VI SA/Wa 2613/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA - Małgorzata Grzelak po rozpoznaniu w dniu 8 kwietnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi H. B. na pismo Departamentu Świadczeń Emerytalno-Rentowych Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lipca 2007 r. znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji odmawiającej przyznania prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy postanawia: odrzucić skargę Pismem z dnia [...] sierpnia 2007 r., uzupełnionym pismem z dnia [...]listopada 2008 r. H. B., zwany dalej skarżącym, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na pismo Departamentu Świadczeń Emerytalno-Rentowych ZUS z dnia [...] lipca 2007 r. znak: [...], żądając jego uchylenia. W uzasadnieniu skarżący podał, że pismem z dnia [...] lipca 2007 r. organ odmówił mu na podstawie art. 83a ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych wszczęcia postępowania administracyjnego dotyczącego stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej ZUS Oddział w W. z dnia [...] sierpnia 2002 r. Skarżący, powołując się na art. 55 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), wniósł o rozpoznanie sprawy na podstawie odpisu skargi z dnia [...] sierpnia 2007 r. oraz zaskarżonego pisma z dnia [...] lipca 2007 r. Skarżący, odwołując się do art. 104 K.p.a., stwierdził, że powyższe pismo jest decyzją administracyjną, gdyż zostało skierowane do oznaczonej strony postępowania, zawiera rozstrzygnięcie, a także podpis. Nie zawiera jednak wszystkich elementów decyzji, o których stanowi art. 107 K.p.a., a to oznacza, że pismo jest obarczone wadą prawną, która przesądza o jego nieważności. Skarżący podał, że przedmiotowe pismo nie wskazuje podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz nie zawiera wyjaśnienia okoliczności faktycznych wskazujących na jego zasadność oraz uzasadnienia prawnego. Nie posiada również pouczenia o przysługujących stronie środkach odwoławczych. Skarżący zarzucił również, że pismo zostało wydane z naruszeniem art. 35 K.p.a. W odpowiedzi na skargę z dnia [...] grudnia 2008 r. ZUS wniósł o odrzucenie skargi. Powołując się na art. 83 ust. 1ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych w związku z art. 115 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych podkreślił, że organem właściwym do orzekania w zakresie ustalania uprawnień do świadczeń z ubezpieczeń społecznych, w tym weryfikacji decyzji z dnia [...] sierpnia 2002 r., jest ZUS, a nie Prezes ZUS. W związku z tym, decyzja z dnia [...] sierpnia 2002 r. jako ostateczna mogła być, stosownie do art. 83a ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych unieważniona tylko z urzędu, jeżeli ZUS stwierdziłby, że zachodzą ku temu podstawy określone w K.p.a. Podstaw takich ZUS nie stwierdził i w tym zakresie udzielał skarżącemu wyjaśnień na każde z jego pism zawierających żądanie stwierdzenia nieważności wspomnianej decyzji. Organ podkreślił również, że w myśl art. 83 ust. 2 i 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, od decyzji wydanej przez ZUS przysługuje odwołanie do właściwego sądu powszechnego. Decyzja nie podlega natomiast kontroli sprawowanej przez sąd administracyjny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Przedmiotem niniejszej sprawy jest pismo Departamentu Świadczeń Emerytalno - Rentowych ZUS z dnia [...] lipca 2007 r. znak: [...], które zdaniem skarżącego jest decyzją administracyjną, którą organ rentowy odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] sierpnia 2002 r. Ponieważ w/w "decyzja" nie spełnia warunku z art. 107 § 1 K.p.a., skarżący domaga się stwierdzenia nieważności zaskarżonego pisma. Uwzględniając powyższe, w pierwszej kolejności rozstrzygnięcia wymagała kwestia charakteru prawnego zaskarżonego pisma. Zgodnie z treścią art. 107 § 1 K.p.a. decyzja administracyjna powinna zawierać: oznaczenie organu administracji publicznej, datę wydania, oznaczenie strony lub stron, powołanie podstawy prawnej, uzasadnienie faktyczne i prawne, pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie, podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do wydania decyzji. Decyzja, w stosunku do której może być wniesione powództwo do sądu powszechnego lub skarga do sądu administracyjnego, powinna zawierać ponadto pouczenie o dopuszczalności wniesienia powództwa lub skargi. Odnosząc powyższe do zaskarżonego pisma (-decyzji") należy wskazać, że nie zawiera ono oznaczenia organu administracji uprawnionego do wydania stosownej decyzji, gdyż za taki nie można uznać Departamentu Świadczeń Emerytalno - Rentowych. Zaskarżone pismo z dnia [...] lipca 2007 r. nie zawiera również osnowy czyli treści rozstrzygnięcia sprawy, które jest równoznaczne z udzielonym stronie uprawnieniem, albo nałożonym na nią obowiązkiem. Odwołanie się przez Departament Świadczeń Emerytalno-Rentowych ZUS do przepisów prawnych w związku z udzielanymi skarżącemu wyjaśnieniami nie jest tożsame z wydaniem rozstrzygnięcia w sprawie. Biorąc powyższe pod uwagę, należało stwierdzić, że pismo z dnia [...] lipca 2007 r. poza wskazaniem adresata, do którego jest kierowane, nie zawiera żądanych składników niezbędnych do uznania go, w świetle art. 107 § 1 K.p.a., za decyzję administracyjną. Znajomość akt administracyjnych rozpatrywanej sprawy pozwoliła uznać, że zaskarżone pismo Departamentu Świadczeń Emerytalno - Rentowych ZUS z dnia [...] lipca 2007 r. jest kolejnym pismem tej komórki, która w imieniu Prezesa ZUS udzielała odpowiedzi na wnioski i zarzuty skarżącego. Charakter pism skarżącego oraz udzielanych na nie wyjaśnień wskazuje, że postępowanie toczyło się w trybie Działu VIII Skargi i wnioski K.p.a. Postępowanie skargowe ma charakter odrębny od postępowania administracyjnego, a do czynności w nim podejmowanych nie stosuje się przepisów Działu II K.p.a. Postępowanie prowadzone we wskazanym trybie stanowi rodzaj uproszczonego postępowania administracyjnego, które charakteryzuje się między innymi tym, że nie ma w nim stron, nie wydaje się wiążących rozstrzygnięć, nadto nie ma toku instancji ani środków zaskarżenia (tak Janusz Borkowski w: Kodeks postępowania administracyjnego z komentarzem, Warszawa 1998 r., str. 909). Celem tego postępowania jest ocena działania, czy też bezczynności określonych organów albo ich pracowników, a nie wydawanie wiążących w sprawie rozstrzygnięć. W odróżnieniu od postępowania administracyjnego, postępowanie skargowo - wnioskowe nie kończy się wydaniem decyzji administracyjnej. Postępowanie skargowe kończy się czynnością faktyczną, która ma formę zawiadomienia o sposobie załatwienia skargi. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego do skarg i wniosków uregulowanych w Dziale VIII K.p.a., nie ma zastosowania sądowa kontrola administracji publicznej, a skarga jako niedopuszczalna, podlega odrzuceniu (por. postanowienia NSA: z dnia 9 listopada 2006 r., sygn. akt I OZ 1133/06 i z dnia 9 lutego 2005 r., sygn. akt OSK 1110/04, oraz wyrok NSA z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt I OSK 105/05, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 lutego 2007 r. sygn. akt I OSK 395/06). Skoro przedmiotowa skarga nie mieści się w kategorii spraw z zakresu administracji publicznej, które wymienia art. 3 § 2 p.p.s.a., to tym samym skarga ta jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu. Niezależnie od powyższego należy podnieść, że do decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, od których przysługuje odwołanie do właściwego sądu powszechnego zalicza się także decyzje, które mogą być uchylone, zmienione lub unieważnione przez ten organ na zasadach określonych w K.p.a. Oznacza to, że do oceny decyzji w zakresie indywidualnej sprawy ubezpieczeniowej, rozstrzygającej spór o uprawnienia do świadczeń z ubezpieczeń społecznych, a taki charakter ma właśnie decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] sierpnia 2002 r., właściwy będzie sąd powszechny. Zdaniem Sądu, ocena legalności decyzji podjętej przez ZUS w trybie nadzwyczajnym, w odniesieniu do decyzji niepodlegającej kognicji sądu administracyjnego, również nie może być dokonywana przez sąd administracyjny, a jedynie przez sąd powszechny. Z tych powodów przedmiotową skargę należało odrzucić na postawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)