VI SA/Wa 3044/24
WyrokWSA w Warszawie2025-03-13
Skład orzekający: Dorota Dziedzic-Chojnacka, Tomasz Sałek, Maciej Borychowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Komisja Nadzoru Finansowego prawidłowo nałożyła karę pieniężną na towarzystwo funduszy inwestycyjnych za przekroczenie limitów inwestycyjnych, pomimo podnoszonych przez towarzystwo okoliczności niezależnych od niego i działań mających na celu dostosowanie się do przepisów?Ratio decidendi
Sąd uznał, że Komisja Nadzoru Finansowego prawidłowo nałożyła karę pieniężną, ponieważ towarzystwo funduszy inwestycyjnych ponosi odpowiedzialność za utrzymywanie przekroczeń limitów inwestycyjnych w okresie, w którym miało realny wpływ na zaangażowanie funduszu w spółki celowe. Działania podjęte przez towarzystwo były niewystarczające i spóźnione, a okoliczności zewnętrzne, takie jak zmiany podatkowe czy pandemia, nie zwalniały z obowiązku przestrzegania ustawowych limitów inwestycyjnych, które mają na celu ochronę interesów uczestników funduszu.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi na decyzję Komisji Nadzoru Finansowego (KNF), która utrzymała w mocy decyzję o nałożeniu na M. S.A. kary pieniężnej w wysokości 200 000 zł. Kara została nałożona za naruszenie przepisów ustawy o funduszach inwestycyjnych oraz statutu funduszu poprzez przekroczenie ograniczenia inwestycyjnego w związku z lokowaniem aktywów w obligacje i udziały spółek C. i C. w okresie od czerwca 2018 r. do czerwca 2021 r. Towarzystwo zarzuciło organowi naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, wskazując na okoliczności zewnętrzne, które utrudniały dostosowanie się do przepisów, oraz na działania podjęte w celu ochrony interesów uczestników funduszu.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Dorota Dziedzic-Chojnacka Sędziowie sędzia WSA Tomasz Sałek asesor WSA Maciej Borychowski (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 13 marca 2025 r. sprawy ze skargi [...] S.A. z siedzibą w [...] na decyzję Komisji Nadzoru Finansowego z dnia [...] czerwca 2024 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę
Przedmiotem zaskarżenia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (dalej również: "WSA") w Warszawie jest decyzja Komisji Nadzoru Finansowego (dalej: "Komisja", "KNF", "Organ") z dnia [...] czerwca 2024 r., nr [...], którą po rozpoznaniu wniosku M. [...]S.A. z siedzibą w W. (dalej: "Skarżąca", "Spółka", "Towarzystwo", "M.") o ponowne rozpatrzenie sprawy utrzymana została w mocy decyzja Komisji z dnia [...] lutego 2023 r. w części, tj. w zakresie pkt I, w którym nałożono na Towarzystwo karę pieniężną w wysokości 200 000 zł w związku ze stwierdzeniem naruszenia przez R. [...] Fundusz [...] (dalej także: "Fundusz", "REIA FIZ AN") art. 145 ust. 3 w związku z art. 3 ust. 3 ustawy o funduszach inwestycyjnych oraz art. 18 ust. 6 Statutu [...] poprzez przekroczenie ograniczenia inwestycyjnego w związku z lokowaniem aktywów [...] w obligacje i udziały spółek: C. [...] Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, C. [...] Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w okresie od [...] czerwca 2018 r. do [...] czerwca 2021 r. (dalej: "zaskarżona decyzja").
Zaskarżona decyzja została wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572, dalej: "k.p.a.") w zw. z art. 11 ust. 1 i 5 ustawy z dnia 21 lipca 2006 r. o nadzorze nad rynkiem finansowym (Dz.U. z 2024 r. poz. 135, dalej: "ustawa o nadzorze nad rynkiem finansowym") oraz art. 228 ust. 2 pkt 2 w związku z art. 228 ust. 1c pkt 3 ustawy o funduszach inwestycyjnych i zarządzaniu alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 1523 z późn. zm., dalej: "ustawa o funduszach inwestycyjnych") w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy z dnia 16 sierpnia 2023 r. o zmianie niektórych ustaw w związku z zapewnieniem rozwoju rynku finansowego oraz ochrony inwestorów na tym rynku (Dz. U. z 2023 r. poz. 1723, dalej: "ustawa o zmianie ustawy o nadzorze nad rynkiem finansowym").
Zaskarżona decyzja została wydana w ustalonym stanie faktycznym i prawnym.
Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2021 r. Komisja wszczęła wobec M. z urzędu postępowanie administracyjne w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej na podstawie art. 228 ust. 2 pkt 2 w związku z art. 228 ust. 1c pkt 3 ustawy o funduszach inwestycyjnych w brzmieniu obowiązującym przed i po wejściu w życie ustawy z dnia 16 października 2019 r. o zmianie ustawy o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 poz. 2217), w związku z podejrzeniem naruszenia przez Towarzystwo art. 145 ust. 3 w związku z art. 3 ust. 3 ustawy o funduszach inwestycyjnych oraz art. 18 ust. 6 statutu R. [...] Funduszu [...], poprzez przekroczenie ograniczenia inwestycyjnego w związku z lokowaniem aktywów R. [...] w obligacje i udziały spółek: C. [...] Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, C. [...] Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w okresie od dnia [...] stycznia 2017 r. do dnia [...] czerwca 2021 r. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2022 r. rozszerzono zakres przedmiotowego postępowania administracyjnego, prowadząc postępowanie również w przedmiocie nałożenia na Spółkę kary pieniężnej na podstawie art. 228 ust. 2 pkt 2 w związku z art. 228 ust. 1c pkt 3 ustawy o funduszach inwestycyjnych, w związku z podejrzeniem naruszenia przez R. [...]art. 145 ust. 3 w związku z art. 3 ust. 3 ustawy o funduszach inwestycyjnych oraz art. 18 ust. 6 Statutu R. [...], poprzez przekroczenie ograniczenia inwestycyjnego w związku z lokowaniem aktywów R. [...] w obligacje i udziały spółek: C. [...] oraz C. [...] w okresie od [...] stycznia 2017 r. do dnia [...] czerwca 2021 r.
Z akt sprawy wynika, że informacje o naruszeniu przez Towarzystwo obowiązujących przepisów powzięto na podstawie danych otrzymywanych w toku nadzoru bieżącego, a także na podstawie ustaleń dokonanych w postępowaniu kontrolnym prowadzonym w Spółce przez pracowników Komisji w okresie od dnia [...] października 2019 r. do dnia [...] grudnia 2019 r., m. in. w zakresie stanu związanego z przekroczeniem ograniczeń limitów inwestycyjnych, a także działań podejmowanych przez Towarzystwo, mających na celu przywrócenie stanu zgodności z prawem. W dniu [...] marca 2020 r. Przewodniczący Komisji wydał zalecenia pokontrolne, które dotyczyły m.in. naruszenia art. 145 ust. 3 ustawy o funduszach inwestycyjnych oraz art. 18 ust. 6 statut R. [...] w zakresie, w jakim fundusz ten nie prowadził działalności zgodnie z zasadami ograniczania ryzyka inwestycyjnego, czego przejawem było występowanie w okresie od dnia [...] czerwca 2018 r. do dnia [...] grudnia 2019 r. stanu długotrwałego utrzymywania naruszeń limitów inwestycyjnych (pkt 1 zaleceń). Z ww. zaleceń wynikało jednocześnie, że o ich wykonaniu należało powiadomić organ nadzoru niezwłocznie po ich realizacji, nie później niż w terminie 60 dni od dnia otrzymania zaleceń.
W dniu [...] maja 2022 r. przeprowadzono rozprawę administracyjną, w której uczestniczyli przedstawiciele Strony. Podczas rozprawy Strona podtrzymała złożone w toku postępowania zeznania oraz złożyła do protokołu prezentację wyjaśniającą dywersyfikację aktywów bazowych spółek portfelowych. Strona wskazała także na przekroczenia limitów inwestycyjnych, które istniały w momencie przejęcia zarządzania Funduszem od O. [...] -S.A. z siedzibą w W. (dalej: "O. .") oraz na wysokie koszty działań dostosowawczych.
Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego, decyzją z dnia [...] lutego 2023 r., sygn. [...], Komisja:
1) w pkt I nałożyła na Towarzystwo karę pieniężną w wysokości 200 000 złotych w związku ze stwierdzeniem naruszenia przez Fundusz art. 145 ust. 3 w związku z art. 3 ust. 3 ustawy o funduszach inwestycyjnych oraz art. 18 ust. 6 Statutu R. [...] poprzez przekroczenie ograniczenia inwestycyjnego w związku z lokowaniem aktywów R. [...] w obligacje i udziały spółek: C. [...] Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, C. [...] Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w okresie od [...] czerwca 2018 r. do [...] czerwca 2021 r.,
2) w pkt II umorzyła postępowanie administracyjne w części dotyczącej nałożenia na Towarzystwo kary pieniężnej na podstawie art. 228 ust. 2 pkt 2 w związku z art. 228 ust. 1c pkt 3 ustawy o funduszach inwestycyjnych w brzmieniu obowiązującym przed i po wejściu w życie ustawy z dnia 16 października 2019 r. o zmianie ustawy o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2019, poz. 2217), w związku z podejrzeniem naruszenia przez Towarzystwo art. 145 ust. 3 w związku z art. 3 ust. 3 ustawy o funduszach inwestycyjnych oraz art. 18 ust. 6 Statutu R. [...], poprzez przekroczenie ograniczenia inwestycyjnego w związku z lokowaniem aktywów funduszu R. [...] w obligacje i udziały spółek: C. [...], C. [...] w okresie od dnia [...] stycznia 2017 r. do dnia [...] czerwca 2021 r., z uwagi na jego bezprzedmiotowość,
3) w pkt III umorzyła postępowanie administracyjne w części dotyczącej nałożenia na Towarzystwo kary pieniężnej na podstawie art. 228 ust. 2 pkt 2 w związku z art. 228 ust. 1c pkt 3 ustawy o funduszach inwestycyjnych, w związku z podejrzeniem naruszenia przez R. [...] art. 145 ust. 3 w związku z art. 3 ust. 3 ustawy o funduszach inwestycyjnych oraz art. 18 ust. 6 Statutu R. [...], poprzez przekroczenie ograniczenia inwestycyjnego w związku z lokowaniem aktywów funduszu R. [...]w obligacje i udziały spółek: C. [...] Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, C. [...] Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w okresie od dnia [...] stycznia 2017 r. do dnia [...] czerwca 2018 r.
Od decyzji z dnia [...] marca 2023 r. Strona złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, zaskarżając decyzję w zakresie pkt I, wnosząc o umorzenie postępowania w zakresie pkt I w całości albo zmianę zaskarżonej decyzji poprzez odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej na Towarzystwo. Pismem z dnia [...] stycznia 2024 r. Strona uzupełniła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, wnosząc o uwzględnienie dowodów wykazujących działania Towarzystwa polegające na poprawie sytuacji w wynajmowanych i niewynajętych lokalach, celem pozyskania stabilnych przepływów ze spółek celowych i umożliwieniu kontynuowania procesów dostosowawczych.
W dniu [...] stycznia 2024 r. odbyła się rozprawa administracyjna z udziałem Strony, podczas której Strona podtrzymała stanowisko wyrażone w toku postępowania.
Strona pismem z dnia [...] maja 2024 r. złożyła wniosek o wydanie przez Komisję postanowienia o możliwości zawarcia układu w sprawie warunków nadzwyczajnego złagodzenia sankcji.
Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2024 r. Komisja orzekła o braku możliwości zawarcia układu w sprawie warunków nadzwyczajnego złagodzenia sankcji, z uwagi na brak przyczynienia się układu do przyspieszenia postępowania. W ocenie KNF przepisy dotyczące instytucji układu weszły w weszły w życie z dniem [...] września 2023 r. i od tego momentu Strona miała obiektywną możliwość złożenia wniosku o zawarcie układu, czego zaniechała. Skoro zatem przez okres 8 miesięcy trwania postępowania (podczas którego odbyła się rozprawa administracyjna) nie zdecydowała się na jego złożenie, to nie może oczekiwać, że będzie mogła wywodzić z tego pozytywne dla siebie skutki i wnosić o wydanie postanowienia o możliwości zawarcia układu. Istotą układu jest bowiem przyczynienie się do przyspieszenia postępowania, a postulat ten nie może zostać zrealizowany w momencie złożenia wniosku przez Stronę na końcowym etapie postępowania.
W dniu [...] czerwca 2024 r. Komisja wydała zaskarżoną decyzję.
Przywołując ustalony w sprawie stan faktyczny Organ wskazał, że R. [...] Fundusz [...] został zarejestrowany [...] maja 2013 r. Według art. 1 ust. 7 statutu Fundusz został utworzony na czas nieokreślony. Zgodnie z art. 1 ust. 5 statutu Funduszu wyłącznym przedmiotem działalności Funduszu jest lokowanie środków pieniężnych zebranych w drodze niepublicznego proponowania nabycia Certyfikatów Inwestycyjnych w określone w Statucie papiery wartościowe, Instrumenty Rynku Pieniężnego oraz inne prawa majątkowe. Statut Funduszu R. [...]w art. 18 ust. 6 (w brzmieniu obowiązującym od dnia 12 sierpnia 2017 r.) stwierdzał, że papiery wartościowe lub Instrumenty Rynku Pieniężnego wyemitowane przez jeden podmiot, a także wierzytelności wobec tego podmiotu i udziały w tym podmiocie nie mogą stanowić łącznie więcej niż 20% wartości aktywów Funduszu.
Fundusz uprzednio był zarządzany przez O. [...]. Natomiast z dniem [...] stycznia 2017 r. zarządzanie Funduszem zostało przejęte przez Stronę. Zgodnie z zeznaniami Towarzystwa O. [...] nie przekazał Stronie całości dokumentacji lub przekazał je w późniejszym terminie. Nieprzekazana terminowo dokumentacja obejmowała m.in. korespondencję z Generalnym Inspektorem Informacji Finansowej, wycenę aktywów Funduszu oraz rejestr reklamacji Funduszu.
W toku prowadzonego postępowania KNF ustalił że 39 nieruchomości handlowo - usługowych, w które zainwestowały spółki celowe Funduszu znajdują się w 26 miastach w Polsce. Fundusz podpisał również umowy najmu powierzchni użytkowych z 59 najemcami, w tym z 14 bankami i 3 innymi instytucjami finansowymi. Przy czym żadna pojedyncza nieruchomość nie przekracza 10% łącznej powierzchni najmu całego portfela.
Ustalono również, że na dzień przejęcia zarządzania Funduszem R. [...]przez Towarzystwo, tj. [...] stycznia 2017 r. oraz zgodnie z wyceną Funduszu na dzień [...] grudnia 2016 r. lokaty Funduszu stanowiły udziały i obligacje trzech spółek: C. [...]., C. [...] Sp. z o.o. oraz S. [...]Sp. z o.o., których udział w portfelu Funduszu wynosił odpowiednio: poniżej 0,01%, 33,82% oraz 62,27%. Struktura spółek portfelowych Funduszu była wówczas trzypoziomowa, tzn. wymienione wyżej spółki były komplementariuszami lub udziałowcami spółek zależnych prawa luksemburskiego, które z kolei kontrolowały spółki prawa polskiego. Zgodnie z wyceną z dnia [...] marca 2017 r. nastąpiło zwiększenie przekroczenia limitów inwestycyjnych do 62,66% (w odniesieniu do S. [...] Sp. z o.o.) oraz 36,9% (w odniesieniu do C. [...] Sp. z o.o.).
W dniu [...] maja 2017 r. do rejestru przedsiębiorców została wpisana S. [...] Sp. z o.o., która z dniem [...] lipca 2017 r, została przekształcona w C. [...] Sp. z o.o. (dalej: "C."). Spółka S. [...] Sp. z o.o. została przekształcona z dniem [...] maja 2018 r. w spółkę C. [...] Sp. z o.o. W dniu [...] czerwca 2017 r. Fundusz zakupił udziały m.in. w S. [...] Sp. z o.o. (później C. [...] Sp. z o.o., dalej: "C.") oraz S. [...]Sp. z o.o. (później C. [...] Sp. z o.o., dalej: "C."), do których to spółek, zgodnie z ww. rekomendacją, miała zostać wydzielona część nieruchomości będących w posiadaniu pozostałych spółek. Następnie zamierzano podjąć kolejne kroki zmierzające do upraszczania struktury Funduszu, m.in. przez likwidację spółek prawa luksemburskiego oraz podwyższanie kapitałów zakładowych spółek nowo nabytych. W efekcie tych działań planowano doprowadzić do zredukowania przekroczenia ograniczenia inwestycyjnego przez fakt, iż wartości lokat Funduszu przekraczające limity ustawowe zmniejszyłyby się poniżej tych limitów, a wartość lokat w spółki C. oraz C. odpowiednio by wzrosła. Jednopoziomową strukturę spółek celowych Funduszu R. [...]Towarzystwo osiągnęło w dniu [...] czerwca 2018 r.
Komisja ustaliła, że w okresie pomiędzy [...] czerwca 2018 r. a [...] czerwca 2021 r. Fundusz R. [...]zwiększał stopień przekroczenia ustawowych limitów inwestycyjnych w C. oraz C.. Na podstawie protokołu kontroli oraz zeznań Strony z dnia [...] lutego 2022 r. ustalono, że obligacje i udziały w C. w dniu [...] czerwca 2018 r. stanowiły udział w aktywach R. [...]wynoszący 26,22%, który uległ zwiększeniu w dniu [...] września 2018 r. do 27,90%. Obligacje i udziały w C. w dniu [...] czerwca 2018 r. stanowiły udział w aktywach R. [...] wynoszący 25,26%, który uległ zwiększeniu w dniu [...] września 2018 r. do 25,42%, a w dniu [...] kwietnia 2019 r. do 26,84%. Według wycen z dnia [...] marca 2020 r., [...] marca 2021 r. oraz [...] czerwca 2021 r. udział ten zwiększał się odpowiednio do 29,31%, 31,56% oraz 32%. Z zeznań Strony wynika, że przyczyną zwiększenia przekroczenia limitów inwestycyjnych dotyczących spółek C. oraz C. była aktualizacja wycen nieruchomości należących do tych spółek. Zwiększenia te miały zatem charakter pasywny i nie wynikały z decyzji inwestycyjnych Funduszu. Wpływ na wyceny aktywów w 2020 r. miały także wahania kursowe na parze EUR/PLN oraz utworzenie rezerwy na efekty Covid-19.
Strona wyjaśniła, że już w momencie przejęcia zarządzania Funduszem musiała zmierzyć się z bardzo wysokimi przekroczeniami limitów inwestycyjnych. Z kolei proces wydzielania majątku spółek C. i C. do nowych spółek nie rozpoczął się z uwagi na podjęcie działań mających na celu sprzedaż portfela nieruchomości Funduszu. Było to spowodowane m.in. faktem zgłoszenia znacznej liczby żądań wykupu (przekraczających w 2019 r. 60% wartości wszystkich certyfikatów inwestycyjnych Funduszu). Na podstawie zeznań Strony z dnia [...] lutego 2022 r. ustalono, że w dniach [...]lutego 2017 r. złożono znaczną liczbę żądań wykupu dotyczących 5635 certyfikatów inwestycyjnych o łącznej wartości 11 308 318 zł, co stanowiło ponad 10-krotny wzrost względem poprzedniego dnia wyceny. Na dzień [...] marca 2017 r. wartość aktywów płynnych Funduszu wynosiła 1 025 700,70 zł, co przy uwzględnieniu kosztów działalności Funduszu na poziomie 1 mln zł miało oznaczać, że umorzeniu może ulec mniej niż 1% zgłoszonych żądań wykupu. W tej sytuacji Strona zdecydowała o niedokonywaniu wykupu. W kolejnym dniu wykupu, tj. [...] marca 2018 r. zgłoszono żądania wykupu aż 11478 sztuk, co stanowiło 27,35% wszystkich certyfikatów inwestycyjnych. W okresie od [...] do [...] lutego 2019 r. Towarzystwo otrzymało żądania wykupu 24 750 certyfikatów inwestycyjnych. Na dzień wykupu przypadający [...] marca 2019 r. wartość zgłoszonych żądań wykupu przekroczyła 60% wartości wszystkich certyfikatów inwestycyjnych. Wobec powyższego w 2018 r. i w 2019 r. Towarzystwo zredukowało żądania wykupu o odpowiednio 92,86% oraz 96,6%. Wobec tak wysokich oczekiwań uczestników Funduszu co do skali realizowanych żądań wykupu postanowiono o rozpoczęciu poszukiwania potencjalnych inwestorów zainteresowanych nabyciem nieruchomości Funduszu. Towarzystwo stwierdziło, iż celowo nie realizowało równocześnie procesu wydzielania majątku C. i C., z uwagi na jego wieloetapowość oraz potencjalne znaczne koszty związane z obsługą prawną, a także dostosowaniem zabezpieczeń umowy kredytu zawartej przez spółki celowe Funduszu.
W toku postępowania ustalono również, że w celu analizy skutków wejścia w życie, dla M. i Funduszu ustawy z dnia [...] listopada 2016 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz ustawy o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2016 r. poz. 1926, dalej jako: "Nowelizacja CIT"), która nakładała na Spółkę obowiązek rozliczania podatku dochodowego od osób prawnych, Towarzystwo zamówiło analizę podatkową. Z analizy tej wynikało, że w przypadku dokonania wydzielenia nieruchomości ze spółek C. i C. (co doprowadziłoby w dalszej kolejności do dostosowania limitów inwestycyjnych) po stronie tych spółek powstałoby zobowiązanie podatkowe w wysokości co najmniej 2,5 min zł. Ponadto zgodnie z zeznaniami Strony z dnia [...] lutego 2022 r. oraz z pismem Strony z dnia [...] grudnia 2020 r. wydzielenie nieruchomości spowodowałoby ponadto konieczność podpisania aneksów do umowy kredytowej z bankiem H. [...], których koszt wyniósłby ponad 500 000 zł. Koszty prawne podziału spółek wyniosłyby natomiast ok 30 000 zł. Zgodnie z wyjaśnieniami pełnomocnika Strony złożonymi podczas rozprawy w dniu [...] maja 2022 r. koszt dalszego wydzielania nieruchomości mógłby wynieść nawet ponad 5% WAN Funduszu.
Ostatecznie do końca czerwca 2021 r. Towarzystwu nie udało się zredukować zaangażowania inwestycyjnego w aktywa spółek C. oraz C. do poziomów nieprzekraczających 20% wartości aktywów funduszu.
Z dniem [...] lipca 2021 r. dokonano zmiany art. 1 ust. 7 statutu Funduszu, zmieniając czas jego trwania z nieokreślonego na określony tj. okres 36 miesięcy. Zmiana oznacza, że od tej daty, zgodnie z art. 197 ust. 3 ustawy o funduszach inwestycyjnych, do lokat funduszu nie stosuje się ograniczeń inwestycyjnych określonych w art. 145 ust. 3 ustawy o funduszach inwestycyjnych. Oznacza to również, że z dniem [...] lipca 2024 r. rozpocznie się proces likwidacji Funduszu.
Powołując się na przepisy art. 3 ust. 3 ustawy o funduszach inwestycyjnych, KNF wskazał, że fundusz inwestycyjny prowadzi działalność, ze szczególnym uwzględnieniem interesu uczestników, przestrzegając zasad ograniczania ryzyka inwestycyjnego określonych w ustawie. Natomiast stosownie do treści art. 145 ust. 3 ustawy o funduszach inwestycyjnych, papiery wartościowe lub instrumenty rynku pieniężnego wyemitowane przez jeden podmiot, wierzytelności wobec tego podmiotu i udziały w tym podmiocie nie mogą stanowić, z zastrzeżeniem ust. 4, łącznie więcej niż 20% wartości aktywów funduszu, przy czym w przypadku zawarcia przez fundusz sekurytyzacyjny umowy, o której mowa w art. 183 ust. 5, ograniczenie, o którym mowa w niniejszym ustępie, odnosi się do poszczególnych wierzytelności będących przedmiotem sekurytyzacji. Komisja wskazała, ze powyższy przepis uległ zmianie w związku z wejściem w życie w dniu [...] września 2023 r. ustawy o zmianie ustawy o nadzorze nad rynkiem finansowym. Stosownie do aktualnego brzmienia art. 145 ust. 3 ustawy o funduszach inwestycyjnych, papiery wartościowe lub instrumenty rynku pieniężnego wyemitowane przez jeden podmiot, wierzytelności wobec tego podmiotu i udziały w tym podmiocie nie mogą stanowić, z zastrzeżeniem ust. 4, łącznie więcej niż 20% wartości aktywów funduszu, przy czym w przypadku zawarcia przez fundusz wierzytelności umowy, o której mowa w art. 183 ust. 5, ograniczenie to odnosi się do poszczególnych wierzytelności, o których mowa w art. 183 ust. 1.
Organ podkreślił, że powyższa zmiana przepisu nie miała wpływu na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie, gdyż przepis art. 145 ust. 3 ustawy o funduszach inwestycyjnych nadal przewiduje obowiązek przestrzegania przez Fundusz naruszonego limitu inwestycyjnego.
Przywołując treść art. 18 ust. 6 Statutu Funduszu (w brzmieniu obowiązującym od dnia [...] sierpnia 2017 r.) Komisja wskazała, że zgodnie z tym zapisem, papiery wartościowe lub Instrumenty Rynku Pieniężnego wyemitowane przez jeden podmiot, a także wierzytelności wobec tego podmiotu i udziały w tym podmiocie nie mogą stanowić łącznie więcej niż 20% wartości aktywów Funduszu.
Z rozstrzygnięciem Organu nie zgodziło się Towarzystwo, zaskarżając w całości do WSA w Warszawie decyzję z dnia [...] czerwca 2024 r. i wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasadzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Spółka wniosła o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
Zaskarżonej decyzji zarzuciła:
1. Naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy:
1) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 §1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, polegające na braku wszechstronnego rozważenia wszelkich okoliczności sprawy oraz niepodjęcia dostatecznych kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy - a w szczególności pominięcia okoliczności zewnętrznych, niezależnych od Towarzystwa, które wpłynęły na możliwość skutecznego doprowadzenia do dostosowania przekroczeń ograniczeń inwestycyjnych Funduszu,
2) art. 8 § 1 k.p.a. polegające na nieprowadzeniu przez Organ postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania - a w szczególności przypisania Towarzystwu wyłącznej odpowiedzialności za wystąpienie przekroczeń i brak niezwłocznego ich dostosowania, z pominięciem wpływu i odpowiedzialności podmiotu trzeciego,
3) art. 84 § 1 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z opinii biegłego na okoliczność ustalenia czy w rozpatrywanej sprawie zmaterializowały się ryzyka wskazywane przez Organ w skarżonej decyzji i czy wpłynęły one na poniesienie straty przez uczestników Funduszu,
4) art. 189d k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na nieuwzględnieniu przy ustaleniu wysokości kary nałożonej na Towarzystwo okoliczności przemawiających na korzyść Towarzystwa;
2. Naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy:
1) art. 157 ust. 2 ustawy o funduszach inwestycyjnych w zw. z art. 145 ust. 3 ustawy o funduszach inwestycyjnych poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, że Towarzystwo miało obowiązek niezwłocznego dostosowania przekroczeń limitów inwestycyjnych Funduszu, z pominięciem przesłanki konieczności uwzględnienia należycie interesu uczestników Funduszu,
2) art. 228 ust. 4b ustawy o funduszach inwestycyjnych poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i nieprawidłowe uwzględnienie, przy wymierzaniu Skarżącemu administracyjnej kary pieniężnej określonej w decyzji utrzymującej, przesłanek wymiaru kary wskazanych w tym przepisie, a w szczególności wagi naruszenia, stopnia odpowiedzialności podmiotu odpowiedzialnego za naruszenie, sytuacji finansowej podmiotu, na który nakładana jest kara, jak i rozmiaru szkody wyrządzonej uczestnikom funduszu inwestycyjnego.
W uzasadnieniu skargi M. wskazał m.in., że cały ciąg zdarzeń i czynności podejmowanych przez Towarzystwo po przejęciu zarządzania Funduszem, a które przedstawiono w piśmie Towarzystwa z dnia [...] lutego 2022 r., w tym m.in. nabycie udziałów w 6 spółkach z ograniczoną odpowiedzialnością, było częścią szerszego procesu zmierzającego do dostosowywania powstałych uprzednio przekroczeń. Z uwagi na wykazane w piśmie Skarżącego z dnia [...] lutego 2022 r. okoliczności, w tym konieczność należytego uwzględnienia interesu uczestników Funduszu, proces ten (dostosowywania przekroczeń limitów inwestycyjnych) nie mógł zostać ukończony z obiektywnych przyczyn. I z uwagi na te okoliczności Towarzystwo zdecydowało się na zmianę statutu, w zakresie wskazanym w art. 197 ust. 3 ustawy o funduszach. W ocenie Skarżącej, Komisja nie dokonała oceny, czy mając na względzie okoliczności wskazywane przez Towarzystwo i zakres podejmowanych działań obiektywnie możliwym było podjęcie jeszcze jakiś innych działań i doprowadzenie do dostosowania limitów inwestycyjnych R. [...]bez naruszania interesu uczestników Funduszu. Taka ocena, zdaniem Skarżącej, dopiero powinna prowadzić do stawiania przez Organ zarzutu, że Towarzystwo nie spowodowało dostosowania limitów inwestycyjnych Funduszu "niezwłocznie" i że miało realną możliwość tego dokonać - bez uszczerbku dla interesu uczestników Funduszu. Zdaniem Towarzystwa, Organ nie wyciągnął jakichkolwiek konsekwencji względem poprzedniego TFI. Poprzednie TFI nie poniosło jakiejkolwiek odpowiedzialności za ten stan - mimo że Organ posiadał od dawna informację o przekroczeniach w Funduszu. Samo wszczęcie przez Organ postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej z tytułu występujących w Funduszu przekroczeń nastąpiło dopiero w dniu [...] grudnia 2021 r. tj. długo po wystąpieniu nie tylko tych pierwotnych przekroczeń pod zarządzaniem Poprzedniego T. (przed 2017 rokiem), ale także po wystąpieniu przekroczeń w okresie zarządzania R. [...]przez TFI (czerwiec 2018 r.) i niemal 2 lata po zakończeniu przez Komisję kontroli w Towarzystwie, a ostatecznie również dopiero po czasie w którym TFI dokonało zmiany czasu trwania Funduszu w dniu [...] lipca 2021 r. (od której to daty nie stosowało się już dłużej ograniczeń inwestycyjnych określonych w art. 145 ust. 3 ustawy o funduszach). Nie znajduje zrozumienia u Skarżącego postawa Komisji, która zmierzała do ukarania wyłącznie Towarzystwa, a wszczęcie postępowania z tytułu występujących w Funduszu przekroczeń ograniczeń inwestycyjnych nie objęło poprzedniego TFI i znajduje się obecnie w takim momencie, w którym nie jest już dłużej możliwe pociągnięcie do odpowiedzialności poprzedniego TFI.
W odpowiedzi na skargę KNF wniósł o jej oddalenie w całości. Ponadto Komisja przychyliła się do wniosku Skarżącej o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia. W ramach tej kontroli sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).
Z kolei zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm., dalej: "P.p.s.a."), sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi (art. 134 P.p.s.a.).
W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) – c) P.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.).
Dokonując kontroli w wyżej zakreślonych granicach Sąd stwierdził, że skarga nie jest zasadna. Zdaniem Sądu, żadna z wyżej wskazanych przesłanek nie zaszła w sprawie, a zaskarżona decyzja KNF nie narusza prawa.
Wbrew zarzutom skargi, w ocenie Sądu, stan faktyczny w sprawie został ustalony przez Organ prawidłowo i zgodnie z regułami wynikającymi z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Należy podkreślić, że sąd administracyjny nie ustala stanu faktycznego a jedynie wskazuje, które ustalenia organu zostały przez niego przyjęte, a które nie. W przedmiotowej sprawie Sąd przyjął za podstawę rozstrzygnięcia ustalenia faktyczne poczynione przez organy administracji publicznej, albowiem stan faktyczny został ustalony z zachowaniem reguł procedury administracyjnej. Ustalony w postępowaniu administracyjnym stan faktyczny stał się stanem faktycznym przyjętym przez Sąd (por. uchwała NSA z 15 lutego 2010r., sygn. akt II FPS 8/09). Przesądzenie o prawidłowości przyjętych za podstawę zaskarżonego orzeczenia ustaleń faktycznych umożliwia ocenę procesu subsumcji tego stanu faktycznego pod mające zastosowanie w sprawie przepisy prawa materialnego.
Przedmiotem sądowej kontroli jest decyzja Komisji z dnia [...] czerwca 2024 r., którą po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy utrzymana została w mocy własna decyzja KNF z dnia [...] lutego 2023 r. o nałożeniu na Stronę kary pieniężnej w wysokości 200 000 zł w związku ze stwierdzeniem naruszenia przez Fundusz art. 145 ust. 3 w związku z art. 3 ust. 3 ustawy o funduszach inwestycyjnych oraz art. 18 ust. 6 Statutu R. [...] poprzez przekroczenie ograniczenia inwestycyjnego w związku z lokowaniem aktywów R. [...] w obligacje i udziały spółek: C. [...] Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, C. [...] Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w okresie od [...] czerwca 2018 r. do [...] czerwca 2021 r. W ocenie Organu naruszenia prawa polegające na przekraczaniu limitów inwestycyjnych miały charakter długotrwały i narażało na ryzyko inwestycyjne uczestników funduszu poprzez nadmierną ekspozycję na aktywa związane z ww. spółkami.
Zdaniem Skarżącej na wystąpienie zwiększeń przekroczeń miały wpływ okoliczności niezależne od Towarzystwa. W ocenie Skarżącego nie można podejmować działań dostosowawczych bez uwzględnienia wpływu jaki wywrze on w sferze interesu uczestników funduszu. Innymi słowy, działania dostosowawcze nie powinny być podejmowane za wszelką cenę - doprowadzając do naruszenia interesu uczestników funduszu.
Przedmiotem sprawy zawisłej przed WSA w Warszawie jest zatem rozsądzenie czy podejmowane przez Towarzystwo próby dostosowania limitów do ustawowych oraz statutowych wymagań były realizowane na tyle efektywnie, aby można było uznać, że z jednej strony zostały podjęte niezwłocznie oraz w sposób zabezpieczający interes uczestników Funduszu i tym samym KNF nie powinna nakładać na Towarzystwo kary pieniężnej. Innymi słowy czy zostały spełnione przesłanki do nałożenia na Mount kary pieniężnej za stwierdzone przekroczenie 20% udziałów w spółkach C. i C..
Materialnoprawną podstawą nałożenia kary pieniężnej na Fundusz był art. 145 ust. 3 ustawy o funduszach inwestycyjnych. Zgodnie z tym przepisem papiery wartościowe lub instrumenty rynku pieniężnego wyemitowane przez jeden podmiot, wierzytelności wobec tego podmiotu i udziały w tym podmiocie nie mogą stanowić, z zastrzeżeniem ust. 4, łącznie więcej niż 20% wartości aktywów funduszu, przy czym w przypadku zawarcia przez fundusz sekurytyzacyjny umowy, o której mowa w art. 183 ust. 5, ograniczenie, o którym mowa w niniejszym ustępie, odnosi się do poszczególnych wierzytelności będących przedmiotem sekurytyzacji.
Należy zauważyć, że w dniu [...] września 2023 r. weszła w życie ustawa o zmianie ustawy o nadzorze nad rynkiem finansowym, która w art. 14 pkt 39 znowelizowała brzmienie art. 145 ust. 3 nadając mu brzmienie, iż papiery wartościowe lub instrumenty rynku pieniężnego wyemitowane przez jeden podmiot, wierzytelności wobec tego podmiotu i udziały w tym podmiocie nie mogą stanowić, z zastrzeżeniem ust. 4, łącznie więcej niż 20% wartości aktywów funduszu, przy czym w przypadku zawarcia przez fundusz wierzytelności umowy, o której mowa w art. 183 ust. 5, ograniczenie to odnosi się do poszczególnych wierzytelności, o których mowa w art. 183 ust. 1.
Wypada zauważyć, iż art. 145 ust. 3 ustawy o funduszach inwestycyjnych, zarówno przed i po nowelizacji z dnia 16 sierpnia 2023 r. przewiduje obowiązek przestrzegania przez Fundusz limitu inwestycyjnego. Zatem dokonana zmiana przepisu nie miała wpływu na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie.
Natomiast stosownie do brzmienia art. 3 ust. 3 ustawy o funduszach inwestycyjnych, fundusz inwestycyjny prowadzi działalność, ze szczególnym uwzględnieniem interesu uczestników, przestrzegając zasad ograniczania ryzyka inwestycyjnego określonych w ustawie.
Stosownie do art. 18 ust. 6 Statutu Funduszu (w brzmieniu obowiązującym od dnia 12 sierpnia 2017 r.), papiery wartościowe lub Instrumenty Rynku Pieniężnego wyemitowane przez jeden podmiot, a także wierzytelności wobec tego podmiotu i udziały w tym podmiocie nie mogą stanowić łącznie więcej niż 20% wartości aktywów Funduszu.
Zgodnie z art. 228 ust. 2 pkt 2 ustawy o funduszach inwestycyjnych, w brzmieniu obowiązującym w okresie stwierdzonych naruszeń, Komisja może nałożyć na towarzystwo sankcje, o których mowa w: 2) ust. 1c, jeżeli stwierdzi, że specjalistyczny fundusz inwestycyjny otwarty lub fundusz inwestycyjny zamknięty narusza przepisy prawa, z wyłączeniem naruszenia przepisów art. 69-69b ustawy o ofercie publicznej, postanowienia statutu, prospektu informacyjnego lub warunki określone w zezwoleniu lub zgodzie Komisji, a także w przypadku, gdy statut funduszu lub prospekt informacyjny funduszu zawiera postanowienia niezgodne z przepisami ustawy lub nieuwzględniające należycie interesu uczestników funduszu.
Ww. przepis zachował przytoczone brzmienie w aktualnym stanie prawnym.
Zgodnie z art. 228 ust. 1c ustawy o funduszach inwestycyjnych, w brzmieniu obowiązującym w dacie początkowej naruszenia, w przypadku gdy towarzystwo narusza przepisy prawa regulujące działalność towarzystwa wyłącznie w zakresie dotyczącym alternatywnych funduszy inwestycyjnych w związku z zarządzaniem alternatywnym funduszem inwestycyjnym, nie wypełnia warunków określonych w zezwoleniu na zarządzanie alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi lub zgodzie udzielonej przez Komisję, przekracza zakres tego zezwolenia lub narusza interes uczestników specjalistycznego funduszu inwestycyjnego otwartego, uczestników funduszu inwestycyjnego zamkniętego lub inwestorów unijnego AFI, Komisja może, w drodze decyzji:
1) ograniczyć zakres wykonywanej działalności zarządzania alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi, w zakresie strategii inwestycyjnych, które mogą stosować alternatywne fundusze inwestycyjne, którymi zarządza lub może zarządzać towarzystwo, albo
2) cofnąć zezwolenie, albo
3) nałożyć karę pieniężną do wysokości 5 000 000 zł, albo
4) zastosować łącznie sankcje, o których mowa w pkt 1 i 3 albo w pkt 2 i 3.
W tym miejscu należy wskazać, że w powołanym art. 228 ust. 1c ustawy o funduszach inwestycyjnych doszło do zmiany brzmienia ww. przepisu wprowadzonej na podstawie art. 11 pkt 48 lit. a ustawy zmieniającej z dnia 16 października 2019 r. o zmianie ustawy o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 2217, dalej: "ustawa zmieniająca"), która weszła w życie z dniem 30 listopada 2019 r. Przepis art. 228 ust. 1 c ustawy o funduszach inwestycyjnych, na mocy tej nowelizacji, otrzymał brzmienie, w przypadku gdy towarzystwo narusza przepisy prawa regulujące działalność towarzystwa w związku z zarządzaniem alternatywnym funduszem inwestycyjnym, nie wypełnia warunków określonych w zezwoleniu na zarządzanie alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi lub zgodzie udzielonej przez Komisję, przekracza zakres tego zezwolenia lub narusza interes uczestników specjalistycznego funduszu inwestycyjnego otwartego, uczestników funduszu inwestycyjnego zamkniętego lub inwestorów unijnego AFI, Komisja może, w drodze decyzji:
1) ograniczyć zakres wykonywanej działalności zarządzania alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi, w zakresie strategii inwestycyjnych, które mogą stosować alternatywne fundusze inwestycyjne, którymi zarządza lub może zarządzać towarzystwo, albo
2) cofnąć zezwolenie, albo
3) nałożyć karę pieniężną do wysokości 5 000 000 zł, albo
4) zastosować łącznie sankcje, o których mowa w pkt 1 i 3 albo w pkt 2 i 3.
Stosownie do art. 37 ustawy zmieniającej, do spraw wszczętych na podstawie przepisów dotychczasowych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe, z tym że przepis art. 281 ust. 1 pkt 2a ustawy zmienianej w art. 11 (tj. ustawy o funduszach inwestycyjnych) stosuje się także do czynności sprawdzających, kontroli podatkowej, kontroli celno-skarbowej lub postępowania podatkowego, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy.
Powyższe oznacza, że zmiana brzmienia art. 228 ust. 1c ustawy o funduszach inwestycyjnych wynikająca z wejścia w życie ustawy zmieniającej nie miała wpływu na zastosowanie przepisu sankcjonującego. Nie można mówić również o względności ww. przepisu po wejściu w życie ustawy zmieniającego, skoro wymiar maksymalnej sankcji pieniężnej nie uległ zmianie.
Należy także wyjaśnić, że na podstawie art. 14 pkt 71 lit a tiret pierwsze ustawy z dnia 16 sierpnia 2023 r. o zmianie niektórych ustaw w związku z zapewnieniem rozwoju rynku finansowego oraz ochrony inwestorów na tym rynku (Dz. U. poz. 1723 z późn. zm.) doszło do kolejnej zmiany w związku z wejściem w życie ustawy o zmianie ustawy o nadzorze nad rynkiem finansowym gdzie art. 228 ust. 1c ustawy o funduszach inwestycyjnych otrzymał następujące brzmienie: w przypadku gdy towarzystwo narusza przepisy prawa regulujące działalność towarzystwa w związku z zarządzaniem alternatywnym funduszem inwestycyjnym, nie wypełnia warunków określonych w zezwoleniu na zarządzanie alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi lub zgodzie udzielonej przez Komisję, przekracza zakres tego zezwolenia lub narusza interes uczestników specjalistycznego funduszu inwestycyjnego otwartego, uczestników funduszu inwestycyjnego zamkniętego lub inwestorów unijnego AFI, Komisja może, w drodze decyzji:
1) ograniczyć zakres wykonywanej działalności zarządzania alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi w zakresie:
a) rodzajów alternatywnych funduszy inwestycyjnych, którymi zarządza lub może zarządzać towarzystwo,
b) typów alternatywnych funduszy inwestycyjnych, którymi zarządza lub może zarządzać towarzystwo,
c) strategii inwestycyjnych, które mogą stosować alternatywne fundusze inwestycyjne, którymi zarządza lub może zarządzać towarzystwo, albo,
2) cofnąć zezwolenie, albo
3) nałożyć karę pieniężna w wysokości do 20 949 500 zł albo kwoty stanowiącej równowartość 10% całkowitego rocznego przychodu wykazanego w ostatnim zbadanym sprawozdaniu finansowym za rok obrotowy, a w przypadku braku takiego sprawozdania - karę pieniężną w wysokości do 10% prognozowanego całkowitego rocznego przychodu określonego w przedłożonej Komisji analizie ekonomiczno-finansowej, o której mowa w art. 58 ust, 1 pkt 3, jeżeli taka równowartość albo kwota 10% prognozowanego całkowitego rocznego przychodu określonego w takiej analizie przekraczają 20 949 500 zł, albo,
4) zastosować łącznie sankcje, o których mowa w pkt 1 i 3 albo w pkt 2 i 3.
Na mocy art. 55 ust. 1 ustawy o zmianie ustawy o nadzorze nad rynkiem finansowym do postępowań wszczętych na podstawie ustawy zmienianej w art. 14 i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 14, w brzmieniu dotychczasowym. Natomiast zgodnie z ust. 2, za zachowania zaistniałe przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stanowiące naruszenie przepisów ustawy zmienianej w art. 14, w brzmieniu dotychczasowym, sankcję administracyjną wymierza się według przepisów ustawy zmienianej w art. 14, w brzmieniu dotychczasowym, chyba że sankcja administracyjna wymierzona według przepisów ustawy zmienianej w art. 14, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, byłaby względniejsza dla strony postępowania.
Reasumując, Sąd wskazuje, że Komisja dokonała właściwego ustalenia normy prawnej, stanowiącej podstawę nałożenia kary pieniężnej na Towarzystwo, bowiem art. 228 ust. 1c ustawy o funduszach inwestycyjnych w brzmieniu obowiązującym po wejściu życie ustawy o zmianie ustawy o nadzorze nad rynkiem finansowym przewiduje bardziej dolegliwą maksymalną wysokość kary pieniężnej (tj. karę pieniężną w wysokości maksymalnej 20 949 500 zł), niż w brzmieniu przed wejściem ww. ustawy (tj. karę pieniężną w wysokości maksymalnie 5 000 000 zł).
Na wstępie należy wyjaśnić, że zaskarżona decyzja został wydana w ramach uznania administracyjnego. W polskim orzecznictwie sądowoadministracyjnym z reguły podkreśla się, iż uznanie administracyjne oznacza uprawnienie organu stosującego prawo do wyboru rozstrzygnięcia (por. wyrok NSA z 30 czerwca 1987 r., IV SA 129/87 10 ). Wskazywano, że wybór taki jest dopuszczalny, gdy ustawodawca przewiduje go bądź przez użycie terminu "może", bądź pozostawia organom możliwości alternatywnych rozstrzygnięć. Na gruncie niniejszej sprawy należało zatem ustalić czy w świetle art. 228 ust. 1c ustawy o funduszach inwestycyjnych w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy o zmianie ustawy o nadzorze nad rynkiem finansowym, czy charakter stwierdzonych nieprawidłowości uzasadnia nadzorczą ingerencję Komisji w postaci nałożenia na Towarzystwo sankcji w sytuacji, w której wystąpiły okoliczności faktyczne opisane w hipotezie art. 228 ust. 1c ustawy o funduszach inwestycyjnych w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy o zmianie ustawy o nadzorze nad rynkiem finansowym. Sąd podziela stanowisko Organu, że w niniejszej sprawie doszło do naruszenia przez Towarzystwo ograniczeń inwestycyjnych, które służą zapewnieniu odpowiedniej dywersyfikacji portfeli funduszy inwestycyjnych, a przez to służą zapewnieniu bezpieczeństwa środków powierzonych przez uczestników funduszy i lokowanych przez fundusze inwestycyjne.
Jak przyjmuje się w doktrynie, istota unormowania limitów inwestycyjnych wiążących fundusze inwestycyjne sprowadza się do przyjęcia przez ustawodawcę założenia, iż niezależnie od poziomu akceptowalnego przez uczestników funduszu inwestycyjnego ryzyka wszystkie fundusze inwestycyjne danej kategorii lub typu muszą zapewnić minimalny poziom bezpieczeństwa lokat (M. Michalski (w:) A. Chłopecki [i in.], System Prawa Prywatnego, t. 19, red. A. Szumański, s. 639).
Można zatem postawić tezę, która zasadniczo zbieżna jest ze stanowiskiem Komisji, że fundusz inwestycyjny realizuje cele inwestycyjne (gospodarcze) swoich uczestników. Niemniej jednak powinien przestrzegać zasad bezpieczeństwa w ten sposób, aby działalność takiego podmiotu (inwestycje) nie kumulowały się nadmiernie w pojedynczych podmiotach. Takie stanowisko niejako też wprost wybrzmiewa z art. 3 ust. 3 ustawy o funduszach inwestycyjnych, bowiem fundusz działa ze szczególnym uwzględnieniem interesu uczestników. Przy czym realizując ten interes musi przestrzegać zasad ograniczenia ryzyka inwestycyjnego określonego w ustawie. W rozpatrywanej sprawie również ze statutu Funduszu wprost wynika, że "Papiery wartościowe lub Instrumenty Rynku Pieniężnego wyemitowane przez jeden podmiot, a także wierzytelności wobec tego podmiotu i udziały w tym podmiocie nie mogą stanowić łącznie w tym podmiocie więcej niż 20% wartości Aktywów Funduszu".
Z ustaleń poczynionych przez Organ wynika, że M. zarządza Funduszem od dnia [...] stycznia 2017 r., tj. po jego przejęciu od O. [...]. Organ ustalił, iż już na dzień przejęcia zarządu nad R. [...]notowane było przekroczenie ustawowego limitu 20%. Wpływ na taki poziom miała m.in. okoliczność zainwestowanie przez spółki celowe w [...] nieruchomości handlowe w [...] miastach w Polsce. Dodatkowo proces dostosowywania poziomów udziałów zaangażowania utrudniała trójpoziomowa struktura spółek portfelowych Funduszu, bowiem spółki celowe funduszu były komplementariuszami lub udziałowcami spółek prawa luksemburskiego, które z kolei kontrolowały spółki prawa polskiego. Strukturę jednopoziomową Fundusz osiągnął w dniu [...] czerwca 2018 r. Komisja ustaliła, że doprowadzenie do struktury jednopoziomowej nie spowodowało zmniejszenia przekroczenia limitów, bowiem stopień udziału lokaty w aktywach Funduszu spółki C. w okresie od [...] czerwca 2018 r. do [...] czerwca 2021 r. wynosił od 21,48% do 27,90% (zgodnie z danymi przekazanymi przez Towarzystwo – k. 838 – 839 akt administracyjnych). Natomiast stopień udziału lokaty w aktywach Funduszu spółki C. w okresie od [...] czerwca 2018 r. do [...] czerwca 2021 r. wynosił od 24,84% do 32,00% (zgodnie z danymi przekazanymi przez Towarzystwo – k. 838 – 839 akt administracyjnych). KNF ustalił również, że M. zwlekał (uznał za nieopłacalne) z wydzieleniem majątku ze spółek C. i C. do nowych spółek, bowiem było to spowodowane m.in. decyzją o sprzedaży nieruchomości Funduszu z uwagi na zgłoszenie znacznej liczby żądań wykupu certyfikatów. Ustalono, iż na dzień wykupu przypadający [...] marca 2019 r. wartość zgłoszonych żądań wykupu przekroczyła 60% wartości wszystkich certyfikatów inwestycyjnych. Wobec powyższego w 2018 r. i w 2019 r. Towarzystwo zredukowało żądania wykupu o odpowiednio 92,86% oraz 96,6%.
W ocenie Sądu rozpoznającego sprawę prawidłowe są ustalenia Organu, że Towarzystwo, pomimo uzyskania oczekiwanej jednopoziomowej struktury spółek oraz redukcji żądań wykupu certyfikatów nie podjęło skutecznych działań w zakresie uzyskania zaangażowania udziału w spółki do poziomu maksymalnie 20%. Zdaniem Sądu od dnia [...] czerwca 20218 r., jak wynika bezspornie z ustalonego stanu faktycznego, Spółka miała realny wpływ na zaangażowanie Funduszu w spółki. Brak doprowadzenia udziału lokat w aktywach funduszu spółek C. i C. obciąża Stronę.
Wbrew twierdzeniom Skarżącej Komisja dokonała indywidualizacji odpowiedzialności Towarzystwa wyłącznie za naruszenia prawa, którym mogła zapobiec, tj. w okresie od [...] czerwca 2018 r. do [...] czerwca 2021 r. należy bowiem zauważyć, że pierwotnie wszczęte postępowanie od dnia [...] stycznia 2017 r. do dnia [...] czerwca 2021 r., decyzją z dnia [...] lutego 2023 r. roku zostało umorzone – za okres od dnia [...] stycznia 2017 r. do dnia [...] czerwca 2018 r.
Jednocześnie Sąd zauważa, że przedmiotem niniejszego postępowania jest działalność Towarzystwa w związku z zarządzaniem Funduszem. Natomiast poza kontrolą jest działalność O. [...] i ewentualny wpływ tego podmiotu na przekroczenie poziomów zaangażowania Funduszu przekraczające ustawowe limity. Zdaniem Sądu, co wypada zaakcentować, KNF dokonał indywidualizacji odpowiedzialności. Nałożona kara dotyczy bowiem wyłącznie okresu, w którym M. nie miał przeszkód, które mogły ograniczać jego decyzyjność w procesie przywracania stopnia zaangażowania Funduszu do poziomu zgodnego z prawem.
Sąd rozpoznający sprawę podziela ustalenia KNF, że podejmowane przez Skarżącą działania były niewystarczające, nieefektywne, a przede wszystkim Towarzystwo zwlekało z niezwłocznym ich wprowadzeniem. Takiej oceny nie zmienia okoliczność, iż przekroczenie limitów miało charakter pasywny, wynikający ze wzrostu wartości nieruchomości czy też różnic kursowych EURO/PLN. Oceny dokonanej przez Komisję nie zmienia również popodnoszone przez Towarzystwo działanie w interesie sowich uczestników i poinformowanych o potencjalnym ryzyku. Nie budzi bowiem wątpliwości, że w świetle mającego zastosowanie w sprawie przepisu art. 145 ust. 3 ustawy o funduszach, papiery wartościowe lub instrumenty rynku pieniężnego wyemitowane przez jeden podmiot, wierzytelności wobec tego podmiotu i udziały w tym podmiocie nie mogą stanowić, z zastrzeżeniem ust. 4, łącznie więcej niż 20 % wartości aktywów funduszu (...). Innymi słowy, cel inwestowania mający uwzględniać interes uczestników oraz informowanie tychże uczestników funduszu o czynnikach ryzyka związanych z nabyciem certyfikatów inwestycyjnych nie zwalnia Funduszy, a tym samym Towarzystwa z obowiązku przestrzegania ustawowych limitów. Na marginesie należy zauważyć, że każda inwestycja lub przedsięwzięcie gospodarcze obarczone jest ryzykiem niepowodzenia. Niemniej jednak w ocenie Sądu fundusz inwestycyjny powinien szczególnie dbać o interesy uczestników z uwagi na jego cel tworzenia. Zgodnie bowiem z art. 3 ust. 1 ustawy o funduszach inwestycyjnych, fundusz inwestycyjny jest osobą prawną, której wyłącznym przedmiotem działalności jest lokowanie środków pieniężnych zebranych w drodze proponowania nabycia jednostek uczestnictwa albo certyfikatów inwestycyjnych w określone w ustawie papiery wartościowe, instrumenty rynku pieniężnego i inne prawa majątkowe. Innymi słowy nabywcy jednostek uczestnictwa albo certyfikatów inwestycyjnych liczą na potencjalny zysk przy zminimalizowanym ryzyku ewentualnego niepowodzenia inwestycyjnego. Właśnie takim bezpiecznikiem minimalizacji ryzyka inwestycyjnego są ustawowe limity, o których mowa w art. 145 ust. 3 ustawy o funduszach inwestycyjnych.
Trafne jest zatem stanowisko Komisji, że Towarzystwo nie dopełniło ciążącego na nim obowiązku zmniejszenia udziału lokat w aktywach Funduszu spółek celowych przez okres trzech lat. Sąd zgadza się z Komisją, że na odmienną ocenę stanu faktycznego oraz dokonana subsumpcje bez wpływu pozostawały podnoszone przez Skarżącą Nowelizacja CIT, która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2017 r. Stosownie do zamówionej przez Towarzystwo analizy podatkowej, przeniesienie nieruchomości pomiędzy spółkami celowymi R. [...] spowodowałoby skutek podatkowy w wysokości co najmniej 2,5 mln zł. Ponadto przeniesienie nieruchomości wymagałoby podpisania aneksów do umowy kredytowej z bankiem co dodatkowo wygenerowałoby koszt ponad 500 000 zł. Z kolei koszty prawne podziału spółek wyniosłyby ok 30 000 zł. Tym samym łączny koszt wydzielania spółek mógłby wynieś nawet ponad 5% WAN (Wartości Aktywów Netto) Funduszu.
Sąd zgadza się z KNF, że podjęte w tym zakresie działania oraz analiza były spóźnione. Albowiem Nowelizacja CIT weszła w życie z dniem [...] stycznia 2017 r., natomiast pierwsze czynności w zakresie ustalenia skutków podatkowych M. podjął w 2020 r., bowiem analiza podatkowa sporządzona przez A. [...] jest datowana na dzień 30 listopada 2020 r.
Sąd wskazuje, że takie działanie ewidentnie było spóźnione. Skoro z ustalonego stanu faktycznego wynika, że od 30 czerwca 2018 r. Towarzystwo legitymizowało się samodzielnością w zarzadzaniu Funduszem i jednocześnie Nowelizacja CIT już obowiązywała, zatem Skarżąca miała możliwości podjęcia działań ukierunkowanych na przeniesienie nieruchomości pomiędzy spółkami celowymi Funduszu już dużo wcześniej i przy jednoczesnym rozłożeniu w czasie ewentualnych skutków podatkowych takiej operacji. Tym samym mogła również przygotować się finansowo do przeniesienia nieruchomości skutkujących zmniejszeniem udziału w C. i C..
Podobnie negatywnie należy również ocenić argumentację Skarżącej odnośnie pandemii COVID-19, że związane z nią obostrzenia były przeszkodą do dostosowania lokat Funduszu do poziomu ograniczenia inwestycyjnego.
Zgodzić się należy ze Skarżącą, że pandemia COVID-19 mogła niekorzystnie wpływać na efektywne podejmowanie działań dostosowawczych w uzyskaniu pożądanego przepisami prawa poziomu udziału lokat Funduszu w spółkach C. i C.. Niemniej jednak, podobnie jak w przypadku Nowelizacji CIT, w okresie poprzedzającym wprowadzenie obostrzeń pandemicznych – marzec 2020 r., Skarżąca od 30 czerwca 2018 r. w istocie nie podejmowała widocznych i skutecznych działań ukierunkowanych na uzyskanie poziomu określonego przepisem art. 145 ust. 3 ustawy o funduszach inwestycyjnych. Brak skutecznych działań zmierzających do osiągnięcia przez Fundusz ustawowego poziomu Komisja wykazała prezentując tabelaryczne zestawienie w zaskarżonej decyzji (strony 9 – 11).
Sąd nie podziela również stanowiska Strony odnośnie konieczności pozyskania opinii biegłego na okoliczność zmaterializowania się ryzyk związanych z przekroczeniem ustawowych udziałów w C. i C.. W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z art. 84 § 1 k.p.a. do powołanie biegłego powinno dojść w sytuacji, gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne. W rozpatrywanej sprawie natomiast sankcjonowane jest naruszenie przez Towarzystwo przepisów prawa w postaci nadmiernego zaangażowania w obligacje i udziały spółek C. i C.. Zatem do przypisaniu Spółce odpowiedzialności nie jest konieczne prowadzenie analizy zmaterializowania lub nie ryzyk dla uczestników funduszu. Sąd stoi na stanowisku, iż KNF jako organ nadzoru nad rynkiem finansowym, zgodnie z ustawą o nadzorze nad rynkiem finansowym, posiada wyspecjalizowaną kadrę pracowników, którzy samodzielnie potrafią ocenić czy w sprawie doszło do przekroczenia ustawowych limitów. Co więcej stan faktyczny sprawy oraz jego prawidłowa subsumpcja nie stanowiła materii, która by obligował Komisję do pozyskania wiadomości specjalnych i konieczność przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego.
Prawidłowe są również ustalenia Organu dotyczące przypisania Spółce odpowiedzialności za działanie Funduszu wyłącznie za okres, w którym Towarzystwo miało wpływ na utrzymywanie się przekroczonego poziomu zaangażowania Funduszu. Jak bowiem wynika z sentencji zaskarżonej decyzji odpowiedzialność dotyczy okresu od [...] czerwca 2018 r. do [...] czerwca 2021 r., tj. od momentu uzyskania jednopoziomowej struktury spółek celowych Funduszu do dnia poprzedzającego zmianę statutu Funduszu, tj. [...] lipca 2021 r. Z tym dniem został zmieniony czas trwania Funduszu z nieokreślonego na określony (36 miesięcy) i zgodnie z art. 197 ust. 3 ustawy o funduszach inwestycyjnych do lokat funduszu nie stosuje się ograniczeń inwestycyjnych.
Sąd rozpoznający sprawę nie podziela zarzutu Spółki, że przy wydaniu zaskarżonej decyzji Organ naruszył wytyczne wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 1 lipca 2014 r. (sygn. SK 6/2012) i braku rozpatrzenia okoliczności ewentualnego zawinienia. Z ustalonego stanu faktycznego wynika, że Towarzystwo pomimo obiektywnych możliwości sprowadzenie poziomu zaangażowania Funduszu w C. i C. takich działań nie podejmowało, tym samym doszło do naruszenia, które jest sankcjonowane. Jednocześnie Organ przy ustalania odpowiedzialności Towarzystwa wziął również pod uwagę okoliczności niezależne od Spółki, co chociażby skutkowało umorzeniem w części postępowania administracyjnego.
Sąd nie podziela również zarzutu naruszenia przez Komisję dyrektyw wymiaru kary określonych w art. 189d k.p.a. polegające na nieuwzględnieniu przy ustalaniu wysokości kary nałożonej na Towarzystwo okoliczności przemawiających na jego korzyść. W pierwszej kolejności Sąd zwraca uwagę, że stawiający zarzut naruszenia art. 189d k.p.a. Skarżąca zasadniczo nie rozwinęła jakich konkretnie uchybień Organ się dopuścił. Ponadto należy zauważyć, że jak wynika z zaskarżonej decyzji KNF miarkując wysokość kary pieniężnej wziął pod uwagę art. 228 ust. 4b ustawy o funduszach inwestycyjnych, tj.: (i) wagę naruszenia oraz czas jego trwania; (ii) stopień odpowiedzialności podmiotu odpowiedzialnego za naruszenie; (iii) sytuację finansową podmiotu, na który nakładana jest kara; (iv) skalę korzyści uzyskanych lub strat unikniętych przez podmiot, który dopuścił się naruszenia, rozmiar szkody wyrządzonej uczestnikom funduszu inwestycyjnego, o ile takie korzyści, straty lub szkody można ustalić; (v) gotowość podmiotu dopuszczającego się naruszenia do współpracy z Komisją podczas wyjaśniania okoliczności tego naruszenia; (vi) uprzednie naruszenia niniejszej ustawy popełnione przez podmiot, na który nakładana jest kara; (vii) środki podjęte po naruszeniu przez podmiot, który dopuścił się naruszenia, aby zapobiec powtórzeniu się naruszenia. Dokonując miarkowania kary nałożonej na Towarzystwo KNF w sposób szczegółowy przeanalizował ww. przesłanki w całokształcie sprawy. Przed wszystkim Komisja rozważyła jaki charakter miały te naruszenia; jakie skutki miały podejmowane czynności przez M. oraz czy ich ocena była na korzyść lub nie na korzyść Spółki. Analiza KNF w sposób szczegółowy została opisana w treści zaskarżonej decyzji (v. k. 37 - 41).
W ocenie Sądu bez wpływu na kierunek rozstrzygnięcia pozostaje podnoszona przez Skarżącą okoliczność odmowy uwzględnienia przez Organ wniosku dowodowego o załączenie do akt sprawy pisma komórki wewnętrznej Organu, tj. pisma Departamentu Postępowań Sankcyjnych Urzędu Komisji. Sąd wskazuje, że fakt naruszenia przez Towarzystwo art. 145 ust. 3 w zw. z art. 3 ust. 3 ustawy o funduszach inwestycyjnych oraz art. 18 ust. 6 Statutu R. [...] został ustalony w toku prowadzonej kontroli oraz potwierdzony w toku postępowania administracyjnego (w obu instancjach). Należy zauważyć, że ostateczna decyzja dotycząca wszczęcia lub nie postępowania administracyjnego zależy od organu administracji, a nie departamentu wewnętrznego. Nie jest odosobnione bowiem w praktyce organów administracji publicznej, że decyzja o wszczęciu postępowania administracyjnego może być poprzedzona konsultacjami wewnętrznych komórek i nawet pierwotne negatywne stanowisko nie może przesądzać o braku podstaw do wszczęcia postępowania. W ocenie Sądu kluczowe do rozpoznania sprawy są zgromadzone i ocenione dowody. Natomiast za kluczowy dowód do rozpoznania sprawy zasadniczo nie może być uznany wewnętrzy dokument organu administracji.
Reasumując, Sąd nie podziela stanowiska Skarżącej, że odmowa włączenia do akt sprawy pisma wewnętrznego miała wpływ na wynik sprawy. Kluczowe były ustalenia Organu w oparciu zgromadzony materiał dowodowy w sprawie.
Z uwagi na powyższe niezasadne są zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a. oraz art. 8 § 1, art. 84 § 1, art. 107 § 3 k.p.a. i art. 189d k.p.a., bowiem materiał dowodowy, na którym Organ oparł swoje rozstrzygnięcie był wyczerpujący i pozwalał na dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego i załatwienie sprawy. W ocenie Sądu, Organ dostatecznie wyczerpująco zbadał istotne okoliczności faktyczne zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.) i ocenił je bez przekraczania granic swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.), zaś uzasadnienie zaskarżonej decyzji odpowiada wymogom art. 107 § 3 k.p.a.
Sąd nie podziela również zarzutu naruszenia art. 157 ust. 2 w zw. z art. 145 ust. 3 ustawy o funduszach inwestycyjnych.
Należy zauważyć, że przepisy ustawy o funduszach inwestycyjnych nie definiują pojęcia "niezwłocznie". W ocenie Sądu termin ten oznacza termin realny, uwzględniający okoliczności miejsca i czasu. W orzecznictwie ukształtowanym, na gruncie przepisów kodeksu cywilnego, z reguły przyjmuje się, że "niezwłocznie" nie oznacza "natychmiast". Nie oznacza też automatycznie terminu 14-dniowego. Ma to być termin realny, możliwie najszybszy. Czas owej "niezwłoczności" nie może być utożsamiony np. z terminem czternastodniowym, ale powinien być ustalany każdorazowo, w zależności od okoliczności sprawy. Chodzi tu o taki czas, jaki jest niezbędny do spełnienia świadczenia, przy założeniu, że dłużnik działałby, uwzględniając całokształt okoliczności rzutujących na wykonanie zobowiązania (por. wyroki Sądu Najwyższego (SN) z dnia 22 marca 2001 r., V CKN 769/00 i z dnia 28 kwietnia 2004 r., V CK 461/03). Pojęcie "niezwłocznie" jest zatem rozszyfrowywane na podstawie wszystkich okoliczności sprawy, a przede wszystkim w oparciu o sytuację osoby zobowiązanej do wykonania określonej czynności prawnej w takim właśnie terminie. W glosie do uchwały SN z dnia 19 maja 1992 r. (sygn. akt III CZP 56/92), K. Korzan zaznaczył, że "niezwłoczność oznacza konieczność respektowania czasu potrzebnego dłużnikowi do zabezpieczenia prawidłowego wykonania zobowiązania. Długość tego czasu zależna jest od istniejących w obrocie cywilnym stosunków w odniesieniu do skonkretyzowanego zobowiązania. Czasu potrzebnego do niezwłocznego wykonania zobowiązania nie da się oznaczyć sztywno określoną liczbą dni czy tygodni. Przyjmuje się, że w sytuacjach typowych, gdy dłużnik dokonuje prostych czynności polegających na zwykłym przeliczeniu towaru, sprawdzeniu faktury jako dokumentu rozliczeniowego, wysłaniu należności przekazem pocztowym, na dokonanie tych czynności z reguły wystarcza dłużnikowi około dwóch tygodni".
Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy w pierwszej kolejności należy zauważyć, że Towarzystwo zwlekało z doprowadzeniem udziału Funduszu w spółkach C. i C. do stanu zgodnego z prawem. Do dnia [...] czerwca 2021 r. nie tylko poziom przekroczenia się nie zmniejszał, przeciwnie, przekroczenie uległo zwiększeniu (vide strona 9 – 11 zaskarżonej decyzji). W ocenie Sądu nie sposób zgodzić się ze Skarżącą, że brak niezwłocznego dostosowania limitów do stanu wymaganego prawem (akceptowanie przekroczenia) był niejako działaniem w ochronie interesu uczestników funduszu. Naturalne jest, że uczestnik funduszu liczy na zysk, niemniej jednak wartością nadrzędną jest ochrona interesu uczestnika funduszu. W rozpatrywanej sprawie naruszenie prawa polegające na przekraczaniu limitów inwestycyjnych miały charakter długotrwały i ciągły. Tolerowanie takiego stanu generowało ryzyko, które ostatecznie ponieśliby uczestnicy Funduszu. W ocenie Sądu działanie w interesie uczestników funduszu to przede wszystkim działanie zgodne z prawem i przyjętymi zasadami działania funduszu.
W ocenie Sądu rozstrzygniecie KNF jest zgodne z prawem. Komisja w sposób prawidłowy dokonała ustalenia stanu faktycznego oraz analizy materiału dowodowego. Organ dokonał również właściwej subsumpcji, uznając, że Towarzystwo ponosi odpowiedzialność w związku ze stwierdzeniem naruszenia art. 145 ust. 3 w zw. z art. 3 ust. 3 ustawy o funduszach inwestycyjnych oraz art. 18 ust. 6 Statutu R. [...]poprzez przekroczenie ograniczenia inwestycyjnego w związku z lokowaniem aktywów R. [...] w obligacje i udziały spółek: C. [...] Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, C. [...] Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w okresie od [...] czerwca 2018 r. do [...] czerwca 2021 r. Nie budzą również zastrzeżeń Sądu wzięte pod uwagę okoliczności związane z ustaleniem wysokości nałożonej na Towarzystwo kary pieniężnej.
Reasumując, w działaniu Organu Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości, zarówno, gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i o zastosowanie do jego oceny przepisów prawa materialnego.
Z tych względów Sąd uznał, że zarzuty skargi nie znajdują oparcia w przepisach prawa, a biorąc dodatkowo pod uwagę, że Sąd nie dostrzegł takich naruszeń przepisów prawa procesowego lub materialnego, które mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy – skargę należało oddalić.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
Należy również wskazać, że złożona w tej sprawie skarga została przez Sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, zgodnie z art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 P.p.s.a., z uwagi na spełnienie ustawowych przesłanek. Stosownie do art. 119 pkt 2 P.p.s.a. sprawa może być rozpatrzona w trybie uproszczonym jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Sprawa w takim przypadku rozpoznawana jest na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów – art. 120 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło