VI SA/Wa 2894/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Śliwińska po rozpoznaniu w dniu 16 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S. z siedzibą w W. na decyzję Komisji Nadzoru Finansowego z [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w zakresie ponownego rozpatrzenia sprawy zakończonej postanowieniem w sprawie odmowy dopuszczenia do udziału w postępowaniu na prawach strony p o s t a n a w i a: 1. odrzucić skargę, 2. zwrócić stronie skarżącej S. z siedzibą w W. kwotę 200 złotych (słownie dwustu złotych) uiszczoną tytułem wpisu sądowego. S. z siedzibą w W. (dalej jako strona skarżąca) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Komisji Nadzoru Finansowego z [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy dopuszczenia do udziału w postępowaniu na prawach strony. Wraz ze skargą stowarzyszenie złożyło wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Pod skargą, jak i pod wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia, podpisy złożyli S. S. oraz L. W. W wykonaniu zarządzenia z 9 listopada 2015 r. doręczono stowarzyszeniu wezwanie do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi poprzez: a. wskazanie z imienia i nazwiska wszystkich członków stowarzyszenia; b. nadesłanie oryginału lub poświadczonej za zgodność z oryginałem kopii regulaminu stowarzyszenia; c. nadesłanie oryginału lub poświadczonej za zgodność z oryginałem kopii dokumentów rejestrowych (zaświadczenie o wpisie do ewidencji stowarzyszeń zwykłych); d. nadesłanie oryginału lub poświadczonej za zgodność z oryginałem kopii dokumentów (uchwał) potwierdzających umocowanie dla osób podpisujących wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi do działania w imieniu stowarzyszenia w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przy piśmie z dnia 26 listopada 2015 r. (nadanym 30 listopada grudnia 2015 r.) stowarzyszenie przedłożyło: listę "pełnoprawnych rzeczywistych członków" stowarzyszenia, zaświadczenie o wpisie do ewidencji, Uchwałę nr 9 Zebrania Założycielskiego S. z dnia 14 maja 1998 r., z której wynika wybór L. W. na skarbnika stowarzyszenia, Uchwałę nr 7 Zebrania Założycielskiego S. z dnia 14 maja 1998 r., z której wynika wybór S. S. na Prezesa Zarządu stowarzyszenia, Regulamin S., z którego wynika, że przedstawicielem stowarzyszenia jest zarząd w składzie: Prezes Stowarzyszenia, Skarbnik, Sekretarz. Zarządzeniem z dnia 25 stycznia 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie pozostawił bez rozpoznania wniosek skarżącego stowarzyszenia o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że skoro stowarzyszenie zwykłe nie ma osobowości prawnej, to w postępowaniu sądowoadministracyjnym legitymację procesową posiadają wszyscy członkowie tego stowarzyszenia, jako podmioty praw i obowiązków. Tym samym wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi powinien być podpisany przez wszystkich członków stowarzyszenia. Następnie Zarządzeniem Sądu z dnia 25 kwietnia 2016 roku wezwano stronę skarżącą – S., do usunięcia w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi (art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a.) braków formalnych skargi poprzez przedłożenie: 1. wykazu imion i nazwisk wszystkich członków stowarzyszenia; 2. przedłożenia podpisanego przez wszystkich członków stowarzyszenia pełnomocnictwa dla S. S. i L. W. do wniesienia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego lub podpisania skargi przez wszystkich członków stowarzyszenia. Poinformowano jednocześnie stronę skarżącą – S., że skoro w myśl art. 40 ust. 1 Prawo o stowarzyszeniach (t. j. Dz. U. z 2015 r., poz. 1393) - stowarzyszenie zwykłe nie ma osobowości prawnej to, w postępowaniu sądowoadministracyjnym, legitymację procesową posiadają wszyscy członkowie tego stowarzyszenia, jako podmioty praw i obowiązków. W takiej sytuacji albo wszyscy członkowie powinni podpisać skargę wnoszoną do sądu, albo wszyscy członkowie powinni udzielić pełnomocnictwa, pod którym to dokumentem umocowania winny znaleźć się podpisy wszystkich członków stowarzyszenia Przedmiotowe wezwanie doręczone zostało stronie skarżącej w dniu 10 maja 2016 roku. Pismem z dnia 17 maja 2016 roku strona skarżąca poinformowała, że przedkłada odpis skargi podpisany przez sześcioro rzeczywistych członków stowarzyszenia, którzy posiadają prawo głosu a co za tym idzie legitymacje procesową. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), sąd odrzuca skargę gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. Jak wynika z akt sprawy, wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi doręczono skarżącej w dniu 10 maja 2016 roku. Zatem termin na wykonanie wezwania upływał w dniu 17 maja 2016 r. W zakreślonym terminie strona skarżąca odpowiedziała na wezwanie Sądu, jednakże nie uzupełniła braków skargi w sposób prawidłowy, oznaczony w treści wezwania. Zgodnie bowiem z art. 40 ust. 2 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach (tekst jedn.: Dz. U. z 2001 r. Nr, 79 poz. 855 ze zm.) osoby w liczbie co najmniej trzech, pragnące założyć stowarzyszenie zwykłe, uchwalają regulamin działalności, określając w szczególności jego nazwę, cel, teren i środki działania, siedzibę oraz przedstawiciela reprezentującego stowarzyszenie. Stowarzyszenie zwykłe jest uproszczoną formą stowarzyszenia, nieposiadającą osobowości prawnej. Prostsza forma stowarzyszeń zwykłych wyraża się po pierwsze - w obniżeniu minimalnej liczby osób uprawnionych do ich założenia (z 15 do 3 osób), po drugie - w zastąpieniu wymogu uchwalania statutu mającego rozbudowaną treść wymogiem uchwalania znacznie bardziej uproszczonego regulaminu i po trzecie - w zastąpieniu wniosku do sądu o rejestrację w Krajowym Rejestrze Sądowym (KRS) wnioskiem do organu nadzorującego, informującym o utworzeniu stowarzyszenia zwykłego. Do stowarzyszeń zwykłych nie stosuje się m.in. art. 10 i art. 11 Prawa o stowarzyszeniach, co oznacza, że stowarzyszenie takie nie może mieć organów, niemniej posiada ono wewnętrzną strukturę organizacyjną (art. 2 ust. 2 Prawa o stowarzyszeniach) i musi określać w regulaminie przedstawiciela reprezentującego stowarzyszenie (niebędącego jednak organem). Konsekwencją braku osobowości prawnej stowarzyszenia zwykłego jest brak zdolności do czynności prawnych i brak własnego majątku. Stowarzyszeniom zwykłym przysługuje natomiast zdolność sądowa, tj. zdolność do występowania w postępowaniu jako strona, np. w postępowaniu sądowoadministracyjnym - art. 25 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.). Zdolność sądowa organizacji społecznych, zarówno posiadających osobowość prawną, jak i niemających takiej osobowości, w zakresie ich statutowej działalności jest także konsekwencją przyznania takim organizacjom w prawie publicznym prawa do udziału w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób. Do takich sytuacji odnosi się art. 25 § 4 p.p.s.a. (wyrok NSA z dnia 20 listopada 2012 r., sygn. II OSK 1308/11, orzeczenia.nsa.gov.pl). Przepis ten stanowi, że zdolność sądową mają organizacje społeczne, choćby nie posiadały osobowości prawnej, w zakresie ich statutowej działalności w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób. Na gruncie niniejszej sprawy wskazać należy na stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w wyroku z 14 grudnia 2012 r. sygn. akt I CSK 234/12, że w związku z nieprzysługiwaniem stowarzyszeniom zwykłym osobowości prawnej i niestosowanie do nich przepisów o osobach prawnych, podmiotem praw i obowiązków w stosunkach cywilnoprawnych związanych z działalnością stowarzyszeń zwykłych, nie mogą być same te stowarzyszenia, lecz tylko ich członkowie. Zatem skoro stowarzyszenie zwykłe nie ma osobowości prawnej, to w postępowaniu sądowoadministracyjnym legitymację procesową posiadają wszyscy członkowie tego stowarzyszenia, jako podmioty praw i obowiązków (por. Postanowienie NSA z 5 stycznia 2016 r., sygn. akt II OSK 1058/14). Wobec powyższego skarga powinna być podpisana przez wszystkich członków stowarzyszenia. Oznacza to, że źródłem takiego upoważnienia nie można uznać uchwały z zebrania stowarzyszenia zwykłego podpisanej przez jednego z członków stowarzyszenia, czy regulaminu jako dokumentu statuującego tylko powstanie stowarzyszenia zwykłego (por. Postanowienie WSA w Białymstoku z 16 września 2015, sygn. akt II SA/Bk 1105/13). W niniejszej sprawie skarga została podpisana przez sześć osób, przy czym skarżące stowarzyszenie wskazało, że są to pełnoprawni członkowie stowarzyszenia. Tymczasem, jak już wyżej wskazano, ze względu na nieprzysługiwanie stowarzyszeniom zwykłym osobowości prawnej i niestosowanie do nich przepisów o osobach prawnych, podmiotem praw i obowiązków w stosunkach cywilnoprawnych związanych z działalnością stowarzyszeń zwykłych, nie są same stowarzyszenia zwykłe, lecz ich członkowie. Oznacza to, że to właśnie wszyscy członkowie stowarzyszenia zwykłego mogą stać się podmiotami określonych praw i obowiązków w razie dokonania czynności prawnej przez nich wszystkich lub przez ustanowionego przez nich przedstawiciela, działającego w granicach umocowania. W konsekwencji właściwym dokumentem, z którego wynikałoby upoważnienie do udzielenia pełnomocnictwa przez stowarzyszenie zwykłe, może być tylko dokument podpisany przez wszystkich członków stowarzyszenia. Stowarzyszenie zostało przy tym pouczone na etapie wezwania do usunięcia braku formalnego skargi, że w takiej sytuacji albo wszyscy członkowie powinni podpisać skargę wnoszoną do sądu, albo wszyscy członkowie powinni udzielić pełnomocnictwa, pod którym to dokumentem umocowania winny znaleźć się podpisy wszystkich członków stowarzyszenia (vide postanowienie NSA z dnia 11 grudnia 2015 roku sygn. akt II OZ 1198/15, czy też wyrok SN z 14 grudnia 2012 r. sygn. akt I CSK 234/12). Stowarzyszenie, pomimo stosownego wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi nie wykonało go w sposób prawidłowy w wyznaczonym terminie. W związku z powyższym Sąd postanowił na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. odrzucić skargę oraz na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zwrócić stronie skarżącej uiszczony w sprawie wpis sądowy.