołanym do sprawowania nadzoru w zakresie przestrzegania przepisów o zakazie reklamy aptek jest wojewódzki inspektor farmaceutyczny, nie niweluje praw organizacji samorządu farmaceutycznego, o których mowa powyżej. Wskazać należy, iż nawet uznając - wynikającą z istnienia celów statutowych i interesu społecznego – legitymację czynną Izby do żądania wszczęcia postępowania, organ może odmówić wszczęcia postępowania w sytuacji gdy uzna, że nie zachodzą merytoryczne podstawy do wszczęcia postępowania, czy też wszczęte postępowanie umorzyć. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalony jest pogląd, że organizacja społeczna ubiegająca się o dopuszczenie jej do udziału w postępowaniu winna uprawdopodobnić, że przyczyni się do lepszego wypełnienia przez postępowanie administracyjne dla jego celów (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24.6.2009 r. II OSK 1038/08, akceptowany przez R. Suwaja "Praktyczne aspekty udziału organizacji społecznych w ogólnym postępowaniu administracyjnym" Sam. Teryt. 1-2/10/50). W uzasadnieniu tego wyroku, Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że dopuszczenie do postępowania administracyjnego organizacji społecznej, której statutowe cele są zbieżne z celami (przedmiotem) konkretnego postępowania administracyjnego można postrzegać jako zwiększenie prawdopodobieństwa lepszego wyjaśnienia okoliczności faktycznych kluczowych dla sprawy. Udział organizacji może zmniejszyć ujemne konsekwencje inkwizycyjności postępowania administracyjnego przez wprowadzenie quasi-kontradyktoryjności między (odnosząc to do realiów niniejszej sprawy) uczestnikiem postępowania - z jednej strony, a organizacją społeczną, będącą rzecznikiem interesu społecznego - z drugiej strony. Nie można interesu społecznego utożsamiać z interesem ogólnonarodowym, regionalnym czy interesem innych zbiorowości o ogromnym zasięgu. Dokonując wykładni art. 31 § 1 in fine Kpa. nie można nadawać interesowi partykularnemu generalnie pejoratywnego znaczenia. Wolność stowarzyszeń w demokratycznym państwie prawnym (art. 12 Konstytucji RP) wskazuje, że standardem jest wielość i zróżnicowanie interesów grupowych. Wykładnia art. 31 § 1 Kpa. winna się odbywać w związku z art. 7 i art. 77 Kpa. – to na organie administracji spoczywa cały ciężar zweryfikowania zasadności bądź niezasadności dopuszczenia organizacji społecznej. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się, że nawet jeśli we władzach organizacji społecznej zasiadają osoby prowadzące działalność konkurencyjną w stosunku do inwestora, który ubiega się o warunki zabudowy, to nie jest to jednoznaczne z brakiem interesu społecznego, uzasadniającego dopuszczenie stowarzyszenia (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13.05.2009 r. II OSK 815/08, akceptowany przez skład sędziowski Naczelnego Sądu Administracyjnego, orzekający wyrokiem z 24.06.2009 r. II OSK 1038/08 i R. Suwaja – op. cit. s. 51).". W ocenie Sądu, powyższe poglądy NSA znajdują w pełni odniesienie do okoliczności sprawy niniejszej. Jednocześnie należy podkreślić, iż w kwestii zakresu uprawnień samorządu aptekarskiego w przypadku stwierdzenia zakazanej reklamy apteki wypowiedział się Sąd Najwyższy w wyrokach z dnia 12 lutego 2014 r., sygn. akt III ZS 14/13 i III ZS 15/13, (Lex nr 1438737 i 1438738): "Samorząd aptekarski jest zatem upoważniony do podejmowania różnego rodzaju działań w sprawach dotyczących konkretnych członków korporacji zawodowej, jak i w sprawach dotyczących samorządu (krajowego lub regionalnego) jako takiego, o ile tylko zagrożony lub naruszony zostanie interes, o którym mowa w art. 7 ust. 2 pkt 11 i art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy o izbach. "Występowanie", o którym mowa w tym przepisie może przybierać różne formy, od podejmowania uchwał udzielających poparcia, bądź negujących określone inicjatywy, przez włączanie się w różnego rodzaju inicjatywy dotyczące interesów samorządu aptekarskiego, po czynny udział w postępowaniach dotyczących konkretnych członków izby. W tym ostatnim przypadku organ samorządu aptekarskiego może działać zarówno na rzecz członka (w obronie jego interesów), jak i przeciwko takiemu członkowi (w obronie interesu ogólnego członków izby). W ramach art. 7 ust. 1 pkt 5 ustawy o izbach mieści się także niewątpliwie występowanie z wnioskiem o wszczęcie postępowania przez organy nadzoru farmaceutycznego.". Skład orzekający w pełni akceptuje powyższe stanowisko. Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał, że skarżąca wykazała, iż mogłaby przyczynić się do właściwego prowadzenia postępowań administracyjnych w przedmiocie reklamy aptek. Skarżąca z mocy ustaw predestynowana jest do zabierania głosu, w formach do tego przewidzianych przepisami procedury administracyjnej, celem wypracowania cezury – linii granicznej służącej prawidłowemu rozpoznaniu cech różniących reklamę, która w świetle obecnie obowiązującego prawa jest niedozwolona, od rzeczowej, dozwolonej prawem, informacji oraz wskazywania organowi zauważonych z racji pełnienia funkcji statutowych przypadków naruszenia prawa. Posiadanie tzw. zdolności inicjacyjnej w postępowaniu administracyjnym jest przejawem realizacji roli ustrojowej Izby jako organizacji samorządu aptekarskiego. Na zakończenie należy podkreślić, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach o sygn. akt II GSK 244/14 i II GSK 92/14 podzielił powyższy pogląd o konieczności wszczęcia postępowania z wniosku Izby Aptekarskiej dotyczącego naruszenia zakazu reklamy i dopuszczenia jej do udziału w tym postępowaniu. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Na podstawie art. 152 powołanej ustawy orzeczono, że uchylone postanowienia nie podlegają wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. O kosztach orzeczono w oparciu o art. 200 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło