VI SA/Wa 3084/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Sławomir Kozik po rozpoznaniu w dniu 26 października 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu B. K. od postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 września 2016 r., sygn. akt VI SA/Wa 3084/15 o odmowie przyznania B. K. prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi B. K. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia Nr [...] przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu radcowskiego, który został przeprowadzony w dniach [...] marca 2015 r. z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego postanawia: odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 13 czerwca 2016 r., sygn. akt VI SA/Wa 3084/15 oddalił w całości skargę B. K. (nazywanego dalej: "Skarżący") na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia Nr [...] przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu radcowskiego, który został przeprowadzony w dniach [...] marca 2015 r. z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego. Pismem z [...] lipca 2016 r. Skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. W uzasadnieniu wniosku Skarżący podał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, wskazując na konieczność wniesienia skargi kasacyjnej od wydanego wyroku z 13 czerwca 2016 r. Do wniosku Skarżący załączył formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy PPF, w którym podał, że jedynym żywicielem czteroosobowej rodziny jest żona Skarżącego, otrzymująca wynagrodzenie w wysokości [...] złotych netto oraz kwotę 500 zł tytułem świadczenia wychowawczego z programu 500+. Stałe wydatki miesięczne rodziny wynoszą około [...] zł, opłaty za dwie polisy [...] zł. Rzeczywista kwota pozostająca do dyspozycji rodziny wynosi 1700 zł, z której pokrywane są wydatki na żywność, ubranie, opłaty za obiady szkolne, szkolne wycieczki dzieci. Skarżący podał, że na rachunku bankowym posiada oszczędności w wysokości 9700 zł. Z nadesłanych, w odpowiedzi na zarządzenie starszego referendarza sądowego z 18 sierpnia 2016 r., dokumentów wynikało, że Skarżący na rachunku bankowym oraz dwóch lokatach gotówkowych posiada środki pieniężne w łącznej wysokości 9.114 zł. Skarżący posiada mieszkanie o powierzchni 66 m2 i szacunkowej wartości 300.000 zł oraz 1.2 działki o powierzchni 600 m2 i szacunkowej wartości 60.000 zł. Postanowieniem starszego referendarza sądowego z 26 września 2016 r., na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., nazywanej dalej: "p.p.s.a.") odmówiono Skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. W uzasadnieniu postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy wskazano, że Skarżący dysponuje środkami pieniężnymi w kwocie 9.114 zł, które nie potwierdzają tezy, że składający wniosek nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Odpis postanowienia z 26 września 2016 r. wraz z uzasadnieniem doręczono Skarżącemu 30 września 2016 r. Pismem z [...] października 2016 r. Skarżący wniósł sprzeciw od postanowienia starszego referendarza sądowego z 26 września 2016 r., zarzucając naruszenie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. poprzez jego błędną wykładnię i odmowę przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, mimo, że Skarżący wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W uzasadnieniu sprzeciwu Skarżący podkreślił, że art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. odnosi się do możliwości finansowych Skarżącego, a nie jego rodziny. Mając na uwadze brak dochodów Skarżącego oraz niedopuszczalność korzystania z pieniędzy rodziny na prowadzenie sprawy w postępowaniu międzyinstancyjnym oraz przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym winien być uznany za zasadny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. W myśl art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Użyte w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. określenie "gdy osoba wykaże" oznacza, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania, iż jego dochody i sytuacja życiowa nie pozwalają na poniesienie kosztów postępowania. Inaczej mówiąc, to strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy, gdyż od tego będzie zależało rozstrzygniecie Sądu (J. P. Tarno - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). Jeżeli fakty, które strona podaje we wniosku, nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (postanowienie NSA z dnia 9 września 2004 r., sygn. akt FZ 360/04, niepubl.). Do oceny Sądu należy zatem uznanie, czy strona ubiegająca się o takie zwolnienie wykazała, że spełnia wskazane przesłanki. Podstawę do przyznania prawa pomocy stanowią informacje wynikające z oświadczenia zawartego we wniosku składanym przez strony na urzędowym formularzy (art. 252 § 1 i § 2 p.p.s.a.). W sytuacji, gdy oświadczenie takie okaże się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego strony lub gdy budzi ono wątpliwości, Sąd może wezwać stronę do złożenia w zakreślonym terminie dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego (art. 255 p.p.s.a.). Taka właśnie sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, dlatego Skarżący został wezwany do potwierdzenia stosownymi dokumentami oświadczeń zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Biorąc pod uwagę zarówno informacje ujęte we wniosku o przyznanie prawa pomocy (formularz PPF), jak i zakres przedstawionych przez Skarżącego dokumentów, należało stwierdzić, że strona nie uprawdopodobniła w wystarczający sposób okoliczności świadczących o zasadności przyznania wnioskowanego prawa pomocy. Z przesłanych dokumentów wynika, że Skarżący jest współwłaścicielem wraz z żoną rachunku bankowego, na które przelewane jest co miesiąc wynagrodzenie żony za pracę. Na dzień 14 września 2016 r. Skarżący na koncie dysponował kwotą 3.844,96 zł. Nadto, z przesłanych dokumentów wynika, że strona posiada dwie lokaty w kwocie 2500,00 zł każda. Mając powyższe na uwadze, jak również przesłanki z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., Sąd uznał, że wnioskodawca jest w stanie wygospodarować środki na pokrycie kosztów postępowania sądowego i zastępstwa procesowego, nie znajdując podstaw do uwzględnienia wniosku Skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Odnosząc się do argumentów Skarżącego zawartych w uzasadnieniu sprzeciwu należy wyjaśnić, że przy ocenie przesłanek z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd uwzględnia stan rodzinny wnioskodawcy ubiegającego się o prawo pomocy, a co za tym idzie, również wykaz i sytuację zarobkową (dochody) osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym z wnioskodawcą. Skarżący we wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną. Przy badaniu przesłanek wynikających z cyt. przepisu należy wziąć pod uwagę, że zgodnie z art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2015 r. poz. 2082 z późn. zm.) małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy. Pozostawanie wnioskodawcy we wspólnym gospodarstwie domowym ze współmałżonkiem usprawiedliwia ocenę możliwości płatniczych w odniesieniu do sytuacji majątkowej całej rodziny. Z istoty obowiązku wzajemnej pomocy wynika, że prawo pomocy nie może być przyznane jednemu z małżonków, jeżeli dochody drugiego małżonka pozwalają na pokrycie kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (zob. postanowienie NSA z dnia 30 sierpnia 2011 r., sygn. akt I FZ 238/11). Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.