VI SA/Wa 3049/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Urszula Wilk Sędziowie Sędzia WSA Jakub Linkowski (spr.) Sędzia NSA Zdzisław Romanowski Protokolant st. ref. Katarzyna Zielińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi A. W. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu notarialnego, którego termin został wyznaczony na dni [...]-[...] listopada 2013 r. z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu notarialnego oddala skargę Zaskarżoną uchwałą z dnia [...] lipca 2014 r. Komisja Egzaminacyjna II Stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu notarialnego, którego termin został wyznaczony na 5-6 listopada 2013 r. (dalej Komisja II stopnia) utrzymała w mocy uchwałę Komisji Egzaminacyjnej nr 2 do spraw aplikacji notarialnej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w P. (dalej Komisja I stopnia), którą stwierdzono, że A. W. (dalej skarżąca) uzyskała negatywny wynik egzaminu notarialnego. Jako podstawę zaskarżonej uchwały wskazano art. 74h § 1, § 9 i § 12 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. - Prawo o notariacie (Dz. U. z 2008 r. nr 189, poz. 1158 ze zm.), dalej p.n. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Do powyższego rozstrzygnięcia doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym: Komisja I stopnia uchwałą nr [...] z dnia [...] grudnia 2013 r. stwierdziła, że A. W. uzyskała wynik negatywny z egzaminu notarialnego. Zdająca z dwóch projektów aktów notarialnych otrzymała ocenę niedostateczną (przy czym za projekt pierwszego aktu notarialnego ocenę niedostateczną a za projekt drugiego aktu notarialnego ocenę dostateczną), natomiast z opinii prawnej otrzymała ocenę dobrą. Ponieważ zgodnie z art. 74f § 1 p.n., pozytywny wynik z egzaminu notarialnego otrzymuje wyłącznie zdający, który z każdej części egzaminu notarialnego uzyskał ocenę pozytywną, Komisja I stopnia stwierdziła, że skarżąca uzyskała negatywny wynik z egzaminu notarialnego. Od uchwały, wydanej w I instancji skarżąca złożyła odwołanie w którym zakwestionowała prawidłowość wytkniętych jej przez egzaminatorów błędów oraz prawidłowość zastosowania skali ocen. Zaskarżonej uchwale zarzuciła, iż została wydana z naruszeniem art. 7 i art. 77 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez błędne ustalenie, iż zdająca nie spełniła wymogów z art. 74e § 2 p.n. oraz pominięcie przez członków Komisji Egzaminacyjnej, iż oceniane prace spełniają kryteria ocen z art. 74e § 2 p.n. Wniosła jednocześnie o uchylenie zaskarżonej uchwały nr [...] w zakresie zaskarżenia i jej zmianę w ten sposób, iż zostanie ustalone, że zdająca uzyskała co najmniej ocenę dostateczną z projektu pierwszego aktu notarialnego, ocenę dobrą z projektu drugiego aktu notarialnego, ocenę dostateczną plus z części egzaminu notarialnego, polegającej na opracowaniu projektów aktów notarialnych i ocenę pozytywną z egzaminu notarialnego. Podkreśliła, iż cząstkowa ocena niedostateczna z pierwszego projektu aktu notarialnego została wystawiona przez pierwszą osobę sprawdzającą pracę z uwagi na zarzut, iż nie można w jednym akcie notarialnym zawrzeć warunkowej umowy sprzedaży i umowy przenoszącej własność nieruchomości w wykonaniu umowy warunkowej. Wobec braku podpisów pod tą umową wójt nie mógł skutecznie złożyć oświadczenia, że Gmina nie korzysta z przysługującego jej pierwokupu. Zatem wobec nieważności umowy warunkowej – Gminie nie przysługiwało ustawowe prawo pierwokupu. Konsekwentnie umowa przeniesienia własności zawarta w wykonaniu umowy warunkowej jest także nieważna. Nie zgadzając się z powyższym stanowiskiem skarżącą wskazała, iż udokumentowała w jednym projekcie aktu notarialnego warunkową umowę sprzedaży, oświadczenia wójta, burmistrza, prezydenta miasta oraz umowę przeniesienia własności nieruchomości, uznając, że tak najpełniej zostanie wykonane zadanie egzaminacyjne. Decydując się na taką formę projektu aktu notarialnego rozważyła, czy istnieją formalne lub merytoryczne przeszkody do udokumentowania w jednym projekcie aktu notarialnego obu umów i oświadczenia wójta. Podniosła, iż dla ważności umowy sprzedaży, uprawniony powinien dowiedzieć się o sprzedaży nieruchomości na określonych warunkach, tj. za jaką cenę itd. (essentiala negotii), aby móc zdecydować o skorzystaniu ze swojego uprawnienia albo nie. W projekcie aktu notarialnego warunki do podjęcia decyzji o skorzystaniu/nieskorzystaniu z prawa pierwokupu zostały spełnione. Wójt dowiedział się o warunkowej umowie i essentialach negotii umowy sprzedaży. Wykładnia celowościowa i funkcjonalna tego projektu aktu wymaga zatem uznania aktu za ważny. Dodała, iż istotna jest w tu kolejność składania oświadczeń. Wójt musi złożyć podpis po podpisaniu aktu notarialnego przez strony warunkowej umowy sprzedaży, a tym samym jego oświadczenie zostaje złożone po zawarciu warunkowej umowy sprzedaży. Jako ostatni element udokumentowała umowę przeniesienia własności nieruchomości, zawartą w wykonaniu warunkowej umowy sprzedaży. Przeprowadzenie rozumowania, reprezentowanego przez sprawdzającą pracę, w odniesieniu do zadania egzaminacyjnego, polegającego na sporządzeniu projektu drugiego aktu notarialnego w drugim dniu egzaminu notarialnego, obejmującego sporządzenie umów zamiany i oświadczenia o ustanowieniu hipoteki, prowadziłoby do absurdalnego wniosku, że realizacja zadania jest niewykonalna. Po umowie zamiany brak stwierdzenia z art. 92 § 1 pkt 7 p.n. i podpisów, a więc złożenie oświadczenia o ustanowieniu hipoteki w tym samym akcie notarialnym jest niedopuszczalne. W uzasadnieniu do oceny cząstkowej niedostatecznej za opracowanie projektu pierwszego aktu notarialnego sprawdzająca pracę podniosła również, że w projekcie brak jest: 1. Wskazania numeru aktu w Repertorium – sporządzony przez skarżącą projekt aktu w znaczeniu z art. 94 § 1 p.n. nie odczytanego i nie podpisanego nie determinuje niedopuszczalność jego rejestracji i nadania numeru w repertorium; 2. Określenia wysokości wynagrodzenia – wysokość wynagrodzenia została określona w projekcie aktu notarialnego na stronie 8, wiesze od 8 do 10 od góry; 3. Oświadczenia opiekuna kupującego, że opieka nie ustała i nie została zmieniona – zamieściła oświadczenie opiekuna kupującego, że opiekun nie został zwolniony z opieki ani opieka nie ustała w komparycji projektu aktu notarialnego; 4. Oświadczenia sprzedającego, że nie prowadzi działalności gospodarczej, a zbycie przedmiotowej nieruchomości nie podlega podatkowi vat – oświadczenie sprzedającego w przedmiocie nieprowadzenia przez niego działalności gospodarczej zostało zawarte w projekcie aktu notarialnego na stronie 4. Odnosząc się do zarzutu drugiego egzaminatora z pierwszego projektu aktu notarialnego, że skarżąca sporządziła kolejną umowę sprzedaży zamiast umowy przenoszącej prawo własności, co świadczy o niezrozumieniu konstrukcji warunkowej umowy sprzedaży, skarżącą nie zaprzeczyła, iż essentialia negotii umowy przeniesienia własności nieruchomości w wykonaniu warunkowej umowy sprzedaży nie zostały sformułowane poprawnie, jednak wadliwość – jak podkreśliła - ta nie wynikała z niezrozumienia konstrukcji warunkowej umowy sprzedaży, a jedynie z błędu technicznego, polegającego na przekopiowaniu formuły. Podniosła jednocześnie, iż warunkiem wystarczającym do zaliczenia zadania egzaminacyjnego było sporządzenie warunkowej umowy sprzedaży, co zdająca uczyniła. Projekt drugiego aktu notarialnego w drugim dniu egzaminu notarialnego został oceniony na ocenę dostateczną ze względu na następujące zarzuty: 1. W projekcie nie zostały wpisane niektóre dane: numer dowodu, data ważności dowodu, numer PESEL, NIP, miejsce zamieszkania – zamieściła w projekcie dane przedmiotowo istotne tj. stawający mają miejsce zamieszkania w miejscowości położonej na terytorium RP i tam wskazują adresy do doręczeń, określiła termin ważności dowodów osobistych na rok 2020, jak też zaznaczyła obowiązek wskazania w komparycji projektu aktu notarialnego numeru PESEL w przypadku osób fizycznych, zaś w przypadku osób prawnych – numeru NIP; 2. Opłata sądowa pobrana w kwocie wyższej niż należnej – podniosła, iż szczegółowy sposób obliczania opłaty sądowej wskazała w § 19 projektu aktu notarialnego; 3. Nie ma zgody wszystkich komplementariuszy spółki komandytowo – akcyjnej, wyrażonej stosownie do treści art. 43 w zw. z art. 126 § 1 pkt 1 ksh – kwestia udziału komplementariuszy w podejmowaniu decyzji w zakresie obrotu nieruchomościami w spółce komandytowo – akcyjnej została w sposób kompletny i wyczerpujący uregulowana w przepisach dotyczących spółki komandytowo – akcyjnej (art. 146 § 2 ksh) w zw. z przepisem art. 393 pkt 4 ksh, stosowanym na mocy art. 126 § 1 pkt 2 ksh. A zatem art. 43 ksh w ogóle nie ma zastosowania w omawianej sytuacji. Uchwałą z dnia [...] lipca 2014 r. Komisja II stopnia utrzymała w mocy rozstrzygnięcie Komisji I stopnia. Odnosząc się do zarzutów skarżącej dotyczących pierwszego aktu notarialnego, Komisja II stopnia stwierdziła: 1. Przede wszystkim należy jednoznacznie stwierdzić, że błędnie zostało ocenione dokonanie w jednym akcie notarialnym czynności: warunkowej umowy sprzedaży, oświadczenia w przedmiocie prawa pierwokupu oraz umowy przeniesienia własności. Dopuszczalnym jest dokonanie tych czynności w jednym akcie notarialnym, o ile organ gminy zapoznał się z treścią warunkowej umowy sprzedaży. Treść umowy warunkowej jest bowiem podstawą dokonania przemyślanej oceny przez uprawniony podmiot i powzięcia na jej podstawie decyzji o skorzystaniu bądź o rezygnacji z wykonania swojego ustawowego uprawnienia w postaci prawa pierwokupu. W zaproponowanym przez skarżącą sposobie rozwiązania zadania, element w postaci zapoznania się organu wykonawczego gminy z treścią warunkowej umowy sprzedaży, został zachowany (art. 61 § 1 zd. 1 k.c. w związku z art. 110 ust. 2 u.g.n.), na co wskazuje sekwencja zdarzeń wynikająca wprost z treści projektu aktu notarialnego. W konsekwencji powyższy zarzut, jako całkowicie nietrafny, nie może wpływać na ocenę zadania egzaminacyjnego. 2. Trafnie także wskazuje skarżąca, że wbrew stanowisku Egzaminatorów, w sporządzonym projekcie aktu notarialnego powołano postanowienie w przedmiocie zwolnienia małoletniego nabywcy od kosztów wynagrodzenia notariusza i dokonano wyliczenia taksy notarialnej, zawarto także oświadczenie sprzedającego o nieprowadzeniu przez niego działalności gospodarczej. 3. Ponadto niesłusznie zarzucono brak oświadczenia opiekuna, że opieka nie ustała. Sporządzony projekt aktu notarialnego oświadczenie w tym przedmiocie zawiera. Wskazać również należy, że skarżąca prawidłowo powołała prawomocne postanowienia właściwego sądu: o ustanowieniu opieki, wyrażeniu zgody na nabycie przez małoletniego prawa własności nieruchomości oraz o wyrażeniu zgody na dysponowanie przez opiekuna środkami ulokowanymi na rachunku bankowym. Powołano także zaświadczenie wydane w trybie art. 591 k.p.c. 4. Za niezasadny także należy uznać zarzut jednego z Egzaminatorów, że w sporządzonym akcie notarialnym konieczne było stwierdzenie, że kupujący nie jest osobą bliską dla sprzedającego. Strony zawarły umowę warunkową sprzedaży właśnie z tego względu, że brak przesłanki wyłączającej prawo pierwokupu, o jakiej mowa w art. 109 ust. 3 pkt 1 w związku z art. 4 pkt 13 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Stosowna informacja byłaby zatem konieczna, w sytuacji, gdyby strony zamierzały zawrzeć bezwarunkową umowę sprzedaży. 5. Trafnym jest natomiast zarzut jednego z Egzaminatorów co do kwestii braku oświadczenia, że kupujący nie jest cudzoziemcem. Obowiązkiem notariusza jest czuwanie nad zachowaniem prawidłowej reprezentacji stron biorących udział w czynności notarialnej, a także legitymowaniem się właściwymi dokumentami, tj. np. w postaci zezwolenia w przypadku nabycia nieruchomości przez cudzoziemca, które determinuje ważność czynności prawnej (art. 1 i art. 6 ustawy z dnia 24.03.1920 r. o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców). Skarżąca w treści sporządzonego projektu, zaznaczyła wprawdzie, że do aktu notarialnego został przedstawiony akt urodzenia małoletniego, który może wskazywać, że kupujący posiada obywatelstwo polskie. Jednakże sporządzana umowa w formie aktu notarialnego powinna zawierać jednoznaczne i precyzyjne postanowienia, bez konieczności dokonywania wykładni oświadczeń woli, nie tylko w części kształtującej prawa i obowiązki stron, ale także w tzw. części opisowej sporządzanej umowy. 6. Skarżąca w umowie przeniesienia własności posłużyła się sformułowaniem "sprzedaje - kupuje", zamiast właściwego dla tego rodzaju czynności wykonywanej w wykonaniu uprzednio zawartej umowy warunkowej sformułowaniem "przenosi własność - przyjmuje", determinowanym treścią art. 157 k.c. Należy to kwalifikować jako bardzo poważny błąd, którego skutkiem jest brak istotnych elementów umowy przeniesienia własności, którą zamierzała udokumentować Zdająca w sporządzonym projekcie aktu notarialnego, tj. oświadczeń: sprzedającego, że "przenosi prawo własności nieruchomości" oraz opiekuna kupującego, że "działając w imieniu i na rzecz ... prawo to przyjmuje". Praca egzaminacyjna zawiera więc wyłącznie warunkową umowę sprzedaży i oświadczenie organu wykonawczego gminy w przedmiocie niewykonania prawa pierwokupu. Natomiast konstrukcja pracy egzaminacyjnej uprawnia bezwzględnie wniosek, że celem skarżącej było udokumentowanie trzech czynności prawnych, tj. warunkowej umowy sprzedaży, oświadczenia w przedmiocie prawa pierwokupu oraz umowy przeniesienia własności. Tym samym nie może budzić wątpliwości konkluzja o braku wiedzy w zakresie zawierania umów sprzedaży nieruchomości pod warunkiem i koniecznego zawarcia umowy przenoszącej własność nieruchomości w wykonaniu warunkowej umowy sprzedaży. 7. Trafnie zauważono omyłkę skarżącej w podaniu miejsca zamieszkania opiekuna i małoletniego, które co do zasady powinny być tożsame - art. 27 kc. 8. Pouczenia zawarte w projekcie aktu notarialnego w zasadzie są poprawne. Brak odniesienia się do treści art. 36 i ar. 37 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Zgodnie z treścią tych przepisów, jeżeli w związku z uchwaleniem planu miejscowego albo jego zmianą wartość nieruchomości wzrosła, a właściciel lub użytkownik wieczysty zbywa tę nieruchomość, wójt, burmistrz albo prezydent miasta pobiera jednorazową opłatę ustaloną w tym planie, określoną w stosunku procentowym do wzrostu wartości nieruchomości, która może sięgać 30% wzrostu wartości nieruchomości, przy czym roszczenia te można zgłaszać terminie 5 lat od dnia, w którym plan miejscowy albo jego zmiana stały się obowiązujące. Art. 37 ust. 5 nakłada na notariusza obowiązek przesłania w terminie 7 dni wójtowi, burmistrzowi albo prezydentowi wypisu aktu notarialnego umowy, której przedmiotem jest zbycie nieruchomości. Brak odniesienia się do tych przepisów i niepoinformowanie o nich sprzedającego należy uznać za uchybienie, albowiem z treści kazusu wynika, że wpisana w księdze wieczystej działka oznaczona jest w całości jako "grunty orne - R", natomiast zgodnie z aktualnie obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, przeznaczona jest pod tereny zabudowy mieszkaniowej. Wzrost wartości nieruchomości w związku z uchwaleniem planu miejscowego jest więc bardzo prawdopodobny i strona sprzedająca może spotkać się z naliczeniem jednorazowej opłaty zwanej rentą planistyczną, gdyby roszczenie gminy nie przedawniło się na podstawie art. 37 ust. 3 powołanej ustawy. 9. Brak także pouczenia o obowiązku podatkowym wynikającym z ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych w przypadku sprzedaży nieruchomości przed upływem 5 lat od jej nabycia wraz z podaniem podstawy prawnej obowiązku, co także należy kwalifikować jako błąd w kontekście art. 80 par. 2 i 3 p.n. 10. Wyliczenia: taksy notarialnej oraz pozostałych należnych opłat zostały przez skarżącą zawarte w sporządzonym projekcie aktu notarialnego. W zasadzie błędami mającymi cechę istotności są wyłącznie błędy opisane w pkt 6, pkt 8 i pkt 9. W konsekwencji, uznać należy, że ciężar gatunkowy błędu omówionego w pkt 6 oraz pozostałe wymienione uchybienia z całą stanowczością nie pozwalają na stwierdzenie, że praca egzaminacyjna A. W. w tej części zasługuje na ocenę pozytywną. Celem egzaminu, zgodnie z art. 74 par. 3 ustawy Prawo o notariacie, jest sprawdzenie przygotowania zdających do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu notariusza, a więc ich wiedzy z zakresu prawa i umiejętności stosowania prawa. Zdająca co wyżej wyjaśniono nie ma wiedzy w istotnym zakresie, tj., że warunkowa umowa sprzedaży nieruchomości jest zawsze umową zobowiązującą, wymagającą późniejszego wykonania przez zawarcie umowy przenoszącej własność, co wskazuje na istotne braki zarówno w znajomości prawa, jak i umiejętnego stosowania przepisów. Odnosząc się do zarzutów skarżącej dotyczących drugiego aktu notarialnego, należy stwierdzić: 1. skarżąca nie podała w akcie numerów i serii dowodów osobistych stron, ich numerów PESEL ani miejsca zamieszkania, brak nr NIP, nr REGON Spółek, brak adresów Spółek, brak imion rodziców J. N. i Z. K., brak nr REGON banku - w akcie są pozostawione wolne na ich wpisanie, komparycja aktu oraz fragmenty dotyczące opisu dokumentów są stenogramem aktu, nie jest to wypełnienie polecenia egzaminacyjnego, które wyraźnie nakazywało sporządzić projekt aktu notarialnego, a nie jego "szkielet", projekt na egzaminie zawodowym ma odpowiadać aktowi notarialnemu, który jako odpowiadający przepisom prawa akt ważny i skuteczny może funkcjonować w obrocie prawnym (wyrok WSA w Warszawie z 11 stycznia 2008 r., sygn. VI SA/Wa 1717/07). Nadto wskazać należy, iż projekt w tym zakresie jest sprzeczny z przepisami dotyczącymi identyfikacji podatników, przepisów dotyczących obowiązków notariusza jako płatnika, czy też postępowania wieczystoksięgowego - brak adresów i brak nr REGON, które to nr podlegają ujawnieniu w księdze. 2. skarżąca podaje, że prawidłowo obliczyła opłaty sądowe, jest to argument chybiony. Opłaty są zawyżone, przy zapisanych wnioskach winny wynosić 1.440 zł. 3. Rację ma natomiast skarżąca, że niesłuszny jest zarzut Egzaminatora o braku zgody komplementariuszy SKA wyrażonej na podstawie art. 43 w zw. z art. 126 § 1 pkt 1 k.s.h., co nie oznacza, że sprawa zgód komplementariuszy jest w projekcie prawidłowo rozwiązana. Skarżąca przywołała bowiem zgody komplementariuszy na zbycie nieruchomości, co wskazuje na niezrozumienie art. 146 k.s.h., zgodnie z którym zgoda ich jest wymagana na podjęcie przez walne zgromadzenie uchwały w sprawie zbycia nieruchomości. Komplementariusze nie mają uprawnień do wyrażania zgody na zbycie nieruchomości przez SKA. Jest to poważny błąd projektu, który należy podnieść z urzędu. Ponadto Komisja II stopnia wskazała, że w pracy skarżącej znajdują się także inne, nie wymienione w opiniach Egzaminatorów uchybienia, które nie uzasadniają podwyższenia oceny dostatecznej, tj.: Nieprawidłowo skarżąca podaje datę ustawy o prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych, wadliwie określa wysokość kapitału zakładowego SA, wadliwie podaje podstawę prawną pobrania Informacji z KRS. Nie jest możliwe, aby przywołany przez skarżącą Statut SA (spółka Skarbu Państwa) z 1994 r. był aktualny na dzień sporządzenia projektu aktu. W "konsekwencji" powyższego skarżąca zapisuje nieprawidłowo pouczenie o treści art. 623 k.s.h. Ponadto powyższe pouczenie jest jedynym pouczeniem w akcie. Brak pouczeń wymaganych przez art. 80 p.n. - o podatku pcc, o ewentualnym obowiązku zapłaty opłaty planistycznej, skarżąca zresztą w ogóle nie powołuje w pracy wypisów z planu zagospodarowania przestrzennego, co nie stanowi prawidłowego zabezpieczenia interesów stron. Brak podania numerów Repertorium A przy powyższym Statucie, brak nr Repertorium także przy Statucie SKA, przy uchwałach walnego SA, przy uchwale walnego SKA. Brak daty i nr Repertorium A przy pełnomocnictwie dla prokurenta, brak wskazania zakresu umocowania. Posłużenie się zapisem blankietowym, niezgodnie z treścią polecenia egzaminacyjnego, aby dokumenty przywołane w projekcie opisać w taki sposób, by na podstawie samego projektu można było ustalić m.in. ich treść. Brak wskazania wysokości kapitału zakładowego Sp. z o.o., co wskazuje na niezachowanie właściwego trybu podjęcia uchwały zgromadzenia wspólników (art. 229 k.s.h.), Nieprawidłowo skarżąca "zaprojektowała" podanie w akcie imion rodziców przedstawicieli osób prawnych - art. 92 p.n., Nieprawidłowo są podane udziały współwłaścicieli działki nr [...] przy opisie treści księgi wieczystej. Pozostawione są kropki przy podaniu ulicy stanowiącej drogę publiczną. Brak zgody Ministra Skarbu Państwa na ustanowienie hipoteki przez SA, Zgoda Ministra Skarbu Państwa nie wskazuje na podstawie jakiej czynności prawnej ma być dokonane zbycie nieruchomości. Przywołanie piwnic jako pomieszczeń przynależnych, bez określenia ich powierzchni użytkowej, wywołuje wątpliwość co do powierzchni użytkowej lokali wynikającej z ksiąg wieczystych, gdyż powierzchnie użytkowe lokalu i piwnicy są w księdze zmigrowanej podawane jako powierzchnia łączna. Dla lokali użytkowych nie sporządza się świadectw charakterystyki energetycznej. Wadliwie zapisuje skarżąca, że na dokonanie czynności przez Sp. z o.o. nie jest wymagana zgoda żadnego innego organu spółki, w szczególności Ministra Skarbu Państwa, gdyż podmiot ten nie jest organem Sp. z o.o., Zbędnie wpisuje skarżąca przy umowach zamiany, że spółki nabywające wyrażają zgodę na zamianę (art. 603 k.c.), Wadliwie zredagowane jest zobowiązanie SA do dopłaty, gdyż jej przedstawiciel oświadcza, że zobowiązuje Spółkę do dopłaty, Brak podanego nr rachunku SKA do zapłaty dopłaty. Nieprawidłowe jest oświadczenie dotyczące zwolnienia z podatku VAT - składają je zbiorczo spółki, że są zwolnione z tego podatku w odniesieniu do wszystkich stron czynności, brak podania przesłanek do zwolnienia z tego podatku, co może spowodować nieprawidłowe opodatkowanie stron podatkiem pcc. Brak podania kto ponosi koszty aktu, brak wskazania sposobu pobrania opłaty sądowej. W świetle powyższych uwag brak jakichkolwiek podstaw do uwzględnienia odwołania skarżącej i podwyższenia oceny za projekt drugiego aktu notarialnego na ocenę dobrą. Na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia z dnia [...] lipca 2014 r. skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając jej naruszenie: Przepisów postępowania administracyjnego, stosowanych odpowiednio do postępowania przed komisją odwoławczą na mocy art. 74h § 12 p.n., polegające na nierozpoznaniu całego materiału dowodowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy; Przepisów prawa materialnego poprzez uznanie, że skarżąca powinna pouczyć o prawdopodobieństwie naliczenia opłaty planistycznej; Przepisów postępowania administracyjnego poprzez wykroczenie poza zarzuty podniesione w odwołaniu. W uzasadnieniu do uchwały z dnia [...] lipca 2014 r. w zakresie projektu pierwszego aktu notarialnego, Komisja Egzaminacyjna II stopnia stwierdziła brak podstaw do podwyższenia oceny z niedostatecznej na dostateczną, uznając że błędami istotnymi są następujące błędy: a. Posłużenie się projekcie aktu notarialnego zarówno w warunkowej umowie sprzedaży, jak i w umowie przeniesienia własności sformułowaniem "sprzedaje – kupuje", które świadczy o braku wiedzy zdającej w zakresie zawierania umów sprzedaży nieruchomości i konieczności zawarcia umowy przenoszącej własność nieruchomości w wykonaniu warunkowej umowy sprzedaży; b. Brak pouczenia o prawdopodobieństwa pobrania przez wójta, burmistrza lub prezydenta miasta opłaty planistycznej; c. Brak pouczenia o obowiązku podatkowym, wynikającym z ustawy o pdof. Ad. a. – w ocenie skarżącej Komisja II stopnia niezasadnie pominęła fakt, że zadanie egzaminacyjne należało wykonać poprzez udokumentowanie warunkowej umowy sprzedaży, a jedynie mogło zostać uznane za poprawne również wykonanie zadania poprzez udokumentowanie umowy przeniesienia własności nieruchomości w wykonaniu warunkowej umowy sprzedaży. Komisja pominęła, ze praca napisana jest poprawnie, a zawarcie w jednym projekcie aktu notarialnego na egzaminie notarialnym warunkowej umowy sprzedaży, oświadczenia wójta w przedmiocie prawa pierwokupu oraz umowy przeniesienia prawa własności wymagało znacznie większego nakładu pracy niż sporządzenie tylko warunkowej umowy sprzedaży. Wskazała ponadto, iż w odwołaniu powołała argumenty, do których Komisja II stopnia się nie odniosła, a której w jej ocenie – mogły mieć wpływ na wynik egzaminu. Komisja dokonała błędnych ustaleń faktycznych, niezgodnych z rzeczywistością, a tym samym ocena dowodów w zaskarżonej uchwale została przeprowadzona z naruszeniem zasady ustalenia prawdy materialnej, respektowanej przez większość współczesnych ustawodawstw, w tym ustawodawstwo polskie – art. 7 kpa. Ad. b. – z treści kazusu egzaminacyjnego nie wynika ani kiedy był uchwalony plan miejscowy, ani kiedy został dokonany wpis w księdze wieczystej. Nie wynika także że przed aktualnie obowiązującym planem nie obowiązywał plan, według którego nieruchomość położona była na terenie przeznaczonym pod zabudowę mieszkaniową. Podniosła natomiast, iż z treści umowy sprzedaży, udokumentowanej przez skarżącą wynika, że plan miejscowy został uchwalony w 2001 r. W światle art. 37 ust. 3 i 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym roszczenia o zapłatę opłaty planistycznej można zgłaszać w terminie 5 lat od dnia, w którym plan miejscowy albo jego zmiana stały się obowiązujące. Przyjęcie w projekcie aktu notarialnego daty uchwalenia planu miejscowego na rok 2001 przesądza o tym, że w chwili dokumentowania projektu aktu notarialnego wójt, burmistrz, prezydent miasta nie mógł już zgłaszać roszczeń z tytułu opłaty planistycznej. A zatem pouczenie o opłacie planistycznej było bezprzedmiotowe. Ad. c. – Żaden przepis prawa ani wytyczne sformułowane przez KRN nie nakładają na notariusza obowiązku pouczania stron czynności o treści przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Odnośnie stanowiska Komisji II stopnia w kwestii projektu drugiego aktu notarialnego, skarżąca podniosła, że wykroczenie przez tę Komisję poza granice zarzutów podniesionych w odwołaniu, pomimo odpowiedniego stosowania przepisów postępowania administracyjnego do postępowania odwoławczego od uchwały o wyniku egzaminu notarialnego i de facto dokonanie od nowa oceny pracy egzaminacyjnej, nie prowadzi do pogłębienia zasady zaufania charakterystycznej dla postępowania administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2014 r. poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Ma zatem miejsce kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności lub celowości. Sprawy należące do właściwości sądów administracyjnych rozpoznają w pierwszej instancji wojewódzkie sądy administracyjne (art. 3 § 1 ww. ustawy). Rozpoznając badaną sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, iż skarga nie ma uzasadnionych podstaw dla jej uwzględnienia. Na wstępie rozważań wskazać należy, że egzamin notarialny został przeprowadzony z zachowaniem przepisów ustawy – Prawo o notariacie. Celem egzaminu było, zgodnie z art. 74 § 3 tej ustawy, sprawdzenie przygotowania prawniczego osoby przystępującej do egzaminu notarialnego, do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu notariusza. Egzamin zgodnie z art. 74 § 4 ustawy składał się z trzech części pisemnych. Pierwsza i druga część egzaminu notarialnego polegała, zgodnie z art. 74d § 1 ustawy, na opracowaniu dwóch projektów aktów notarialnych na podstawie opisanych przypadków. Trzecia część egzaminu notarialnego polegała, zgodnie z art. 74d § 2 ustawy na sporządzeniu opinii prawnej. Zdająca z dwóch projektów aktów notarialnych otrzymała ocenę niedostateczną (przy czym za projekt pierwszego aktu notarialnego ocenę niedostateczną a za projekt drugiego aktu notarialnego ocenę dostateczną), natomiast z opinii prawnej otrzymała ocenę dobrą. Ponieważ zgodnie z art. 74f § 1 p.n., pozytywny wynik z egzaminu notarialnego otrzymuje wyłącznie zdający, który z każdej części egzaminu notarialnego uzyskał ocenę pozytywną, Komisja I stopnia stwierdziła, że skarżąca uzyskała negatywny wynik z egzaminu notarialnego. Zgodnie z art. 74e § 1 ustawy, oceny rozwiązania każdego z zadań z poszczególnych części egzaminu notarialnego dokonali niezależnie od siebie dwaj członkowie Komisji egzaminacyjnej (egzaminatorzy), biorąc pod uwagę w szczególności zachowanie wymogów formalnych, zastosowanie właściwych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, poprawność zaproponowanego przez zdającą sposobu rozstrzygnięcia problemu. Każdy z członków komisji sprawdzających pracę pisemną (zgodnie z art. 74e § 3 ustawy) wystawił ocenę cząstkową i sporządził pisemne uzasadnienie tej oceny przekazując je przewodniczącemu komisji, który załączył wszystkie uzasadnienia ocen cząstkowych dotyczące prac zdającej do protokołu z przebiegu egzaminu notarialnego. Z przebiegu egzaminu notarialnego (zgodnie z art. 74g § 1 i § 2 ustawy) sporządzono protokół, który podpisali członkowie komisji uczestniczący w egzaminie notarialnym, a dokumentację związaną z przeprowadzeniem egzaminu notarialnego, po jego zakończeniu, przewodniczący komisji przekazał właściwej radzie izby notarialnej, z czego sporządzono protokół. Zgodnie z art. 74f § 1 ww. ustawy pozytywny wynik z egzaminu notarialnego otrzymuje zdający, który z każdej części egzaminu notarialnego otrzymał ocenę pozytywną. Skarżący z opracowania dwóch aktów notarialnych otrzymał ocenę niedostateczną (negatywną), gdyż za każdy z projektów aktów otrzymał ocenę niedostateczną, w konsekwencji czego za tę część egzaminu musiał otrzymać ocenę niedostateczną. Na podstawie art. 74h ustawy skarżąca złożyła odwołanie do Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia, która w składzie zgodnym z § 3 tego przepisu odwołanie rozpatrzyła, odnosząc się przy tym do zarzutów podnoszonych przez skarżącą. Zgodnie z § 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 lipca 2009 r. Komisja egzaminacyjna głosowała nad ostateczną oceną z tej części egzaminu, zakwestionowaną w odwołaniu, a następnie w sprawie uchwały o wyniku egzaminu notarialnego. Sformułowanie, zawarte w § 5 ust. 4 in fine rozporządzenia, iż komisja głosuje w drugiej kolejności o wyniku egzaminu notarialnego oznacza, że zmiana oceny z zaskarżonej części egzaminu może wpłynąć na zmianę oceny całości, zatem ta kwestia musi także podlegać głosowaniu. Komisja II Stopnia uznała, że prawidłowo została ustalona ocena (niedostateczna) za pierwszy akt notarialny, jednocześnie stwierdzając brak podstaw do podwyższenia tej oceny. W związku z tym głosując nad ostateczną oceną z tej części egzaminu notarialnego stwierdziła, iż ocena ta jest negatywna, co przełożyło się na ocenę z całego egzaminu złożonego przez skarżącą. Rozpoznając niniejszą sprawę należało mieć na uwadze, że rola sądu administracyjnego sprowadza się do badania i ewentualnego korygowania działania lub zaniechania organów administracji publicznej, a nie zastępowania ich w załatwianiu spraw przez wydawanie końcowego rozstrzygnięcia w sprawie. Inaczej mówiąc, Sąd administracyjny nie jest kolejną komisją egzaminacyjną lecz ocenia zgodność z prawem zaskarżonego aktu (uchwały komisji), lecz nie zastępuje Komisji w jej czynnościach. Przejęcie przez sąd administracyjny kompetencji organu administracji do końcowego załatwienia sprawy stanowiłoby wykroczenie poza konstytucyjnie określone granice kontroli działalności administracji publicznej. Badając przedmiotowe uchwały w zakresie odnoszącym się do ich zaskarżenia brak było, w ocenie Sądu, podstaw do zarzucenia im naruszenia przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania przez stwierdzenie, że komisje podejmujące przedmiotowe uchwały zastosowały do stanu faktycznego przepisy nieprawidłowe. Komisja egzaminacyjna w sposób wyczerpujący odniosła się do zarzutów skarżącej zawartych w odwołaniu, a więc w pełni zastosowała się do poglądu wyrażonego w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrok NSA z dnia 13 grudnia 2011 r. wydanego w sprawie o sygn.. akt: II GSK 1421/10 i z dnia 13 grudnia 2011 r. wydanego w sprawie o sygn.. akt: II GSK 1289/10. Jak to niejednokrotnie wyjaśniał Naczelny Sąd Administracyjny w swoich wyrokach, postępowanie przed Komisją odwoławczą nie jest procedurą odwoławczą w rozumieniu k.p.a., w ramach której sprawa administracyjna zostaje rozpoznana ponownie w całości. Odwołanie służy od uchwały o wyniku egzaminu notarialnego. Zakres procedury odwoławczej uregulowany jest na podstawie upoważnienia ustawowego w cytowanym wyżej rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 lipca 2009 r. i jest on ograniczony do oceny zarzutów podniesionych w odwołaniu (por. § 5 ust. 2 pkt 1 i ust. 3 rozporządzenia). W postępowaniu przed Komisją odwoławczą nie chodzi zatem o ponowne przeprowadzenie procedury egzaminacyjnej, ani o ponowne sprawdzenie całej pracy egzaminacyjnej, której ocenę skarżący zakwestionował, tylko o skontrolowanie zasadności postawionych przez niego zarzutów w stosunku do oceny pracy. Jednocześnie w przypadku, gdy Komisja odwoławcza dostrzeże także inne wady i wskaże je w uzasadnieniu uchwały, takie działanie Komisji nie dyskwalifikuje jej działania pod warunkiem, że nie oprze swego rozstrzygnięcia tylko na tych właśnie dodatkowo zauważonych błędach pracy zdającego. Jeżeli więc, Komisja odwoławcza uzna część zarzutów odwołania za trafne, jednocześnie uznając inne zarzuty Komisji egzaminacyjnej za słuszne, a dodatkowo wskaże na inne jeszcze wady pracy skarżącego, to nie można twierdzić, że wyszła poza granice odwołania, gdyż nie z tej przyczyny uchwała Komisji I stopnia została utrzymana w mocy. Skoro bowiem Komisja odwoławcza badała zasadność zarzutów zdającego i uznała ich część za niezasadne, to ta właśnie okoliczność stanowi przyczynę utrzymania w mocy skarżonej uchwały (por. wyrok NSA z dnia 22 maja 2014 r. wydany w sprawie o sygn.. akt: II GSK 293/13). Mając powyższe na uwadze, w ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie zarzuty skargi odnoszące się do naruszenia przez Komisję II Stopnia przepisów postępowania nie były zasadne. Komisja ta omówiła wszystkie zarzuty skarżącej odnoszące się do pierwszego projektu aktu notarialnego ze wskazaniem na przepisy mające zastosowanie do stanu faktycznego objętego tym zadaniem. Komisja II stopnia prawidłowo uznała, że już wykazane błędy dotyczące projektu I aktu notarialnego podnoszone przez Komisję egzaminacyjną były istotne, gdyż ich skutki mogły dotykać bezpośrednio nie tylko notariusza sporządzającego akt notarialny, lecz także strony tego aktu. Zatem błędy tego aktu notarialnego, dostrzeżone przez Komisję egzaminacyjną i ponownie wskazane przez Komisję odwoławczą, nie uzasadniały podwyższenia oceny z tej części pracy, na co zwracała uwagę Komisja II stopnia i w ocenie Sądu brak jest podstaw do kwestionowania tego stanowiska. Komisja II stopnia zauważyła także dodatkowe błędy pracy zdającego omówione wcześniej, jednakże nie oparła uchwały na tych dodatkowych zarzutach, lecz wyraźnie wskazała na braki pracy o istotnym dla jej oceny charakterze, dostrzeżone i akcentowane już przez Komisję egzaminacyjną i egzaminatorów. Należy podkreślić, że egzaminator wystawiający ocenę pozytywną za sporny akt notarialny, także zwracał uwagę na niektóre błędy wymienione przez Komisję egzaminacyjną, natomiast, to że nie zakwalifikował tych błędów jako dyskwalifikujących pracę zdającej nie wpływa bezpośrednio na ocenę tych błędów dokonaną przez drugiego egzaminatora. Podkreślić trzeba, że zgodnie z art 74e §§2-4, oceny rozwiązania każdego z zadań z części egzaminu notarialnego dokonują niezależnie od siebie dwaj członkowie Komisji egzaminacyjnej, biorąc pod uwagę w szczególności zachowanie wymogów formalnych, zastosowanie właściwych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu. Każdy z członków komisji sprawdzających pracę pisemną wystawia ocenę cząstkową i sporządza pisemne uzasadnienie wystawionej oceny cząstkowej i przekazuje je niezwłocznie przewodniczącemu komisji, który załącza wszystkie uzasadnienia ocen cząstkowych dotyczące prac zdającego do protokołu z przebiegu egzaminu notarialnego. Ostateczną ocenę z pracy pisemnej z każdego z zadań z części egzaminu notarialnego stanowi średnia ocen cząstkowych przyznanych przez każdego członka komisji sprawdzającego pracę pisemną, przy czym:1) oceny pozytywne to: celująca - jeżeli średnia arytmetyczna wystawionych ocen wynosi 6,00,b) bardzo dobra - jeżeli średnia arytmetyczna wystawionych ocen wynosi 5,00 lub 5,50,c) dobra - jeżeli średnia arytmetyczna wystawionych ocen wynosi 4,00 lub 4,50,d) dostateczna - jeżeli średnia arytmetyczna wystawionych ocen wynosi 3,00 lub 3,50;2) ocena negatywna - niedostateczna - jeżeli średnia arytmetyczna wystawionych ocen wynosi 2,00 lub 2,50. Zważywszy, że ustawa - Prawo o notariacie przewiduje, przy wielości ocen (pochodzących od poszczególnych egzaminatorów), ustalanie przez Komisję egzaminacyjną oceny ostatecznej jako średniej arytmetycznej i wskazuje sposób obliczania takiej średniej, to logicznie uzasadnione jest, w świetle art. 74f § 1 tej ustawy, posłużenie się tą metodą także przy wystawieniu oceny końcowej za całą część egzaminu. Podkreślić trzeba, że każdy z egzaminatorów jest prawnikiem specjalistą w danej dziedzinie, którego wiedza, doświadczenie i autorytet daje rękojmię prawidłowej oceny, pod kątem sprawdzenia, czy osoba przystępująca do egzaminu wykazuje się wiedzą do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu notariusza (art. 74 § 3 ustawy). Inne (łagodniejsze) podejście do pracy zdającego przez jednego z egzaminatorów nie może uzasadniać stwierdzenia, że ostrzejsze podejście drugiego z nich czyni jego ocenę nieprawidłową. Skoro egzamin notarialny ma stanowić podstawę do stwierdzenia, iż egzaminowana osoba wykazuje się wiedzą do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu notariusza, to sporządzony na egzaminie projekt aktu notarialnego musi odpowiadać wymogom przepisów prawa aby mógł funkcjonować w obrocie prawnym tak, jak akt notarialny sporządzony przez notariusza, a więc jako akt ważny i skutecznie zabezpieczający prawa i interesy stron. Dlatego ocenie egzaminatorów i w następstwie Komisji II Stopnia (w zakresie zarzutów stawianych w odwołaniu) podlegają wszystkie bez wyjątku elementy projektu aktu sporządzonego przez zdającego, zaś stwierdzone uchybienia i błędy mają wpływ na ocenę tych projektów aktów notarialnych i na ocenę końcową. Nie dokonując oceny pracy skarżącej, lecz wyłącznie mając ją na uwadze, jako stan faktyczny sprawy, należy podzielić argumentację Komisji II Stopnia, co do istotnych jej stwierdzeń. Wnioski Komisji (w części zasadniczej pokrywające się z wnioskami egzaminatorów) zostały wyciągnięte po przeprowadzeniu postępowania w oparciu o istniejący materiał dowodowy w sprawie i właściwie uzasadnione. W ocenie składu Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, zarzuty skargi odnoszące się do naruszenia przez Komisję II Stopnia przepisów postępowania nie okazały się tym samym zasadne. Komisja ta omówiła wszystkie zarzuty skarżącej odnoszące się do pierwszego projektu aktu notarialnego ze wskazaniem na przepisy mające zastosowanie do stanu faktycznego objętego tym zadaniem. Trafne wywody merytoryczne zawarte w zakwestionowanej uchwale pozwalają na pominięcie i nieprzytaczanie w tym miejscu ponownie argumentów dotyczących mankamentów pracy sporządzonej przez skarżącą. W ocenie Sądu, uzasadnienie zaskarżonej uchwały wskazuje na to, że ocena sporządzonych przez skarżącą w trakcie egzaminu notarialnego projektów, została dokonana w aspekcie zachowania wymogów formalnych, prawidłowości zastosowanych przepisów prawa i umiejętności ich interpretacji i mimo odczuwanej przez skarżącą surowości oceny, nie narusza zasad swobodnej oceny, w którą Sąd nie może ingerować. Organ podał, które z wad pracy egzaminacyjnej zostały uznane jako decydujące o wystawionej ocenie. W związku z powyższym, w jakim stopniu praca skarżącej spełniła kryteria właściwego aktu notarialnego, komisje egzaminacyjne ustaliły zgodnie z wymaganiem art. 74d § 3 ustawy – Prawo o notariacie. Oceniając pracę zdającej komisje egzaminacyjne miały na względzie, czy zastosowała ona właściwe przepisy prawa i poprawnie je zinterpretowała oraz, czy problem co do istoty został trafnie rozstrzygnięty. Tylko praca spełniająca powyższe kryteria może, zgodnie z art. 74f § 1 ustawy, uzyskać pozytywną ocenę z egzaminu notarialnego. Oceniające zadanie egzaminacyjne Komisja egzaminacyjna i Komisja II stopnia, z zastosowaniem właściwych przepisów i nie naruszając przepisów postępowania, w tym wskazanych w skardze, zgodnie doszły do wniosku, że praca skarżącej w zakresie sporządzenia pierwszego projektu aktu notarialnego nie spełniała wymienionych kryteriów dla ocenienia jej pozytywnie. Reasumując Sąd stwierdził, że w niniejszej sprawie egzamin notarialny w którym brała udział skarżąca został przeprowadzony zgodnie z prawem, postępowanie zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy, a zgromadzony materiał dowodowy dawał podstawę do wydania uchwały ustalającej negatywny wynik z egzaminu notarialnego. Rozstrzygnięcia organów obu instancji zostały uzasadnione w sposób odpowiadający prawu. Organy działające w sprawie w żadnym stopniu nie dopuściły się naruszenia przepisów prawa procesowego i materialnego. Konkludując, wobec niezasadności zarzutów skargi oraz niestwierdzenia przez Sąd z urzędu tego rodzaju uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie przepisu art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.