VI SA/Wa 2642/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Szydłowska po rozpoznaniu w dniu 27 listopada 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku I. S. o przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie pełnomocnika w sprawie ze skargi I. S. na decyzję Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia [...] października 2012 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia opłaty za używanie niezarejestrowanych odbiorników telewizyjnych i radiofonicznych postanawia: odmówić I. S. przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie W złożonym w dniu 24 maja 2013 r. (na urzędowym formularzu PPF) wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca I. S. zażądała ustanowienia pełnomocnika (radcy prawnego lub adwokata). W uzasadnieniu wniosku podała, że nie jest w stanie opłacić pełnomocnika z wyboru w celu sporządzenia skargi kasacyjnej. Z informacji zawartych we wniosku wynika, że skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z małżonkiem i dwiema pełnoletnimi córkami (w wieku [...] i [...] lat). Jako jedyny składnik majątkowy swojej rodziny skarżąca wskazała 15-letni samochód. Podała też, że mieszka (wraz z mężem i córkami) u rodziny. Oświadczyła, iż jedynym dochodem rodziny jest wynagrodzenie jej męża za pracę w kwocie 2.000 zł brutto miesięcznie. Natomiast skarżąca z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej odnotowuje stratę w wysokości 8.350 zł w skali miesiąca. W piśmie z dnia 21 czerwca 2013 r. wyjaśniła, że młodsza córka uczy się, a starsza córka przerwała studia i nie pracuje. Miesięczny koszt utrzymania córek oraz gospodarstwa domowego skarżąca oszacowała na ok. 2.000 zł. Z dokumentów załączonych do pisma z dnia 21 czerwca 2013 r. wynika, że skarżąca zatrudnia męża za miesięcznym wynagrodzeniem w wysokości 2.000 zł brutto, tj. 1.459,48 zł netto. W roku ubiegłym z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej (obiekt hotelowy) skarżąca osiągnęła dochód w kwocie 77.861,03 zł (przy przychodzie w wysokości 621.673,47 zł oraz kosztach uzyskania przychodów w kwocie 543.812,44 zł), zaś dochód męża skarżącej ze stosunku pracy wyniósł 13.221,25 zł (przy przychodzie w wysokości 14.000 zł i kosztach uzyskania przychodu w kwocie 778,75 zł) - vide zeznanie podatkowe małżonków za rok 2012 PIT-36 (karty 61-63 verte akt). W miesiącu maju 2013 r. skarżąca uzyskała dochód w kwocie 1.929,13 zł - przy przychodzie w wysokości 40.987.40 zł i kosztach w kwocie 39.058,27 zł (rozliczenie księgi przychodów i rozchodów za miesiąc maj 2013 r. - karta 59 akt). Skarżąca przedstawiła również wyciąg ze swojego firmowego rachunku bankowego (karty 47 - 58 akt), na którym na dzień 21 czerwca 2013 r. były dostępne środki w kwocie 3.597,01 zł. Postanowieniem z dnia 12 lipca 2013 r., referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił przyznania skarżącej I.S. prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie pełnomocnika. W sprzeciwie od postanowienie z dnia 12 lipca 2013 r. skarżąca podała, że odmowa przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika uniemożliwi jej prawo do obrony jej praw w sytuacji, gdy nie była ona świadoma o obowiązku rejestracji odbiorników RTV w dzierżawionym hotelu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 259 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270, dalej jako: "p.p.s.a.") od postanowień wydanych na podstawie art. 258 § pkt 7 niniejszej ustawy, strona może wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia. W razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie (art. 260 p.p.s.a.). W myśl art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym, przy czym prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2 tego przepisu), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy, zarówno w zakresie całkowitym, jaki i częściowym, jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest bowiem formą dofinansowania strony postępowania z budżetu Państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie NSA z dnia 11 stycznia 2012 r., sygn. akt I OZ 1099/11). Instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania przez stronę i ma zastosowanie w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Obowiązek zagwarantowania skutecznego dostępu do sądu nie oznacza konieczności zagwarantowania stronom bezwarunkowego prawa do uzyskania bezpłatnej pomocy prawnej, ani prawa do zwolnienia od kosztów sądowych. Wymóg ponoszenia kosztów postępowania nie stanowi ograniczenia prawa do sądu i jest usprawiedliwiony koniecznością zapewnienia właściwego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości (por. postanowienie NSA z dnia 29 maja 2013 r. sygn. akt II OZ 419/13, LEX nr 1319097). W ocenie Sądu przedstawiona przez skarżącą sytuacja majątkowa nie uzasadnia przyznania jej prawa pomocy w zakresie częściowym. Z dokumentów złożonych do wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że skarżąca z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej osiągnęła w 2012 r. dochód w kwocie 77 861,03 zł, przy przychodzie 621 673, 47 zł oraz kosztach uzyskania przychodu w kwocie 543 812, 44 zł. W maju 2013 r. dochód ten wyniósł 1 929, 13 zł przy przychodzie 40 987,40 zł i kosztach jego uzyskania 39 058,27 zł. Na firmowym rachunku bankowym w dacie 21 czerwca 2013 r. dostępne były środki w kwocie 3 597,01 zł. Jednocześnie skarżąca oświadczyła, że pokrywa koszty utrzymania domu i córek oraz koszty związane z prowadzoną działalnością gospodarczą. Zdaniem Sądu osiągany przez skarżącą przychód z prowadzonej działalności gospodarczej jest znaczny, a fakt, że skarżąca daje pierwszeństwo innym kosztom prowadzonej działalności, aniżeli kosztom postępowań sądowych związanych z przedmiotem prowadzonej działalności nie może uzasadniać przeniesienia na Skarb Państwa ciężaru ponoszenia kosztów powstałych z tytułu prowadzonego postępowania sądowego. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym panuje pogląd, że samodzielna działalność gospodarcza prowadzona na własny rachunek, ze swej istoty, wiąże się z ponoszeniem wszystkich związanych z nią konsekwencji. Również ponoszenie kosztów sądowych powinno być wzięte pod uwagę przy planowaniu wydatków związanych z działalnością gospodarczą (postanowienie Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 9 lipca 1992 r. – I ACz 393/92). W tej sytuacji, w oparciu o przepis art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 259 § 1 oraz art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji postanowienia.