VI SA/Wa 2644/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Tomasz Sałek po rozpoznaniu w dniu 10 sierpnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi W. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2010 r. nr [...] w przedmiocie wykreślenia wpisu z ewidencji działalności gospodarczej postanawia: odmówić przyznania W. P. prawa pomocy w żądanym zakresie. W. P. (dalej jako skarżący) złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] października 2010 r. nr [...] w przedmiocie wykreślenia wpisu z ewidencji działalności gospodarczej. Z informacji podanych we wniosku wynikało, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną. Posiada udziały w ramach współwłasności domu (2/6), nieruchomości rolnej o pow. 2 ha (1/4) oraz działki o pow. 500 m2 (1/2), także samochód osobowy o wartości 24 000 zł. Wśród zobowiązań skarżący wymienił dwa kredyty kupieckie. Dochód osiągany z prowadzonej działalności gospodarczej oszacował na kwotę 1 600 zł. miesięcznie. Żona skarżącego według danych formularza otrzymuje z kolei rentę w kwocie 450 zł. Mając na uwadze, iż oświadczenia zawarte w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy były niewystarczające dla oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącej, zarządzeniem referendarza sądowego wezwano skarżącego do uzupełnienia wniosku w terminie 14 dni poprzez przedłożenie: a) odpisu zeznań podatkowych skarżącego i jego małżonki za rok 2010, b) deklaracji potwierdzającej wysokość dochodu osiągniętego przez skarżącego w roku 2011 z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej (w zależności od formy opodatkowania), c) ostatniego przekazu pocztowego świadczenia rentowego żony skarżącego, ewentualnie ostatniej decyzji określającej wysokość tego świadczenia, d) dokumentów potwierdzających informacje o udzielonych skarżącemu kredytach i miesięcznych wydatkach związanych z ich spłatą (np. kopie umów o udzieleniu kredytu oraz kopie harmonogramów spłaty tych kredytów), e) wyciągów i wykazów z posiadanych przez skarżącego i jego małżonkę rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, f) dokumentów potwierdzających ponoszenie miesięcznych wydatków koniecznych do utrzymania oraz innych obciążeń (np. opłaty za energię elektryczną, gaz, wodę, telefon) W odpowiedzi skarżący przesłał odcinek przekazu pocztowego renty żony, informację o wysokości dochodu osiągniętego z działalności gospodarczej w 2010 r., wydruk bilansu na dzień [...] czerwca 2011 r., wydruki z rachunku bankowego z [...] obrazujące stan rachunku na dzień 16 maja 2011r., 27 kwietnia 2011 r. i 16 marca 2011 r., zaświadczenie z Banku [...] o korzystaniu w rachunku bieżącym z kredytu w kwocie 150 000 zł., zaświadczenie z Banku [...] o przeniesieniu kwoty salda debetowego w wysokości 102 900 zł. na rachunek kredytowy, a także zaświadczenie z Banku [...] potwierdzające zaciągnięcie pożyczki gotówkowej w kwocie 69 360 zł. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., dalej też jako p.p.s.a.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W postanowieniu z dnia 6 października 2004 r. (sygn. akt GZ 61/04, GZ 64/04, niepubl.) Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Instytucja prawa pomocy ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Zasadą jest bowiem, iż strona powinna partycypować w kosztach postępowania, w szczególności jeśli posiada stały miesięczny dochód. Prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest kryterium majątkowe. Sąd nie kieruje się w tym zakresie zasadami słuszności, lecz bada stan majątkowy i rodzinny wnioskodawcy (p. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 lipca 2011 r. sygn. akt I OZ 533/11). Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy podkreślić należy, iż skarżący nie wykazał, że znajduje się w takiej sytuacji życiowej, w której zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Skarżący z prowadzonej działalności gospodarczej uzyskał w ubiegłym roku znaczny przychód przekraczający jeden milion osiemset tysięcy złotych który, po odjęciu kosztów uzyskania, przełożył się na dochód w wysokości 60 144 zł. Również przez pierwsze pięć miesięcy bieżącego roku przychód skarżącego sięgnął kwoty 609 tysięcy, co przełożyło się na dochód sięgający 7 522 zł. Co prawda, na skarżącym ciąży obowiązek spłaty kredytów bankowych, jednakże z przedłożonych dokumentów wynika, iż w dwóch przypadkach regularnie opłaca kolejne raty, a w jednym zobowiązanie przeniesiono na rachunek kredytowy. Jeżeli więc skarżący, prowadząc działalność gospodarczą, z której uzyskuje dochód, wywiązuje się z ciążących na nim obowiązków finansowych, w tym wynikających ze zobowiązań kredytowych, brak jest podstaw dla uznania, iż zdobycie przez niego środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Skarżący nie przedłożył przy tym wyciągów z rachunków bankowych obrazujących skalę dokonywanych transakcji w okresie trzech miesięcy poprzedzających złożenie wniosku składając jedynie wydruki wskazujące na stan rachunku oraz realizowane transakcje w konkretnych trzech dniach. Nie jest więc wiadomym na etapie rozpoznawania wniosku, jakie operacje były wykonywane na tym rachunku oraz jaka była wysokość salda w okresie trzech miesięcy poprzedzających złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Tym samym, skoro skarżący nie przesłał na wezwanie Sądu żądanych dokumentów w zakresie dotyczącym kwestii skali i wartości realizowanych w ramach posiadanego rachunku bankowego operacji, brak było możliwości ustalenia, czy wypełnia przesłanki art. 246 § 1 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Fakt niedopełnienia obowiązku złożenia dodatkowego oświadczenia oraz dokumentów uzasadnia natomiast oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (tak też wynika z postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 września 2009 r. sygn. akt I OZ 895/09). Jeszcze raz podkreślić należy, iż zawarte w art. 246 § 1 pkt 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (tak J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004 s. 319). Należy także pamiętać, że skarżący posiada udział w nieruchomości rolnej i działce. W orzecznictwie prezentowany jest natomiast pogląd, że w przypadku posiadania majątku nieruchomego istotne jest iż posiadany majątek może przynosić potencjalne pożytki, może również służyć jako zabezpieczenie pożyczki czy kredytu, jeśli właścicielowi, który jest zobowiązany do poniesienia określonych wydatków, brakuje bieżących środków finansowych (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2006, s. 556 Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało postanowić jak w sentencji.