II OSK 1058/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Paweł Miładowski sędzia NSA Arkadiusz Despot – Mładanowicz (spr.) sędzia del. WSA Jerzy Siegień Protokolant starszy asystent sędziego Tomasz Szpojankowski po rozpoznaniu w dniu 5 stycznia 2016 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Stowarzyszenia [...] w B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 listopada 2013 r. sygn. akt VII SA/Wa 1429/13 w sprawie ze skargi Stowarzyszenia [...] w B. na decyzję Wojewody M. z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uznania za stronę postępowania postanawia I. odrzucić skargę kasacyjną; II. zwrócić Stowarzyszeniu [...] w B. wpis sądowy od skargi kasacyjnej w wysokości 100 (sto) złotych . Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 15 listopada 2013 r., sygn. akt VII SA/Wa 1429/13 oddalił skargę Stowarzyszenia [...] w B. na postanowienie Wojewody M. z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uznania za stronę postępowania. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyło Stowarzyszenie [...] w B. Pismem z dnia 23 listopada 2015 r., w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 27 października 2015 r., pełnomocnik Stowarzyszenia został wezwany do przedstawienia, w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej, uchwały podpisanej przez wszystkich członków Stowarzyszenia o wniesieniu skargi kasacyjnej i udzieleniu pełnomocnictwa dla adwokata H. M. do sporządzenia skargi kasacyjnej i reprezentowania Stowarzyszenia przed sądami administracyjnymi, a także dokumentu, z którego będzie wynikał skład osobowy Stowarzyszenia. W odpowiedzi na powyższe wezwanie, pełnomocnik nadesłał listę członków Stowarzyszenia, z której wynika, że w skład Stowarzyszenie wchodzi 9 członków, a także pozostałe dokumenty, podpisane przez 7 członków Stowarzyszenia. Na rozprawie przed NSA w dniu 5 stycznia 2015 r. pełnomocnik Stowarzyszenia potwierdził, że Stowarzyszenie liczy 9 członków. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 40 ust. 2 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach (tekst jedn.: Dz. U. z 2001 r. Nr, 79 poz. 855 ze zm.) osoby w liczbie co najmniej trzech, pragnące założyć stowarzyszenie zwykłe, uchwalają regulamin działalności, określając w szczególności jego nazwę, cel, teren i środki działania, siedzibę oraz przedstawiciela reprezentującego stowarzyszenie. Stowarzyszenie zwykłe jest uproszczoną formą stowarzyszenia, nieposiadającą osobowości prawnej. Prostsza forma stowarzyszeń zwykłych wyraża się po pierwsze - w obniżeniu minimalnej liczby osób uprawnionych do ich założenia (z 15 do 3 osób), po drugie - w zastąpieniu wymogu uchwalania statutu mającego rozbudowaną treść wymogiem uchwalania znacznie bardziej uproszczonego regulaminu i po trzecie - w zastąpieniu wniosku do sądu o rejestrację w Krajowym Rejestrze Sądowym (KRS) wnioskiem do organu nadzorującego, informującym o utworzeniu stowarzyszenia zwykłego. Do stowarzyszeń zwykłych nie stosuje się m.in. art. 10 i art. 11 Prawa o stowarzyszeniach, co oznacza, że stowarzyszenie takie nie może mieć organów, niemniej posiada ono wewnętrzną strukturę organizacyjną (art. 2 ust. 2 Prawa o stowarzyszeniach) i musi określać w regulaminie przedstawiciela reprezentującego stowarzyszenie (niebędącego jednak organem). Konsekwencją braku osobowości prawnej stowarzyszenia zwykłego jest brak zdolności do czynności prawnych i brak własnego majątku. Stowarzyszeniom zwykłym przysługuje natomiast zdolność sądowa, tj. zdolność do występowania w postępowaniu jako strona, np. w postępowaniu sądowoadministracyjnym - art. 25 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.). Zdolność sądowa organizacji społecznych, zarówno posiadających osobowość prawną, jak i niemających takiej osobowości, w zakresie ich statutowej działalności jest także konsekwencją przyznania takim organizacjom w prawie publicznym prawa do udziału w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób. Do takich sytuacji odnosi się art. 25 § 4 p.p.s.a. (wyrok NSA z dnia 20 listopada 2012 r., sygn. II OSK 1308/11, orzeczenia.nsa.gov.pl). Przepis ten stanowi, że zdolność sądową mają organizacje społeczne, choćby nie posiadały osobowości prawnej, w zakresie ich statutowej działalności w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w wyroku z dnia 14 grudnia 2012 r., sygn. I CSK 234/12 (Lex nr 1307997), że ze względu na nieprzysługiwanie stowarzyszeniom zwykłym osobowości prawnej i niestosowanie do nich przepisów o osobach prawnych, podmiotem praw i obowiązków w stosunkach cywilnoprawnych związanych z działalnością stowarzyszeń zwykłych, nie mogą być same te stowarzyszenia, lecz tylko ich członkowie. Zatem tylko wszyscy członkowie stowarzyszenia zwykłego mogą stać się podmiotami określonych praw i obowiązków w razie dokonania czynności prawnej przez nich wszystkich lub przez ustanowionego przez nich przedstawiciela, działającego w granicach umocowania. "Podobnie w zakresie stosunków cywilnoprawnych wynikających z innych zdarzeń niż czynności prawne wszyscy członkowie stowarzyszenia zwykłego mogą stać się podmiotami określonych praw i obowiązków, jeżeli dane zdarzenie pozostaje w związku z akceptowaną przez wszystkich członków działalnością stowarzyszenia i w odniesieniu do nich wszystkich spełnione są przesłanki odpowiedzialności za skutki tego zdarzenia." Powyższe rozważania prowadzą do konstatacji, że skoro stowarzyszenie zwykłe nie ma osobowości prawnej, to w postępowaniu sądowoadministracyjnym legitymację procesową posiadają wszyscy członkowie tego stowarzyszenia, jako podmioty praw i obowiązków. Wobec tego, właściwym dokumentem, z którego wynikałoby upoważnienie do udzielenia pełnomocnictwa procesowego przez stowarzyszenie zwykłe jest dokument podpisany przez wszystkich członków stowarzyszenia zwykłego. Źródłem legitymacji nie można natomiast uznać regulaminu, jako dokumentu statuującego li tylko powstanie stowarzyszenia zwykłego (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 13 marca 2014 r. sygn. akt II OSK 2525/12; z dnia 14 maja 2014 r. sygn. akt II OSK 2966/12; z dnia 4 listopada 2014 r. sygn. akt II OSK 2086/13; postanowienie NSA z dnia 7 lipca 2015 r., sygn. akt II OSK 2956/13, orzeczenia.nsa.gov.pl). W niniejszej sprawie pełnomocnik Stowarzyszenia nie załączył do akt sprawy pełnomocnictwa spełniającego powyższy wymóg, wobec czego został wezwany do jego nadesłania, w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej. Jak wynika z akt sprawy, pełnomocnik nadesłał dokument pełnomocnictwa, jednakże podpisany przez 7 członków Stowarzyszenia. Tymczasem, z nadesłanej listy członków Stowarzyszenia wynika, że w skład Stowarzyszenia wchodzi 9 członków. Wobec tego uznać należy, że pełnomocnik Stowarzyszenia w zakreślonym terminie nie uzupełnił braku formalnego skargi kasacyjnej w postaci wykazania umocowania do reprezentowania Stowarzyszenia. Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 180 w zw. z art. 58 § 1 pkt 3 w zw. z art. 193 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia. O zwrocie wpisu od skargi kasacyjnej orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.