VI SA/Wa 3120/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz po rozpoznaniu w dniu 3 czerwca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku I. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi I. P. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia postanawia: odmówić przyznania skarżącemu prawa pomocy w żądanym zakresie I. P. (dalej też jako skarżąca) wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. We wniosku o przyznanie prawa pomocy (złożonym na urzędowym formularzu PPF skarżąca (reprezentowana przez radcę prawnego O. K.) zażądała zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podała, że bieżące dochody uniemożliwiają jej zapłatę wpisu sądowego. W dalszej części wniosku skarżąca wskazała, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z mężem i trojgiem dzieci – dwiema dorosłymi córkami (w wieku 26 lat i 22 lata) oraz małoletnim synem. Jako składniki majątku rodziny skarżąca wymieniła: dom o powierzchni 130 m kw, nieruchomość rolną o powierzchni 10 ha, oszczędności w kwocie 1 miliona zł, trzy samochody ciężarowe o łącznej wartości 95 tysięcy zł, ciągnik siodłowy o wartości 30 tysięcy zł, dwa samochody osobowe o łącznej wartości 45 tysięcy zł oraz motocykl o wartości 25 tysięcy zł. Według oświadczenia skarżącej, na miesięczne dochody jej rodziny składają się: wynagrodzenie skarżącej z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej w wysokości (średnio) 90 tysięcy zł, wynagrodzenie małżonka skarżącej z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej w kwocie 1.000 zł oraz wynagrodzenie starszej córki skarżącej ze stosunku pracy w wysokości 1.600 zł. Mając na uwadze oświadczenia zawarte w formularzach wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz przedłożonych w toku czynności wyjaśniających dokumentach, referendarz sądowy postanowieniem z dnia 6 marca 2015 r. odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Następnie skarżąca złożyła w piśmie z dnia 17 kwietnia 2015 r. sprzeciw, w którym wskazała, że fakt posiadania dość dużych dochodów i oszczędności nie stanowi podstawy do zobowiązania jej do uszczuplenia jej majątku o kwotę wpisu sądowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. (dalej p.p.s.a.), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie. Zgodnie z przepisem art. 259 § 1 p.p.s.a. od zarządzeń i postanowień wydanych na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ww. ustawy strona może wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw. Sprawa przyznania prawa pomocy rozpatrywana jest od początku w świetle przesłanek, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślić także należy, że z treści art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. wynika, iż przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy jedynym kryterium podlegającym ocenie jest stan majątkowy strony, a obowiązkiem Sądu jest przyznanie prawa pomocy, jeśli strona wykaże przesłanki określone cytowanym przepisem (vide postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 23 czerwca 2008 r. sygn. akt II SO/Ol 6/08 LEX nr 397553). Sąd podziela pogląd prezentowany w doktrynie, że sytuacja materialna skarżącego jest jedyną podstawą do orzekania w sprawach o udzielenie prawa pomocy. Wydanie postanowienia w przedmiocie prawa pomocy motywowanego innymi przyczynami niż sytuacja materialna wnioskodawcy jest niedopuszczalne, ponieważ nie znajduje uzasadnienia w przepisach prawa (tak J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. II, Warszawa 2006, s. 507). W przedmiotowej sprawie z dokumentacji przedstawioną przez stronę skarżąca wynika, że pięcioosobowa rodzina skarżącej dysponuje dużym majątkiem, ale także bardzo wysokim dochodem bieżącym (ponad 92 tysiące zł miesięcznie), jak również posiada bardzo duże oszczędności w wysokości około miliona złotych. Przy czym koszty utrzymania rodziny wynoszą około 22 tysięcy złotych. Zdaniem Sądu, skarżąca nie wykazała w sposób przekonujący, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W ocenie Sądu, analizę zdolności finansowej skarżącej należy ponadto skonfrontować z wysokością należnego wpisu, który w rozpoznawanej sprawie wynosi 450 zł. Rodzina skarżącej uzyskuje stałe dochody z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej oraz wynagrodzeń za pracę jej męża i córki. Zdaniem Sądu, w sytuacji, gdy skarżąca oraz osoby pozostające we wspólnym gospodarstwie domowym osiągają dochody w łącznej wysokości około 92 tysięcy złotych miesięcznie, uiszczenie przez nią wpisu sądowego w wysokości 450 zł nie przekracza jej możliwości finansowych. Sąd zgodnie z dotychczasowym stanowiskiem jest zdania, że przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 czerwca 2008 r. sygn. akt II FZ 240/08 LEX nr 493753). W orzecznictwie sądów administracyjnych wielokrotnie podkreślano, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie środków na koszty sądowe jest rzeczywiście niemożliwe. Opłaty sądowe należy zaliczyć do danin publicznych, a zatem zwolnienie z tego rodzaju opłat stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, co wynika z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też zastosowanie tego wyjątku odnosi się do szczególnych sytuacji, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru tych wydatków na współobywateli. Z tych bowiem środków pochodzą dochody z budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku (por. postanowienie NSA z dnia 16 października 2012 roku I FZ 291/12 CBOSA). Reasumując, skarżąca nie wykazała okoliczności uzasadniających istnienia przesłanek do przyznania skarżącym prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie z kosztów sądowych. Mając zatem powyższe na uwadze na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.