VI SA/Wa 289/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Wdowiak Sędziowie Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka (spr.) Sędzia WSA Waldemar Śledzik Protokolant ref. staż. Monika Piotrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 maja 2011 r. sprawy ze skargi M. C. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu wstępnego na aplikację adwokacką oddala skargę Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r. działając w oparciu o art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 75j ust. 3 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2009 r. Nr 146, poz. 1188 ze zm.- dalej p.o.a.), po rozpoznaniu odwołania M. C. od uchwały Nr [...] z dnia [...] września 2010 r. Komisji Egzaminacyjnej do spraw aplikacji adwokackiej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w [...] w sprawie ustalenia wyniku egzaminu wstępnego na aplikację adwokacką uchylił zaskarżoną uchwałę w całości i ustalił, że M. C. (skarżący) uzyskał z egzaminu wstępnego na aplikację adwokacką, który odbył się w dniu [...] września 2010 r. wynik negatywny. Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym: Uchwałą Nr [...] z dnia [...] września 2010 r. Komisja Egzaminacyjna do spraw aplikacji adwokackiej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w [...] (zwana dalej "Komisją Egzaminacyjną") ustaliła "pozytywny/negatywny" wynik egzaminu wstępnego na aplikację adwokacką skarżącego. W uzasadnieniu uchwały Komisja Egzaminacyjna wskazała, że skarżący uzyskał z testu 99 punktów. Komisja Egzaminacyjna stwierdziła, że zgodnie z treścią art. 75i ust. 3 p.o.a. pozytywny wynik z egzaminu wstępnego uzyskuje kandydat, który uzyskał z testu co najmniej 100 punktów. W odwołaniu od powyższej uchwały skarżący zarzucił uchwale naruszenie prawa materialnego, tj. art. 75b ust. 7 i 75i p.o.a., które miało wpływ na wynik sprawy. Podnosząc powyższe, wniósł o uchylenie zaskarżonej uchwały i ustalenie, że uzyskał on pozytywny wynik z egzaminu wstępnego na aplikację adwokacką. Skarżący zakwestionował pytanie nr 68 podnosząc, iż jest ono skonstruowane wadliwie, co stoi w sprzeczności z art. 75i p.o.a. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Minister Sprawiedliwości wyjaśnił, że odwołanie strony jest zasadne w części wnoszącej o uchylenie uchwały, jakkolwiek z całkowicie innych przyczyn, niż te, które wskazał skarżący w odwołaniu. Rozpoznając przedmiotowe odwołanie Minister Sprawiedliwości wskazał na brzmienie art. 75i ust.1 p.o.a., w myśl którego egzamin wstępny polega na rozwiązaniu testu składającego się z zestawu 150 pytań zawierających po trzy propozycje odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. Za każdą prawidłową odpowiedź kandydat uzyskuje 1 punkt. Natomiast art. 75i ust. 3 ustawy stanowi, że pozytywny wynik z egzaminu wstępnego otrzymuje kandydat, który uzyskał z testu co najmniej 100 punktów, stosownie zaś do art. 75 ust. 2 ustawy, aplikantem adwokackim może być osoba, która uzyskała pozytywny wynik z egzaminu wstępnego. Oceniając ponownie, jako organ II instancji, wszystkie zebrane dowody dotyczące egzaminu, w tym – w szczególności – pytań testowych, jak i jego przebiegu, ustalił, że egzamin, którego skarżący był uczestnikiem, przeprowadzony został zgodnie z wymogami zarówno ustawy - Prawo o adwokaturze , jak i rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 czerwca 2009 r. w sprawie komisji egzaminacyjnej do spraw aplikacji adwokackiej oraz przeprowadzania egzaminu wstępnego. Podkreślił też, że wszystkie pytania testowe zostały sformułowane jednoznacznie, a wśród propozycji odpowiedzi była wyłącznie jedna poprawna odpowiedź, oparta na przepisach prawa obowiązujących w dniu przeprowadzenia egzaminu. Tym samym test egzaminacyjny, w oparciu o który przeprowadzony był egzamin, odpowiadał kryteriom, o których mowa w art. 75i ust. 1 p.o.a. Minister Sprawiedliwości nie dopatrzył się także wadliwości w zakwestionowanym pytaniu nr 68, które brzmiało; "Zgodnie z Kodeksem postępowania cywilnego, w sprawach przeciwko Skarbowi Państwa, zasądzając roszczenie uznane przez pozwanego: A. sąd z urzędu nada wyrokowi rygor natychmiastowej wykonalności, B.sąd nada wyrokowi rygor natychmiastowej wykonalności na wniosek powoda za zabezpieczeniem, C. sąd nie nada wyrokowi rygoru natychmiastowej wykonalności" Zdaniem organu prawidłowa odpowiedź "C" wynika z art. 335 § 2 k.p.c. Przepis ten stanowi, iż "natychmiastowa wykonalność nie będzie również orzeczona nawet za zabezpieczeniem w sprawach przeciwko Skarbowi Państwa". Natomiast skarżący udzielił odpowiedzi "A". Organ nie podzielił zarzutów skarżącego skierowanych pod adresem tego pytania dotyczących pominięcia treści art. 4772 § 1 k.p.c., w myśl którego zasądzając należność pracownika w sprawach z zakresu prawa pracy, sąd z urzędu nada wyrokowi przy jego wydaniu rygor natychmiastowej wykonalności w części nie przekraczającej pełnego jednomiesięcznego wynagrodzenia pracownika. W tego rodzaju sytuacji procesowej zasadą jest, że sąd z urzędu nadaje wyrokowi rygor natychmiastowej wykonalności (art. 333 § 1 pkt 2 kp.c.).Wyjątkiem od tej zasady jest sytuacja, gdy pozwanym jest jednostka organizacyjna Skarbu Państwa (art. 335 § 2 kp.c.), gdyż wówczas sąd nie nada wyrokowi rygoru natychmiastowej wykonalności. Przywołany przez skarżącego art.4772 § 1 k.p.c. odnosi się do sytuacji w ogóle nie objętej treścią pytania, a mianowicie postępowania szczególnego, jakim jest postępowanie w sprawach z zakresu prawa pracy i to tylko wówczas, gdy powodem jest pracownik. Ponadto, wskazana przez skarżącego odpowiedź "A" nie tworzy z pytaniem zdania prawdziwego. W sprawach przeciwko Skarbowi Państwa, nawet w sytuacji określonej w art. 4772 §1 k.p.c., nie nadaje się bowiem wyrokowi rygoru natychmiastowej wykonalności w całości, jak i nadaje się ten rygor zasądzając należność pracownika, o czym w treści pytania nie było mowy. Odnosząc się do zarzutu niezapewnienia przez zespół zgodności wykazu prawidłowych odpowiedzi z obowiązującym stanem prawnym, organ wskazał, że zgodnie art. 75 b ust. 7 p.o.a. zespół do przygotowania pytań testowych zapewnia zgodność wykazu prawidłowych odpowiedzi z obowiązującym stanem prawnym i wbrew zarzutom strony taka zgodność istnieje, o czym świadczy odpowiedź "C" na pytanie nr 68. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie M. C. zarzucił decyzji Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] grudnia 2010 r.: 1) naruszenie przepisów prawa materialnego z art. 75i ust. 1, ust. 1a oraz ust. 3 p.o.a., które miało wpływ na wynik sprawy poprzez nieuznanie prawidłowo udzielonej odpowiedzi na pytanie egzaminacyjne i w konsekwencji nie przyznanie jednego punktu; 2) naruszenie przepisów prawa materialnego z art. 75b ust. 7 p.o.a. mające wpływ na wynik sprawy poprzez niezapewnienie zgodności wykazu prawidłowych odpowiedzi z obowiązującym stanem prawnym; 3) naruszenie ogólnych zasad postępowania administracyjnego wyrażonych w art. 7, art. 8, art. 9 oraz art. 10 k.p.a. Mając na względzie powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją uchwały Komisji Egzaminacyjnej oraz o zasądzenie kosztów postępowania w sprawie. W uzasadnieniu skargi skarżący podtrzymał swoje stanowisko zawarte w odwołaniu. Argumentował, że pytanie nr 68 było nieprawidłowo skonstruowane, gdyż dopuszczało dwie odpowiedzi zgodne ze stanem prawnym. Zdaniem skarżącego z dotychczasowego orzecznictwa wynika, że zakres przedmiotowo - podmiotowy pytania powinien być jednoznacznie i precyzyjnie określony żeby nie pozostawiać miejsca dla jakiejkolwiek względności w brzmieniu odpowiedzi. Sporne pytanie nr 68 w ogóle nie precyzowało rodzaju sprawy w ujęciu materialnym nie wskazywało, iż chodzi tylko i wyłącznie o sprawy z art. 1 k.c., mianowicie sprawy ze stosunku cywilnoprawnego. Kontynuując swoje dywagacje skarżący stwierdził, że, wbrew stanowisku Ministra " kodeks postępowania cywilnego nie dzieli bowiem rygoru natychmiastowej wykonalności na "częściowy" bądź "całościowy" a jedynie wspomina o rygorze jako takim". Powyższe okoliczności doprowadziły skarżącego do wniosku, że w sprawie naruszona została zasada pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa. Minister Sprawiedliwości podtrzymał w całości dotychczasowe stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153 z 2002 r., poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne sprawują więc kontrolę aktów i czynności z zakresu administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych. Ponadto Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. zwanej dalej p.p.s.a.). Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, iż skarga jest niezasadna. Na wstępie podnieść należy, że egzamin przeprowadzony przez Komisję Egzaminacyjną do spraw aplikacji adwokackiej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w [...] w sprawie ustalenia wyniku egzaminu wstępnego na aplikację adwokacką został przeprowadzony od strony formalnej z zachowaniem wszelkich wymagań przepisów ustawy - Prawo o adwokaturze. Zarzuty skarżącego, iż doszło do naruszenia prawa procesowego, tj. art. 7, 8, 9 i 10 k.p.a. nie zasługują na uwzględnienie. Zauważyć należy, że skarżący nie wywodzi istotnego wpływu naruszenia tych przepisów na wynik sprawy. Badając powyższe zarzuty, Sąd stwierdził, że postępowanie przeprowadzone przez organ pierwszej, jak i drugiej instancji, odbyły się w zgodzie z kodeksowymi i ustawowymi wymaganiami. Należy zauważyć, iż postępowanie konkursowe na aplikację adwokacką jest postępowaniem administracyjnym. Uchwała komisji ustalająca wynik egzaminu ma niewątpliwie charakter decyzji administracyjnej, a odwołanie, o którym mowa w przepisie art. 75j ust. 3 p.o.a., jest odwołaniem w rozumieniu art. 127 § 1 k.p.a. Zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, określona w art. 15 k.p.a., polega na dwukrotnym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu tej samej sprawy wyznaczonej treścią zaskarżonej decyzji. Dlatego w rozpatrywanej sprawie Minister Sprawiedliwości miał obowiązek ponownego rozpatrzenia sprawy w jej całokształcie, niezależnie od tego, czy strona podnosiła zarzuty związane z procedurą przeprowadzenia egzaminu konkursowego, czy też ich nie podnosiła. Organ odwoławczy miał zatem obowiązek poddać analizie zarówno prawidłowość przygotowania egzaminu (w tym także testu egzaminacyjnego), jak i jego przebiegu. Obowiązek ten w rozpoznawanej sprawie został zrealizowany. Organ prawidłowo, w sposób wszechstronny i przekonywający odniósł się do każdego z zarzutów podniesionych przez skarżącego w odwołaniu od uchwały Komisji Egzaminacyjnej. Minister w sposób pełny przedstawił obowiązujący w tej materii stan prawny oraz wyjaśnił stronie skarżącemu, dlaczego jego stanowisko nie znajduje uzasadnienia. Jednocześnie Sąd stwierdza, iż uzasadnienie zaskarżonej decyzji posiada wszystkie elementy, o których mowa w art. 107 § 3 k.p.a., gdyż zawiera wskazanie przepisów prawa i faktów będących podstawą orzekania, a także wymienienie okoliczności, z powodu których stanowisko skarżącego nie zostało przez organ uwzględnione. Sąd podziela też stanowisko organu, że decyzja w sprawie ustalenia wyniku egzaminu wstępnego na aplikację adwokacką nie jest decyzją uznaniową, w której Minister Sprawiedliwości ma możliwość dowolnego wyboru wyniku egzaminu. Dlatego też ustalenie pozytywnego wyniku egzaminu wstępnego na aplikację adwokacką może mieć miejsce jedynie w sytuacji stwierdzenia uzyskania przez kandydata co najmniej 100 punktów z testu egzaminacyjnego, a z taką sytuację nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Odnosząc się do zarzutów skargi dotyczących naruszenia przepisów prawa materialnego tj. art. 75i ust.1, ust.1a oraz ust. 3 oraz art. 75b ust. 7 p.o.a. - poprzez sformułowanie pytań egzaminacyjnych w sposób nieprecyzyjny Sąd podzielił dokonaną przez Ministra Sprawiedliwości materialnoprawną ocenę stawianych zarzutów, uznając, iż w świetle obowiązujących przepisów prawa skarżący nie udzielił poprawnej odpowiedzi na zakwestionowane pytanie nr 68. Ustosunkowując się do zarzutu niewłaściwej konstrukcji pytania nr 68, które brzmiało: "Zgodnie z Kodeksem postępowania cywilnego, w sprawach przeciwko Skarbowi Państwa, zasądzając roszczenie uznane przez pozwanego: A. sąd z urzędu nada wyrokowi rygor natychmiastowej wykonalności, B. sąd nada wyrokowi rygor natychmiastowej wykonalności na wniosek powoda za zabezpieczeniem, C. sąd nie nada wyrokowi rygoru natychmiastowej wykonalności" wskazać należy, iż prawidłowa odpowiedź "C" wynika z art. 335 § 2 k.p.c. Przepis ten stanowi, iż "natychmiastowa wykonalność nie będzie również orzeczona nawet za zabezpieczeniem w sprawach przeciwko Skarbowi Państwa". Skarżący udzielił tymczasem odpowiedzi "A" argumentując, że pytanie nie jest na tyle sprecyzowane, aby wyłączyć art. 4772 § 1 k.p.c., w myśl którego w sprawach z zakresu prawa pracy dopuszczalne jest nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności także w stosunku do pracodawców jednostki organizacyjne Skarbu Państwa. Zarzut ten, zdaniem Sądu, nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż z treści pytania wynika w sposób jednoznaczny i nie budzący wątpliwości, że chodzi o sytuację, gdy w sprawie cywilnej nastąpiło uznanie roszczenia przez pozwanego. W tego rodzaju sytuacji procesowej zasadą jest, że sąd z urzędu nadaje wyrokowi rygor natychmiastowej wykonalności (art. 333 § 1 pkt 2 k.p.c.). Wyjątkiem od tej zasady jest sytuacja, gdy pozwanym jest jednostka organizacyjna Skarbu Państwa (art. 335 § 2 k.p.c.), gdyż wówczas sąd nie nada wyrokowi rygoru natychmiastowej wykonalności i ta właśnie sytuacja została przedstawiona w kwestionowanym przez skarżącego pytaniu. Przywołany przez skarżącego w skardze przypadek odnosi się natomiast do sytuacji nie objętej treścią pytania, a mianowicie postępowania szczególnego z art. 4772 § 1 k.p.c., jakim jest postępowanie z zakresu prawa pracy i to tylko wówczas, gdy powodem jest pracownik. Analizując zarzuty skargi na tę okoliczność, także w przypadku tego pytania, zdaniem Sądu, skarżący bezpodstawnie poczynił dodatkowe założenia, zamiast skoncentrować się na treści pytania. Dlatego i w odniesieniu do tego pytania zastosowanie ma teza wyroku z dnia 17 czerwca 2009 r., sygn. akt VI SA/Wa 751/09, zgodnie z którym jeżeli pytanie postawione zostało w sposób ogólny i nie odnosi się do sytuacji szczególnej, to odpowiedź musi być dostosowana do treści pytania. Ustosunkowując się do zarzutu dotyczącego nie zapewnienia zgodności wykazu prawidłowych odpowiedzi z obowiązującym stanem prawnym Sąd zauważa, iż uwagi teoretyczne skarżącego sformułowane pod adresem redakcji pytań nie mogły być uwzględnione z przyczyn wyżej wskazanych. Reasumując, w ocenie Sądu wszystkie pytania testowe - w tym także zakwestionowane przez skarżącego - zostały sformułowane w sposób prawidłowy, tj. w sposób jednoznaczny i precyzyjny, a wśród propozycji odpowiedzi była wyłącznie jedna poprawna odpowiedź. Dlatego też Sąd stanął na stanowisku, iż zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia. W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.