VI SA/Wa 3289/13

PostanowienieWSA w Warszawie2016-09-02

Skład orzekający: Agnieszka Łąpieś-Rosińska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy spółka prawa handlowego może uzyskać prawo pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, jeśli nie wykaże w sposób wystarczający swojej trudnej sytuacji finansowej i nie przedstawi wymaganych dokumentów?
Ratio decidendi
Spółka prawa handlowego nie może uzyskać prawa pomocy w zakresie całkowitym, jeśli nie wykaże w sposób wystarczający, że nie posiada żadnych środków na pokrycie kosztów postępowania. Obowiązek wykazania tej okoliczności spoczywa na wnioskodawcy, który musi aktywnie współpracować z sądem, przedstawiając wymagane dokumenty źródłowe. Niewykonanie wezwania do uzupełnienia wniosku o prawo pomocy skutkuje odmową jego przyznania.
Stan faktyczny
Spółka B. sp. z o.o. złożyła sprzeciw od postanowienia Starszego referendarza sądowego odmawiającego przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Spółka wnioskowała o przyznanie prawa pomocy w związku z odrzuceniem jej skargi kasacyjnej. W oświadczeniu o majątku spółka wykazała znaczną stratę i niewielkie środki na koncie. Sąd wezwał spółkę do przedstawienia dodatkowych dokumentów finansowych, jednak spółka nie wykonała wezwania, twierdząc m.in. że wezwanie nie zostało jej skutecznie doręczone. Starszy referendarz odmówił przyznania prawa pomocy, co spółka zaskarżyła sprzeciwem.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowił odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: , Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska, po rozpoznaniu w dniu 2 września 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu B. sp. z o.o. z siedzibą w W. od postanowienia Starszego referendarza sądowego z dnia 13 maja 2016 r., sygn. akt VI SA/Wa 3289/13 w sprawie ze skargi B. sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej postanawia odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata Postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 października 2015 r. odrzucono skargę kasacyjną B. Sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej "skarżąca") od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 listopada 2014 r. oddalającego skargę B. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej. Strona skarżąca złożyła zażalenie na powyższe postanowienie, w którym zawarła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu sądowego od zażalenia oraz ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu wniosku powołała się na trudną sytuację finansową oraz brak środków finansowych. W oświadczeniu o majątku i dochodach skarżąca podała, że wysokość kapitału zakładowego spółki wynosi 5.000 zł, wartość środków trwałych to 0 zł, a strata za rok 2014 zamknęła się w kwocie 413.388,68 zł. Wskazała też, że na jej rachunku bankowym znajdują się środki w kwocie 19 zł. Mając na uwadze, iż oświadczenia zawarte w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz dotychczas przesłane przez stronę skarżąca dokumenty były niewystarczające dla oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej strony skarżącej, na podstawie zarządzenia referendarza sądowego z dnia 18 marca 2016 r. wezwano skarżącą, do nadesłania w terminie 14 dni: a/ rocznego sprawozdania finansowego spółki za rok 2014, b/ dokumentu wskazującego na wysokość osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w 2015 r. i w 2016 r.– np. odpisu z księgi rachunkowej na koniec grudnia 2015 roku oraz koniec lutego 2016 r., c/ wyciągów z posiadanych przez skarżącą spółkę rachunków bankowych za okres ostatnich 3 miesięcy, obejmujących informację o wszystkich transakcjach dokonanych na rachunkach w objętym wezwaniem terminie. Powyższe wezwanie doręczono stronie skarżącej w dniu 9 kwietnia 2016 r. i dotychczas nie zostało ono wykonane. W związku z powyższym Starszy referendarz sądowy postanowieniem z 13 maja 2016 r. odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Pismem z 24 maja 2016 r. skarżąca wniosła sprzeciw na ww. postanowienie z 13 maja 2016 r., wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi do ponownego rozpoznania. Postanowieniu zarzuciła błąd w ustaleniach faktycznych, przejawiający się w uznaniu, że "skarżącemu zostało prawidłowo doręczone wezwanie o uzupełnieniu braków formalnych". W uzasadnieniu sprzeciwu skarżąca podała m.in., że wezwanie do uzupełnienia złożonego wniosku nie zostało spółce skutecznie doręczone 9 kwietnia 2016 r. ponieważ spółka nie odebrała awizo w terminie. Ponadto spółka podała, że aby funkcjonować musi otrzymywać pomoc finansową "z zewnątrz"; "zastrzyki gotówki" dokonywane są przez jedynego udziałowca spółki, który musi z własnych środków współfinansować jej dalsze działanie. Mimo że spółka osiągnęła dochody, to ich wysokość jest równoważna z wydatkami. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718, dalej: "p.p.s.a.") (w brzmieniu tego przepisu przed 15 sierpnia 2015 r.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. W myśl art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie prawnej w zakresie całkowitym następuje wówczas, gdy osoba ta wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Użyte w cytowanym przepisie określenie "gdy wykaże" oznacza, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania, że osiągane przychody nie pozwalają na poniesienie kosztów postępowania. Zatem, to strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy, gdyż od tego będzie zależało rozstrzygniecie Sądu. Stosownie do art. 252 § 1 p.p.s.a. strona postępowania, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy, zobowiązana jest do złożenia oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Od stron ubiegających się o przyznanie prawa pomocy oczekuje się aktywnej postawy procesowej przejawiającej się przede wszystkim w wyczerpującym podawaniu informacji na temat ich stanu majątkowego oraz w dostarczaniu wszelkich żądanych dokumentów, w oparciu o które ma zostać poddana analizie ich kondycja finansowa i możliwości płatnicze. To bowiem na podstawie przedłożonych dokumentów źródłowych musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, że wnioskodawca nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. W oświadczeniu o majątku i dochodach podanych we wniosku o przyznanie prawa pomocy – skarżąca podała, że wysokość kapitału spółki wynosi 5000 zł, nie posiada środków trwałych, strata z poprzednich lat wyniosła 516.380,87 zł, a strata za ostatni rok 2014 413.388,68 zł. Jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych lub budzi wątpliwości, jest ona zobowiązana na wezwanie złożyć w zakreślonym terminie dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów (art. 255 p.p.s.a.). Dopiero po otrzymaniu i zapoznaniu się z treścią takich dokumentów możliwe jest wydanie prawidłowego orzeczenia we wnioskowanym zakresie. Z tej przyczyny skarżąca była wzywana do potwierdzenia stosownymi dokumentami oświadczenia zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy z 17 lutego 2016 r., zarządzeniem z 24 lutego 2016 r. Skarżąca nie przesłała żądanych dokumentów w odpowiedzi na zarządzenie, których analiza pozwoliłaby na ocenę zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy. Załączony do formularza PPPr wyciąg z rachunku bankowego nie stanowi wystarczającego dokumentu obrazującego sytuację majątkową spółki. Należy zauważyć, że spółka nie załączyła ich także do sprzeciwu pomimo wiedzy o ich wymaganiu przez Sąd, na co wskazuje uzasadnienie wniosku sprzeciwu. Nieprzesłanie żądanych danych, przedstawienie ich w sposób niekompletny, bądź mało czytelny powoduje, że oświadczenie wnioskodawcy pozostaje niepełne i niewystarczające do wydania pozytywnego dla niego rozstrzygnięcia. W takiej sytuacji Sąd uprawniony jest do sformułowania oceny, że wniosek o przyznanie prawa pomocy jest nieuzasadniony (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 stycznia 2011 r., sygn. akt II OZ 1361/10, LEX nr 743829). Uchylając się od pełnej współpracy z Sądem w wyjaśnianiu niejasności związanych z rzeczywistymi możliwościami finansowymi, wnioskodawca powinien mieć świadomość, że ponosi w ten sposób ryzyko stwierdzenia przez sąd, że nie wykazał spełniania przesłanek przyznania prawa pomocy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 lipca 2014 r., sygn. akt II GZ 393/14, LEX nr 1495223). Nie zasługują na uwzględnienie zarzuty skarżącej dotyczącej wadliwego doręczenia jej korespondencji zawierającej zarządzenie z 16 lutego 2016 r. Jak wynika z zwrotnego poświadczenia odbioru, powyższa korespondencja została prawidłowo doręczona 3 marca 2016 r. – odbiór osobiście kwitował prezes zarządu skarżącej J. K. Biorąc powyższe pod uwagę, w tym powołane stanowisko sądów administracyjnych, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 260 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło