VI SA/Wa 2705/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Sędzia WSA Aneta Lemiesz Protokolant sekr. sąd. Katarzyna Zielińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 września 2017 r. sprawy ze skargi [...] Spółdzielczej Kasy Oszczędnościowo - Kredytowej z siedzibą w [...] na decyzję Komisji Nadzoru Finansowego z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania oddala skargę Na wniosek Rady Nadzorczej Kasy z dnia [...] czerwca 2013 r. Komisja Nadzoru Finansowego wszczęła postępowanie w sprawie zatwierdzenia A. K. na stanowisku Prezesa Zarządu Kasy. Uczestnikiem na prawach strony w tym postępowaniu była K. Decyzją z dnia [...] października 2015 r., nr [...], Komisja odmówiła zatwierdzenia A. K. na stanowisku Prezesa Zarządu Kasy. W dniu 26 października 2015 r. na wniosek Rady Nadzorczej Kasy z dnia 21 października 2015 r. wszczęto postępowanie o ponowne rozpatrzenie sprawy o zatwierdzenie A. K. na stanowisku Prezesa Zarządu Kasy, do udziału w którym na prawach strony została dopuszczona Krajowa Spółdzielcza Kasa Oszczędnościowo-Kredytowa. Decyzją z dnia [...] listopada 2016r. [...] Komisja Nadzoru Finansowego działając na INANSOWEGO na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 105 § 1 w związku z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm. dalej: "k.p.a.") oraz art. 11 ust. 5 i 6 ustawy z dnia 21 lipca 2006 r. o nadzorze nad rynkiem finansowym (Dz. U. z 2016 r., poz. 174 ze zm.), po rozpatrzeniu wniosku z dnia 21 października 2015 r., złożonego przez Radę Nadzorczą [...] Spółdzielczej Kasy Oszczędnościowo-Kredytowej z siedzibą w Z. o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją KNF z dnia [...] października 2015 r. w przedmiocie odmowy zatwierdzenia A. K. na stanowisku Prezesa Zarządu Kasy, uchyliła decyzję Komisji Nadzoru Finansowego z dnia [...] października 2015 .r, oraz umorzyła postępowanie w tej sprawie. W uzasadnieniu wskazano, że decyzją z dnia [...] października 2016 r. nr [...] działając na podstawie art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 5 listopada 2009 r. o spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kredytowych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1450, ze zm., dalej: ustawa o skok) i art. 104 § 1 k.p.a. w związku z art. 11 ust. 1 i 5 ustawy z dnia 21 lipca 2006 r. o nadzorze nad rynkiem finansowym (Dz. U. z 2016 r. poz. 174 ze zm., dalej: ustawa o nadzorze nad rynkiem finansowym), Komisja Nadzoru Finansowego ustanowiła z dniem [...] października 2016 r. w [...] Spółdzielczej Kasie Oszczędnościowo-Kredytowej w Z. (dalej: [...] SKOK, Kasa) zarządcę komisarycznego. Stosownie do art. 73 ust. 3 ustawy o skok, członkowie zarządu [...] SKOK zostają odwołani z mocy prawa, a udzielone wcześniej prokury i pełnomocnictwa wygasają. Kompetencje innych organów [...] SKOK ulegają zawieszeniu. Na zarządcę komisarycznego przechodzi prawo podejmowania decyzji we wszystkich sprawach, z wyjątkiem wprowadzania zmian w statucie Kasy. Wobec powyższego A. K. pełniący funkcję Prezesa Zarządu, został odwołany z mocy prawa, a udzielone wcześniej prokury i pełnomocnictwa wygasły. Organ zauważył, że z bezprzedmiotowością postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. mamy zaś do czynienia wówczas, gdy odpadł jeden z konstytutywnych elementów sprawy administracyjnej, o której mowa w art. 1 pkt 1 k.p.a. Przyczyny, dla których sprawa będąca przedmiotem postępowania administracyjnego utraciła charakter sprawy administracyjnej lub nie miała takiego charakteru jeszcze przed wszczęciem postępowania, mogą być różnej natury, tak podmiotowej jak i przedmiotowej. Organ odwoławczy uchyla zaskarżoną decyzję i umarza postępowanie w pierwszej instancji na podstawie 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 105 § 1 k.p.a. zarówno wtedy, gdy postępowanie to było bezprzedmiotowe przed wydaniem zaskarżonej decyzji, jak i wtedy, gdy bezprzedmiotowość postępowania w pierwszej instancji nastąpiła już po wydaniu zaskarżonej decyzji (tak: K. Glibowski (w:) M. Wierzbowski, A. Wiktorowska (red.), Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2013, s. 807-808). Podobne stanowisko zajął także NSA w wyroku z dnia 8 sierpnia 1997 r., sygn. I SA/Gd 514/96, w którym stwierdził, że "w sytuacji, kiedy dopiero na etapie postępowania odwoławczego zajdą okoliczności faktyczne czyniące postępowanie w sprawie bezprzedmiotowym (art. 105 § 1 kp.a.) organ odwoławczy wydaje decyzję przewidzianą w zdaniu drugim art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. Takiemu rozstrzygnięciu nie stoi na przeszkodzie sformułowanie umarza postępowanie pierwszej instancji, w istocie bowiem znaczy ono tylko tyle, co - umarza postępowanie w sprawie. W rozpatrywanej sprawie odwołanie A. K. z mocy prawa, z zarządu Kasy spowodowało obiektywną okoliczność bezprzedmiotowości postępowania dotyczącego jego zatwierdzenia na stanowisku prezesa zarządu Kasy. Zatwierdzenie lub odmowa zatwierdzenia ze swojej istoty może bowiem dotyczyć jedynie osoby pełniącej daną funkcję w momencie wydawania stosownego rozstrzygnięcia. Postępowanie w sprawie zatwierdzenia na stanowisku prezesa zarządu Kasy osoby, która nie pełni już tej funkcji, musi zatem zostać uznane za bezprzedmiotowe z tego względu, że brak jest podstaw faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy. W tym wypadku okoliczności faktyczne czyniące postępowanie bezprzedmiotowym sprowadzające się do tego, że A. K. nie zajmuje już stanowiska Prezesa Zarządu Kasy, zaszły na etapie rozpatrywania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W przedmiotowej sprawie Rada Nadzorcza Kasy złożyła również wniosek o wyłączenie od rozpoznania niniejszej sprawy następujących osób: A. J. - ówczesnego Przewodniczącego Komisji Nadzoru Finansowego, W. K. - Zastępcy Przewodniczącego Komisji Nadzoru Finansowego, L. G. - Zastępcy Przewodniczącego Komisji Nadzoru Finansowego, A. T. - Wiceprezesa Narodowego Banku Polskiego, P. P. - Przedstawiciela Ministra Finansów. Przedstawiając uzasadnienie wniosku Kasa wskazywała, że jej zdaniem poglądy ww. osób determinują wydanie decyzji odmownej, niezależnie od konkretnych okoliczności niniejszej sprawy administracyjnej. W niniejszej sprawie, wobec zaistnienia przesłanki bezprzedmiotowości Komisja nie wydaje merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie i nie może zatwierdzić ani odmówić zatwierdzenia A. K. na stanowisku prezesa Zarządu Kasy - skoro nie pełni ona swojej funkcji. Dlatego Komisja nie rozstrzygała formalnie wniosków, bowiem udział ww. osób przy wydawaniu niniejszej decyzji nie miałby wpływu na treść rozstrzygnięcia, a czas poświęcony na merytoryczne rozpatrywanie wniosków o wyłączenie przedłużałoby istnienie w obrocie prawnym zaskarżonej decyzji KNF z dnia [...] października 2016 r. odmawiającej zatwierdzenia A. K. na stanowisku Prezesa Zarządu Kasy, która wobec stwierdzenia bezprzedmiotowości postępowania również powinna zostać uchylona. Powyższe zdaniem KNF uzasadnia uchylenie decyzji w sprawie odmowy zatwierdzenia A. K. na stanowisku Prezesa Zarządu Kasy jako bezprzedmiotowej i umorzenie postępowania w pierwszej instancji na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 105 § 1 k.p.a. Pismem z dnia 23 listopada 2016r. Zarząd [...] Spółdzielczej Kasy Oszczędnościowo- Kredytowej wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając naruszenie następujących przepisów prawa: 1) art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 105 § 1 w związku z art. 127 § 3 k.p.a. poprzez umorzenie postępowania na skutek uznania jego bezprzedmiotowości, chociaż taka bezprzedmiotowość nie zachodziła, a umorzenie było przedwczesne, 2) art. 86 ust. 7 ustawy o skok - poprzez jego pominięcie i umorzenie postępowania w sprawie, co skutkuje wygaśnięciem mandatu Prezesa [...] SKOK uniemożliwiając jego przywrócenie w przypadku uchylenia decyzji o ustanowieniu zarządcy komisarycznego w tej Kasie, 3) art. 97 § 1 pkt 4 kpa - poprzez błędne niezawieszenie postępowania w niniejszej sprawie. Wobec podniesionych zarzutów strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie od strony przeciwnej na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych. W ocenie skarżącej decyzja organu jest błędna, a umorzenie sprawy przedwczesne. Albowiem strona skarżąca w innym postępowaniu zakwestionowała podstawę wprowadzenia zarządcy komisarycznego w [...] SKOK. W momencie sporządzania niniejszej skargi, możliwe jest uchylenie decyzji o ustanowieniu zarządcy komisarycznego przez Sąd. Ta z kolei okoliczność ma ten skutek, że gdyby decyzja o ustanowieniu zarządcy komisarycznego została uchylona, nie będzie możliwe przywrócenie A. K. na stanowisko Prezesa, z uwagi na wygaśnięcie jego mandatu. Z powyższych względów postępowanie w sprawie o zatwierdzenie A. na stanowisku Prezesa na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., powinno być zawieszone najpóźniej do czasu prawomocnego zakończenia postępowania toczącego się ze skargi Kasy Krajowej i Rady Nadzorczej [...] SKOK na decyzję KNF z dnia [...] października 2016 r. o ustanowieniu zarządcy komisarycznego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym ta kontrola stosownie do § 2 powołanego artykułu sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Sąd w ramach swojej właściwości dokonuje, zatem kontroli aktów z zakresu administracji publicznej z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnymi, jak i prawem procesowym. Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. 2017, poz. 1369 t.j, dalej p.p.s.a.). Oceniając zaskarżoną decyzję w świetle powołanych kryteriów, orzekający w niniejszej sprawie Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Mając na uwadze ustalony w sprawie stan faktyczny oraz obowiązujące przepisy zdaniem Sądu organ zasadnie umorzył postępowanie w przedmiocie odmowy zatwierdzenia A. K. na stanowisku Prezesa Zarządu Kasy. Bezspornie decyzją z dnia [...] października 2016 nr [...] działając na podstawie art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 5 listopada 2009 r. o spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kredytowych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1450, ze zm., dalej: ustawa o skok) i art. 104 § 1 k.p.a. w związku z art. 11 ust. 1 i 5 ustawy z dnia 21 lipca 2006 r. o nadzorze nad rynkiem finansowym (Dz. U. z 2016 r. poz. 174 ze zm., dalej: ustawa o nadzorze nad rynkiem finansowym), Komisja Nadzoru Finansowego ustanowiła z dniem [...] października 2016 r. w [...] Spółdzielczej Kasie Oszczędnościowo-Kredytowej w Z. (dalej: [...] SKOK, Kasa) zarządcę komisarycznego na okres do czasu wykonania zadań określonych w pkt 4 decyzji. Konsekwencją wydania powyższej decyzji, stosownie do art. 73 ust. 3 ustawy o skok, jest odwołanie z mocy prawa, członków zarządu [...] SKOK, a udzielone wcześniej prokury i pełnomocnictwa wygasają. Kompetencje innych organów [...] SKOK ulegają zawieszeniu. Na zarządcę komisarycznego przechodzi prawo podejmowania decyzji we wszystkich sprawach, z wyjątkiem wprowadzania zmian w statucie Kasy. Wobec powyższego zdaniem Sądu, orzekająca w sprawie Komisja Nadzoru Finansowego, zasadnie uznała, że odwołanie A. K. z mocy prawa, z zarządu Kasy spowodowało obiektywną okoliczność bezprzedmiotowości postępowania dotyczącego jego zatwierdzenia na stanowisku prezesa zarządu Kasy. Zatwierdzenie lub odmowa zatwierdzenia ze swojej istoty może bowiem dotyczyć wyłącznie osoby pełniącej daną funkcję w momencie wydawania stosownego rozstrzygnięcia. Postępowanie w sprawie zatwierdzenia na stanowisku prezesa zarządu Kasy osoby, która nie pełni już tej funkcji, musi zatem zostać uznane za bezprzedmiotowe z tego względu, że brak jest podstaw faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy. Przepis art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. wprowadza wyjątek od zasady obowiązku rozstrzygnięcia co do istoty sprawy, pozwalając organowi odwoławczemu na ograniczenie się tylko do wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji i umorzenia postępowania pierwszej instancji. Musi on pozostawać w ścisłej korelacji z okolicznościami faktycznymi i prawnymi sprawy. Co prawda przepis art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., nie precyzuje przyczyn umorzenia w postępowaniu odwoławczym postępowania pierwszej instancji, to jednak w doktrynie i utrwalonym orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że umarzając postępowanie organu pierwszej instancji, organ odwoławczy kieruje się przesłankami określonymi w art. 105 § 1 k.p.a. Decyzję o umorzeniu postępowania wydaje się zatem, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości lub w części. Oznacza to, że uprawnienie organu odwoławczego do wydania decyzji o charakterze kasacyjnym, o której mowa w tym przepisie, podlega ograniczeniu, związanemu z wystąpieniem okoliczności powodujących bezprzedmiotowość postępowania przed organem I instancji. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, o której mowa w art. 105 § 1 k.p.a., to brak któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego brak możliwości wydania decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty (w sposób negatywny lub pozytywny dla strony). Wynikać ona może z przyczyn podmiotowych i przedmiotowych, np. przestało obowiązywać prawo będące podstawą orzekania w danej sprawie, albo przestał istnieć podmiot, którego praw i obowiązków postępowanie dotyczy, lub też w toku postępowania okazało się, że wszczęto je w sprawie niebędącej sprawą z zakresu administracji publicznej. Umorzenie postępowania I instancji oznacza ostateczne zamknięcie sprawy będącej przedmiotem postępowania administracyjnego. Wprawdzie sprawa nie została merytorycznie rozpoznana, to jednak z punktu widzenia proceduralnego sprawa została rozstrzygnięta i zakończona. Odwołanie z mocy prawa, członków zarządu [...] SKOK, w tym prezesa SKOK na skutek ustanowenia zarządcy komisarycznego spowodowało, że bezprzedmiotowym stało się orzekanie w sprawie zatwierdzenia A. K. na stanowisku prezesa zarządu Kasy. Argumenty strony skarżącej dotyczące wygaśnięcia mandatu pozostają bez wpływu na ocenę prawidłowości wydanej decyzji. Zdaniem Sadu nie zachodziła również przesłanka uzasadniająca zawieszenie niniejszego postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. do czasu prawomocnego zakończenia postepowania sądowego w sprawie ustanowienia w [...] SKOK zarządcy komisarycznego, albowiem jak wskazano powyżej członkowie zarządu [...] SKOK, w tym prezes SKOK zostali odwołani z pełnionych funkcji z mocy prawa. Ewentualne uchylenie decyzji o ustanowieniu zarządcy komisarycznego umożliwia złożenie przez radę nadzorczą Kasy na podstawie art. 21 ust. 1 ustawy o skok wniosku powołanie prezesa zarządu kasy. Mając na uwadze powyższe Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.